Sygn. akt VU 711/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2018 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Beata Łapińska Protokolant st. sekr. sądowy Karolina Rudecka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku A. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury na skutek odwołania A. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 28 kwietnia 2017 r. sygn. (...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje A. M. prawo do emerytury poczynając od dnia (...) roku,
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz A. M. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. Sygn. akt V U 711/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 kwietnia 2017 roku, znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił A. M. przyznania prawa do emerytury, ponieważ wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Do pracy w szczególnych warunkach ZUS nie zaliczył następujących okresów: - od dnia 17 listopada 1978 roku do 14 grudnia 1986 roku w Przedsiębiorstwie (...) ( oddział (...) ) w B. ” na stanowisku kierowcy, ponieważ z analizy dołączonych do akt dokumentów nie można potwierdzić charakteru wykonywanej pracy tj., czy była to praca w szczególnych warunkach oraz czy byłą ona wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W odwołaniu z dnia 16 maja 2017 roku A. M. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że w okresie od 17 listopada 1978 roku do 14 lipca 1986 roku pracował w warunkach szczególnych wykonując pracę kierowcy samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony i w związku z powyższym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie: A. M. urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 11 kwietnia 2017 roku wniosek o emeryturę. Wnioskodawca nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. (dowód: wniosek o emeryturę, k. 1 – 4 akt emerytalnych) Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy łącznie wynoszący 28 lat, 1 miesiąc i 28 dni, w tym 26 lat, 1 miesiąc i 4 dni okresów składkowych oraz 24 dni okresów nieskładkowych. ZUS zaliczył do stażu pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych okres wynoszący 12 lat 3 miesiące i 28 dni( z wyłączeniem 24 dni okresów nieskładkowych) , to jest okres zatrudnienia w Zakładzie (...) S..A. ww R. od dnia 11 sierpnia 1986 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. (dowód: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30 listopada 2006 roku, k. 10, świadectwo pracy k.4 akt przedemerytalnych) W okresie od dnia 17 listopada 1978 roku do dnia 14 lipca 1986 roku ubezpieczony był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) Oddział (...) (...) w B. na stanowisku kierowcy. W tym okresie wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał obowiązki kierowcy samochodów ciężarowych. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa było świadczenie usług transportowych na rzecz przedsiębiorstwa. W spornym okresie (...) zajmował się m.in. obsługą tzw. „budowlanki” tj obsługą firmy budujące bloki/domy wielorodzinne na terenie B. , R. oraz P. Firma w spornym okresie zatrudniała około 300 kierowców z uprawnieniami do prowadzenia samochodów ciężarowych; samochodów osobowych nie posiadała. Przez cały okres zatrudnienia w firmie (...) ” wnioskodawca kierował wyłącznie pojazdami o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony. tj. K. (10 ton), Z. (5,5 tony) czy M. ( 10 ton)tj. po terenie całego kraju przewoził materiały budowlane, takie jak piach, żwir, druty, cement . Wnioskodawca pracował w ten sposób w pełnym wymiarze czasu pracy. Innych obowiązków nie wykonywał, do innych prac nie był delegowany. Jego pracodawca nie wystawiał świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych i nie wskazywał dokładnie stanowiska pracy . (dowód: świadectwo pracy z dnia 11 lipca 1986 roku k.15, zeznania świadków Z. A. od 10.32-13.49-k.22 oraz J. B. k.22-23 od 13.49-16.43, zeznania wnioskodawcy A. M. od 16.53-17.32 k.23 - protokół rozprawy z dnia 18 kwietnia 2018 roku wraz z nagraniem k.24 akt, informacja dotycząca okresów składkowych i nieskładkowych k.5-6, zaświadczenie o zatrudnieniu o wynagrodzeniu k.7, 8 zaświadczenie k.9, - akt emerytalnych I, świadectwo pracy z dnia 11 lipca 1986 roku k.7, 8, karta wynagrodzeń k.15-18akt kapitałowych) Wnioskodawca posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów ciężarowych z przyczepami (tj. kategorii A,B,C,E) , które uzyskał w październiku 1978 roku. ( dowód: kserokopia dokumentu k.16, prawo jazdy okazane przez wnioskodawcę na rozprawi w dniu 18 kwietnia 2018 roku k.21-22 od 01.52-09.41 akt Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami początkowo było to, czy wnioskodawca legitymuje się 15 – letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem OFE. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, to jest ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Natomiast brak takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Okoliczność niedysponowania przez skarżącego świadectwem pracy w szczególnych warunkach, nie przesądza, że wnioskodawca pracy w szczególnych warunkach nie wykonywał. Stanowisko takie wielokrotnie zajmował również Sąd Najwyższy, który między innymi w wyroku z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, OSNAP 1996/16/239 stwierdził, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego . Ograniczenia dowodowe zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. W tym miejscu zaznaczyć należy, że sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w Przedsiębiorstwie (...) Oddział (...) (...) w B. również w spornym okresie od dnia 17 listopada 1978 roku do dnia 14 lipca 1986 roku był niesporny między stronami w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych. Spornym pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę, to jest czy była to praca wykonywana w szczególnych warunkach, czy też nie. W dokumentacji pracowniczej pracodawca ubezpieczonego nieprecyzyjnie bowiem określał jego stanowisko pracy wskazując, że jest on „kierowcą” i nie podając jednocześnie jakimi pojazdami kierował. Mając na uwadze powyższe, Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z zeznań świadków na okoliczność pracy faktycznie wykonywanej przez wnioskodawcę w spornym okresie. Wszyscy przesłuchani w przedmiotowej sprawie świadkowie zgodnie zeznali, że w całym okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) Oddział (...) (...) w B. tj. w spornym okresie od dnia 17 listopada 1978 roku do dnia 14 lipca 1986 roku wnioskodawca był kierowcą pojazdów o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 ton, marki K. , Z. i M. . Przedsiębiorstwo wnioskodawcy realizowało usługi transportowe na rzecz realizujących duże przedsięwzięcia kontrahentów, takich jak kopalnie i elektrownie, budownictwo mieszkaniowe. Przedmiotem działalności oddziału (...) zatrudniającego go przedsiębiorstwa było świadczenie usług transportowych na budownictwa. Oddział zatrudniający A. M. ” zajmował się obsługa tzw.” budowlanki” tj obsługą firm prowadzących budowy domów wielorodzinnych tj. bloki z terenu B. , R. raz P. W ramach wykonywanej pracy wnioskodawca samochodem ciężarowym o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony przewoził na rzecz takich firm materiały budowlane m.in.: piach, żwir, druty, cement i in. Pracował tak w pełnym wymiarze czasu pracy i nie wykonywał innych obowiązków. Sąd Okręgowy poddał zeznania świadkom ocenie w myśl dyrektywy przewidzianej w art. 233 § 1 k.p.c. i uznał je za wiarygodne i przekonujące, bo spójne i logiczne. Istotną dla Sądu była ta okoliczność, że przesłuchani świadkowie byli bliskimi współpracownikami skarżącego i dysponowali bezpośrednią i szczegółową wiedzą co do codziennych obowiązków pracowniczych ubezpieczonego. Zarówno Z. A. jak i J. B. pracowali razem z wnioskodawcą również jako kierowcy samochodów ciężarowych i dobrze zapamiętali wnioskodawcę z tego okresu , jak również rodzaj wykonywanej przez niego pracy. Sąd uwzględnił także zeznania samego wnioskodawcy, albowiem były one logiczne , jasne , pełne i spójne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Reasumując, z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) Oddział (...) (...) w B. od dnia 17 listopada 1978 roku do dnia 14 lipca 1986 roku pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako kierowca samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym znacznie przekraczającym 3,5 tony, którymi przewoził materiały budowlane. Biorąc pod uwagę przedmiot działalności zatrudniającego ubezpieczonego zakładu pracy logicznym wnioskiem jest, że to właśnie pojazdami ciężarowymi wnioskodawca jeździł stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że wnioskodawca w spornych okresach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Ubezpieczony nie był w tym czasie kierowany do innych prac. Organ rentowy w toku postępowania nie przedstawił jednocześnie jakiegokolwiek dowodu podważającego dowody zgłoszone przez wnioskodawcę i nie zakwestionował wskazanych w dowodach okoliczności faktycznych. Prace na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są pracami zaliczonymi przez ustawodawcę do prac w szczególnych warunkach zgodnie z wykazem A, działem VIII pkt 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Biorąc pod uwagę, iż wnioskodawca spełnił jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki, to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł ponad 25 lat, należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na to, że skarżący osiągnął 60 lat po złożeniu wniosku o emeryturę, prawo do emerytury nabył z dniem osiągnięcia wieku emerytalnego, czyli z dniem (...) . Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).