Sygn. akt IV Ca 77/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Deniziuk Sędziowie: SSO
§ 3kpc w zw.
z art. 227 kpc i art. 278 § 1 kpc poprzez oddalenie wniosku pozwanej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności dotyczące rynkowych warunków umowy dzierżawy oraz biegłego ds. badania pisma i dokumentów, - art. 217 §
§ 3kpc w zw.
z art. 227 kpc i art. 245 kpc przez oddalenie wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodu z dokumentów, tj. prywatnej opinii rzeczoznawcy M. C. , przelewów rat kredytu hipotecznego, opłat z tytułu podatku od nieruchomości i faktur z (...) SA , - art. 328 § 2 kpc poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy odmowy uwzględnienia wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodów z wnioskowanych opinii biegłych sądowych oraz dowodów z dokumentów, - art. 177 § 1 pkt 1 kpc poprzez oddalenie wniosku pozwanej o zawieszenie postępowania. W efekcie podniesionych zarzutów pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, jak i o zasądzenie na jej rzecz oraz na rzecz interwenienta ubocznego od powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie zażądała uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Przed terminem rozprawy ablacyjnej interwenient uboczny złożył pismo procesowe z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci wyciągu z aktu notarialnego – umowy sprzedaży dotyczącej spornej nieruchomości, na okoliczność, że pozwana nie jest już właścicielką przedmiotowej nieruchomości i nie można już od niej żądać przywrócenia posiadania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należało, że, mając na uwadze treść art. 382 kpc , sąd apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1998r., II CKN 704/97, OSNC 1998 nr 12, poz. 214). Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo. Trzeba pamiętać także, że art. 382 kpc , który stanowi, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym oznacza, iż kognicja sądu apelacyjnego obejmuje "rozpoznanie sprawy", a nie tylko środka odwoławczego, i to w taki sposób, w jaki mógł i powinien uczynić to sąd pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a to za sprawą wniosku dowodowego złożonego przez interwenienta ubocznego w dniu 5.04.2018r. (k. 877-878). Wprawdzie z przepisu art. 381 kpc wynika, że Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody , jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później , niemniej na uwadze mieć należało, że w realiach przedmiotowej sprawy strona (tu: interwenient uboczny) nie mógł powołać się w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji na dowód objęty jego wnioskiem, a i potrzeba powołania się na niego wynikła później. Ponadto na uwadze mieć należało, że w postanowieniu z dnia 14.03.2013r. Sąd Najwyższy wskazał, że Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi niedostatki lub uchybienia w postępowaniu dowodowym, jego obowiązkiem jest, zgodnie z art. 382 kpc , uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie, jaki uznaje za niezbędny do prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (I CZ 16/13, LEX nr 1318312). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Interwenient uboczny M. C. przedstawił bowiem wyciąg z aktu notarialnego z dnia 27.03.2018r. (Repertorium A numer (...) ), z którego wynika, że pozwana A. R.
(2)nie jest już właścicielką przedmiotowej nieruchomości, a jej właścicielami są interwenient uboczny właśnie i jego małżonka (k. 879-880). Sąd Okręgowy na rozprawie apelacyjnej w dniu 6.04.2018r. dopuścił zatem dowód z ww. dokumentu na okoliczność praw właścicielskich do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, tj. tego, że pozwana nie jest już właścicielem tejże nieruchomości. W efekcie, skoro przepis art. 316 § 1 kpc stanowi, że Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (…), nie było możliwym wydanie innego orzeczenia w niniejszej sprawie, aniżeli orzeczenie reformatoryjne. Na dzień wyrokowania przez Sąd II instancji pozwana A. R.
(2)nie była już bowiem legitymowana biernie do występowania w procesie o ochronę naruszonego posiadania. Legitymacja procesowa to uprawnienie do poszukiwania ochrony prawnej w konkretnej sprawie. Legitymacja procesowa bierna dotyczy strony pozwanej i uzasadnia występowanie w procesie w charakterze pozwanego. W niniejszej sprawie, na skutek przeniesienia własności nieruchomości położonej w R. przy ul. (...) na interwenienta ubocznego i jego małżonkę, występowanie w procesie w charakterze pozwanej przez A. R.
(3)stało się bezzasadne. Sąd Okręgowy podziela bowiem, przywołany także we wniosku dowodowym przez interwenienta ubocznego, pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 29.06.2016r. wydanej w sprawie o sygn. akt III CZP 25/16, o tym, że Powództwo o przywrócenie posiadania rzeczy nie może być skutecznie dochodzone przeciwko osobie, która naruszyła posiadanie rzeczy, jeżeli w toku sprawy przeniosła posiadanie tej rzeczy na inną osobę ( (...) GP, Biul. SN 2016 nr 6, (...) 2016 nr 3, str. 112, Biuletyn SN - IC 2016 nr 7-8, OSNAPiUS 2017 nr 5, poz. 53, str. 22, L. ). Godzi się wskazać, że pogląd taki stanowi w istocie powtórzenie wyrażanego już i wcześniej przez Sąd Najwyższy stanowiska, że Cechą charakterystyczną roszczenia posesoryjnego, wyrażającego się skierowanym do naruszyciela żądaniem przywrócenia stanu poprzedniego, przez wydanie rzeczy, której posiadanie zostało samowolnie naruszone ( art. 344 § 1 k.c. ), jest to, że może być ono skutecznie dochodzone tylko o tyle, o ile naruszyciel ma tę rzecz w swoim ręku. Z chwilą więc, gdy osoba, która pozbawiła posiadacza władztwa nad rzeczą, sama to władztwo utraciła, przestaje być legitymowana biernie, a wytoczone przeciw niej żądanie staje się bezprzedmiotowe (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1995r., I CRN 52/95, LEX nr 82284). Jest przy tym zupełnie obojętne, czy ta utrata nastąpiła bez woli i winy tej osoby, czy też uczyniła ona to świadomie, choćby w tym celu, żeby udaremnić akcję powoda. Taki jest jednak sens ochrony posiadania z punktu widzenia jej skuteczności. Jest bowiem oczywiste, że wyrok uwzględniający powództwo przeciwko osobie, która nie ma już rzeczy w swoim władaniu, jest pozbawiony jakiejkolwiek mocy wykonawczej. Pozwana A. R.
(3)nie miałaby żadnej możliwości wykonania orzeczenia uwzględniającego powództwo, albowiem utraciła w wyniku zbycia nieruchomości władztwo nad nią i nie ma wobec niej już żadnej mocy decyzyjnej. W tej sytuacji brak było też i podstaw do dokonywania analizy podnoszonych w apelacji przez pozwaną i interwenienta ubocznego zarzutów, albowiem z uwagi na przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości i utratę legitymacji procesowej biernej w niniejszym procesie rozpatrywanie tychże zarzutów stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji należało zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji zmienić i powództwo A. R.
(4)oddalić, o czym Sąd Okręgowy orzekł w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 385 kpc . Wynik postępowania apelacyjnego przełożył się na rozstrzygnięcie o kosztach procesu oraz kosztach postępowania apelacyjnego. Strona pozwana oraz interwenient uboczny ostatecznie postępowanie to wygrali, a wobec tego należało na podstawie art. 98 §
§ 3kpc zasądzić od powoda na ich rzecz zwrot tych, tj.: 1) na rzecz pozwanej A. R.
(3): – kwoty 233 zł tytułem kosztów procesu obliczonych, jako suma: wynagrodzenia jej pełnomocnika w wysokości 156 zł ( § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.), opłaty od czynności cywilnoprawnej w postaci udzielenia pełnomocnictwa fachowemu pełnomocnikowi – 17 zł, i kwoty 60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego na podstawie § 13 pkt 2 ustęp 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm. - kwoty 360 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego obejmujących opłatę od apelacji (200 zł – z oświadczenia pełnomocnika apelujących złożonego na rozprawie apelacyjnej wynika bowiem, że opłatę tę uiściła pozwana) i wynagrodzenie fachowego pełnomocnika pozwanej w wysokości 160 zł ustalonego na podstawie § 5 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.), 2) na rzecz interwenienta ubocznego M. C. : - kwoty 223 zł tytułem kosztów procesu obliczonej, jako suma: wynagrodzenia jej pełnomocnika w wysokości 156 zł ( § 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.), opłaty od czynności cywilnoprawnej w postaci udzielenia pełnomocnictwa fachowemu pełnomocnikowi (17 zł), i opłaty od interwencji ubocznej. - kwoty 160 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego obejmujących wynagrodzenie fachowego pełnomocnika interwenienta ubocznego ustalonego na podstawie § 5 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.) i na podstawie art. 107 zd. 3 kpc .