Sygn. akt III RC 260/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2018 r. Sąd Rejonowy (...) III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie: Przewodniczący SSR Lidia Lenartowicz Protokolant stażysta Łukasz Tokarski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. (...) sprawy z powództwa małoletniego J. N. działającego przez matkę B. N. przeciwko M. N. o podwyższenie alimentów oraz sprawy z powództwa M. N. przeciwko małoletnim J. i F. braciom N. działającym przez matkę B. N. o obniżenie alimentów I. oddala w całości powództwa w przedmiocie podwyższenia alimentów od M. N. na rzecz małoletniego J. N. , II. obniża rentę alimentacyjną od pozwanego M. N. na rzecz małoletnich J. N. i F. N. z kwot po 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) miesięcznie na każdego z małoletnich, tj. z łącznej kwot po 900 zł (dziewięćset złotych) miesięcznie, ustalonej wyrokiem Sądu Okręgowego (...) z dnia (...) . w sprawie (...) do kwot po 400 zł (czterysta złotych) miesięcznie na każdego z małoletnich, tj. do łącznej kwoty po 800 zł (osiemset złotych) miesięcznie, płatnej do rąk matki małoletnich B. N. poczynając od dnia 23 października 2017 r. do dnia 15-go każdego miesiąca z góry, z ustawowymi odsetkami w razie opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat, III. oddala powództwo M. N. w przedmiocie obniżenia alimentów w pozostałej części, IV. nie obciąża M. N. kosztami sądowymi w sprawie, V. nie obciąża małoletnich J. i F. N. działających przez matkę B. N. kosztami sadowymi w sprawie, VI. wyrokowi w pkt II nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. Sygn. akt III RC 260/17 UZASADNIENIE B. N. działając w imieniu małoletniego J. N. w (...) wniosła pozew przeciwko M. N. domagając się podwyższenia alimentów z kwoty po 450 zł miesięcznie do kwoty po 700 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 maja 2017 r. , wskazując m.in, że w wieku (...) małoletni uległ wypadkowi, w wyniku którego zostały ułamane dwa zęby (górne jedynki) oraz uszkodzone korzenie tych zębów. Od tamtej pory jest on pod stałą i intensywną opieką stomatologiczną. W styczniu 2017 r. matka małoletniego powzięła informację, że syn wymaga wysoce specjalistycznego i kosztownego leczenia by utrzymać korzenie zębów. Matka małoletniego pracuje w (...) i otrzymuje wynagrodzenie, które nie przekracza najniższej krajowej. W uzasadnieniu wskazano również, że pozwany od stycznia 2017 r. nie spotyka się z synem. Pozwany M. N. w odpowiedzi na pozew z dnia (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości wskazując m.in., że nie jest w stanie płacić wyższych alimentów ponieważ nadal spłaca kredyt w zaciągnięty w banku (...) wspólnie z B. N. na zakup samochodu, który służył im do pracy w postaci taksówki. Kwota do spłaty wynosi (...) . Pozwany wskazał, że zmianie uległa jest sytuacja bowiem stracił pracę ze względu na zły stan zdrowia. Lekarz na badaniach okresowych nie dopuścił go do dalszej pracy na (...) . Z uwagi na brak kompletu dokumentów, które są w posiadaniu matki małoletniego a których nie oddała pozwanemu, nie mógł on zarejestrować się jako bezrobotny. M. N. , w sprawie (...) Sądu Rejonowego (...) , która została połączona z niniejszą sprawą w celu łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, wniósł w dniu (...) pozew domagając obniżenia alimentów zasądzonych na rzecz małoletnich J. i F. braci N. z kwoty po 450 zł miesięcznie na każdego z małoletnich do kwoty po 350 zł na każdego z małoletnich, tj. do łącznej kwoty po 700 zł miesięcznie poczynając od dnia 16 listopada 2017 r. wskazując m.in., że po konieczności zmianie pracy jego zarobki uległy zmianie i obecnie zarabia (...) netto miesięcznie. Z tego po potrąceniu 60% przez komornika pozostaje mu kwota (...) miesięcznie co nie wystarcza na pokrycie zasądzonych alimentów. Na rozprawie w dniu (...) . B. N. wniosła o oddalenie powództwa o obniżenie alimentów Sąd ustalił, co następuje Małoletni J. N. , ur. (...) i małoletni F. N. , ur. (...) są dziećmi pochodzącymi ze związku małżeńskiego B. N. i M. N. . /dowód: odpisy zupełne aktów urodzenia k. 6-7 akt (...) SO (...) / Wyrokiem Sądu Okręgowego (...) z dnia (...) . małżeństwo B. N. i M. N. zostało rozwiązane przez rozwód. W punkcie IV wyroku zobowiązano M. N. do płacenia alimentów na rzecz mał. J. i F. braci N. w kwocie po 450 zł miesięcznie na rzecz każdego z małoletnich, tj. w łącznej kwocie po 900 zł miesięcznie. /dowód: wyrok z dn. (...) . k. 132 akt (...) SO (...) / Małoletni J. miał wówczas (...) a małoletni F. (...) . Obaj chodzili do szkoły podstawowej. Całkowity koszt utrzymania obojga małoletnich wynosił 1.400-1.500 zł miesięcznie. B. N. pracowała wówczas w (...) jako (...) z wynagrodzeniem (...) netto miesięcznie. Wraz z dziećmi mieszkała w wynajmowanym mieszkaniu przy ul. (...) , za którym opłacała czynsz najmu w kwocie 1.190 zł miesięcznie oraz dodatkowo koszty energii elektrycznej w kwocie 120-140 zł co dwa miesiące oraz opłaty za wodę 200 zł. Matka małoletnich korzystała z pomocy finansowej swojej matki. Spłacała kredyt zaciągnięty w (...) na kwotę (...) Pozwany zatrudniony był w (...) (...) jako (...) z wynagrodzeniem ok. (...) netto miesięcznie. Z wynagrodzenia potrącane były raty pożyczki zakładowej w wysokości (...) miesięcznie. Wynagrodzenie pozwanego było obciążone zajęciem komorniczym. Potrącenia z tego tytułu wynosiły ok. (...) miesięcznie. Do wypłaty pozwany dostawał (...) netto miesięcznie. Zadłużenie pozwanego w (...) (...) Bank wynosiła (...) zł. Utrzymywał swoją konkubinę S. K. . / dowód: akta sprawy (...) S O w (...) / Obecnie mał. J. N. ma obecnie (...) i jest uczniem (...) szkoły podstawowej. Nie chodzi na dodatkowe płatne zajęcia. Jest w klasie sportowo-piłkarskiej, trenuje też lekkoatletykę. Na sezon potrzebuje 2 pary butów sportowych, z czego jedna para kosztuje 150 zł, 2 komplety strojów. Podręczniki w szkole małoletni otrzymał za darmo. Wyprawka kosztowała ok. 500-600 zł. W wieku (...) małoletni J. miał ułamane dwa zęby stałe. Od tego czasu jest leczony stomatologicznie. Małoletniemu rozpuszczał się korzeń w jednym zębie a drugi miał do połowy ułamany. Pierwotnie chodził na wizyty w ramach NFZ. Obecnie, od stycznia 2017 r., leczy się prywatnie. Do tej pory na jego leczenie matka wydała ok. (...) . Małoletni wymaga założenia korony na ząb, co kosztuje ok. 2.000 zł. Miesięczny koszt utrzymania J. jego matka oceniła na kwotę 1.800 zł. Małoletni F. ma obecnie (...) i jest uczniem (...) szkoły podstawowej. Podręczniki otrzymał za darmo ze szkoły. Przybory szkolne kosztowały ok. 400 zł. Małoletni leczony jest (...) od roku z uwagi na (...) Wizyty odbywają się w ramach NFZ. Miesięczny koszt utrzymania małoletniego jego matka oceniła na (...) miesięcznie. Matka małoletnich, B. N. , ma obecnie (...) . Pracuje jako (...) w (...) z wynagrodzeniem ok. (...) netto miesięcznie. Wraz z dziećmi zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu przy ul. (...) za które czynsz najmu wynosi
- (...) . Dodatkowo opłaca wodę ok. 80 zł miesięcznie oraz prąc 100-150 zł miesięcznie. B. N. nie spłacała pożyczki zaciągniętej w 2013 r. w (...) . Doszło do egzekucji komorniczej i obecnie przekazuje ona komornikowi ok. (...) zł miesięcznie. Wraz z odsetkami jej zadłużenie wynosi ok. (...) Korzysta z pomocy finansowej swojej matki. Od 2 lat co miesiąc pożycza od niej ok. (...) zł. Jej zadłużenie względem matki wynosi ok. (...) zł B. N. do października 2017 r. otrzymywała zasiłek rodzinny z programu 500+ na oboje małoletnich, obecnie otrzymuje go tylko na mał. F. w kwocie 500 zł miesięcznie. /dowód: faktura za wycieczkę szkolną k. 7 PIT 2016 k. 8-11 zaświadczenie o zarobkach k. 12 umowa najmu k. 13-14, 58-59 dokumentacja leczenia stomatologicznego k. 15-16 zaświadczenie z (...) k. 17-18 paragony k. 73-76, 93-98 przesłuchanie B. N. k. 85v.-86/ Obecnie M. N. ma (...) . Do czerwca 2017 r. zatrudniony był w (...) w (...) jako (...) z wynagrodzeniem ok. (...) netto miesięcznie. Z pensji tej dokonywane było potrącenie komornicze w wysokości ok. (...) miesięcznie i do wypłaty otrzymywał ok. (...) W maju 2017 r. zdiagnozowano u pozwanego (...) wobec czego na badaniach okresowych nie otrzymał dalszej zdolności do pracy i umowa została rozwiązana za porozumieniem stron. Od 27 czerwca 2017 r. był zarejestrowany w PUP w (...) jako bezrobotny z prawem do zasiłku. Po dokonaniu potrącenia komorniczego w czerwcu otrzymał zasiłek w wysokości (...) , w lipcu (...) i w sierpniu (...) Od dnia 1 września 2017 r. został zatrudniony jako (...) (...) w (...) z wynagrodzeniem (...) brutto miesięcznie. Obecnie jego wynagrodzenie wynosi (...) brutto miesięcznie, tj. ok. (...) netto miesięcznie. Umowa zawarta jest na czas określony do 31 sierpnia 2018 r. Z pensji jest dokonywane potrącenie komornicze z tytułu alimentów w wysokości 800 zł i do wypłaty pozwany otrzymuje (...) miesięcznie. M. N. ma zadłużenie na kwotę (...) w (...) (...) Bank z czasu trwania małżeństwa. Obecnie nie jest ono spłacane. Pozwany mieszka wraz z matką w mieszkaniu stanowiącym jej własność. Czynsz za mieszkanie wynosi 350 zł miesięcznie, prąd ok. 100 zł miesięcznie, woda ok. 60-80 zł miesięcznie. Pozwany dokłada do opłat ok. (...) zł miesięcznie. Matka pozwanego otrzymuje rentę w wysokości (...) netto miesięcznie. Od 3 lat pozwany pozostaje w związku nieformalnym z S. K. . Nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. /dowód: zaświadczenie k. 34 orzeczenie lekarskie k. 35 świadectwo pracy k. 40 decyzja Prezydenta Miasta T. k. 41 pismo PUP w (...) k. 48 umowa o pracę k. 49 zeznania świadka S. K. k. 50-50v. zaświadczenie o zarobkach k. 90 PIT 2017 k. 91 przesłuchanie M. N. k. 100v./ Sąd zważył, co następuje Powyższy stan faktyczny ustalono na zeznań świadka i stron procesu, które uznano za wiarygodne, gdyż były spójne, logiczne i znalazły potwierdzenie, w odpowiednim zakresie, w stosownych dokumentach urzędowych i prywatnych, których domniemanie autentyczności wynikające z art. 245 kodeksu postępowania cywilnego – a w odniesieniu do dokumentów urzędowych również zgodności z prawdą tego co zostało w nich zaświadczone, wynikające z art. 244 kpc – nie zostały podważone. Zgodnie z art. 230 kpc uznano za bezsporne okoliczności faktyczne zawarte pozwie, pismach procesowych złożonych w sprawie oraz przytoczone w ramach informacyjnego wysłuchania stron, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, gdyż nie budziły wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy i znalazły, w odpowiednim zakresie, potwierdzenie w pozostałym materiale procesowym. Sąd miał na uwadze, że obie strony przedstawiały okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy z własnej perspektywy, oceniając je subiektywnie. Przedmiotowe powództwa, tj. o obniżenie alimentów oraz o podwyższenie alimentów, posiadają podstawę prawną w art. 138 kro . W świetle art. 138 kro podstawą zmiany zakresu świadczeń alimentacyjnych jest zmiana stosunków. Zmianie może ulec zakres potrzeb uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego, tym samym zmianie może ulegać wysokość alimentów. Dlatego w razie zmiany stosunków zarówno uprawniony, jak i zobowiązany mogą żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Zmiana stosunków może prowadzić do uchylenia obowiązku alimentacyjnego bądź do podwyższenia lub obniżenia alimentów. Dla stwierdzenia, czy nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 kro , należy brać pod uwagę, czy istniejące warunki i okoliczności - na tle sytuacji ogólnej - mają charakter trwały, dotyczą okoliczności zasadniczych, ilościowo znacznych i wyczerpują te przesłanki, które w istotny sposób wpływają na istnienie czy zakres obowiązku alimentacyjnego. Zmiana orzeczenia dopuszczalna jest tylko w razie zmiany stosunków powstałych po jego wydaniu [por.: uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 października 1954 r., I CO 41/54]. Obniżenie alimentów następuje wówczas, gdy zmniejszeniu uległy potrzeby uprawnionego albo obniżyły się możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Podwyższenie zaś, gdy potrzeby uprawnionego uległy zwiększeniu albo wzrosły możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. W myśl § 1 art. 135 kro zakres świadczeń alimentacyjnych zależy bowiem od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Pojęcia "usprawiedliwione potrzeby" oraz "możliwości zarobkowe i majątkowe" zostały szczegółowo omówione w uchwale Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, OSNP 1988, nr 4, poz.
- W uchwale tej stwierdzono między innymi, że: Pojęcia usprawiedliwionych potrzeb nie można jednoznacznie zdefiniować, ponieważ nie ma jednego stałego kryterium odniesienia. Rodzaj i rozmiar tych potrzeb jest uzależniony od cech osoby uprawnionej oraz od splotu okoliczności natury społecznej i gospodarczej, w których osoba uprawniona się znajduje. Nie jest możliwe ustalenie katalogu usprawiedliwionych potrzeb podlegających zaspokojeniu w ramach obowiązku alimentacyjnego i odróżnienie ich od tych, które jako objaw zbytku lub z innych przyczyn nie powinny być uwzględnione. W każdym razie zakres obowiązku alimentacyjnego wyznaczać będą poszczególne sytuacje uprawnionego i zobowiązanego, konkretne warunki społeczno-ekonomiczne oraz cele i funkcje obowiązku alimentacyjnego. Dopiero na tym tle będzie można określić potrzeby życiowe - materialne i intelektualne uprawnionego. Zakres potrzeb dziecka, które powinny być przez rodziców zaspokojone, wyznacza treść art. 96 kro , według którego rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka. Rodzice, w zależności od swych możliwości, są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego) według zdolności, dostarczania rozrywek i wypoczynku. Przy ocenie, które z potrzeb uprawnionego powinny być uznane za potrzeby usprawiedliwione, należy z jednej strony brać pod uwagę możliwości zobowiązanego, z drugiej zaś zakres i rodzaj potrzeb. Ma to wpływ na rozstrzygnięcie, w jakiej mierze możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego są brane pod uwagę przy oznaczaniu zakresu obowiązku alimentacyjnego. Zawsze jednak każde dziecko musi mieć zapewnione podstawowe warunki egzystencji w postaci wyżywienia zapewniającego jego prawidłowy rozwój fizyczny, stosowną do wieku odzież, środki na ochronę zdrowia, kształcenie podstawowe i zawodowe oraz na ochronę jego osoby i majątku. Wyjście poza wymienione potrzeby zależy już tylko od osobistych cech dziecka oraz od zamożności i przyjętego przez zobowiązanego modelu konsumpcji. Usprawiedliwione potrzeby dziecka powinny być zatem oceniane w pierwszej kolejności na podstawie wieku, miejsca pobytu dziecka, jego środowiska oraz całego szeregu okoliczności każdego konkretnego wypadku, a następnie – w świetle możliwości zarobkowych zobowiązanych do jego utrzymania. W ocenie Sądu Rejonowego, od chwili zasądzenia alimentów doszło do istotnej zmiany stosunków o której mowa w art. 138 kro . Od września 2014 r. niewątpliwie doszło do wzrostu usprawiedliwionych potrzeb mał. J. N. , jednocześnie jednak doszło też do istotnej zmiany sytuacji M. N. . Stan zdrowia pozwanego nie pozwolił mu na uzyskanie zdolności do pracy i w efekcie tego umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Pozwany dość szybko ponownie znalazł zatrudnienie, jednak obecnie wykonywana przez niego praca nie daje mu tak wysokiego wynagrodzenia jak miał pracując w (...) Sąd miał na uwadze, że utrata praca nie nastąpiła z winy pozwanego a jego obecne dochody są o prawie (...) niższe niż w 2014 r., wobec czego nie jest on w stanie płacić alimentów w dotychczasowej wysokości. Po przeanalizowaniu sytuacji pozwanego Sąd uznał, że w granicach możliwości zarobkowych pozwanego jest płacenie alimentów na każdego z małoletnich w kwocie po 400 zł miesięcznie, tj. łącznie po 800 zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 138 kro orzeczono jak w punkcie I i II sentencji. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 102 kpc .