← Polska

Sad powszechny, III AUa 1470/17

Sygn. akt III AUa 1470/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2018 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Alicja Podlewska (spr.) Sędziowie: SSA Bożena Grubba SSA Iwona Krzeczowska-Lasoń Protokolant: sekr. sądowy Sylwia Gruba po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. w Gdańsku sprawy B. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury pomostowej na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt VII U 2380/17 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku VII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za postępowanie apelacyjne. SSA Bożena Grubba SSA Alicja Podlewska SSA Iwona Krzeczowska-Lasoń Sygn. akt III AUa 1470/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu B. C. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ubezpieczony po dniu 31 grudnia 2008r. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 965), dalej: ustawa pomostowa. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł ubezpieczony B. C. , wnosząc o zmianę spornej decyzji. Wskazał, iż w okresie od 28 września 1995r. do 29 maja 2009r. pracował w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Stoczni (...) S.A. na stanowisku montera kadłubów okrętowych. W odpowiedzi na odwołanie ubezpieczonego pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzje i przyznał ubezpieczonemu B. C. prawo do emerytury pomostowej od dnia 1 grudnia 2016r. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Okręgowy oparł na następujących ustaleniach i rozważaniach: Ubezpieczony B. C. , urodzony w dniu (...) , z zawodu monter kadłubów okrętowych, w dniu 6 grudnia 2016 r. złożył do pozwanego organu rentowego wniosek o przyznanie prawa do emerytury pomostowej. Wiek 60 lat ubezpieczony ukończył w dniu (...) Nie pozostaje on w stosunku pracy. W toku postępowania przed organem rentowym ubezpieczony udowodnił staż sumaryczny 33 lata, 11 miesięcy i 25 dni – w tym 33 lata, 2 miesiące i 8 dni okresów składkowych oraz 9 miesięcy i 17 dni okresów nieskładkowych – jak również staż pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w wymiarze 16 lat, 1 miesiąca i 6 dni. W ocenie pozwanego organu rentowego ubezpieczony nie wykonywał po dniu 31 grudnia 2008r. pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 4 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ubezpieczonemu B. C. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż ubezpieczony po dniu 31 grudnia 2008r. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych . Ubezpieczony w okresie od 28 września 1995r. do 29 maja 2009r. zatrudniony był w S. (...) w G. na pełen etat. W okresie zatrudnienia wykonywał pracę pracownika szkolnego na kursie montera kadłubów okrętowych (od 29 września 1995r. do 11 października 1995r. i od 12 października 1995r.) praktykanta w zawodzie monter kadłubów okrętowych (od 21 listopada 1995r. do 29 lutego 1996r.), montera kadłubów okrętowych (od 1 marca 1996r. do 22 września 2002r., od 24 września 2002r. do 13 października 2002r., od 15 października 2002r. do 22 grudnia 2002r., od 1 stycznia 2003r. do 21 grudnia 2003r., od 23 grudnia 2003r. do 29 maja 2009r). W dniu 23 września 2002r, 14 października 2002 r., od 23 do 31 grudnia 2002r. oraz w dniu 22 grudnia 2003r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach rentowych w aktach sprawy oraz aktach osobowych, których prawdziwość nie była przez żadną ze stron kwestionowana. Sąd również nie znalazł podstaw do kwestionowania ich wiarygodności z urzędu. Ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o dokumentację dostarczoną przez strony. Dowód z dokumentów zgromadzonych w sprawie w zakresie w jakim posłużyły do ustalenia stanu faktycznego Sąd uznał za w pełni wiarygodny, gdyż dokumenty te nie budziły żadnych wątpliwości i nie były przez strony kwestionowane. Dowody w postaci dokumentów urzędowych Sąd ocenił na podstawie art. 244 § 1 k.p.c. ustalając, że skoro w toku procesu nie zostały skutecznie podważone, stanowią świadectwo tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Powyższe dowody układają się zdaniem Sądu w spójną całość, wzajemnie się potwierdzając lub uzupełniając. Nie były też kwestionowane przez strony i Sąd dał im wiarę w całej rozciągłości. Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 965 j.t. ze zm.), dalej: ustawa pomostowa, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Zgodnie art. 3 wskazanej ustawy prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy (ust 1). Czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac: 1) w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury:

  1. a)prace pod ziemią,
  2. b)prace na wodzie,
  3. c)prace pod wodą,
  4. d)prace w powietrzu; 2) w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:
  5. a)prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,
  6. b)prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C,
  7. c)bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ,
  8. d)prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
  9. e)ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej (ust 2). Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (ust 3). Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1 (ust. 4). Za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3 (ust. 5). Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się także ubezpieczonych z tytułu działalności twórczej lub artystycznej tancerzy zawodowych, wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy prace związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym (ust. 6). Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 7). Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 wskazanej ustawy prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887 j.t. ze zm.), dalej: ustawa emerytalna, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ( ust. 1 ), gdzie wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Przepisami dotychczasowymi, do których odsyła ustawa emerytalna jest tu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43), dalej: rozporządzenie. Zgodnie z wykazem A dział III pozycja 90, stanowiącym załącznik do wskazanego powyżej rozporządzenia, pracą w szczególnych warunkach są Prace wykonywane bezpośrednio przy budowie i remoncie statków na stanowiskach znajdujących się na tych statkach, pochylniach, dokach i przy nabrzeżach. Z kolei zgodnie z Załącznikiem nr do ustawy pomostowej w punkcie 29 do pracy w szczególnych warunkach zalicza się Prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.). Zdaniem Sądu I instancji, z ustalonego stanu faktycznego wprost wynika, że ubezpieczony wykonywał po 31 grudnia 2008r. pracę w warunkach szczególnych, tj. pracę montera kadłubów okrętowych. Sam fakt niewskazania jej w zaświadczeniu pracodawcy nie pozbawia ubezpieczanego do uprawnień wynikających z wykonywaniem tego rodzaju pracy. W ocenie Sądu Okręgowego, wobec udowodnienia wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, ubezpieczony B. C. spełnił wszystkie przesłanki dla nabycia emerytury pomostowej, ponieważ osiągnął 60 rok życia, na dzień złożenia wniosku udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 25 lat, rozwiązał stosunek pracy, a także spełnił przesłankę udokumentowania stażu co najmniej 15 lat pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oraz pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008r. . W konkluzji Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. w związku z cytowanymi wyżej przepisami zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego z dnia 4 stycznia 2017r. i przyznał ubezpieczonemu B. C. prawo do emerytury pomostowej od dnia 1 grudnia 2016r. Apelację od wyroku wywiódł pozwany organ rentowy, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów: - art. 4, art. 49 w związku z art. 29, art. 32 i art. 35, art. 38 i art. 51 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych poprzez błędne przyjęcie, iż wnioskodawca spełnia wymogi ustawowe uzasadniające przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. - naruszenie przepisu postępowania - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy skutkujące niewłaściwą oceną stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. Wskazując na powyższe pozwany wniósł o uwzględnienie apelacji i zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie odwołania ubezpieczonego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ubezpieczony nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej ani na podstawie art. 4 ustawy pomostowej (ze względu na fakt, iż nie udowodnił, aby wykonywał prace w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 2008 r. w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy pomostowej), ani na podstawie art. 49 ustawy pomostowej. W ocenie pozwanego brak podstaw do zaliczenia okresu zatrudnienia ubezpieczonego od 1 stycznia 2009 r. do 29 maja 2009 r. jako okresu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy pomostowej, uzasadniającego przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 w/w ustawy. Sąd doszedł do przekonania, że sam fakt, iż w w/w okresie wnioskodawca będąc zatrudnionym na stanowisku montera kadłubów okrętowych i wykonując pracę wymienioną w wykazie A dział III poz. 90 przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r., tj. prace wykonywana bezpośrednio przy budowie i remoncie statków na stanowiskach znajdujących się na tych statkach, pochylniach, dokach i przy nabrzeżach, to należy zaliczyć w/w okres pracy do okresów pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy pomostowej i że wykonywana praca jest tożsama z pracą wymieniona, w załączniku nr 1 pkt 29 ustawy o emeryturach pomostowych tj. pracą bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudniona wentylacja (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.). Tymczasem, aby wnioskodawca spełniał przesłanki do przyznania prawa do emerytury na podstawie art. 4 musi wykazać, że po dniu 31 grudnia 2008r. chociaż 1 dzień przepracował jako dzień pracy wykonywanej w szczególnych warunkach z powołaniem się na przepisy ustawy pomostowej (na stanowisku pracy wymienionym w zał. nr 1 lub nr 2 do ustawy pomostowej). Skarżący wskazał, iż Sąd w postępowaniu nie ustalił, czy praca jaką wykonywał wnioskodawca S. (...) . od dnia 1 stycznia 2009r. do 29 maja 2009r. była pracą przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudniona wentylacja, tj. na stanowisku pracy wymienionym w załączniku 1 pod lp. 29 do ustawy pomostowej. Pozwany podniósł, iż w załącznikach do ustawy pomostowej nie została wymieniona jako praca w warunkach szczególnych praca na którą powołuje się ubezpieczony i sąd, a która została wymieniona w wykazie A, dziale III poz. 90 przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . W załączniku nr 1 do ustawy pomostowej wymienione zostały pod.lp. 29 prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.). Ubezpieczony zatem nie spełnia ustawowych przesłanek uzasadniających przyznanie prawa do emerytury pomostowej. W ocenie pozwanego, z akt osobowych ubezpieczonego nie wynika, aby praca wnioskodawcy była pracą w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów art. 3 ust 1 i 3 ustawy pomostowej na stanowiskach pracy wymienionych w załączniku 1 lub 2 do ustawy pomostowej. Sąd pierwszej Instancji nie przeprowadził dowodu z zeznań świadków na ustalenie charakteru pracy ubezpieczonego. Zaś ustalony przez Sąd charakter pracy wnioskodawcy nie odpowiada pracom wymienionym w zał. nr 1 lub nr 2 do ustawy pomostowej. W sprawie brak jest także potwierdzenia poświadczonego przez pracodawcę że wnioskodawca wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych , zgodnie z art. 51 ustawy pomostowej Pozwany podał, iż zgodnie z art. 29 ustawy pomostowej tworzy się Fundusz Emerytur Pomostowych „FEP", który jest państwowym funduszem celowym powołanym w celu finansowania emerytur pomostowych „a przychody FEP pochodzą między innymi ze składek na FEP (art. 30 ustawy pomostowej) opłacanych obowiązkowo przez płatnika składek za pracowników wykonujących prace w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy pomostowej(art. 35 ustawy pomostowej). Wypłaty emerytur pomostowych są finansowane ze środków zgromadzonych w FEP (art. 32 ustawy). W przedmiotowej sprawie zakład pracy nie zgłosił wnioskodawcy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnych (adnotacja na k. 29 akt EPOM). Pracodawca dokonuje takiego zgłoszenia na drukach ZUS ZSWA (zgłoszenie danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zgodnie z art. 38 ustawy pomostowej). Nie opłacił zatem należnych składek na FEP. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Przedmiotem sporu było prawo B. C. do emerytury pomostowej, a konkretnie sporne było wyłącznie czy ubezpieczony legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze wymaganym do nabycia tego prawa. Pozwany decyzją z dnia 4 stycznia 2017 r. odmówił tego prawa na podstawie art. 4 ustawy z dnia 19.12.2008 o emeryturach pomostowych ( t . j. Dz. U. z 2017 r., poz. 664 ze zm. –dalej „uep” ), gdyż ustalił, iż ubezpieczony legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych ale nie wykonywał po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnym warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawy. Do tego stażu po 31 grudnia 2008r. pozwany nie zaliczył ubezpieczonemu okresy zatrudnienia w S. (...) (od 1 stycznia 2009 r. do 29 maja 2009r.), gdyż zakład pracy nie zgłosił go do ZUS jako pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnych. Przesłanki warunkujące prawo do emerytury pomostowej zostały szczegółowo określone w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych w art. 4 i art. 49 uep. Zgodnie z art. 4 uep, prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. W myśl art. 49 uep, prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12; 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Zarówno w art. 4 jak i w art. 49 ustawy ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że prawo do emerytury pomostowej nabywa ubezpieczony po spełnieniu wszystkich przesłanek w nich wskazanych. Stosownie do art. 4 3 ust 1 uep, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy . Natomiast przepis art. 3ust 3 uep stanowi, iż prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy . Zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 49 uep, zaprezentowaną w orzecznictwie (vide np. wyrok SN II UK 373/15 z dnia 25 października 2016r. Lex nr 21777086), osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (por. także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62, z dnia 22 lipca 2013 r., III UK 106/12, LEX nr 1555688, czy z dnia 4 grudnia 2013 r., II UK 159/13, LEX nr 1405231). Z powyższych przepisów wynika zatem, iż warunkiem nabycia przez ubezpieczonego prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 uep niezbędnym było wykazanie przez niego, iż po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Gdyby ubezpieczony nie spełniał tego warunku, musiałby wykazać, iż praca wykonywana przez niego w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przed 01 stycznia 20099 r. jest również pracą w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 uep. Apelacja słusznie zarzuca, iż ustalenia Sądu I instancji, iż ubezpieczony po 31 grudnia 2008 r. pracował w warunkach szczególnych wymienionych w załączniku nr 1 do uep - poz. 29, są dowolne, bo nie znajdują żadnego potwierdzenia w materiale zgromadzonym w sprawie. Z tych samych przyczyn za dowolne należało uznać ustalenie Sądu Okręgowego, iż ubezpieczony pracował w S. (...) w warunkach szczególnych wymienionych w załączniku nr 1 do uep - poz. 29, również w okresie od 28 września 1995 r. do 31 grudnia 2008r. Sąd I instancji nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania dowodowego, mimo iż była to okoliczność sporna, którą ubezpieczony chciał wykazać zeznaniami świadków zawnioskowanymi w odwołaniu (wobec braku dokumentacji potwierdzającej pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 uep). Brak jest podstaw, aby bez dokonania ustaleń co rzeczywistego charakteru zatrudnienia ubezpieczonego w S. (...) okresie przyjąć a priori, iż praca na stanowisku montera kadłubów okrętowych była pracą, o której mowa w załączniku nr 1 poz. 29. Tym samym za dowolną, bo nie znajdującą oparcia w materiale sprawy, należało również uznać ocenę prawną Sądu I instancji, iż skarżący spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawa do emerytury pomostowej. Przy czym z uzasadnienia Sądu Okręgowego można się jedynie domyślać, iż w ocenie tego Sądu podstawą nabycia prawa do emerytury pomostowej przez ubezpieczonego był przepis art. 4 uep. Odnosząc się do zarzutu nieopłacenia przez zakład pracy za ubezpieczonego składki na FEP, przypomnieć należy wykładnię akceptowaną przesz Sąd odwoławczy, zaprezentowaną przez Sąd Najwyższy, w uchwale składu 7 sędziów z dnia 28 września 2016 r. (III UZP 10/16, OSNP 2017/4/42, LEX nr 2113358, Prok.i Pr.-wkł. 2017/7-8/53, Prok.i Pr.-wkł. 2017/11/40, www.sn.pl, Biul.SN 2016/9/21, KSAG 2016/4/117), iż nie jest możliwym - przy dokonywaniu oceny oraz charakteru składki na FEP - odwoływanie się do konstrukcji składki w ubezpieczeniu społecznym, w którym obowiązek składkowy jest konsekwencją udzielonej ochrony i ma także wpływ na wysokość oferowanego świadczenia, a składka na ubezpieczenie społeczne pozostaje w bezpośrednim lub pośrednim związku z oczekiwanym świadczeniem (system zdefiniowanej składki albo system zdefiniowanego świadczenia). Takiej zależności nie można wykazać względem składki na Fundusz Emerytur Pomostowych i emerytury pomostowej, albowiem wśród przesłanek nabycia emerytury pomostowej nie ma wymagania podlegania obowiązkowi opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. Pomimo jednak, iż jak wyjaśnił Sąd Najwyższy, w powołanej uchwale - nie ma bezpośredniej zależności pomiędzy opłaceniem składek na FEP a prawem do świadczenia, zasadnym wydaje się ustalenie, dlaczego pracodawca składek tych nie opłacił, tj. czy wynikało to z jego przeoczenia bądź zaniedbania obowiązków, czy też nie uznawał on pracy wykonywanej przez wnioskodawcę za prace w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny zauważa również, iż w decyzji z dnia 5 stycznia 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył ubezpieczonemu 16 lat 1 miesiąc i 6 dni pracy w warunkach szczególnych, nie wskazując jednak wprost, które okresy do stażu tego zaliczył. Okres pracy w S. (...) daje ubezpieczonemu tylko 13 lat 8 miesięcy i 2 dni, zatem prawdopodobnie pozwany do stażu tego doliczył także okres pracy w Spółdzielni Pracy (...) , gdzie wnioskodawca był zatrudniony od 20 maja 1991 r. do 28 lutego 1995 r. Wnioskodawca na rozprawie przed Sądem II instancji wskazał, iż pracował tam jako mechanik samochodowy, jednak w aktach brak jest świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Nadto, stanowisko takie w ogóle nie jest wymienione w wykazie prac w warunkach szczególnych w ustawie o emeryturach pomostowych . Jeśli więc faktycznie okres ten został wliczony przez ZUS do stażu pracy w warunkach szczególnych, okoliczność ta wyklucza przyznanie wnioskodawcy emerytury pomostowej na podstawie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych , który, jak już wyżej wskazano, nie wymaga wykonywania pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych po 31 grudnia 2008 r., jednak jako warunek stawia 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych przed ta datą. W celu ustalenia uprawnień wnioskodawcy do emerytury pomostowej, Sąd I instancji będzie więc musiał także ustalić, jakie okresy zatrudnienia zaliczył ubezpieczonemu ZUS do stażu pracy w warunkach szczególnych. Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny, na zasadzie art. 386 § 4 k.p.c. , orzekł jak w sentencji, gdyż wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. SSA Alicja Podlewska SSA Bożena Grubba SSA Iwona Krzeczowska-Lasoń

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.