Sad powszechny, I ACa 624/13

Sygn. akt I ACa 624/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SA Zbigniew Grzywaczewski Sędziowie: SA Jolanta Terlecka SA Ewa Lauber-Drzazga (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Magdalena Szymaniak po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2043 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa H. S. przeciwko A. S. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 20 lutego 2013 roku, sygn. akt I C 539/11 oddala apelację. I ACa 624/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z 20 lutego 2013r. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo H. S. , który w pozwie wniesionym przeciwko A. S. domagał się zasądzenia kwoty 62.000zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z nieruchomości położonej w Ł. zabudowanej domem mieszkalnym w okresie od (...) . oraz odszkodowania w kwocie 26.732,65zł. Wyrok Sądu Okręgowego został oparty na następujących ustaleniach: Strony zawarły związek małżeński (...) . Na działce stanowiącej własność powoda wybudowały dom mieszkalny, na który oboje małżonkowie czynili nakłady z majątku wspólnego. Wyrokiem z (...) ., wydanym w sprawie III RC (...) , Sąd Rejonowy w K. zniósł wspólność ustawową małżeńską stron. W tym samym roku powód wystąpił z pozwem o rozwód, ale powództwo zostało oddalone wobec braku zgody pozwanej. Po zniesieniu wspólności ustawowej pozwana nadal czyniła nakłady na dom w postaci założenia telefonu, naprawy dachu, który przeciekał, remontu łazienki polegającego na wymianie glazury, terakoty i armatury, cyklinowania i lakierowania parkietu, zabudowania sypialni, zrobienia elewacji budynku, wymiany okien. W (...) roku pozwana zamieszkała przez rok w W. . W tym czasie przyjeżdżała na weekendy do Ł. , wróciła na stałe w (...) ., wyjechała ponownie w (...) . kiedy podjęła opiekę nad dziećmi córki. Od lata (...) do połowy (...) roku, kiedy pozwana była już na emeryturze i podjęła dodatkową pracę w W. , rozpoczęła ponownie prace remontowe na posesji w Ł. . Do maja (...) . powód nie sprzeciwiał się remontom i modernizacji domu. Po tej dacie wyraził swój sprzeciw, który potwierdził w piśmie z (...) . wysłanym pocztą do pozwanej. Pomimo sprzeciwu powoda, pozwana kontynuowała prace. W sierpniu (...) . powód przyjechał i nie pozwolił zamontować frontów w szafkach kuchennych, zdemontował meble i złożył je do garażu, podobnie postąpił z nowymi futrynami i drzwiami wewnętrznymi, szafami typu komandor, na miejsce których zostały zamontowane stare szafy, zdemontowane zostało przeszklenie w łazience, wyrwane zostało listwowanie podłogi przy drzwiach i panele na odcinku ok. 0,5m, powód zdemontował również piec co z urządzeniami sterującymi i wyrwał rury z komina, w to miejsce zamontował stary piec co. Wyrokiem z (...) . Sąd Okręgowy w R. w sprawie IC (...) rozwiązał związek małżeński stron z winy powoda i ustalił sposób korzystania przez strony ze wspólnego domu przyznając pozwanej do wyłącznego korzystania dwie mniejsze sypialnie, zaś powodowi większą sypialnię z pozostałych pomieszczeń strony miały korzystać wspólnie. Postanowieniem z (...) . Sąd Rejonowy w K. w sprawie I Ns (...) dokonał podziału majątku wspólnego stron. Nakłady na nieruchomość w postaci domu przyznano powodowi i zasądzono na rzecz pozwanej spłatę w kwocie 147.270,16zł płatną w 3 ratach, nakazano pozwanej opróżnienie budynku w terminie 2 tygodni od uprawomocnienia się orzeczenia. Tytułem zwrotu nakładów z majątku odrębnego pozwanej na majątek odrębny powoda zasądzono na rzecz pozwanej kwotę 100.058,70zł. Powyższe postanowienie zostało zmienione postanowieniem Sądu Okręgowego w R. z dnia (...) . w sprawie IV Ca (...) w części dotyczącej terminów płatności rat, terminu opróżnienia budynku, który Sąd Okręgowy ustalił na dzień (...) . oraz uchylone zostało postanowienie w zakresie roszczenia o zwrot nakładów z majątku pozwanej na majątek powoda po ustaniu wspólności majątkowej. Pozwana zgodnie z powyższym postanowieniem wyprowadziła się z przedmiotowego domu do dnia (...) . Z uwagi na to, iż pozwany nie płacił należnych powódce kwot została wszczęta egzekucja z nieruchomości powoda, którą następnie umorzono ponieważ powód przed zamknięciem przetargu uregulował należności. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, iż powództwo jest niezasadne. Mimo, iż dom w którym zamieszkiwały strony został wzniesiony na nieruchomości należącej wyłącznie do powoda, wspólne zamieszkiwanie stron było rezultatem zawarcia związku małżeńskiego oraz następstwem przyjętego przez zawarcie małżeństwa obowiązku wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy ( art. 23 kro ). Powód nie może domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną z domu albowiem miała ona prawo do mieszkania w celu zaspokajania potrzeb rodziny ( art. 23 1 kro ). Zmiana w czasie trwania małżeństwa ustroju majątkowego ze wspólności ustawowej na rozdzielność majątkową niczego w tym przedmiocie nie zmieniła. W czasie zamieszkiwania pozwana dbała o dom, remontowała go, dokonywała opłat za energię elektryczną, wodę, ścieki i gaz. Powód akceptował ten stan rzeczy, nie występował o eksmisję pozwanej. Nawet gdyby uznać żądania powoda za zasadne to dochodzona przez niego kwota powinna być zaliczona na poczet nakładów poczynionych przez pozwaną z jej majątku na majątek powoda, których wartość ustalono w sprawie I Ns (...) na kwotę 100.058,70zł. Od tego wyroku powód złożył apelację zarzucając: - sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, że pozwany wyrażał zgodę na dokonywane przez pozwaną remonty i do maja (...) . nie sprzeciwiał się czynieniu nakładów przez pozwaną i że pozwana po zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej w latach 90-tych założyła telefon w budynku w Ł. ; - naruszenie art. 7 kc , art. 336 kc , art. 224 § 2 kc i art. 225 kc w zw. z art. 230 kc , art. 2 ust. 1 pkt 1, 6b, 6c, 6d, 6e ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie; - art. 28 1 kro poprzez jego błędne zastosowanie; - naruszenie art. 233 § 1 poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; - naruszenie art. 328 § 2 kpc poprzez dokonanie w uzasadnieniu wyroku opisu jedynie poszczególnych elementów stanu faktycznego bez dokonania wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych, w tym przede wszystkim czy posiadanie pozwanej, jako posiadaczki zależnej w złej wierze mogło być nieodpłatne. Wskazując na powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Powód zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie szeregu przepisów w istocie nie sprecyzował na czym to naruszenie miałoby polegać. W ocenie Sądu Apelacyjnego zaskarżony wyrok jest prawidłowy. W sprawie jest niesporne, iż dom w którym mieszkała pozwana został postawiony na działce stanowiącej majątek osobisty powoda. Sam dom został wzniesiony w czasie trwania małżeństwa stron i stanowił nakład z majątku wspólnego małżonków na majątek osobisty powoda. Powód dochodził wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez pozwaną od (...) ., a więc za okres już po zniesieniu przez Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z (...) . wspólności majątkowej małżeńskiej. Małżeństwo stron trwało jednak do (...) . tj. do uprawomocnienia się wyroku rozwodowego i pozwana miała prawo zamieszkiwać we wspólnym domu. Jako żona powoda uprawniona była do korzystania z domu w celu zaspokojenia potrzeb rodziny ( art. 28 1 kro ). Należy zgodzić się z powodem, iż pozwana korzystając z przedmiotowego domu była lokatorem w rozumieniu art.2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów , mieszkaniowym zasobie gminy i zmianami kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Z uwagi jednak na to, iż pozwana wykonywała uprawnienie przysługujące jej na mocy art. 28 1 kro , nie naruszała praw powoda, była posiadaczem w dobrej wierze, a tym samym nie była obowiązana do płacenia powodowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z zajmowanych pomieszczeń ( art. 224 § 1 kc ). Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego prawo pozwanej do zamieszkiwania we wspólnym domu wynikało z orzeczenia sądu rozwodowego, który określił sposób korzystania z domu przez strony i również w tym okresie pozwanej nie można uznać za posiadacza w złej wierze. Należy zauważyć, iż podział majątku wspólnego nastąpił dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia (...) . Postanowienie to uprawomocniło się (...) ., a zatem dopiero po tej dacie powód jako właściciel nieruchomości mógłby żądać od pozwanej zapłaty za korzystanie z domu ( art. 225 kc ). Okres ten wynosi 3 miesiące (od (...) ) i wynagrodzenie za bezumowne korzystanie wyniosłoby zgodnie z opinią biegłej L. Ż. kwotę1.800zł (3x600zł). Roszczenie odszkodowawcze powoda jest natomiast całkowicie bezzasadne. Stosownie do art. 6b ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów , mieszkaniowym zasobie gminy i zmianami kodeksu cywilnego pozwana obowiązana była utrzymywać dom w należytym stanie. Pozwana przez cały okres zamieszkiwania w przedmiotowym domu realizowała ten obowiązek. Dbała o dom, przeprowadzała remonty, dokonywała także ulepszeń. Ulepszenia te, jak ustalił Sąd Okręgowy, dokonywane były za zgodą pozwanego ( art. 6d powyższej ustawy), który do maja 2004r. nie wyrażał sprzeciwu. Twierdzenia powoda, iż nie wyrażał zgody na dokonywanie przez pozwaną nakładów na dom, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Brak zgody powoda przed majem (...) ., wbrew zarzutom apelacji, nie wynika z zeznań świadka K. S. . Wobec powyższego powód nie był uprawniony do usunięcia ulepszeń i przywrócenia stanu poprzedniego. Pozwana w toku niniejszego sporu, w piśmie procesowym z 24 lutego 2012r., zgłosiła do potrącenia swoją wierzytelność z tytułu nakładów ze swojego majątku osobistego na majątek osobisty powoda. W sprawie I Ns (...) o podział majątku wierzytelność ta została ustalona na kwotę ponad 100.000zł. Należy zatem uznać, iż wierzytelność ta i wierzytelność powoda z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z domu (1.800zł) umorzyły się do wysokości wierzytelności niższej i powództwo należało oddalić w całości. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zgłoszony przez pozwaną zarzut potrącenia, bez prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, jest zasadny co najmniej do kwoty 1.800zł. Z tych względów i na podstawie art. 385 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.