Sad powszechny, III Ca 1085/17

(1), M. Z.

(2), M. K. , T. K. i A. K. o zwolnienie nieruchomości od służebności na skutek apelacji pozwanych S. K. , N. K. , M. K. , T. K. i A. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt I C 1559/15 1. prostuje w zaskarżonym wyroku jego oznaczenie w ten sposób, że jest on w stosunku do pozwanych M. Z.

(3)i M. Z.

(2)wyrokiem zaocznym; 2. zmienia zaskarżony wyrok:

1. a)w punkcie 2 o tyle, że zasądza solidarnie od pozwanych S. K. i N. K. na rzecz powódki Gminy G. kwotę 665 złotych (sześćset sześćdziesiąt pięć złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu w tym kwoty 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) kosztów zastępstwa procesowego;
2. b)w punkcie 4 o tyle, że zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powódki Gminy G. kwotę 665 złotych (sześćset sześćdziesiąt pięć złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu w tym kwoty 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) kosztów zastępstwa procesowego;
3. c)w punkcie 5 o tyle, że zasądza solidarnie od pozwanych T. K. i A. K. na rzecz powódki Gminy G. kwotę 665 złotych (sześćset sześćdziesiąt pięć złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu w tym kwoty 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) kosztów zastępstwa procesowego; 3. oddala apelację w pozostałej części; 4. zasądza solidarnie od pozwanych S. K. i N. K. na rzecz powódki Gminy G. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; 5. zasądza od pozwanej M. K. na rzecz powódki Gminy G. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; 6. zasądza solidarnie od pozwanych T. K. i A. K. na rzecz powódki Gminy G. kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym; SSR (del.) Ewa Buczek – Fidyka SSO Tomasz Pawlik SSO Leszek Dąbek Sygn. akt III Ca 1085/17 UZASADNIENIE Powódka Gmina G. żądała zwolnienia z nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności drogi pasem szerokości 5 metrów obejmującej działki wskazane we wniosku. oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych K. i K. W.

(1), S. i N. K. , Ł. i K. Z. , B. i E. T. , M. K. , T. i A. K. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu twierdziła, że jest właścicielką nieruchomości wskazanych we wniosku i położonych w G. w obr. Ż. , natomiast pozwani są właścicielami działek, na rzecz których w 2004 roku na wniosek ówczesnego właściciela została ustanowiona nieodpłatna, nieograniczona w czasie służebność przejścia i przejazdu pasem szerokości 5 m biegnąca po działce gminnej nr arch. (...) obr. Ż. , wzdłuż granicy tej działki z działkami wnioskodawcy. W 2006 roku nastąpił podział geodezyjny działek, w wyniku którego służebność utraciła dla nieruchomości władnących znaczenie. Postanowieniami z dnia 13 11 2015r., 5 05 2016 r. postępowanie co do pozwanych Ł. Z. , K. Z. , K. W.

(2), K. W.

(1), B. T. , E. T. , D. S. oraz T. S. zostało umorzone, wobec cofnięcia pozwu. Pozwani M. K. , N. K. , S. K. , T. K. oraz A. K. wnosili o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia od powódki na rzecz pozwanych kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazali, że do ustanowienia nieodpłatnej służebności doszło wobec wybudowania przepompowni ścieków bez zgody ówczesnych właścicieli E. M. i R. M.

(1). Wyznaczenie drogi umożliwiającej dojazd do działek powstałych w wyniku podziału tej nieruchomości miało stanowić rekompensatę za wybudowanie przepompowni ścieków. Pozwani wyrazili zgodę na zniesienie służebności w zamian za zobowiązanie się przez powódkę do utwardzenia nawierzchni bądź zapłaty wynagrodzenia w kwocie 20.000,00 zł. Ponadto wskazali również, że istniejąca służebność ma dla nich znaczenie użytkowe, albowiem są zmuszeni do korzystania z działek sąsiadujących z działką nr (...) podczas wiosennych, zimowych oraz jesiennych opadów, gdyż w wyniku warunków atmosferycznych droga znajdująca się na działce nr (...) staje się nieprzejezdna. Zakwestionowali również wartość przedmiotu sporu, wskazując, iż powódka w żaden sposób nie przedstawiła sposobu ani kryteriów jego wyliczenia. Pozwani M. Z.

(2)i M. Z.

(3)nie zajęli stanowiska w sprawie. Sąd Rejonowy w Gliwicach w wyroku z dnia 3 03 2017r. zwolnił od nieodpłatnej i nieograniczonej w czasie służebności drogi ustanowionej na rzecz każdoczesnych właścicieli działek: nr (...) (obecnie (...) ), KW nr (...) , nr (...) (obecnie (...) ), KW nr (...) , nr (...) (obecnie 1090), KW nr (...) , nr 6/7 (obecnie (...) ), KW nr (...) , nr (...) (obecnie (...) ), KW nr (...) , nr (...) (obecnie (...) ), KW nr (...) nr (...) (obecnie (...) ), KW (...) , nr 6/11 (obecnie (...) ), KW nr (...) nieruchomości położone w G. o numerach działek: (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW nr (...) ; (...) , KW (...) i orzekł o kosztach postępowania. W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia dokonał oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, przywołał treść regulacji art. 295 k.c. i wskazał, iż utrata wszelkiego znaczenia służebności gruntowej dla nieruchomości władnącej nie skutkuje ex lege jej wygaśnięciem, stanowi ona jednak przesłankę powstania roszczenia właściciela nieruchomości obciążonej o zniesienie służebności gruntowej bez wynagrodzenia. Uznał, że służebność obciążająca działki od numeru (...) do (...) całkowicie straciła znaczenie dla nieruchomości władnących albowiem służebność drogi może być realizowana tylko i wyłącznie na pasie szerokości 5 m biegnącym wzdłuż granicy dawnej działki nr (...) z działkami nr : (...) . W chwili obecnej, po podziale działki (...) , pas szerokości 5 m biegnący wzdłuż granicy z działkami (...) , to działka (...) , na której jest urządzona droga, za utrzymanie której w należytym stanie powódka nie odpowiada. Zauważył, że poruszanie się przez mieszkańców ulicy (...) po tych działkach było jedynie sporadyczne i odbywało się w okresach dawnych opadów oraz roztopów. Pozwani nie byli w stanie dokładnie doprecyzować kiedy przemieszczanie się po działkach sąsiadujących miało ostatnio miejsce. Wskazał, że działki od nr (...) do (...) nie nadają się do przejazdu, a w czasie wiosennych roztopów i jesiennych deszczy grunt ten ulega podmoczeniu, natomiast w okresie letnim przejazd po działkach od nr (...) do (...) uniemożliwia wysoka roślinność. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. , zasądzając na rzecz powódki od pozwanych S. K. i N. K. solidarnie, M. Z.

(3)i M. Z.

(2)solidarnie, M. K. oraz T. K. i A. K. solidarnie kwoty po 875 zł, jako strony przegrywającej proces na rzecz powódki tytułem zwrotu kosztów procesu. Orzeczenie zaskarżyli pozwani M. K. , N. K. , S. K. , T. K. oraz A. K. , którzy wnosiła o jego zmianę i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucał, że przy ferowaniu wyroku naruszono prawo procesowe i materialne regulacje: - art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i przyjęcie prostej konstatacji, że służebność utraciła wszelkie znaczenie dla każdoczesnych właścicieli nieruchomości władnących tylko dlatego, że w samych księgach wieczystych jest oznaczona jako pas drogi o szerokości 5 m od granicy działki, podczas gdy służebność utrzymuje się w mocy na częściach nieruchomości utworzonych przez podział; - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczność poczynionych ustaleń faktycznych z przyjętymi przez Sąd merita wnioskami polegającymi na uznaniu, ze pozwani czasowo korzystali z obciążonych działek i jednoczesnym uznaniu, że droga jest nieprzejezdna; - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów powodujące błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przeprowadzeniu przez Sąd oględzin w innej porze niż wzmożonych opadów i roztopów mimo sugestii ze strony pozwanej, aby oględziny miały miejsce w czasie zwiększonych opadów i roztopów; - art. 227 k.p.c. oraz art. 207 § 6 k.p.c. i art. 217 § 2 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania świadka R. M.

(1), podczas gdy jego zeznania mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania; - art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z wystąpienia do (...) S.A. , podczas gdy dowód ten mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 328 § 2 k.p.c. w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania poprzez niewskazanie dokładnej podstawy prawnej na mocy, której Sąd ustalił wysokość kosztów należnych powódce, a w szczególności brak określenia na podstawie którego z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 09 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Sąd ustalił wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powódki; - art. 295 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie z pominięciem normy szczególnej tj. art. 290 § 2 k.p.c. , który winien mieć zastosowanie dla ustalonego stanu faktycznego; - art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie do sytuacji pozwanych uzasadniając, że nawet czasowe uniemożliwienie pozwanym dojazdu do ich posesji po działkach powódki stanowi nadużycie prawa podmiotowego. Powódka Gmina G. wnosiła o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na jej rzecz od pozwanych zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje : Sąd pierwszej instancji pomimo wadliwego zakwalifikowania roszczenia powódki (poniżej) prawidłowo rozpoznał sprawę. Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia w znacznej części dotyczą okoliczności bezspornych pomiędzy stronami, a w pozostałym zakresie mają podstawę w informacjach zawartych we wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku źródłach dowodowych, których ocena jest logiczna i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Wbrew zarzutom apelacji przy rozpoznaniu sprawy i ferowaniu wyroku nie naruszono prawa procesowego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestionowana w apelacji decyzja Sądu Rejonowego o oddaleniu wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka R. M.

(2)oraz wniosku o wystąpienie do (...) S.A. w W. o nadesłanie dokumentacji dotyczącej przyczyn i okoliczności prowadzenia pojazdów marki F. (...) oraz V. (...) o nr rej. (...) W została wydana na posiedzeniu rozprawy w dniu 4 11 2015r. nie została ona zakwestionowana przez skarżących w oparciu o regulację art. 162 k.p.c. , przez co nie podlega ona kontroli Sądu odwoławczego. Natomiast istnienie przesłanek do zniesienia służebności zostało już ustalone, co uzasadniało decyzję o oddaleniu wniosku o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka Ł. Z. . Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. Powództwo zostało w istocie oparte na twierdzeniu, iż doszło do podziału działki obciążonej przedmiotową służebnością, w następstwie czego służebny szlak drogowy przebiega obecnie tylko po gruncie stanowiącym działkę gruntu o numerze geodezyjnym (...) i nie biegnie on przez działki gruntu objęte powództwem. Z tego powodu nie ma ono oparcia w zastosowanej przez Sąd Rejonowy regulacji art. 295 k.c. lecz w regulacji art. 290 § 2 k.c. Ta ostatnia w przypadku, gdy w następstwie podziału nieruchomości obciążonej wykonywanie się służebności ogranicza się do jednej albo kilku z nowo-powstałej działek rodzi bowiem z mocy prawa po stronie właścicieli pozostałych działek odrębne od roszczenia przewidzianego w art. 295 k.c. roszczenie „żądania ich zwolnienia od służebności”. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przedmiotowy służebny szlak drogowy przebiega tylko po nowopowstałej działce gruntu o numerze (...) , co w świetle przywołanej regulacji czyni powództwo uzasadnionym. Ostatecznie znalazło to prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym, wobec czego w tej części zaskarżony wyrok odpowiada prawu i apelacja jest bezzasadna w rozumieniu art. 385 k.p.c. , a to z mocy zawartej w nim regulacji prowadziło w tej części do jej oddalenia. Natomiast w sposób wadliwy orzeczono o kosztach procesu. Jak słusznie wskazuje skarżący w niniejszej sprawie orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy nie zastosował § 7 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2013.490 t.j.), z którego wynika, iż w sprawach dotyczących zniesienia służebności stawka wynosi 240 zł. Po dodaniu do nich poniesionej opłaty od pozwu w łącznej wysokości 3 400zł i uwzględnieniu, iż służebność ustanowiona została dla ośmiu nieruchomości władnących należało obciążyć każdego z właścicieli 1/8 części tych kosztów. W tej zatem tylko części apelacja pozwanych była uzasadniona, co prowadziło do jej uwzględnienia w tej części i zmianą zawartego w zaskarżonym orzeczeniu rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów procesu. Reasumując zaskarżony wyrok w części orzekającej o kosztach procesu jest wadliwy i dlatego w tym zakresie apelację jako uzasadnioną uwzględniono zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji w sposób wskazany w sentencji przy zastosowaniu regulacji art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. a w pozostałym zakresie apelację pozwanych jako bezzasadną oddalono w oparciu o regulację art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując regulację art. 98 § 1 i 2 k.p.c. i § 10 ust 1 pkt 1 w związku z § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 10 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015r. poz. 1804 z późniejszymi zmianami), biorąc pod uwagę, że pozwani, jako właściciele każdej nieruchomości, którzy przegrali w postępowaniu odwoławczym powinni zwrócić powódce poniesione przez nią w tym postępowaniu koszty zastępstwa prawnego, które ponieśli w swojej sprawie. SSR (del.) Ewa Buczek – Fidyka SSO Tomasz Pawlik SSO Leszek Dąbek