← Polska

Sad powszechny, IV U 247/13

Sygn. akt IV U 247/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 maja 2013r. Sąd Okręgowy we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Regina Duda- Marciszewska Protokolant: sekr. sądowy Marlena Budzyńska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013r. we Włocławku na rozprawie sprawy J. B. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowej we W. o wypłatę renty rolniczej na skutek odwołania J. B. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowej we W. z dnia 8 lutego 2013r. znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązuje Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowa we W. do wypłaty wnioskodawcy J. B. renty rolniczej za okres od 1 kwietnia 2012 roku do 31 października 2012 roku. Sygn. akt IV U 247/13 UZASADNIENIE W dniu 7 marca 2013 roku J. B. wniósł odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowej we W. z dnia 8 lutego 2013 roku znak: (...) odmawiającej prawa do wypłaty renty rolniczej za okres od 01.04.2012r. do 31.10.2012r. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca wskazał, iż w piśmie ZUS z dnia 11.11.2012r. otrzymał informację, że jest nieprzerwanie uprawniony do renty rolniczej od dnia 24.12.2008r. do 31.03.03.2014r. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowa we W. w odpowiedzi na odwołanie podniósł, że zaskarżoną decyzją odmówił wnioskodawcy prawa do wypłaty renty rolniczej za okres od dnia 01.04.2012r. do dnia 31.l0.2012r. Wnioskodawca prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 24.12.2008r. do dnia 31.0l.2011r. otrzymał na mocy decyzji z dnia 29.01.2009r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008, Nr 50, poz. 291 tekst jedn. ze zm.). We wniosku o przyznanie świadczenia złożonym w dniu 24.12.2004r. J. B. oświadczył, iż prowadzi działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy przyznaje się jako rentę stałą, jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym jest trwała i nie orzeczono celowości przekwalifikowania zawodowego. W pozostałych przypadkach renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jako renta okresowa przez okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy lub do czasu objęcia rencisty innym ubezpieczeniem społecznym. W myśl art. 6 pkt 12 powołanej ustawy — ilekroć w ustawie jest mowa o osobie podlegającej innemu ubezpieczeniu społecznemu — rozumie się osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym. W piśmie z dnia 02.02.2009r. organ rentowy pouczył wnioskodawcę o przesłankach wynikających z art. 22 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników zobowiązując jednocześnie do złożenia oświadczenia w sprawie podlegania ubezpieczeniu społecznemu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W dniu 12.02.2009r. J. B. oświadczył, iż z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS. Kolejny wniosek o przyznanie renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym został złożony w dniu 24.02.2011r. Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego dotyczącego ustalenia całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym Prezes KRUS wydał w dniu 04.04.2011r. decyzję przyznającą J. B. prawo do okresowej renty rolniczej od dnia 01.02.2011r. do dnia 31.03.2014r. W dniu 30.11.2011r. do organu rentowego wpłynęło zaświadczenie Prezydenta Miasta W. z dnia 28.ll.2011r. o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez J. B. wraz z kserokopią wniosku o wpis do centralnej ewidencji informacji o działalności gospodarczej. Na podstawie złożonych dokumentów organ rentowy wszczął postępowanie wyjaśniające w zakresie prawidłowości wypłacanego wnioskodawcy świadczenia rentowego. W dniu 23.12.2011r. do P. Terenowej KRUS we W. wpłynęło zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika że Jerzy Bujak podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS od dnia 0l.04.

  1. W konsekwencji w dniu 17.02.2011r. Prezes KRUS zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wydał decyzję, w której odmówił wnioskodawcy prawa do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i wstrzymał wypłatę od dnia 01.04.2012r. J. B. nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem i złożył odwołanie do Sądu Okręgowego — Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 17.02.2012r. Sąd Okręgowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń wydał w dniu 15.06.2012r. wyrok oddalający odwołanie (sygn. akt IV U 280/12). Następnie w dniu 21.11.2012r. do P. Terenowej KRUS we W. wpłynął wniosek J. B. w sprawie podjęcia wypłaty renty rolniczej. Do wniosku dołączono decyzję z dnia 16.11.2012r nr (...) , na mocy której ZUS 0/ T. swoją decyzję z dnia 11.01.2010r. znak: (...) stwierdził, iż J. B. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej tj. (...) nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) od dnia O. .04.2009r. W konsekwencji Prezes KRUS wydał w dniu 28.11.2012r. decyzję podejmującą wypłatę renty rolniczej od dnia 0l.ll.2012r. W dniu 15.01.2013r. J. B. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę renty rolniczej za okres od dnia 01.04.2012r. do dnia 30.10.2012r. Prezes KRUS w dniu 08.02.2013r. wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą prawa do wypłaty renty rolniczej za okres od dnia 01.04.2012r. do dnia 31.10.2012r., albowiem zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w powiązaniu z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych — świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Z uwagi na fakt, iż wniosek o wznowienie wypłaty renty rolniczej został złożony w dniu 21.11.2012r., wypłatę renty rolniczej podjęto od dnia 01.11.2012r. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca prawo do okresowej renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 24.12.2008r. do dnia 31.0l.2011r. otrzymał na mocy decyzji z dnia 29.01.2009r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008, Nr 50, poz. 291 tekst jedn. ze zm.). Dowód: decyzja w aktach organu rentowego nr (...) k.-31-
  2. Kolejny wniosek o przyznanie renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym został złożony w dniu 24.02.2011r. Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego dotyczącego ustalenia całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym Prezes KRUS wydał w dniu 04.04.2011r. decyzję przyznającą J. B. prawo do okresowej renty rolniczej od dnia 01.02.2011r. do dnia 31.03.2014r. Dowód: wniosek w aktach organu rentowego nr (...) k.-58, decyzja w aktach organu rentowego nr (...) k.-78-
  3. W dniu 23.12.2011r. do P. Terenowej KRUS we W. wpłynęło zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika że Jerzy Bujak podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS od dnia 0l.04.
  4. W konsekwencji w dniu 17.02.2011r. Prezes KRUS zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wydał decyzję, w której odmówił wnioskodawcy prawa do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i wstrzymał wypłatę od dnia 01.04.2012r. J. B. nie zgodził się z takim rozstrzygnięciem i złożył odwołanie do Sądu Okręgowego — Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 17.02.2012r. Sąd Okręgowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń wydał w dniu 15.06.2012r. wyrok oddalający odwołanie (sygn. akt IV U 280/12). Dowód: zaświadczenie w aktach organu rentowego nr (...) k.-89, decyzja w aktach organu rentowego nr (...) k.-94, odwołanie w aktach organu rentowego nr (...) k.-95-96, wyrok w aktach organu rentowego nr (...) k.-
  5. Następnie w dniu 21.11.2012r. do P. Terenowej KRUS we W. wpłynął wniosek J. B. w sprawie podjęcia wypłaty renty rolniczej. Do wniosku dołączono decyzję z dnia 16.11.2012r nr (...) , na mocy której ZUS 0/ T. swoją decyzję z dnia 11.01.2010r. znak: (...) i stwierdził, iż J. B. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej tj. (...) nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) od dnia O. .04.2009r. Dowód: wniosek w aktach organu rentowego nr (...) k.-131, decyzja w aktach organu rentowego nr (...) k.-132-
  6. W konsekwencji Prezes KRUS wydał w dniu 28.11.2012r. decyzję podejmującą wypłatę renty rolniczej od dnia 0l.ll.2012r. Dowód: decyzja w aktach organu rentowego nr (...) k.-
  7. W dniu 15.01.2013r. J. B. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę renty rolniczej za okres od dnia 01.04.2012r. do dnia 30.10.2012r. Dowód: wniosek w aktach organu rentowego nr (...) k.-
  8. Prezes KRUS w dniu 08.02.2013r. wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą prawa do wypłaty renty rolniczej za okres od dnia 01.04.2012r. do dnia 31.10.2012r., albowiem zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w powiązaniu z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych — świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Z uwagi na fakt, iż wniosek o wznowienie wypłaty renty rolniczej został złożony w dniu 21.11.2012r., wypłatę renty rolniczej podjęto od dnia 01.11.2012r. Dowód: decyzja w aktach organu rentowego nr (...) k.-
  9. Sąd zważył, co następuje: Powyżej ustalony stan faktyczny, w znacznym zakresie bezstronny między stronami, Sąd oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie trwania postępowania i ujawnionym na rozprawie, przede wszystkim w postaci dokumentów zebranych w aktach organu rentowego o nr (...) . Przedmiotowy materiał Sąd uznał za rzetelny i wiarygodny. Strony bowiem w trakcie postępowania nie kwestionowały jego prawdziwości, a jedynie odmiennie go interpretowały oraz wyprowadzały z niego odmienne konkluzje o charakterze tak faktycznym jak i jurydycznym. Tym samym należy skonstatować, iż brak jest przesłanek by odmówić dokumentom zgromadzonym w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego o nr (...) przymiotu wiarygodności. W konsekwencji przedmiotowy materiał dowodowy pozwolił dokonać w znacznym zakresie rekonstrukcji stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Zeznania wnioskodawcy Sąd Okręgowy we Włocławku uznał za rzetelne, albowiem są one zbieżne z konkluzjami poczynionymi w następstwie analizy wiarygodnych dokumentów zebranych w aktach organu rentowego o nr (...) . Sąd analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, ze zaskarżona decyzja nie jest zasadna i nie opowiada prawu. Kluczowym bowiem jest, że zaskarżona decyzja nie stanowi wykonania prawomocnej i ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 16.11.2012 r. znak (...) , na mocy której ZUS 0/ T. zmienił swoją decyzję z dnia 11.01.2010r. znak: (...) i stwierdził, iż J. B. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej tj. (...) nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym (tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu) od dnia O. .04.2009r. W tym zakresie organ rentowy jest bowiem związany granicami prawomocnej wcześniejszej decyzji – jest to związanie prejudycjalne co oznacza, że nie mógł on dokonać odmiennej oceny prawnej oraz odmiennych ustaleń faktycznych niż zawarta w prejudykacie. Ostateczność decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 16.11.2012 r. znak (...) ma również znaczenie dla ustaleń dokonanych w przedmiotowej sprawie albowiem skutkiem jej mocy wiążącej jest to, że przesądzenie we wcześniejszej decyzji kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, iż w procesie późniejszym kwestia ta nie może być już w ogóle badana, a w konsekwencji zachodzi ograniczenie dowodzenia faktów, objętych prejudycjalną decyzją. Powszechnie przyjmuje się zasadę uwzględniania przez sądy powszechne skutków prawnych orzeczeń organów administracyjnych, która ma swoje źródło w prawnym rozgraniczeniu drogi sądowej i drogi administracyjnej, czego wyrazem są art. 2 § 3 i art. 177 § 1 pkt 3 kpc oraz art. 16 i 97 § 1 pkt 4 kpc , a pod rządami Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 roku także w idei podziału władz (art. 10) oraz działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7). Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie w myśl koncepcji tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej, która nie ma normatywnego umocowania, ale znajduje oparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyrażającym od kilkudziesięciu lat niezmienny pogląd, że decyzja administracyjna nie może wywoływać skutków prawnych, pomimo jej formalnego nieuchylenia, jeśli jest dotknięta wadami, godzących w jej istotę jako aktu administracyjnego. Do takich wad zalicza się brak organu powołanego do orzekania w określonej materii oraz niezastosowanie jakiejkolwiek procedury lub oczywiste naruszenie zasad postępowania administracyjnego (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 1946 r., C.III. 217/46, OSN 1947 nr 1, poz. 25, z dnia 15 października 1951 r., C. 653/51, OSN 1952 nr 3, poz. 75, z dnia 29 czerwca 1957 r., 2 CR 499/57, OSN 1959 nr 3, poz. 88, z dnia 27 sierpnia 1959 r., 1 CR 1051/58, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 1960 nr 2, s. 58, z dnia 4 listopada 1959 r., 2 CR 669/59, OSPiKA 1962 nr 4, poz. 106, uchwały z dnia 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz. 142, z dnia 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNC 1985 nr 5 - 6, poz. 65, z dnia 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz. 108 oraz postanowienie z dnia 9 listopada 1994 r., III CRN 36/94, OSNCP 1995 nr 3, poz. 54 i wyrok z dnia 7 kwietnia 1999 r., I CKN 1079/97, OSNC 1999 nr 11, poz. 189). Koncepcja bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczy wad decyzji, które dyskwalifikują ją jako indywidualny akt administracyjny z punktu widzenia podstawowych cech kreatywnych przesądzających o bycie prawnym aktu administracyjnego w ogóle. Możność badania, a ściślej - kwestionowania decyzji administracyjnej wyłącznie w ograniczonym zakresie, w myśl wypracowanej w judykaturze Sądu Najwyższego koncepcji bezwzględnej nieważności (nieistnienia) decyzji administracyjnej, stanowi jedyne odstępstwo od zasady związania sądu cywilnego decyzją administracyjną. Poza tym Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd, że sąd w postępowaniu cywilnym nie jest uprawniony do kwestionowania decyzji administracyjnej, w szczególności pod względem jej merytorycznej zasadności, i jest nią związany także wówczas, gdy w ocenie sądu decyzja jest wadliwa (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1938 r., C.I. 1432/37, „Przegląd Notarialny" 1939 nr 2, s. 19, z dnia 4 listopada 1938 r. C. II 1625/37, „Przegląd Sądowy" 1938, poz. 503, z dnia 27 września 1948 r., C. 574/48, „Przegląd Notarialny" 1949 nr 3 - 4, s. 324, z dnia 2 stycznia 1962 r., 4 CR 445/61, OSNCP 1963 nr 4, poz. 82, wyroki z dnia 12 maja 1964 r., II CR 185/64, OSNCP 1965 nr 3, poz. 41, z dnia 6 marca 1967 r., III CR 402/66, „Informacja Prawnicza" 1967 nr 6, poz. 10, z dnia 3 lutego 1976 r., II CR 732/75, OSNCP 1976 nr 12, poz. 263, uchwały z dnia 18 listopada 1982 r., III CZP 26/82, OSNCP 1983 nr 5 - 6, poz. 64, z dnia 27 września 1991 r., III CZP 90/91, OSNCP 1992 nr 5, poz. 72, postanowienia z dnia 9 listopada 1994 r., III CRN 36/94, OSNC 1995 nr 3, poz. 54, z dnia 24 maja 1996 r., I CRN 67/96, niepublikowane, z dnia 30 w czerwca 2000 r., III CKN 268/00, OSNC 2001 nr 1, poz. 10, wyroki z dnia 16 maja 2002 r., IV CKN 1071/00, OSNC 2003 nr 9, poz. 120, z dnia 12 marca 2004 r., II CK 47/03, z dnia 28 lipca 2004 r., III CK 296/03, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 2005 nr 6, s. 29, postanowienie z dnia 19 listopada 2004 r., V CK 251/04, „Przegląd Sądowy" 2006 nr 3, s. 113 i wyrok z dnia 30 stycznia 2007 r., IV CSK 350/06, niepublikowany). Ostateczną decyzją administracyjną, od której strona nie wniosła odwołania w trybie art. 477 9 KPC , związany jest także sąd ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2008 r., I UK 173/07, niepublikowany). Reasumując ten wątek rozważań należy przyjąć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, iż sąd w postępowaniu cywilnym obowiązany jest uwzględniać stan prawny wynikający z osnowy ostatecznej decyzji administracyjnej, chyba że decyzja została wydana przez organ niepowołany lub w zakresie przedmiotu orzeczenia bez jakiejkolwiek podstawy w obowiązującym prawie materialnym, względnie z oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. W tych przypadkach sąd nie jest związany decyzją administracyjną, ponieważ jest ona bezwzględnie nieważna (nieistniejąca prawnie) i - pomimo jej formalnego nieuchylenia - nie wywołuje skutków prawnych ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008 roku, I UK 376/07). W niniejszej sprawie jest bezspornym, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 16.11.2012 r. znak (...) została wydana przez organ do tego powołany, w zakresie przedmiotu orzeczenia ze wskazaniem podstawy w obowiązującym prawie materialnym, z uznaniem reguł postępowania administracyjnego. Trzeba wskazać, iż przedmiotowa decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 16.11.2012 r. znak (...) spowodowywała przekształcenie treści praw i obowiązków stron stosunku ubezpieczenia społecznego, tj. wnioskodawcy z jednej strony, a organu rentowego z drugiej, czego nie uwzględnił Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowej we W. wydając w dniu 8 lutego 2013 roku znak: (...) decyzję odmawiającej prawa do wypłaty renty rolniczej za okres od 01.04.2012r. do 31.10.2012r. Mając na uwadze powyższe rozważania uwzględniono odwołanie wnioskodawcy i w konsekwencji, na podstawie przepisu art. 477 14 § 2 kpc , orzeczono jak w sentencji uzasadnianego wyroku, tj. zmieniono zaskarżoną decyzję w ten sposób, że zobowiązano pozwanego Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowa we W. do wypłaty wnioskodawcy renty rolniczej za okres od 1 kwietnia 2012 roku do 31 października 2012 roku.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.