Sad powszechny, I C 585/17

Sygn. akt I C 585/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Przemysław Jagosz Protokolant sekr. sąd. Joanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r., w O. , na rozprawie, sprawy z powództwa R. K. przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu w (...) o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 10 800 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 585/17 UZASADNIENIE Powód R. K. pozwem skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu w (...) wystąpił o zasądzenie kwoty 240.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia z powodu publikacji w internecie listu gończego zawierającego nieprawdziwe dane odnośnie poszukiwania go za przestępstwo rozpijania małoletniego. Powyższe działanie skutkowało naruszeniem jego dóbr osobistych, w tym naraziło go na utratę w środowisku dobrego imienia i godności osobistej. Przez osoby mu znane był bowiem postrzegany jako przestępca działający na szkodę dzieci, w związku z czym zmuszony był zmienić miejsce zamieszkania. /k. 3-5/ Pozwany Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w (...) , zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, jednakże w zakresie kosztów zastępstwa procesowego zasądzenie ich według norm przepisanych od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podważył zasadność roszczenia powoda zarówno co do zasady, jak i jego wysokości. Podniósł, że wymieniony nie wykazał zarówno przesłanek odpowiedzialności deliktowej Sądu Rejonowego w (...) , który wydając list gończy nie dopuścił się wszak żadnego uchybienia proceduralnego, jak też wystąpienia uszczerbku w postaci naruszenia dóbr osobistych. N. od powyższego pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Wskazał, że wedle oświadczenia powoda, wymieniony miał powziąć wiedzę na temat publikacji w internecie listu gończego na początku 2012 r., a zatem minął już 3-letni termin z art. 442 1 § 1 k.c. /k. 69-74/ Sąd ustalił, co następuje: Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia 24 maja 1990 roku w sprawie II K (...) R. K. został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 208 k.k. w zw. z art.11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 k.k. w zw. z art. 60 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. , polegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu z A. C. w warunkach przestępstwa ciągłego, dokonując włamań zagarnęli mienie prywatne o łącznej wartości 2.411.700 zł, a nadto usiłowali zagarnąć mienie o nieustalonej wartości, a mianowicie: - przy użyciu dopasowanego klucza włamali się do mieszkania Z. B. , skąd zabrali w celu przywłaszczenia złoty pierścionek i złoty łańcuszek z wisiorkiem o łącznej wartości 420.000 zł na szkodę wymienionej, - przy użyciu dopasowanego klucza włamali się do mieszkania K. F. , skąd zabrali w celu przywłaszczenia herbatę, bony (...) S.A. i inne przedmioty o łącznej wartości 283.000 zł na szkodę wymienionej; - przy użyciu dopasowanego klucza włamali się do mieszkania A. T. , skąd zabrali w celu przywłaszczenia biżuterię złotą i inne przedmioty o łącznej wartości 1.448.700 zł na szkodę wymienionej oraz złoty pierścionek o wartości 260.000 zł na szkodę L. T. ; - przy użyciu dopasowanego klucza usiłowali dokonać włamania się do mieszkania M. S. , lecz zamierzonego celu nie osiągnęli z uwagi na to, że zostali spłoszeni przez pokrzywdzonego, przy czym R. K. zarzucanego mu czynu dopuścił się w warunkach recydywy wielokrotnej, za co wymierzona została mu kara 5 lat pozbawienia wolności oraz 1.000.000 starych złotych grzywny z zamianą na wypadek nieuiszczenia jej w terminie na karę zastępczą pozbawienia wolności przyjmując l dzień pozbawienia wolności równy grzywnie 10.000 starych złotych. /dowód: wyrok SR w (...) w sprawie II K (...) k. 82-96; wyrok SW w (...) w sprawie II Kr (...) k. 97-109/ Postanowieniem z dnia 13 maja 2011 r. Sąd Rejonowy w (...) w sprawie VII WP (...) , II K (...) , zarządził poszukiwanie skazanego R. K. listem gończym z uwagi na ukrywanie się wymienionego przed wymiarem sprawiedliwości. W części wstępnej omawianego orzeczenia Sąd wskazał jako podstawę prawną skazania R. K. art. 208 d.k.k. w zw. z art.11 § 1 d.k.k. w zw. z art. 208 d.k.k. w zw. z art. 60 § 2 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. Tożsame dane zostały zawarte w liście gończym. Jednocześnie Sąd zarządził publikację treści listu gończego, wizerunku skazanego i danych personalnych w internecie. Czynności w tym zakresie wykonywał właściwy organ prowadzący postępowanie poszukiwawcze. /dowód: postanowienie SR w (...) w sprawie VII WP (...) k. 110; list gończy k. 111-112; polecenie osadzenia z dowodem doręczenia k. 113-114/ W 2012 r. powód dowiedział się, że w internecie jest zamieszczony list gończy dotyczący jego osoby. Jak wynika z dołączonego do pozwu wydruku komputerowego, w dniu 2 marca 2017 r. o godz. 11.08, ze strony internetowej (...) miała zostać wygenerowana informacja dotycząca osoby R. K. , z której wynika, że wymieniony był poszukiwany w na podstawie art. 208, tj. z przyczyny rozpijania małoletniego. /dowód; wydruk z internetu k. 6/ Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powód dochodzi od Sądu Rejonowego w (...) zapłaty kwoty 240.000 zł w związku z okolicznością powzięcia informacji o ujawnieniu w internecie przez ten Sąd listu gończego, z którego miałoby wynikać, że dopuścił się popełnienia czynu z art. 208, tj. rozpijania małoletniego, pomimo że faktycznie nie został skazany za przedmiotowe przestępstwo, wskutek czego został narażony w środowisku na utratę dobrego imienia i godności osobistej. Podstawę ustaleń faktycznych w sprawie stanowiły dokumenty z akt sprawy Sądu Rejonowego i Wojewódzkiego w O. o sygn.: II K (...) , II Kr - (...) oraz VII WP (...) , których wiarygodności i prawdziwości żadna ze stron skutecznie nie zakwestionowała. W ich świetle nie budzi wątpliwości, że R. K. wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia 24 maja 1990 roku w sprawie II K (...) został prawomocnie skazany na karę 5 lat pozbawienia wolności oraz 1.000.000 starych złotych grzywny (z zamianą na wypadek nieuiszczenia jej w terminie na karę zastępczą pozbawienia wolności przyjmując l dzień pozbawienia wolności równy grzywnie 1.000 starych złotych) za popełnienie przestępstwa z art. 208 k.k. w zw. z art.11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 k.k. w zw. z art. 60 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. polegającego na tym, że działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą w warunkach przestępstwa ciągłego, dopuścił się trzech włamań zagarniając mienie prywatne o łącznej wartości 2.411.700 zł, a nadto usiłował dokonać włamania. Następnie zaś, w związku z ukrywaniem się R. K. przed wymiarem sprawiedliwości, Sąd Rejonowy w (...) postanowieniem z dnia 13 maja 2011 r. w sprawie VII WP (...) , zarządził poszukiwanie wymienionego listem gończym wskazując jako podstawę prawną jego skazania art. 208 d.k.k. w zw. z art.11 § 1 d.k.k. w zw. z art. 208 d.k.k. w zw. z art. 60 § 2 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. Tożsame dane zostały zawarte przy tym w liście gończym dotyczącym powoda. Oczywistym jest przy tym, że skrót „ d.k.k. ” użyty przez Sąd Rejonowy w (...) w przedmiotowym postanowieniu, jak też w treści listu gończego, na określenie przepisów kodeksu karnego oznacza „dawny kodeks karny ” i odnosi się do ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 13, poz. 94 ze zm.) a zatem ustawy obowiązującej przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), tj. w dacie popełnienia przez R. K. przypisanych mu wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia 24 maja 1990 roku, sygn. akt II K (...) , przestępstw. Z żadnych dowodów nie wynika natomiast, aby w ramach listu gończego Sąd Rejonowy w (...) jako podstawę poszukiwań wskazywał przestępstwo rozpijania małoletniego z art. 208 Kodeksu karnego z 1997 r. Na tym tle stwierdzić trzeba, że podstawę roszczenia powoda miały stanowić przepisy art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, takie jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Artykuł 24 § 1 k.c. stanowi zaś, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z powyższego wynika zatem, że rozpoznanie roszczenia o ochronę dóbr osobistych wymaga przede wszystkim ustalenia i dokonania oceny, czy i jakie dobro osobiste żądającego ochrony zostało naruszone, w dalszej zaś kolejności stwierdzenia bezprawności działania sprawcy, bądź też wystąpienia okoliczności bezprawność tę wyłączających. Z treści art. 24 § 1 k.c. , określającego zasady odpowiedzialności cywilnej niemajątkowej za naruszenie dóbr osobistych wynika bowiem również, iż sam fakt naruszenia dobra osobistego nie jest równoznaczny z przypisaniem odpowiedzialności za ten czyn. Odpowiedzialność ta jest wyłączona wówczas, gdy działanie sprawcy nie jest bezprawne. Za bezprawne uznaje się zaś zachowanie sprzeczne z normami prawa bądź z zasadami współżycia społecznego. Wobec wynikającego z art. 24 § 1 k.c. domniemania bezprawności – stosownie do brzmienia art. 6 k.c. – ciężar udowodnienia braku bezprawności określonego działania spoczywa na osobie, która naruszyła dobra osobiste. Do kontratypów wyłączających bezprawność, uzasadniających ingerencję w sferę cudzych dóbr osobistych, zalicza się przy tym działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; zgodę pokrzywdzonego, (z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach), oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Co istotne, w orzecznictwie przyjmuje się, że egzoneracja oparta na braku bezprawności z powodu działania w ramach porządku prawnego nie wchodzi w rachubę, gdy wykracza poza granice, jakie porządek ten zakreśla (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 13 kwietnia 2000 r., III CKN 777/98), jak też, że działanie owo musi pozostawać w zgodzie z obowiązującymi przepisami, powinno być rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością i przez osobę uprawnioną. Nie może też wykraczać poza niezbędną dla określonych prawem celów potrzebę w zakresie wyrażanych ocen (z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2000 r., III CKN 777/98). Istota sporu sprowadza się zatem do oceny, czy Sąd Rejonowy w (...) dopuścił się w związku z zarządzeniem poszukiwań powoda listem gończym naruszenia jego dóbr osobistych oraz czy działania te cechowała bezprawność w rozumieniu art. 23 k.c. w zw. z art. 24 k.c. Zwrócić bowiem wypada uwagę, że pozwany Sąd nie kwestionował samego faktu wydania postanowienia z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt VII WP (...) , ale negował na skutek powyższego spowodowanie zdarzenia generującego powstanie roszczenia. Poddając analizie wskazaną kwestię Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę uznał stanowisko powoda za chybione. Analiza dokumentów z akt II K (...) , II Kr - (...) oraz VII WP (...) prowadzi bowiem do wniosku, że Sąd Rejonowy w (...) w trakcie postępowania wykonawczego podejmował działania zgodne z prawem, w ramach przyznanych mu kompetencji ustawowych. I tak zwrócić wypada uwagę, że przepis art. 279 § 1 k.p.k. w zw. z art. 280 § 1 pkt 3 k.p.k. statuuje, że w przypadku, gdy osoba skazana prawomocnym wyrokiem ukrywa się przed organami ścigania sąd może wydać postanowienie o poszukiwaniu jej listem gończym. Powód nie kwestionował, że pomimo świadomości konieczności stawienia się do zakładu karnego celem odbycia reszty kary pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) z dnia 24 maja 1990 roku, II K (...) , za popełnienie w warunkach przestępstwa ciągłego trzech włamań oraz usiłowania włamania, nie uczynił powyższego, co uzasadniało zarządzenie jego poszukiwań w trybie art. 279 § 1 k.p.k. w zw. z art. 280 § 1 pkt 3 k.p.k. Z tego też powodu działania procesowe Sądu Rejonowego w (...) uznać należy za prawidłowe, podobnie jak wskazaną w treści przedmiotowego postanowienia oraz listu gończego podstawę skazania R. K. wedle ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 13, poz. 94 ze zm.), tj. za czyn wypełniający znamiona art. 208 d.k.k. w zw. z art.11 § 1 d.k.k. w zw. z art. 208 d.k.k. w zw. z art. 60 § 2 d.k.k. w zw. z art. 58 d.k.k. Ponieważ żaden dowód przedstawiony w sprawie nie wskazuje również, aby w ramach wydanego listu gończego Sąd Rejonowy w (...) jako podstawę poszukiwań wskazywał przestępstwo rozpijania małoletniego z art. 208 k.c. z 1997 r. , nie sposób uznać, aby powód – w wyniku czynności podejmowanych we wskazanej jednostce organizacyjnej pozwanego w postępowaniu wykonawczym, w ramach którego zarządzono poszukiwania listem gończym – doznał bezprawnego naruszenia dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, czy też godności osobistej. Oceny tej nie zmienia fakt ujawnienia w internecie informacji dotyczącej jego osoby, z której wynika, że był poszukiwany w związku ze skazaniem go za czyn z art. 208, tj. rozpijanie małoletniego. W świetle przedstawionych okoliczności nie sposób bowiem przyjąć, aby odpowiedzialnym za te działanie był Sąd Rejonowy w (...) . Nie wynika to w szczególności z dołączonego do pozwu wydruku, w którego treści Sąd Rejonowy w (...) nie pojawia się w żadnym kontekście. Na marginesie zaznaczyć również wypada, że nawet gdyby z jakichś względów uznać, że przedstawiony dane zawarte w przedstawionym przez powoda wydruku z internetu zostały zamieszczone z przyczyn leżących po stronie wskazanej w pozwie jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa, a wskutek tego doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, roszczenie o zadośćuczynienie wynikłej z tego krzywdy należałoby uznać za przedawnione, a podniesiony przez pozwanego w tym zakresie zarzut – za prowadzący do oddalenia powództwa. Z pozwu wynika, że wiedzę o zamieszczeniu w internecie danych, mających naruszać jego dobra osobiste, powód powziął w 2012 r. Odpowiedzialność pozwanego miałaby charakter odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego. Stosownie do art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Roszczenia powoda związane z ujawnieniem nieprawdziwych danych o jego osobie w internecie, przedawniałyby się zatem najpóźniej z końcem 2015 r., w którym upłynęły trzy lata od daty, w której powziął wiadomość o ich publikacji i przekonanie, że odpowiada za to pozwana jednostka Skarbu Państwa. Pozew został wniesiony niemal dwa lata po upływie terminu przedawnienia (październik 2017 r.). Zgodnie z art. 117 § 2 k.c. po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, a pozwany uczynił to podnosząc zarzut przedawnienia w odpowiedzi na pozew. Reasumując powód, wbrew spoczywającemu na nim z mocy art. 6 k.c. obowiązkowi, nie wykazał istnienia przesłanek z art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. – czyli tego, że wskazana w pozwie jednostka organizacyjna pozwanego jest odpowiedzialna za sytuację, z którą wiąże dochodzone roszczenie. Ponadto – nawet przy przyjęciu, że to pozwany odpowiada za opublikowanie w internecie mylnych danych dotyczących powoda, doszło do skutecznego uchylenia się od zaspokojenia wynikających stąd roszczeń przez podniesienie zarzutu przedawnienia. Z tych przyczyn powództwo oddalono w całości (punkt I wyroku). O kosztach procesu, z uwagi na wynik sprawy (przegraną powoda), orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 2016, poz. 2261) w zw. z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015, poz. 1804) zasądzając od R. K. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 10.800 zł (punkt II wyroku).