Sad powszechny, I Ca 115/18

Sygn. akt I Ca 115/18 POSTANOWIENIE Dnia 7 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Włodzimierz Wójcicki (spr.) Sędziowie: Eugeniusz Dąbrowski Wiesława Kozikowska Protokolant: Monika Zuzga po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. w Łomży na rozprawie z wniosku Z. L. z udziałem (...) Związku (...) w Z. , Miasta Z. , Zarządu O. (...) w B. , Prezydium Krajowej Rady (...) w W. o zasiedzenie na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 18 grudnia 2017 r., sygn. akt I Ns 111/17 postanawia: apelację oddalić. Eugeniusz Dąbrowski W. W. K. Sygn. I Ca 115/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Zambrowie oddalił wniosek Z. L. o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie działki gruntowej nr (...) o powierzchni 396 m2 w ROD (...) i ustalił, iż wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie we własnym zakresie. Z treści uzasadnienia wynika, że Uchwałą Wojewódzkiego Zarządu (...) Związku (...) w Ł. nr 40/84 z dnia 26 kwietnia 1984 r., Z. L. został przyjęty na członka (...) i otrzymał w przydziale prawo użytkowania działki oznaczonej nr (...) , o powierzchni 396 m2, wchodzącej w skład (...) w Z. . Z mocy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1419, ze zm.) pracownicze ogrody działkowe zgodnie z art. 41 ust. 1 zostały przekształcone w rodzinne ogrody działkowe. Zgodnie z art. 66 pkt 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40 ze zm.), prawo używania działki i pobierania z niej pożytków (użytkowanie działki), z mocy ustawy przekształcone zostało w prawo do działki w rozumieniu ustawy, ustanawiane w drodze umowy dzierżawy działkowej. Powyższy przepis jasno stwierdza, że użytkowanie działki stało się dzierżawą działkową ex lege i żadne dodatkowe czynności ze strony działkowca, bądź stowarzyszenia nie są potrzebne. Sąd Rejonowy uznał, że z chwilą wejścia w życie powyższego przepisu stronami umowy dzierżawy działkowej dotyczącej działki oznaczonej nr (...) stali się Z. L. oraz stowarzyszenie ogrodowe (...) Związek (...) w W. , którego reprezentantem jest jednostka organizacyjna: Rodzinne O. Działkowe (...) w Z. . Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że Z. L. z przydzielonej działki korzysta nieprzerwanie od 1984 roku, poprzez wykonywanie na niej różnych prac ogrodniczych. Do lipca 2010 r., poza użytkowaniem działki, dodatkowo pełnił funkcję prezesa Zarządu ROD (...) w Z. . Od 2011 r. w związku z odmową udzielenia klucza do bramy wjazdowej na teren ogrodów działkowych wnioskodawca zaprzestał regulowania należności ogrodowych, ciążących na nim w związku z użytkowaniem działki nr (...) , pomimo tego, że wielokrotnie był do tego wzywany pisemnie (m.in. pismami z dnia 31 lipca 2015 r., 31 sierpnia 2015 r. oraz 18 października 2015 r.). Niezależnie od tego cały czas nadal korzystał z działki oznaczonej nr (...) , również przez ostatnie lata (w okresie 2011-2015). Uchwałą z dnia 17 stycznia 2016 r. (nr (...) ) Zarząd Rodzinnego O. Działkowego (...) w Z. – reprezentując (...) Związek (...) w W. – na podstawie art. 36 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych wypowiedział Z. L. umowę dzierżawy działkowej dotyczącej działki oznaczonej nr (...) położonej na terenie ROD (...) w Z. w związku z tym, że w latach 2011-2015 zalegał z zapłatą za rzecz stowarzyszenia ogrodowego opłat ogrodowych związanych z utrzymaniem niniejszej działki. Przedmiotowa uchwała nie została zaskarżona przez wnioskodawcę w trybie przewidzianym przytoczoną ustawą. Przed Sądem Rejonowym w Zambrowie pod sygn. I C 476/16 toczyła się sprawa z powództwa ROD (...) w Z. przeciwko Z. L. o zapłatę z tytułu opłat ogrodowych, którą wnioskodawca przegrał. Powołując się na treść art.172 k.c. Sąd Rejonowy stwierdził, że aby nabyć własności nieruchomości przez zasiedzenie należy łącznie spełnić dwie przesłanki: posiadać nieruchomość nieprzerwanie jako posiadacz samoistny oraz wykazać się odpowiednio długim, ustawowo określonym terminem posiadania, tj. minimum 20 lat, chyba że uzyskanie posiadania nastąpiło w złej wierze. Jednakże po upływie lat trzydziestu posiadacz samoistny nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Posiadanie samoistne cechuje wola władania właścicielskiego, „jak właściciel”. Posiadacz samoistny włada bowiem rzeczą jak właściciel cum animo rem sibi habendi, podczas gdy posiadacz zależny włada rzeczą w zakresie prawa innego niż własność. Czynnik woli ( animus ) więc stanowi kryterium, które pozwala na odróżnienie posiadania samoistnego od posiadania zależnego. W praktyce w zakresie jakiego prawa posiadacz wykonuje władzę nad rzeczą, decydują zewnętrzne, widoczne dla otoczenia przejawy władztwa. Chodzi o to, aby ocena elementu woli miała charakter obiektywny, uwzględniając rzeczywistą wolę posiadacza, a nie wyobrażenie o niej innych osób. Żeby ustalić charakter posiadania należało m. in. sięgnąć do okoliczności w jakich zostało nabyte posiadanie. W rozważanym stanie faktycznym Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że zabrakło podstawowej przesłanki zasiedzenia w postaci posiadania samoistnego. Wnioskodawca nie był samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości, gdyż użytkowanie ogródków działkowych nie ma takiego charakteru. Zarówno wcześniejsze użytkowanie jak i późniejsza dzierżawa miały charakter posiadania zależnego, co wskazuje na brak jakichkolwiek przesłanek do zasiedzenia nieruchomości, a przede wszystkim nie została spełniona przesłanka samoistności posiadania po stronie wnioskodawcy. W takiej sytuacji rozważanie pozostałych przesłanek jak długość posiadania i dobra lub zła wiara Sąd Rejonowy uznał za bezcelowe. W ocenie Sądu Rejonowego Z. L. miał świadomość, iż przedmiotowa nieruchomość nie stanowi jego własności. Zdawał sobie sprawę, że jego działką zarządza Związek (...) . W żaden sposób nie zachowywał się jak właściciel działki i nie był tak traktowany przez inne osoby. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy powołał art. 172 k.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 520 §1 k.p.c. Powyższe postanowienie wnioskodawca zaskarżył apelacją, zarzucając obrazę prawa poprzez: - rozpatrzenie sprawy ograniczające się tylko do ustawy o ROD z 13 grudnia 2013 r., - powołanie się w podjęciu postanowienia w oparciu się o nierozpatrzoną apelację przez Sąd Okręgowy w Łomży sygn. akt I Ca 398/16 w uzasadnieniu postanowienia, - brak dokumentacji przekazania ziemi (...) przez ówczesny Urząd Miasta i Gminy Z. z 1984 r. co stanowi istotny element do dysponowania gruntem; - pominięcie faktu, że w 1984 r. nie sporządzano aktów notarialnych, ani nie zakładano ksiąg wieczystych, a potwierdzeniem nabycia nieruchomości był dowód wpłaty; - brak zasądzenia przez Sąd Rejonowy w Zambrowie zwrotu kosztów za zagospodarowanie nieużytków i nakłady inwestycyjne poniesione przeze mnie przez ponad 30 lat użytkowania działki /altanka, szklarnia, nasadzenia drzew owocowych, krzewów owocowych, nawiezienie 35 ton ziemi ze względu ma rokroczne zalewanie działki/; - zwrot wpłaconych pieniędzy przed otrzymaniem działki, a która to wpłata decydowała o otrzymaniu działki. Świadczy to o konieczności nabycia prawa do w/w działki pokwitowanie w aktach sprawy. Na tej podstawie skarżący uważał apelację za zasadną. W odpowiedzi na wywiedzioną apelację uczestnik postepowania wniósł o jej oddalenie wskazując, iż jest ona bezzasadna. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje: Apelacja wnioskodawcy nie zasługiwała na uwzględnienie, a Sąd II instancji podzielił ustalenia faktyczne, jakich dokonał Sąd Rejonowy oraz przyjął je za własne jak i dokonaną na ich podstawie ocenę prawną. Odnosząc się do zarzutów apelacji zauważyć należy, że są one chybione, wewnętrznie sprzeczne i w części nie dotyczą niniejszej sprawy. Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował przepisy prawa – regulującą statut działek - Ustawę o rodzinnych ogrodach działkowych z 8 lipca 2005 r. z późn. zmianami i kodeksu cywilnego , odnoszące się do przedmiotu sprawy. Sąd Rejonowy słusznie dopuścił dowód z akt wcześniejszej sprawy pomiędzy stronami o zapłatę z tytułu należności ogrodowych, sygn. I C 476/16, co potwierdziło fakt zależnego posiadania przedmiotowej działki przez Z. L. . Zupełnie nieuzasadniony jest natomiast zarzut wnioskodawcy dot. nie rozliczenia nakładów na działkę. Należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy było zasiedzenie, nakłady natomiast mogą być rozliczone, ale w innym trybie i postępowaniu. Zupełnie chybiony był także zarzut wnioskodawcy jakoby to dowód wpłaty był potwierdzeniem nabycia praw do działki. Wnioskodawca uzyskał do użytkowania działkę pracowniczą na podstawie decyzji Wojewódzkiego Zarządu w sprawie przydzielenia działki (k.3), natomiast uiszczenie wpisowego i opłaty inwestycyjnej wynikało z deklaracji kandydata na członka (...) , w której Z. L. zobowiązał się wpłacić wpisowe i opłatę inwestycyjną przed objęciem w użytkowanie działki (k. 4-5 akt Sądu Rejonowego w Zambrowie I C 719/16). Odnosząc się do żądania wnioskodawcy należy wskazać, że stosownie do art. 172 k.c. do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: samoistnego i nieprzerwanego posiadania oraz upływ ustawowego terminu. Samoistnym posiadaczem nieruchomości jest ten, kto włada nią jak właściciel ( art. 336 k.c. ), korzystając z niej z wyłączeniem innych osób ( art. 140 k.c. ). Kwestia świadomości, jaką posiadacz odnosi do wykonywanego prawa, tj. czy jest lub nie właścicielem posiadanej rzeczy, decyduje czy można mu przypisać posiadanie w dobrej lub złej wierze. Wiedza o tym, że rzecz należała do kogoś innego wiąże się z pojęciem dobrej lub złej wiary. Jednakże akceptowanie praw właścicielskich lub innych drugiej osoby (podmiotu prawnego) i uzewnętrznianie tego będzie decydowało o charakterze posiadania samoistnego lub zależnego, a nie jedynie o dobrej lub złej wierze. W rozważanym stanie faktycznym wnioskodawca wskazał datę 26 kwietnia 1984 r., jako początek terminu zasiedzenia, stwierdzając, że w tej dacie działka została mu przydzielona przez Zarząd Wojewódzki w Ł. (...) . Już z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawca uważał, że działka została mu przydzielona dożywotnio po wpłaceniu „wpisowego”, a zatem nie było mowy o objęciu działki jak właściciel. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U.1981.12.58) pracowniczym ogrodem działkowym jest obszar gruntu rolnego podzielony na działki przeznaczone pod uprawy ogrodowe i oddane w użytkowanie osób fizycznych, wyposażony w urządzenia niezbędne do prowadzenia upraw ogrodowych oraz służący zarazem do wypoczynku użytkowników działek i innych osób. Art. 66 pkt 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 40 ze zm.) wprowadził zasadę ciągłości tytułu prawnego do działek przysługującego działkowcom przy jednoczesnej zmianie jego charakteru prawnego. Na mocy art. 14 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z 2005 r. (...) ustanawiał bowiem w drodze uchwały na rzecz swojego członka bezpłatne i bezterminowe prawo użytkowania działki i pobierania z niej pożytków (użytkowanie działki). Prawo to nie było jednak ograniczonym prawem rzeczowym uregulowanym w Kodeksie cywilnym , ale obligacyjnym prawem użytkowania działki wynikającym ze stosunku prawnego łączącego członka (...) z samym (...) Związkiem (...) (A. Sylwestrzak, Użytkowanie. Konstrukcja prawna, Warszawa 2013, s. 389). Na mocy komentowanego przepisu zostało ono przekształcone w prawo do działki ustanowione w drodze umowy dzierżawy działkowej określonej w art. 27 cyt. ustawy. Dzierżawa działkowa jest szczególnym rodzajem dzierżawy i podlega regulacjom Kodeksu cywilnego dotyczącym dzierżawy ( art. 28 ust. 5 ). (...) decyzją z 25 sierpnia 1983 r. przekazał w użytkowanie wieczyste nieodpłatnie na czas nieokreślony (...) Związkowi (...) w Ł. grunty stanowiące własność Państwa, położone na terenie miasta Z. , z przeznaczeniem na urządzenie ogrodów działkowych (k. 94). Od 1984 r. wnioskodawca użytkował działkę, a więc jednoznacznie należy wskazać, że właściciel – Miasto Z. nie utracił posiadania samoistnego tejże nieruchomości. Nie traci bowiem posiadania samoistnego ten, kto powierza nieruchomość w posiadanie zależne, zaś posiadanie prowadzące do zasiedzenia musi mieć charakter posiadania samoistnego. Dla oceny rodzaju posiadania ma znaczenie czy posiadacz objął rzecz w posiadanie z woli właściciela i na zasadach przez niego określonych, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, czy też niezależnie od woli właściciela lub nawet wbrew jego woli czy świadomości. Objęcie rzeczy w posiadanie za zgodą właściciela i posiadanie jej w zakresie przez niego określonym świadczy o posiadaniu zależnym. W niniejszej sprawie wnioskodawca Z. L. został przyjęty w poczet członków (...) uchwałą z dnia 26 kwietnia 1984 r. i została mu przydzielona wówczas działka w Pracowniczym O. Działkowym (...) w Z. nr 70. Jednocześnie uiścił wpisowe w wysokości 1000 zł oraz opłatę inwestycyjną w wysokości 10.000 zł. Stał się tym samym (...) stowarzyszenia (...) , a nie właścicielem działki. Wnioskodawca do 2010 r. wypełniał ciążące na nim obowiązki wynikające początkowo z użytkowania, a następnie z dzierżawy działki – ponosił opłaty ogrodowe zgodnie z uchwałami zarządu. Zdaniem Sądu Okręgowego również fakt, iż do 2010 r. pełnił funkcję prezesa Zarządu ROD (...) w Z. prowadzi do logicznego wniosku, iż miał pełną świadomość tytułu prawnego w oparciu o jaki korzystał z działki. Ponadto na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017 r. wnioskodawca wyjaśniał, że zarząd chce go pozbawić prawa do użytkowania działki. Zdawał więc sobie sprawę, że nie włada rzeczą jak właściciel. Uchwałą z dnia 17 stycznia 2016 r. Zarząd Rodzinnego O. Działkowego (...) w Z. – na podstawie art. 36 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych wypowiedział Z. L. umowę dzierżawy działkowej dotyczącej działki oznaczonej nr (...) w związku z tym, że w latach 2011-2015 zalegał on z zapłatą za rzecz stowarzyszenia ogrodowego opłat ogrodowych. Wnioskodawca nie zaskarżył przedmiotowej uchwały i obecnie nie jest już (...) stowarzyszenia (...) . W tej sytuacji za trafne należało przyjąć przypisanie wnioskodawcy charakteru posiadacza zależnego, co uniemożliwiło mu nabycie własności przez zasiedzenie. Wobec powyższego apelację została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c.