Sad powszechny, XII C 1661/14

Sygnatura akt XII C 1661/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 6 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:SSO Zofia Lehmann Protokolant:Starszy sekretarz sądowy Elżbieta Witaszczyk po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa M. S. , zam. os. (...) , (...)-(...) P. P. K. , zam. os. (...) , (...)-(...) P. przeciwko P. W. , zam. ul. (...) , (...)-(...) Z. - o stwierdzenie nieważności czynności prawnej I. Powództwo oddala. II. Odstępuje od obciążania stron nie uiszczoną opłatą sądową oraz wydatkami poniesionymi na przeprowadzony w niniejszej sprawie dowód z opinii biegłych. III. Zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3.600,-zł z tytułu zwrotu poniesionego przez niego kosztu jego procesowego zastępstwa. IV. Zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz adw. K. B. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w P. kwotę 3.600,-zł + 23 % VAT z tytułu udzielonej powódce pomocy prawnej, nie opłaconej nawet w części. SSO Zofia Lehmann Sygn. akt XII C 1661/14 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 8 lipca 2014 roku, który do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynął w dacie 11 lipca 2014 roku, działająca samodzielnie, powódka M. S. wniosła: - o stwierdzenie nieważności umowy… w formie aktu notarialnego… - o anulowanie umowy pożyczki i przewłaszczenia mieszkania wskutek błędu i braku świadomości w chwili jej zawierania istniejących po stronie P. K. ; nadto: - o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że – jak podała – nie stać jej na pełnomocnika z wyboru, a sama sobie w niej nie poradzi z racji tego, że sprawa ta jest trudna, - o zwolnienie jej z wszelkich kosztów sądowych jej dotyczących (k. 1 akt). Wskutek wezwania jej do uzupełnia jego braków formalnych - podała, że pozwanym w tej sprawie – jako druga strona tej umowy – jest P. W. (k. 32 – 35 akt). Postanowieniem wydanym w tym postępowaniu w dniu 26 sierpnia 2014 roku – uwzględnieniu podległ jej w/w wniosek (k. 41 akt). W piśmie procesowym z dni 9 października 2014 roku wniosła ona o jego zawieszenie w trybie art. 177 par. 4 punkt 1 k.p.c . z uwagi na toczące się z jej wniosku przed Sądem Okręgowym w Poznaniu postępowanie o ubezwłasnowolnienie wskazanego P. K. – celem umożliwienia jej reprezentowania jego interesów w niniejszej sprawie (k. 53 – 56 akt). Wniosek ten został uwzględniony postanowieniem wydanym w dacie 27 października 2014 roku (k. 58 akt). Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 roku – zostało ono podjęte (k. 90 akt). W procesowym piśmie z dnia 2 lutego 2016 roku , które do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęło w dniu 5 lutego 2016 roku powódka, działając już przez ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu w postaci adwokata, zgłosiła wnioski: - o zawiadomienie i wezwanie do udziału w niniejszej sprawie w charakterze powoda P. K. reprezentowanego przez nią – jako jego opiekuna prawnego, -w przypadku zwolnienia jej od udziału w niej w charakterze powódki – o nie obciążania jej obowiązkiem zwrotu jej kosztów, - o zasądzenie od Skarbu Państwa lub w przypadku uwzględnienia powództwa od pozwanego – na rzecz jej pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej przez niego pomocy prawnej nie opłaconej nawet w części, nadto: - o przeprowadzenia zawnioskowanych przez nią dowodów, w związku z podanymi przez nią okolicznościami (k. 96 – 99 akt). W reakcji na to pozwany P. W. , działając przez pełnomocnika procesowego w osobie adwokata, złożył na rozprawie w dniu 30 marca 2016 roku pochodzącą z tej samej daty odpowiedź na pozew, w treści której wniósł: - o oddalenie powództwa w całości, - o obciążenie powódki kosztami niniejszego postępowania – i z tego tytułu zasądzenie od niej na jego rzecz ich zwrotu wraz z kosztem jego procesowego zastępstwa – wg norm przepisanych i opłaty 17,- zł od pełnomocnictwa; nadto: -o przeprowadzenie wskazanych przez niego dowodów co do tez przez niego przedstawionych. Zaprezentowane stanowisko poparł argumentacją: -w pierwszej kolejności zaprzeczył – nie przyznanym przez niego – jej twierdzeniom, -przedstawił stan faktyczny stojący u podstaw tego sporu, -przedstawił jego ocenę prawną tego stanu (k. 120 – 128 ). Na rozprawie w dniu 30 marca 2016 roku stosownym postanowieniem P. K. został wezwany do udziału w niniejszym procesie w charakterze powoda; powódka, z uwagi na nie wyrażenie na to zgody przez pozwanego – nie została z niego zwolniona. W procesowych pismach: -powódka : z dnia 21 marca 2016 roku , które do Sądu Okręgowego wPoznaniu wpłynęło w dniu 23 marca 2016 roku (k. 118 akt), z dnia 10 stycznia 2017 roku (k. 205 – 206 akt), z dnia 30 sierpnia 2017 roku , które do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęło w dniu 1 września 2017 roku (k. 257 – 258 akt); -pozwany z dnia 17 lipca 2017 roku , które do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęło w dniu 25 lipca 2017 roku (k. 234 akt), z dnia 6 września 2017 roku, które do Sądu Okręgowego w Poznaniu wpłynęło w dniu 8 września 2017 roku (k. 269 akt) prezentowali swoje stanowiska; ustosunkowywali się do twierdzeń przeciwnika, do przeprowadzonych dowodów; składali wnioski. Na rozprawach wyznaczonych w tej sprawie w dniach 30 marca 2016 roku (k. 131 – 132 akt), 11 maja 2016 roku (k. 150 akt), 11 stycznia 2017 roku (k. 220 – 221 akt), 20 lutego 2018 roku – strony podtrzymywały swoje stanowiska. Ustalenia stanu faktycznego: A. Związany z tym sporem lokal mieszkalny oznaczony jest numerem (...) posiada powierzchnię użytkową równą 53.50 m.kw.; składa się z trzech pokoji, kuchni, łazienki i korytarza – położony jest w pierwszej kondygnacji budynku mieszkalnego oznaczonego numerem (...) znajdującego się w P. , gminie P. , powiecie P. , województwie (...) w nieruchomości na Osiedlu (...) ; pozostaje on w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej Osiedle (...) w P. ; Sąd Rejonowy P. (...) w P. , VI Ksiąg Wieczystych Wydział prowadzi dla niego księgę wieczystą o numerze (...) . - Spółdzielczym własnościowym prawem do niego dysponował powód, który nabył je na podstawie umowy o przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do niego zawartej w oparciu o art. 7.2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 5 listopada 2009 roku, stwierdzonej aktem notarialnym o oznaczeniu Repertorium A numer (...) sporządzonym przez notariusza L. Ż. w prowadzonej przez nią w P. Kancelarii Notarialnej . W lokalu tym zamieszkują aktualnie; świadek J. S. ; powodowie oraz ich matka; od maja 2013 roku nie uiszczają oni z tego tytułu opłat, w tym za dostawę mediów (k. 3 – 6, zeznania powodów; zeznania świadków J. S. , A. K. ). B . W 2013 roku powód podjął decyzję o zawarciu umowy pożyczki – celem uregulowania posiadanych przez niego zadłużeń; także udzielenia pomocy świadkowi J. S. w realizacji jego zadłużeń wiążących się z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Podkreślenia wymagał także fakt, że już wtedy istniały po jego stronie zaległości dotyczące w/w lokalu mieszkalnego należne zarówno Spółdzielni Mieszkaniowej Osiedle (...) w P. , jak i dostawcom do niego mediów. - W tych okolicznościach doszło do jego kontaktu ze świadkiem S. (...) działającym na rzecz pozwanego – warunki ich przyszłej umowy negocjowane były w opisanym lokalu mieszkalnym z udziałem zajmujących go. W tego efekcie: 1 . W dniu 5 kwietnia 2013 roku doszło do jej zawarcia między powodem i pozwanym, co stwierdzone zostało aktem notarialnym sporządzonym w tym dniu przez notariusza - świadka D. R. w prowadzonej przez niego Kancelarii Notarialnej w P. o oznaczeniu Repertorium A numer (...) – z punktu widzenia tego sporu jej istotnymi jej zapisami były: * zawarty w jej par. 1 punkcie 2 mówiący o jej kwocie, sposobie rozdysponowania nią, jej warunkach (w tym kwestii jej zabezpieczenia) i terminie oraz formie jej zwrotu; * zawarty w jej par. 4, par. 5, par. 6 i par. 7 mówiący o celu i metodzie oraz czasie i możliwości skorzystania z jej zabezpieczenia. Osobami obecnymi przy tym byli ww świadkowie tj. J. S. , S. C. i oczywiście D. R. . Zachowanie powoda było w tym momencie adekwatne do sytuacji – jego reakcje, postępowanie nie wskazywały na brak po jego stronie rozumienia podejmowanych czynności i tego skutków (k. 3 – 6 akt; zeznania świadków S. C. , J. S. , D. R. ; opinia biegłych sądowych odpowiednio z dziedzin psychiatrii J. T. i psychologii J. K. ; zeznania powoda i pozwanego; k. 9 -13 akt SO w Poznaniu o sygn. akt XII Ns (...) 2 . Powód nie zrealizował ani w terminie, ani w ogóle płynącego z powyższego tytułu jego zobowiązania wobec pozwanego – mimo jego wezwań tego dotyczących; w tym wezwania z dnia 11 czerwca 2014 roku wzywającego go do… spłaty pożyczki i stawiennictwa u notariusza celem powrotnego przeniesienia lokalu… -Wobec tego – w dacie 23 czerwca 2014 roku doszło do zdarzeń: a . Powód, pozwany, świadkowie S. C. i J. S. stawili się w Kancelarii Notarialnej prowadzonej w P. przez K. D. , adekwatnie do powyższego wezwania; gdzie sporządzony został przez niego protokół stawiennictwa stwierdzony aktem notarialnym z tej daty o oznaczeniu Repertorium A nr (...) . Akcentacji wymagały z perspektywy tej sprawy zapisy: * zawarty w jego par. 1 mówiący o… braku, mimo upływu terminu, spłaty pożyczki…; * zawarty w jego par. 4 odzwierciedlający wypowiedź pozwanego o celu jego przybycia oraz odzwierciedlający wypowiedź powoda o… nie oddaniu przez niego pożyczki i braku posiadania przez niego środków pieniężnych na ten cel w ww dacie… (k. 8 – 10 akt; k. 15 – 17 akt SO w Poznaniu j.w.). b . W tych samych okolicznościach doszło do udzielenia przez powoda świadkowi S. C. pełnomocnictwa do… wymeldowania go z w/opisanego lokalu mieszkalnego… stwierdzonego aktem notarialnym z tego dnia sporządzonym przez świadka K. D. – notariusza w prowadzonej przez niego Kancelarii Notarialnej w P. o oznaczeniu Repertorium A nr (...) (k. 11 – 12 akt; k. 18 – 19 akt SO w Poznaniu j.w.). c . Z tego samego dnia pochodzi jego oświadczenie, w treści którego… wyraził zgodą na wykreślenie w/w roszczenia z księgi wieczystej… prowadzonej dla cyt. lokalu mieszkalnego (k. 7 akt; k. 14 akt SO w Poznaniu j.w.). I w odniesieniu do tych czynności – powód działał z pełnym rozeznaniem zarówno co do ich treści, jak i co do ich skutków (zeznania powoda i pozwanego; zeznania świadków J. S. , S. C. i K. D. ; opinia j.w.). 3 . W tak ukształtowanej sytuacji pozwany skierował do powoda – datowane na dzień 2 lipca 2014 roku – pismo wzywające go do… opróżnienia, opuszczenia i wydania lokalu… Nie zastosował się on do tego – poza granicami zastrzeżeń w niniejszej sprawie pozostawało także, że obciążające ów lokal opłaty nie zostały uiszczone; w tych realiach zadecydował on o skorzystaniu z drogi sądowej inicjując w związku z tym przed Sądem Rejonowym P. (...) i W. w P. postepowanie w sprawie o sygn. akt (...) (k. 2 akt; zeznania powodów i pozwanego; k. 8 akt SO w Poznaniu o sygn. (...) ). C . Powód od wielu lat jest osobą uzależnioną od alkoholu, w kontekście z czym: a . Był pacjentem Oddziału (...) Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych D. w G. okresie: - od 9 maja 2008 roku do 21 maja 2008 roku (k. 18, 209 akt; k. 25 akt SO w Poznaniu j.w.), - od 8 lipca 2008 roku do 31 lipca 2008 roku (k. 19, 210 akt, k. 26 akt SO w Poznaniu j.w.) , - od 16 lipca 2013 roku do 11 września 2013 roku (k. 20, 25, 211 akt; k. 27, 32 akt SO w Poznaniu j.w.), - od 21 maja 2009 roku do 20 czerwca 2008 roku (k. 27, 209 akt). b. Wszczęto wobec niego postępowanie przed Miejską KomisjąRozwiązywania Problemów Alkoholowych w P. (k. 21 – 24, 26 akt; k. 28 – 31, 33 akt SO w Poznaniu j.w.), c . Podejmował on leczenie na tym tle w Ośrodku (...) w P. (k. 28 – 29 akt; k. 35 – 36 akt SO w Poznaniu j.w.). d . Był pacjentem Ośrodka (...) w Szpitalu Miejskim im. (...) w P. ( k. 207, 214 - 215 akt; k. 34 akt SO w Poznaniu j.w.), e . Był pacjentem Stowarzyszenia (...) dla osób nietrzeźwych przy (...) Centrum Pomocy (...) w R. (k. 216 – 219 akt), f . Z 14 lipca 2016 roku pochodzi dotyczące go Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności o oznaczeniu PZ. (...) . (...) . (...) wydane przez Powiatowy Zespól do spraw orzekania o niepełnosprawności w P. - obowiązujące do 28 lutego 2018 roku( k. 212 – 213 akt). (zeznania świadków A. K. , J. S. ; zeznania powódki). D . Także w związku z powyższym powód wielokrotnie zmieniał pracodawców; przez dłuższe okresy pozostawał bez pracy – aktualnie nie jest zatrudniony od kilku lat. Korzysta z finansowej pomocy powódki i ich matki; środki na nabycie alkoholu czerpie z sum uzyskiwanych w zamian za wykonanie drobnych prac o charakterze tzw. dorywczym (opinia j.w.; zeznania powodów; k. 13 – 17 akt; k. 20 – 24 akt SO w Poznaniu j.w.). E . Prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Poznaniu wydanym w dniu 28 sierpnia 2015 roku w sprawie o sygn. akt (...) powód został ubezwłasnowolniony całkowicie … z powodu zespołu uzależnienia od alkoholu oraz organicznych zaburzeń osobowości… - Sąd Rejonowy P. (...) i W. w P. w sprawie o sygn. akt (...) ustanowił dla niego opiekuna prawnego w osobie powódki (k. 100 akt; k. 136 akt SO w Poznaniu o sygn. akt (...) k. 3 i 12 akt SR P. (...) w P. o sygn. (...) Naprowadzony stan faktyczny znalazł oparcie w treści: - dokumentów z k. 2 (korespondencja powoda z pozwanym), 3 – 6, 8 - 12 (odpisy aktów notarialnych), 7 (oświadczenie powoda), 13 – 17 (dokumenty dotyczące zatrudnienia powoda), 18 – 29, 207 - 215 (dokumentacja dotycząca terapii powoda), 216 – 219 (protokoły doprowadzenia…), - zeznań świadków: J. S. i A. K. z k. 131 – 132, D. R. i S. C. z k. 176 – 177, K. D. z k. 220, - zeznań stron z k. 220 – 221, - opinii opracowanej przez stałych biegłych sądowych: J. T. z dziedziny psychiatrii oraz J. K. z dziedziny psychologii – z k. 237 -247, 290 – 300, 302, 325 – 326 akt. - dokumentów z k. 3 i 12 akt Sądu Rejonowego P. (...) i W. P. o sygn. sygn. akt (...) (orzeczenia sądowe); - dokumentów z k. 8 (korespondencja powoda z pozwanym), 9 – 13, 15 - 19 (odpisy aktów notarialnych), 14 (oświadczenie powoda), 20 – 24 (dokumenty odzwierciedlające zatrudnienie powoda), 25 – 36 (dokumenty odzwierciedlające terapię powoda), 136 (orzeczenie sądowe) akt Sądu Okręgowego w Poznaniu o sygn. (...) Analiza i ocena zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego : W jego skład w przedmiotowym procesie weszły dokumenty i to zarówno o charakterze urzędowym, jak i o charakterze prywatnym; zeznania świadków; zeznania stron; opinia biegłych sądowych z dziedziny psychiatrii i z dziedziny psychologii. A. O dokumentach urzędowych ustawodawca wypowiada się w normie art. 244 k.p.c . stanowiąc, że… sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone…( par.1 ), co odpowiednio stosuje się do… sporządzonych przez organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organy pozarządowe w zakresie zleconych im przez ustawę spraw z dziedziny administracji publiczne… ( par.2 ) – w niniejszej sprawie były nimi akty notarialne, orzeczenia sądowe i orzeczenie administracyjne. - Z kolei art. 245 k.p.c . postanawia, że… dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba. Która go podpisała złożyła zawarte w nim oświadczenie…- objęły one pozostałe zaliczone wyżej w poczet dowodów. Warunki zaprzeczenia ich prawdziwości określone zostały odpowiednio w normach art. 252 k.p.c . i art. 253 k.p.c. – żadna ze stron przy udziale art. 232 k.p.c z tego nie skorzystała; brak też było potrzeby wszczynania takiej inicjatywy z urzędu. B . W roli świadków wystąpili w trakcie niniejszego postępowania: - J. S. , A. K. – z inicjatywy powódki; - D. R. , S. C. , K. D. – z inicjatywy pozwanego. 1 .Zeznaniom świadków D. R. i K. D. dano wiarę w całości. Pogląd ten zdeterminowało szereg okoliczności: a . Przede wszystkim żadnego z nich nie łączyły ze stronami jakiekolwiek kontakty o wpływie na to, by pozycja którejkolwiek z nich w tym procesie była dla nich ważniejsza od drugiej; i by w kontekście z tym ryzykowali swój prestiż, także związany z prowadzonymi przez nich działalnościami. b . Także właśnie ten fakt – żaden z fragmentów zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego nie dał podstaw nawet do przypuszczeń, by sporządzając w/opisane dokumenty działali z przekroczeniem swoich uprawnień i trudno wyobrazić sobie, by w okolicznościach niniejszej sprawy kierowali się takimi intencjami. Dlatego – jako odpowiadające rzeczywistości – potraktować należało ich słowa o tym, że, gdyby którakolwiek ze stron spornej umowy i powstawałych w następstwie tego dalszych dokumentach wykazywała symptomy działania w tym momencie w ramach zaburzenia ich swobody czy świadomości odstąpili by od tych czynności. Wpisywały się to nie tylko w zeznania świadków J. S. , S. C. ; zeznania pozwanego – ale przede wszystkim w konkluzje zawarte w n/omówionej opinii opracowanej w tej sprawie. Dokumenty te zostały przez nich w obecności wskazanych osób odczytane i podpisane – powód nie sprzeciwiał się temu; nie zgłaszał zastrzeżeń. Całość tego poglądu spinają zeznania powoda, który – choć zasłaniał się niepamięcią co do pewnych kwestii z tym związanych – to jednak nie zaprzeczał, zarówno w rozmowie z autorami cyt. opinii, jak i w zeznaniach składanych w toku tej sprawy, zawarciu tej umowy; jego intencjom stojącym u jej stóp; nie powoływał się na niezrozumienie tego czy inne okoliczności o wpływie na meritum tej sprawy.

1. Z zeznaniami ww w zgodzie pozostawaly zeznania świadków S. C. i w pewnym zakresie J. S. - i już sam ten fakt determinował obdarzenie ich zaufaniem. -W pierwszej kolejności pokreślenia wymagało, że żaden z nich nie wypowiadał się od nich odmiennie co do najistotniejszej okoliczności z punktu widzenia roszczenia objętego tym sporem w postaci istnienia w danym momencie po stronie powod wyłączenia cyt. swobody czy świadomości. a. Oczywiście – nie można było stracić z pola widzenia tego, że świadek S. C. związany jest z pozwanym, co mogłoby sugerować posługiwanie się przez niego w podawanych relacjach nieprawdą na jego korzyść. Niemniej – kierując się logicznym i konsekwentnym rozumowaniem naturalnym była pozytywna prezentacja stosunku do nich, Skoro, bowiem, tak oceniono zeznania w/w – to na jakich podstawach miało by być inaczej w odniesieniu do nich z nimi zgodnych. Wzmocnieniem tego jest także ich zgodność z wnioskami zawartymi w opinii sporządzonej dla potrzeb tego sporu. b . Co do zeznań świadka J. S. , dla k tórego powód jest wujkiem – za odpowiadające rzeczywistości uznano tą ich część, w której powoływał, niesporny w tym procesie fakt, uzależnienia powoda od alkoholu. To samo dotyczyło kwestii wykorzystania części środków finansowych uzyskanych w wyniku zawarcia przez niego z pozwanym spornej umowy na zaspokojenie jego zadłużeń – przesądzał o tym choćby zapis zawarty w par. 1 punkcie c adekwatnego aktu notarialnego, z którego jednoznacznie odczytać było można, iż kwota 90.300,- zł otrzymana z tego tytułu została przelana na jego rachunek bankowy; z punktu a tego par. z kolei wynikało, iż kwota 37.100,- zł została powodowi wręczona w gotówce do rąk własnych. Takie jej rozdysponowanie (plus 4.600,- zł na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Osiedle (...) w P. ) zdeterminować musiało przyjęcie powyższej interpretacji; skoro materiał dowodowy zgromadzony w przebiegu tego postępowania nie wskazał na inną tego inspirację. c. Wypowiedzi świadka A. K. , dla której powód także jest wujkiem, zyskały uznanie w części, w której wskazywała ona na jego chorobę alkoholową – jest to, bowiem, niesporne. W aspekcie – natomiast – braku po jego stronie w momencie zawierania spornej umowy swobody czy świadomości niczego do tej sprawy nie wniosła, skoro jej wiedza tego nie obejmowała. C . Zeznania stron. 1 . Zeznania powoda – złożone przez niego w trakcie tej sprawy – były znacząco ograniczone; wielokrotnie, bowiem, powoływał się on w nich na niepamięć determinowaną upływem czasu. Niemniej z jego słów wynikało zawarcie spornej umowy; intencja udzielenia pomocy z uzyskanych w efekcie tego środków świadkowi J. S. z jego sferze finansowej; fakt nie spłacania przez niego pobranej pożyczki – z żadnego fragmentu jego relacji nie wynikało, by nie miał on swobody czy świadomości dokonanych wyborów. Porównanie tego, co powiedział w drodze prowadzenia dowodu z przesłuchania stron z tym, co ujawnił on na ten temat biegłym sądowym J. K. i J. T. daje odpowiedź pozytywną na pytanie co tego zgodności i możliwości zbudowania takiej konkluzji. Dlatego przyznano im przymiot prawdziwości – niczego nie mógł zmienić przyznany przez niego fakt jego uzależnienia od alkoholu czy fakt jego ubezwłasnowolnienia w 2015 roku . Warto było zwrócić uwagę na jego wypowiedzi w trakcie prowadzonych wobec niego hospitalizacji; jego zachowania w ich trakcie – analiza tego oparta na zgromadzonej w tej sprawie dokumentacji medycznej wyraźnie wskazywała na to, iż zdawał on sobie z tego sprawę; identyfikował się z alkoholikami; prezentował do tego krytyczny stosunek; prezentował zamiar podjęcia terapii na tym tle; co także miało wpływ na to zapatrywanie.
2. Zeznania powódki płynące z niniejszej sprawy – w kontekście ze zgromadzonym w tej sprawie materialem dowodowym – zasługiwały na obdarzenie ich zaufaniem tylko w tej części, w której powoływała się na wieloletni zespół zależności alkoholowej powoda. Jak już była o tym mowa kilka razy w wyższej partii tego uzasadnienia – pozostawało to poza granicami zastrzeżeń; tak, jak i fakt orzeczenia wobec niego w 2015 roku ubezwłasnowolnienia całkowitego. Nie mogło to jednak przesądzać o tym, iż w momencie zawierania przez niego spornej umowy działał on w warunkach wyłączenia swobody czy świadomości przy podejmowanych decyzjach – nie potwierdził tego żaden fragment prowadzonego w tej sprawie postępowania; w tym zeznania świadków ze wskazaniem na świadków K. D. i D. R. ; także biegli sądowi o specjalności psychiatrii i psychologii. Powódki nie było przy czynnościach z tym związanych – nie miała, więc, bezpośredniej wiedzy na ten temat; a dla udowodnienia jej racji nie mogły wystarczyć ewentualne przypuszczenia. - Dużo wątpliwości wzbudziły także jej twierdzenia o braku w jej sferze wiedzy istnienia tej umowy – uczestniczył w niej przecież jej syn, świadek J. S. zyskujący w związku z tym korzyść dla siebie; nadto – część środków pochodzących z niej w wysokości 4.600,- zł przekazana została na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej Osiedle (...) w P. z tytułu zaległości za opłaty eksploatacyjne dotyczące stanowiącego jej przedmiot lokalu mieszkalnego; przedstawione zostało nawet w trakcie jej zawierania stosowne zaświadczenie odzwierciedlające to. Tym samym – o wiele bardziej przekonywująco brzmiały zeznania pozwanego w obszarze tego, że jej warunki ustalane były w przedstawionym przez niego gronie. W relacji z tym – zastanawiające jest istnienie tego zadłużenia; a jeszcze bardziej zaprzestanie regulowanie z tego tytułu dalszych zobowiązań tj. po dacie jej powstania. - Sugerowanie przez nią, iż pozwany działał z zamiarem przejęcie prawa do cyt. lokalu mieszkalnego nie znalazło w tym postępowaniu oparcia w ani jednym momencie. Skoro zdawała sobie ona sprawę z sytuacji materialnej, zdrowotnej powoda nic nie stało na przeszkodzie temu, by wstrzymała w/w świadka od pewnego rodzaju partycypacji przez niego w niej i czerpania z tego zysku; można było też zapobiec zadłużeniu tego lokalu, by nie korzystać z uzyskanych w ten sposób środków na jego realizację. Przeciwnie – pozwany dawał mu szansę wzywając go do spłaty na jego rzecz pożyczki; wyznaczając mu, długo po upływie umówionego do tego terminu, wizytę w Kancelarii Notarialnej ; nawet w trakcie niniejszego postępowania wyraził zgodę i uczestniczył w mediacjach – powodowie nie mogli przecież oczekiwać tego, że zrezygnuje on ze zwrotu swoich finansowych środków; przeniesie na ich rzecz z powrotem prawo do tego lokalu i jeszcze zapłaci za ich zadłużenia. 3 . Ocena zeznań pozwanego pochodzących z tej sprawy stanowiła naturalne następstwo opinii zaprezentowanej co do pozostałych dowodów wchodzących w skład materiału tego procesu. Jego słowa zasadniczo w całości znalazły oparcie w tej jego części, która z tego punktu widzenia została potraktowana pozytywnie – dlatego też uznano je za odpowiadające rzeczywistości. D . W szeregu spraw zachodzi konieczność skorzystania z wiadomości specjalnych – taka zaistniała i w przedmiotowym procesie koncentrując się na dziedzinie psychologii i psychiatrii. Wniosek w tym aspekcie zgłoszony został w jego przebiegu przez powódkę i na bazie art. 232 k.p.c , art. 6 k.p.c . oraz art. 278 par. 1 k.p.c . podległ uwzględnieniu. Do jej sporządzenia z tezą dotyczącą ustalenia – świadomości i swobody w podejmowaniu czynności w zakresie spornej umowy przez powoda – zaangażowano b.s. J. T. (psychiatria) i b.s. J. K. (psychologia) - ich opinia i to zarówno zasadnicza, jak i uzupełniająca miały kluczowe znaczenie dla wyniku tego sporu w tym aspekcie. Wymagały, więc, dokładnego zbadania i to w dwu płaszczyznach: procesowej i merytorycznej. -W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagało, że została ona i to w każdej jej odsłonie zakwestionowana przez powódkę - zredagowała ona co do nich szereg zarzutów – a ustosunkowanie się przez nich do nich w żadnej mierze nie zadowoliło jej. 1 . W/w nie zostali przesłuchani w związku z nimi na rozprawie; za czym przemówiło kilka okoliczności: -Zostali oni zobowiązani do ustosunkowania się do jej argumentów zgłoszonych do nich, a więc miała ona możliwość wyrażenia swojego poglądu w płaszczyźnie ich ustaleń.. W tych okolicznościach – przy braku wykazania przez nią przekonywującej motywacji tego konieczności – prowadziłoby to tylko do przedłużenia tego postępowania. To do sądu należy decyzja, jaka powinna być forma reakcji biegłego na wątpliwości stron – a więc czy zasadne jest jego przesłuchiwanie na rozprawie czy wystarczającym będzie udzielenie przez niego pisemnej odpowiedzi w tej płaszczyźnie. -Nie jest już obowiązujący kiedyś w takich realiach pogląd, jakoby nie wzywanie biegłego na rozprawę stanowiło o naruszeniu zasady bezpośredniości. Dotyczyło to bowiem wcześniejszego orzecznictwa lat 60 – ych i 70 – ych XX wieku – wszak już w wyroku z 17 grudnia 1999 roku (II UKN 273/99, OSNAPiUS 2001, nr 8, p. 284) Sąd Najwyższy stwierdził, że dokonanie czynności sformułowanych w normie art. 286 k.p.c . pozostawione jest uznaniu sądu Także w literaturze (por. Komentarz. Kodeks Postępowania Cywilnego, Postępowanie rozpoznawcze. Pod red. T. Erecińskiego, Lesis Nexis. Warszawa 2012, s. 1196) uznano, że norma art. 286 k.p.c . mieści się w obszarze przede wszystkim jego uprawnień. Poparciem tego jest zapatrywanie, że wielokrotnie wystarczające jest sporządzenie i złożenie opinii uzupełniającej wyłącznie w formie pisemnej (por. Kodeks Postępowania Cywilnego pod red. M. Manowskiej, LexisNexis, Warszawa 20011, s. 561). W tym świetle przyjąć należało, że - mając na względzie wykładnię przepisów art. 286 k.p.c. , art. 6 k.p.c . i art. 278 par. 1 k.p.c - wolą ustawodawcy było pozostawienie sądowi możliwości zażądania wyjaśnień w formie ustnej, co determinuje użycie w przywołanym przepisie słowa może wytrącającego po jego stronie taki imperatyw działania. Wpływ na to miał również fakt, że – o czym niżej – analizowaną opinię oceniono jako pozbawioną niejasności, wewnętrznych sprzeczności; nie była też ona niepełna; jej wnioski nie były nielogiczne bądź nasuwające wątpliwości. Jej pisemne uzupełnienie nie stanowiło o eliminacji mankamentów opinii zasadniczej, ile rozwiewało zastrzeżenia zredagowane do niej przez powódkę czyniąc je niezasadnymi. Dodatkowo należało wskazać, że na gruncie regulacji postępowania cywilnego, do sądu należy podejmowanie ostatecznych decyzji o przeprowadzeniu dowodu i jego zakresie – i to w konkretnych okolicznościach danej sprawy przy dbałości o sprawność postępowania. 2 . Za nie znajdujący podstaw uznano także jej wniosek dotyczący powołania w tej sprawie dowodu z opinii opracowanej przez innych biegłych sądowych ze wskazanych dziedzin. Trzeba było, bowiem, zauważyć, że specyfika takiego dowodu wyraża się w tym, że jej sfera merytoryczna podlega kontroli sądu, nie posiadającego wiadomości specjalnych, i to w istocie z punktu widzenia jej zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. Takie więc kryteria są wystarczające dla uznania pozytywnego stosunku do niej (por. wyrok SN z 7 kwietnia 2005 roku, II CK 572/04; LEX nr 151650). Stąd prezentowanie przez stronę dezaprobaty dla niej – z racji jej niekorzystnych wyników co do jej interesu w sprawie – nie jest wystarczającym czynnikiem dla uwzględnienia takiego wniosku i prowadzenia postępowania tak długo, aż dojdzie do odwrócenia tej sytuacji. Skoro, więc, opracowana opinia odpowiada postawionej jej tezie; jest zupełna, jasna i przekonywująca – to nie rodzi się potrzeba prowadzenia dowodu z kolejnej (por. wyrok SN z 21 listopada 1974 roku, II CR 638/74, OSP 1975/5/108; postanowienie SN z 3 września 2008 roku, I UK 91/08; LEX nr 785520). 3 .Powstałe w tym postępowaniu przyjęto za odpowiadające w/zacytowanym kryteriom; nadto – ich lektura i analiza pozwoliły na przydanie im przymiotu przydatności dla potrzeb rozstrzygnięcia tego sporu. Jej autorzy wyraźnie i zrozumiale przedstawili podstawy i motywy prowadzące do zawartych w nich wniosków; w tym sposób i metody przeprowadzonych przez nich badań powoda; materiały, na których się oparli – w równie jednoznaczny i kategoryczny sposób odparli i wyeliminowali sprecyzowane do niej przez powódkę zarzuty. Co więcej – nie można było stracić z pola uwagi tego, że miały one wyłącznie charakter polemiczny powołując się na bliżej nie określone kwestie odnoszące się do ogólnych poglądów opartych na przypuszczeniach i subiektywnej innej ich ocenie. Ekspozycji wymagało też to, że jej argumenty nie miały żadnych podstaw powołując się na niewykorzystania przez nich materiału dowodowego zgromadzonego w przebiegu tego procesu, brak odpowiedzi na postawione jej pytania, czemu ewidentnie przeczyła jejtreść. Tymczasem to biegli decydują o zastosowanej przez nich w realizowanej opinii metodzie; posłużeniu się danymi materiałami; dodać trzeba, że działają oni w oparciu o przedstawione im dokumenty i własną wiedzę oraz doświadczenie. Ich zadaniem – prócz /ww kwestii – jest jednoznaczne, przekonywujące zobrazowanie i uzasadnienie przyjętych w niej wniosków oraz drogi prowadzącej do ich zbudowania i wyprowadzenia. W pierwszej kolejności zaznaczenia wymagało, że opinia opracowana w niniejszej sprawie – jak wskazano wyżej – odpowiadało kryteriom decydującym o jej zastosowaniu i przydatności dla rozważanego przypadku. W pełni odpowiedziała ona na postawioną jej tezę i wszystkie rodzące się w związku z tym pytania – w jej treści opisane zostały metody zastosowanych badań i inne podstawy prowadzące do wyprowadzonych w niej konkluzji; a proces dochodzenia do nich w żadnej mierze nie naruszył zasad logiki. 4 . Żadnych zastrzeżeń nie budziły także ich kompetencje – w/w biegli są doświadczonymi specjalistami w swoich dziedzinach z wieloletnią praktyką na tym tle; są też autorami szeregu prac, ekspertyz, a także opinii sądowych z tych zakresów. Zważeniu podległo, co następuje: Powództwo powodów nie zasługiwało na uwzględnienie. Tezę taką należało uznać za udowodnioną w świetle analizy i oceny zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego, przywołanych unormowań oraz przedstawionego rozumowania. A . W pierwszym rzędzie kilku uwag wymagały kwestie dotyczące reprezentacji stron w tym postępowaniu. -Bez wątpienia powództwo w niniejszej sprawie – mimo wymienienia w pozwie personalii powoda – wniosła do Sądu Okręgowego w Poznaniu w dniu 11 lipca 2014 roku powódka M. S. ; podając po uzupełnieniu jednego z jego braków - pozwanego. -Postanowieniem z dnia 30 marca 2016 roku wydanym w tym postępowaniu – do udziału w niej w charakterze powoda wezwany (zamiast zawiadomiony) został powód; poza kwestią pozostawało, iż w tej dacie z racji postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 28 sierpnia 2018 roku , który uprawomocnił się w dniu 19 września 2018 roku był on całkowicie ubezwłasnowolniony. Podstawą prawną tego było unormowanie art. 196 k.p.c. , zgodnie z którym… jeżeli okaże się, że powództwo zostało wniesione nie przez osobę, która powinna występować w charakterze powoda, sąd na wniosek powoda zawiadomi o toczącym się procesie osobę przez niego wskazaną. Osoba ta może w ciągu dwu tygodni od doręczenia zawiadomieni wstąpić do sprawy w charakterze powoda… 1 . Do sytuacji tej dochodzi wówczas, gdy po stronie powodowej zachodzi zupełny brak legitymacji procesowej; ocenę tego prowadzi się na podstawie okoliczności faktycznych sprawy – i tylko pozytywna odpowiedź na takie pytanie skutkować może powyższym zawiadomieniem. Z kolei cyt. wstąpienie następuje w drodze pisemnego zgłoszenia lub ustnie w trybie art. 466 k.p.c. – pod rygorem z art. 167 k.p.c przewidziany na to 2 tygodniowy termin nie może być przedłużony. Skuteczne czynności w tym aspekcie owocują tym, że osoba ta staje się powodem obok pierwotnego. Może ona, co prawda, wstąpić w jej miejsce poprzez tzw. sukcesję procesową, ale nie musi – niemniej zawsze po myśli par. 2 art. 196 k.p.c. uzależnione jest to od zgody obu stron dotychczasowego postępowania. -Stwierdzenie braku w/w legitymacji procesowej musi być p.w. dokonane przez powoda, który zgłasza powyższy wniosek, będący konieczną przesłanką dokonania zmiany strony powodowej - niemniej ostatecznej oceny w tym aspekcie dokonuje sąd opierając się na materiale danej sprawy; czego wyrazem jest opisane postanowienie. Zastosowanie tych uwag do realiów tej sprawy i wydanie zacytowanego postanowienia wskazało, że jego analiza doprowadziła do budowy pozytywnego przekonania o zasadności tego wniosku. Przemówiły za tym okoliczności: a. Poza kwestią pozostawało, że powódka nie będąca stroną spornej umowy; na sferę prawną której rozrządzenia prawem do związanego z jej roszczeniem lokalu mieszkalnego nie oddziałują; nie uczestnicząca w żadnych czynnościach z tym związanych – na bazie sformułowanego przez nią powództwa nie miała w przedmiotowym procesie legitymacji czynnej do jego wytoczenia. b . Głębszego zastanowienia się wymagało – natomiast - czy został dochowany drugi z określonych warunków w postaci zachowania terminu i formy wstąpienia do tej sprawy przez powoda. Zgromadzony w tej sprawie materiał pozwolił na pozytywne wyprowadzenie takiego wniosku – przemówiło za tym: *W świetle treści art. 8 k.c … .każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną… - definiowaną na gruncie doktryny jako możność bycia czy stania się podmiotem praw i obowiązków z zakresu szeroko rozumianego prawa cywilnego; reguluje on, więc, status każdego człowieka jako potencjalnego ich posiadacza. W kategorii tej mieści się i powód. *Na jej zakres mają jednak wpływ pewne ograniczenia; w tym zdolność do czynności prawnych – pełną zyskuje się w świetle art. 11 k.c. … z chwilą osiągnięcia pełnoletności.. Jest to, jednak, tylko jedna z trzech jej form: dwie pozostałe to ograniczona zdolność do tych czynności oraz jej brak - ostatnią z wymienionych reguluje art. 12 k.c. umieszczając wśród nich całkowicie ubezwłasnowolnione. Taką jest powód. *Odpowiednikiem w/w zdolności prawnej jest – zredagowana w art. 64 k.p.c. – zdolność sądowa; tak, jak ona nie podlegająca ograniczeniom; rozumieć należy ją jako zdolność do zajmowania pozycji podmiotu postępowania cywilnego. Tym samym jest to zdolność do samodzielnego podejmowania czynności procesowych, a więc czynności przewidzianych przez kodeks postępowania cywilnego . Art. 65 par.1 k.p.c. wskazuje wyraźnie trzy grupy podmiotów, którym przysługuje – są to te same, którym przysługuje zdolność sądowa. Pełną taką zdolność – w odniesieniu do osób fizycznych - mają osoby mające pełną zdolność do czynności prawnych, a więc pełnoletnie i nieubezwłasnowolnione; nie można było zaliczyć do nich powoda. * Niemniej zgodnie z regułą wyrażona w art. 66 k.p.c …. osoba fizyczna nie mająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego… - o tym, kto w konkretnym wypadku występuje w tej roli decydują przepisy prawa materialnego. Co do osoby, jak powód, całkowicie ubezwłasnowolnionej reprezentantem tym w myśl par. 2 art. 13 k.c. jest opiekun prawny – ustanowionym dla niego została powódka; jej prawa i obowiązki determinują unormowania art. 175 i nast. k.r.o. Badając jej uprawnienie do działania w jego imieniu w przedmiotowej sprawie należało mieć na względzie art. 159 k.r.o - nie wyłączający tego. Reasumując – z powyższego wynikało bezpośrednio, iż w przedmiotowym sporze występowała ona zarówno w imieniu własnym, jak i od chwili wydania w/cyt. postanowienia jako jego przedstawiciel ustawowy. W tak zarysowanych okolicznościach uznano, iż składając analizowany wniosek spełniła obie wskazane przesłanki determinujące jego zasadność tj. podnosząc brak po jej stronie legitymacji procesowej w tej sprawie i zawiadamiając o wstąpieniu do tej sprawy przez powoda. Wobec nie wyrażenia przez pozwanego zgody na wstąpienie przez niego w jej miejsce jej pozycja w niej nie zmieniła się – działając niejako w jej trakcie w podwójnej roli. B . Zgodnie z art. 56 k.c . … czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów… - Czynność prawna jest, więc, instrumentem , za pomocą którego podmioty prawa cywilnego mogą kształtować tj. tworzyć, znosić i zmieniać wiążące je stosunki prawne, czyli przyjmować na siebie obowiązki prawne i zyskiwać uprawnienia. Jej dokonanie wymaga złożenia przez nie oświadczenia woli – jego ustawową definicję formułuje art. 60 k.c . , w myśl której jest nim zachowanie się osoby dokonującej jej ujawniający jej wolę w dostateczny sposób. Akcentacji wymaga, że oświadczeniem woli jest wyłącznie zachowanie zmierzające do wywołania skutku w postaci powstania, zmiany lub ustania tego stosunku , czyli zachowanie mające wpływać na istnienie i treść cyt. uprawnień oraz obowiązków cywilnoprawnych. Są jednak sytuacje, w których działania, które mogłyby być uznane za takie oświadczenia, nie wywołują skutków prawnych – wyraźnie określone ustawą.
3. Kodeksowe uregulowanie problematyki wad tych oświadczeń otwiera przepis art. 82 k.c. regulujący konsekwencje jego złożenia w…stanie wyłączającym z jakichkolwiek przyczyn świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli; co w szczególności dotyczy choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego , zaburzenia czynności psychicznych… - niezależnie, więc, od przyczyn wywołujących je, jest ono wówczas bezwzględnie nieważne. Powodzenie roszczenia opartego na tej podstawie prawnej wymaga zrealizowania się przesłanek: a . Osoba składająca oświadczenie znajdować się musi w stanie - zgodnie z wymaganiem ustawodawcy – w/w wyłączenia a więc uniemożliwiającym mu swobodne lub świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli; w konsekwencji czego działanie z częściowym tylko rozeznaniem nie stanowi prawnie doniosłej wady tego oświadczenia. - Żaden z wymienionych w przywołanym unormowaniu stanów nie został zdefiniowany. b . Brak świadomości występuje w przypadku zupełnego braku rozeznania sytuacji i przedsiębranych przez siebie kroków – nie musi być to, jednak stan pełnego zaniku świadomości czy ustania czynności mózgu (por. wyrok SN z 30 kwietnia 1976, III CRN 25/76, OSP numer 4 p. 78). c . Z kolei brak swobody oznacza stan, w którym dana osoba, co prawda rozpoznaje sens własnego i cudzego zachowania, ale pod wpływem negatywnego oddziaływania pewnych czynników psychicznych wyłączona jest u niej możliwość nieskrępowanego decydowania. Chodzi przy tym o uwarunkowania natury psychicznej tkwiące w samej osobie składającej oświadczenie woli, a nie umiejscowione w sytuacji zewnętrznej, w której funkcjonuje. - Brak w/opisanej świadomości albo swobody może być wywołany – zgodnie ze wskazanym unormowaniem – z jakichkolwiek powodów; ustawodawca wymienia w nim jedynie przykładowo dwa z nich. W praktyce – natomiast – pojawia się ich więcej, w tym – co ważne w niniejszej sprawie – alkoholizm. d . Od omawianej wady odróżnić należy sytuację złożenia cyt. oświadczenia przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną – w pierwszym z rozważanych przypadków, bowiem, decydujące znaczenie odgrywa stan psychiczny danej osoby istniejący w chwili składania go przez nią (por. wyrok SN j.w.); nie ma to natomiast znaczenia w odniesieniu do osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, która nie ma zdolności do czynności prawnej w okresie pozostawania w obrocie postanowienia o jego ubezwłasnowolnieniu. O ile zatem oświadczenie woli złożone np. przez chorego psychicznie, ale nie ubezwłasnowolnionego w przebłysku świadomości będzie ważne z perspektywy przywołanego przepisu; nie znajdzie to zastosowania do oceny świadczenia złożonego w tych samych warunkach przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną; sankcja nieważności, bowiem, wypływa wprost z normy art. 14 par. 1 k.c. Zgodnie z regułą dowodzenia wynikającą z art. 6 k.c. konieczność udowodnienia powyższych przesłanek obciąża osobę, która wywodzi z określonego faktu skutki prawne – w niniejszej sprawie na powodzie. Przedstawiona w wyższej partii tego uzasadnienia analiza i ocena zgromadzonego w niej materiału dowodowego jednoznacznego prowadziła do konkluzji, że temu nie sprostał ani nie zadośćuczynił – przeciwnie: jego wypowiedzi pochodzące z tego postępowania, w tym kierowane w czasie jego badania do prowadzących je biegłych sądowych J. T. i J. K. prowadziły do wniosków przeciwnych. Eksponowany przez powódkę fakt wydania w 2015 roku postanowienia o jego całkowitym ubezwłasnowolnieniu – pozostawał dla tych ocen obojętnym, skoro sporna umowa zawarta została w
4. 1 . W par. 1 art. 88 k.c. zredagowana została forma uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego m.in. w naprowadzonych warunkach; w jego par. 2 – zaś – tego termin. a. Konsekwencją złożenia oświadczenia woli m.in. w powyższych okolicznościach jest uruchomienie sankcji wzruszalności, co oznacza, że czynność dotknięta wadą jest, co prawda, ważna, ale podważalna w tym sensie, ze zainteresowany może uchylić się od skutków złożonego wadliwie oświadczenia woli realizując w ten sposób przysługujące wyłącznie jemu - a nie drugiej stronie konkretnej czynności prawnej – podmiotowe prawo kształtujące (por. wyrok SN z dnia 19 maja 1997 roku , I PKN 168/97, OSNAPiUS 1998, numer 8, p.24); przy czym jeżeli było złożone innej osobie, to skuteczność tego wymaga złożenia go jej i to w formie pisemnej niezależnie od tego, w jakiej formie składano pierwotne (wadliwe) oświadczenie woli. Jest ona zachowana także wtedy, gdy zostanie ono umieszczone w pozwie czy piśmie procesowym skierowanym do właściwego adresata (por. postanowienie SN z dnia 125 listopada 1996 roku; II CKN 10/96, numer 4, p. 40). Poza granicami zastrzeżeń pozostawało, że powód takowego pozwanemu nie złożył. b . Omówione prawo – celem zabezpieczenia pewności obrotu – ograniczone zostało jednorocznym terminem zawitym liczonym od dnia m.in. wykrycia błędu; bezskuteczny jego upływ konwaliduje wadliwą czynność prawną, skoro podmiotowe prawo uprawnionego wygasa. Uwag tych zasadniczo nie można było nawet przełożyć na w/naprowadzony stan faktyczny, skoro powód w ogóle nie złożył pozwanemu takiego oświadczenia; tym samym niemożliwe było ustalenie czy wskazany termin wygasł mu. Potrzebę rozważań na tym tle zresztą obalał fakt braku udowodnienia, by jego pierwotne oświadczenie woli dotknięte było wadą. C . Istotną kwestią do rozważenia w tym sporze – było istnienie po stronie powodów interesu prawnego do jego zainicjowania. W myśl treści przepisu art. 189 k.p.c …. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny… - Celem postępowania mającego wsparcie w przywołanym unormowaniu może być ustalenie zarówno pozytywne, jak i negatywne – ta forma ochrony praw podmiotowych nie wynika z przepisów prawa materialnego; w tym zakresie, więc, omawiany ma charakter materialnoprawny; należy go zatem traktować jako przyznający prawo do ochrony praw podmiotowych. - Problem granic dopuszczalności korzystania z tej formy ochrony prawnej był i jest kontrowersyjny - zasadzając się głównie na wątpliwościach dotyczących tego czy może to dotyczyć sfery już naruszonego prawa czy już sfery jego zagrożenia. Zważywszy, że z jego redakcji nie wynikają żadne ograniczenia – obecnie przyjmuje się, iż determinantą tego jest wyłącznie istnienie po stronie powoda interesu prawnego; staje się on materialnoprawną przesłanką powództwa o ustalenie. -Interes prawny – jest to interes związany z szeroko rozumianym obszarem praw i obowiązków prawnych (por. wyrok SN z dnia 19 kwietnia1988 roku, III CZP26/88, OSP 1999, numer 1 s. 9 i nast.; Wyrok SN z dnia 15 kwietnia 1999 roku, I ACa 1046/98, OSA 1999, numer 11 – 12, p. 49); a w przypadku ustalania praw czy stosunków prawnych występuje z reguły wówczas, gdy istnieje ich niepewność powstała zarówno z przyczyn faktycznych, jak i z przyczyn prawnych. Istnienie go jest często kwestionowane w tych sytuacjach, w których występuje równocześnie – obok – także inna forma ochrony praw powoda. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że uzależnienie powództwa o ustalenie od tego interesu oceniać należy elastycznie z uwzględnieniem celowościowej jego wykładni, konkretnych okoliczności danej sprawy i od tego czy, w drodze innego powództwa, może uzyskać on pełną ochronę (por. wyrok z dnia 1 kwietnia 2004 roku , II CK 125/03; niepubl.). 1 . Zastosowanie tych kryteriów do pozycji powoda w tym aspekcie w niniejszej sprawie pozwoliło na budowę przekonanie o pozytywnym do tego stosunku. Jego prawne relacje z prawem do spornego lokalu mieszkalnego sytuują go w kręgu osób, dla których ustalenie go mieści się w w/w kwalifikacjach interesu prawnego – z kolei celowość jego wytoczenia zasadna jest choćby z racji tego, że emitować mogło i może wiele innych roszczeń, aktualnie nie wymagalnych (o wydanie; o zasądzenie). 2 . Inaczej wyglądała sytuacja powódki – w jej prawnej sferze w związku z prawem do w/w lokalu mieszkalnego nie mieści się, bowiem, podlegające ochronie prawnej określone prawo podmiotowe mogące stwarzać jej prawny interes do wytoczenia niniejszego powództwa; usytuować go było można raczej w strefie faktycznej. Przyjęto, więc, brak jego istnienia po jej stronie. - Prawdą jest, że powodem wytaczającym powództwo o ustalenie nie musi być podmiot ustalanego stosunku prawnego lub prawa – legitymacja, bowiem, do szukania tej ochrony prawnej przysługuje j.w. każdemu , kto ma interes prawny – a więc nie tylko podmiotom tych praw czy stosunków prawnych. Interes ten, bowiem, może mieć także podmiot, którego wiąże stosunek prawny z jednym z podmiotów ustalanego prawa czy stosunku prawnego albo, na którego prawa lub obowiązki w pewnym zakresie może wpłynąć istnienie lub nie istnienie prawa przysługującego innym podmiotom lub stosunku prawnego łączącego inne podmioty. -We wcześniejszej fazie tego uzasadnienia w miarę szczegółowo przeprowadzono badanie i ocenę zgromadzonego materiału dowodowego – z ani jednego jego fragmentu powyższa okoliczność nie wynikała. Ekspozycji przy tym wymagało to, że sama zdawała sobie ona z tego sprawę i powoływała na tę okoliczność składając wspomniany wniosek w trybie art. 196 k.p.c. -Niemniej – gdyby w szerokiej interpretacji przyjąć, że można by mówić między powodami o precarium czyli stosunku faktycznym polegającym na nieodpłatnym oddaniu pewnej rzeczy czy prawa innej osobie do używania z zastrzeżeniem każdoczesnej tego odwołalności w ramach gościnności lub prośby czy umowie nienazwanej o bezpłatne korzystanie z rzeczy i pobieranie z niej pożytków – to i tak sprzeciwiły się jej roszczeniu przyczyny merytoryczne. (punkt I wydanego w tej sprawie wyroku) Koszty niniejszego postępowania : W ich skład w przedmiotowym procesie weszły: opłata sądowa ( 6.800,- zł ); wydatki na przeprowadzone w jego trakcie dowody z opinii biegłych ( 2.483,72,- zł ) oraz koszty procesowego zastępstwa stron – prawnym wsparciem orzeczenia o nich były unormowania art. 108 par. 1 k.p.c. ; art. 98 par.1 i par. 3 k.p.c. ; art. 102 k.p.c. ; ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sadowych w sprawach cywilnych oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (punkt II wydanego w tej sprawie wyroku) (-) Zofia lehmann - Z. Odnotować. Odpis w. plus uzasadnienie proszę doręczyć: -pełn. stron Proszę przdlożyć za 14 dni Pn. 3 czerwca 2018 roku Z. lehmann