Sad powszechny, II Ns 1371/16

(1)z udziałem S. K. o podział majątku wspólnego postanawia:

1. oddalić wniosek;
2. przyznać adwokatowi D. P. tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestnikowi S. K. kwotę 8856 zł (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych), którą nakazuje wypłacić z środków Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi;
3. nie obciążać wnioskodawczyni i uczestnika tymczasowo wyłożonymi przez Skarb Państwa kosztami sądowymi;
4. ustalić, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą w pozostałym zakresie koszty postępowania związane za swoim udziałem w sprawie. Sygn. akt II Ns 1371/16 0.0.0.0.0.1.UZASADNIENIE We wniosku z dnia 9 czerwca 2016 roku J. K.

(1), reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata wniosła o ustalenie, że w skład majątku wspólnego jej i uczestnika S. K. wchodzi lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w Ł. przy ul. (...) , wraz z prawami związanymi, dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadzona jest księga wieczysta o numerze (...) o wartości 250.000zł. Wniosła o przyznanie tej nieruchomości uczestnikowi ze spłatą wnioskodawczyni w kwocie 125.000zł w terminie miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku uchybienia terminu płatności. Wniosła o obciążenie stron po połowie kosztami. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, w sprawie o sygn. akt VI RC 278/15 ustanowił między stronami rozdzielność majątkową z dniem 13 kwietnia 2016 roku. W skład majątku wspólnego wchodzi prawo do lokalu objęte wnioskiem. [wniosek – k. 2-5, pełnomocnictwo k. 7] Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2016 roku Sąd zwolnił J. K.

(1)od kosztu opłaty sądowej od wniosku w całości. [postanowienie k. 26] W odpowiedzi na wniosek z dnia 4 sierpnia 2016 roku uczestnik S. K. oświadczył, że zgadza się na podział majątku, kwestionował wartość nieruchomości wskazaną we wniosku. Wnosił o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. [odpowiedź na wniosek – k. 27] Postanowieniem z dnia 17 października 2016 roku Sąd uwzględnił wniosek S. K. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wyznaczając go w osobie adwokata. [postanowienie – k. 47] Pismem z dnia 7 listopada 2016 roku wnioskodawczyni zgłosiła do rozliczenia koszty utrzymania lokalu objętego wnioskiem, poniesione przez wnioskodawczynię w całości za okres od ustanowienia rozdzielności majątkowej do września 2016 roku w kwocie 3174,82 zł. Żądała zwrotu przez uczestnika kwoty 1587,41 zł. [pismo – k. 49-50] Pismem z dnia 27 grudnia 2016 roku uczestnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata wyjaśnił, że rozliczył się z żoną z poniesionych przez nią kosztów utrzymania lokalu. [pismo – k. 96-98] Postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 roku Sąd zawiesił w niniejszej sprawie postępowanie na zgodny wniosek uczestników. [wnioski k. 177, k. 179, postanowienie k. 181] Pismem z dnia 9 listopada 2017 roku uczestnik wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Wyjaśnił, że w dniu 1 sierpnia 2017 roku strony sprzedały nieruchomość objętą wnioskiem. [pismo – k. 187-188] Postanowieniem z dnia 30 listopada 2017 roku Sąd podjął zawieszone postępowanie. [postanowienie k. 194] W piśmie z dnia 11 stycznia 2018 roku wnioskodawczyni oświadczyła, że cofa wniosek w niniejszej sprawie i wnosi o umorzenie postępowania, gdyż strony sprzedały jedyny składnik majątku wspólnego. [pismo k. 199] W piśmie z dnia 12 lutego 2018 roku uczestnik sprzeciwił się cofnięciu wniosku, podnosząc, że wnioskodawczyni na dzień 28 września 2015 roku, kiedy to zamknęła w Banku (...) trzy lokaty, miała zgromadzoną kwotę co najmniej 144.173,30 zł, zatem w jego ocenie zasadny jest podział tych środków. [pismo k. 206-206v] W piśmie z dnia 3 kwietnia 2018 roku J. K.

(1)wniosła o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym w ten sposób, że udział wnioskodawczyni wynosi 80%, zaś uczestnika wynosi 20%. Wniosła o ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodzi do rozliczenia kwota uzyskana ze sprzedaży lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w Ł. tj. 205.000 zł. Podtrzymała żądanie rozliczenia kwoty 3174,82 zł tytułem kosztów utrzymania lokalu. Wniosła o zasądzenie od uczestnika na jej rzecz kwoty 63.087,41 zł tytułem dopłaty, płatnej w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w zapłacie. Odnośnie posiadanych lokat wyjaśniła, że lokaty w łącznej kwocie 115.237,30 zł zostały rozwiązane we wrześniu 2015 roku a zatem przed ustanowieniem rozdzielności majątkowej. Połowę z tych pieniędzy J. K.

(1)przekazała mężowi. Jedynie lokata na kwotę 3841,87 zł rozwiązana została po orzeczeniu rozdzielności majątkowej, ale z tej lokaty uczestnik także otrzymał połowę pieniędzy. [pismo k. 213-217] Na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2018 roku uczestnik wniósł o ustalenie, że w skład majątku wspólnego stron wchodzi kwota 144.173,30 zł, która była zgromadzona na rachunku bankowym, a obecnie znajduje się w posiadaniu wnioskodawczyni. Wnosił o ustalenie równych udziałów w majątku wspólnym. Pełnomocnik wnosił o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczył, że nie zostały pokryte w całości ani w części. [protokół rozprawy k. 236] W piśmie z dnia 17 kwietnia 2018 roku uczestnik wniósł o ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodziła wierzytelność w wysokości 115.273,30 zł zgromadzona na lokatach w banku (...) i rozliczenie tej wierzytelności. Wniósł o przyznanie tej wierzytelności wnioskodawczyni z obowiązkiem spłaty na jego rzecz kwoty 57.636,65 zł w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia. [pismo k. 241-242] Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 roku wnioskodawczyni cofnęła żądanie rozliczenia kwoty 3174,82 zł. [protokół rozprawy k. 260] Do zamknięcia rozprawy stanowiska stron pozostały niezmienione. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: J. K.

(2)z domu S. i S. K. zawarli związek małżeński w dniu (...) [odpis zupełny aktu małżeństwa – k. 120-120v] Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016 roku wydanym w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi ustanowił z dniem 13 kwietnia 2016 roku rozdzielność majątkową pomiędzy J. K.

(1)a S. K. . [odpis wyroku k. 8-9] W czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej J. K.

(1)i S. K. nabyli lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość nr (...) położony w Ł. przy ulicy (...) wraz z prawami związanymi, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) . [odpis księgi wieczystej k. 10-10v, akt notarialny k. 11-16] W dniu 1 sierpnia 2017 roku J. K.

(1)i S. K. sprzedali za cenę 220.000 zł lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość nr (...) położony w Ł. przy ulicy (...) wraz z prawami związanymi, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) . W umowie sprzedaży J. K.

(1)i S. K. oświadczyli, że ich udziały w majątku wspólnym są równe i stanowią kwoty po 110.000 zł. Kwota ze sprzedaży lokalu została przekazana w równych częściach J. K.

(1)i S. K. . [kserokopia aktu notarialnego k. 189-192v] J. K.

(1)w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej ze S. K. zgromadziła na lokatach bankowych w (...) SA kwotę 115.273,30 zł. Lokaty te zlikwidowała w dniu 28 września 2015 roku. Nadto posiadała lokatę w tym banku na kwotę 3841,87 zł, którą zlikwidowała w dniu 27 kwietnia 2016 roku. S. K. posiadał na dzień 13 kwietnia 2016 roku na rachunku bankowym w Banku (...) SA kwotę 2532,11 zł. J. K.

(1)posiadała na dzień 13 kwietnia 2016 roku na rachunku bankowym w (...) SA kwotę 4,21 zł. Aktualnie J. K.

(1)i S. K. nie posiadają tych środków pieniężnych. [pisma k. 124, k. 130, k. 235-235v, zeznania wnioskodawczyni k. 261, zeznania uczestnika k. 262-263] Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów, w tym dokumentów, ich kserokopii na podstawie art. 308 kpc , oraz na postawie zeznań wnioskodawczyni i uczestnika – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia. Sąd Rejonowy zważył, co następuje : Jak wynika z art. 31 k.r. i o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Zgodnie z art. 684 k.p.c. w zw. z art. 46 k.r. io., skład i wartość majątku ulegającego podziałowi między byłych małżonków ustala sąd. Stan majątku wspólnego uczestników dla potrzeb wzajemnych rozliczeń między nimi ustala się według stanu rzeczy istniejącego w chwili ustania wspólności majątkowej – w przedmiotowej sprawie – w dniu 13 kwietnia 2016 roku (ustanowienie rozdzielności majątkowej). O rozstrzygnięciach sądu dotyczących dzielonego mienia, decydują we wszystkich sprawach działowych, okoliczności istniejące w chwili podziału ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1979 roku, III CRN 137/79, OSN 1980, z . 2, poz. 33). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni ostatecznie twierdziła, że składnikiem majątku wspólnego stron, który winien podlegać podziałowi jest kwota ze sprzedaży w toku postępowania lokalu mieszkalnego. Uczestnik twierdził zaś, że takim składnikiem była wierzytelność zgromadzona na lokatach w Banku (...) i wnosił o jej rozliczenie. Wcześniej podnosił, że w skład majątku wchodzi kwota ze zlikwidowanych lokat, która to znajduje się w posiadaniu wnioskodawczyni. Zasadą jest, że podział majątku wspólnego obejmuje składniki należące do tego majątku w dacie ustania wspólności ustawowej oraz istniejące w chwili dokonywania podziału. W przedmiocie wniosku wnioskodawczyni o podział majątku wspólnego uczestników postępowania, wskazać należy, iż Sąd ustalił, że na dzień orzekania nie istniały składniki majątku, które stanowiłyby majątek wspólny J. K.

(1)i S. K. . Nie jest takim składnikiem powołana kwota pochodząca ze sprzedaży odrębnej nieruchomości lokalowej. Składnik majątku wspólnego został zbyty przez strony w czasie postępowania, a uzyskaną kwotą J. K.

(1)i S. K. podzielili się zgodnie w równych częściach, co wprost wynika z aktu notarialnego z dnia 1 sierpnia 2017 roku. Niezależnie od tego z dokumentu tego wprost wynika, że w ocenie zainteresowanych ich udziały w majątku wspólnym są równe i stosownie do tej zasady dokonali podziału między siebie uzyskanej ceny. Z zaoferowanych przez strony dowodów nie wynika też, aby w skład majątku wchodziła jakakolwiek wierzytelność, oraz by uczestnicy posiadali jakiekolwiek pieniądze pochodzące ze zgromadzonych w czasie trwania wspólności ustawowej oszczędności. Z informacji bankowych wynika, że w czasie trwania wspólności ustawowej wnioskodawczyni posiadała lokaty w (...) SA (k. 235), które zostały zlikwidowane we wrześniu 2015 roku. Nadto wynika z nich także, że na dzień ustania wspólności zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestnik posiadali na rachunkach bankowych zgromadzone środki (k. 124 i 130). Nie udowodniono jednak aby kwoty te na dzień zamknięcia rozprawy nadal pozostawały w posiadaniu uczestników. Tym samym nie ustalono składnika majątku wspólnego w postaci pieniędzy. W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Zgodnie z art. 45§1 krio każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Zwrotu dokonuje się w przy podziale majątku wspólnego. Oprócz rozliczenia nakładów i wydatków poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty i z majątku osobistego na majątek wspólny w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, następuje również rozliczenie nakładów i wydatków dokonanych przez każde z byłych małżonków w okresie od ustania wspólności do chwili podziału majątku wspólnego. Zastosowanie ma a contrario art. 42 k.r.o. , bowiem wierzyciel po ustaniu wspólności ustawowej może żądać zaspokojenia z udziału przypadającemu małżonkowi w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Podstawę dokonania rozliczeń stanowią art. 567 § 1 k.c. w zw. z art. 686 k.p.c. Wobec tego, że wniosek o podział majątku podlegał oddaleniu z przyczyn wyżej opisanych bezprzedmiotowe stało się rozstrzyganie odnośnie wniosku o ustalenie nierównych udziałów, a także co zgłoszonego do rozliczenia przy podziale wydatku tytułem kosztów utrzymania lokalu (niezależnie od tego że to żądanie ostatecznie wnioskodawczyni wycofała, gdyż jak sama wyjaśniła uczestnik rozliczył się z nią w tym zakresie), a także co do ewentualnie zatrzymanych i rozdysponowanych przez uczestników pieniędzy. Reasumując – wobec braku składników majątku mogących podlegać podziałowi, o żądaniach powyższych Sąd nie rozstrzygał w postępowaniu rozpoznawanym w trybie nieprocesowym. Dlatego Sąd oddalił wnioski dowodowe wnioskodawczyni i uczestnika (k. 263). W związku z powyższym, uwzględniając ustalenia faktyczne oraz treść art. 201 § 2 kpc , w myśl którego jeżeli sprawę wszczęto lub prowadzono w trybie niewłaściwym, sąd rozpozna ją w trybie właściwym lub przekaże właściwemu sądowi do rozpoznania w takim trybie, zważyć należało, czy żądania uczestników stanowią roszczenia, które rozpoznane być winny w trybie procesu. Ustalone w sprawie okoliczności mogły dać podstawę do uznania, iż ich zamiarem jest zobowiązanie drugiej strony do zapłaty określonej kwoty, z tytułu kwoty uzyskanej ze sprzedaży lokalu (roszczenie wnioskodawczyni) oraz z tytułu kwot zatrzymanych z lokat (roszczenie uczestnika). Uczestnicy byli w rozpoznawanej sprawie reprezentowani przez fachowych pełnomocników, którzy skonkretyzowali żądania w sprawie o podział majątku wspólnego. Sąd podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 10 września 2009 roku, w sprawie o sygn. akt V CSK 75/09, opubl. L. , że w ramach art. 201 kpc badaniu podlega to, jakie postępowanie jest właściwe dla żądania zgłoszonego przez stronę, a nie to, w jakim postępowaniu i jakich roszczeń strona ta powinna dochodzić. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Sąd Najwyższy zasadnie stwierdził, że przepis powyższy nakłada na sąd obowiązek badania w jakim trybie sprawa powinna być rozpoznana oraz obliguje sąd do rozpoznania jej we właściwym trybie lub przekazania w tym celu właściwemu sadowi, ale zakres powyższego obowiązku interpretować należy przy uwzględnieniu zasady dyspozycyjności postępowania, wyrażającej się w tym, że to strona wszczynająca sprawę określa jej przedmiot. Dokonuje tego w sposób wskazany przez art. 187 § 1 pkt 1 kpc oraz art. 511 kpc , to znaczy poprzez dokładne określenie żądania. Sprecyzowane żądanie, zgodnie z art. 321 § 1 kpc , mającym odpowiednie zastosowanie ( art. 13 § 2 kpc ) także w postępowaniu nieprocesowym, wiąże sąd (inaczej jest jedynie w wypadkach kiedy postępowanie może być wszczęte z urzędu - np. art. 570 kpc lub kiedy sąd ma obowiązek z urzędu poczynić określone ustalenia i zamieścić w orzeczeniu stosowne rozstrzygnięcia - np. art. 684 kpc ). W rezultacie w ramach art. 201 kpc badaniu podlega to, jakie postępowanie jest właściwe dla żądania zgłoszonego przez stronę, a nie to, w jakim postępowaniu i jakich roszczeń strona ta powinna dochodzić. Sąd nie jest bowiem upoważniony do zastępowania strony w wyborze żądania. Skoro zatem wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o podział majątku wspólnego konkretyzując przedmiot zgłoszony do podziału, to nie zachodziły podstawy uzasadniające skierowanie sprawy do innego rodzaju postępowania na podstawie art. 201 kpc . Nie żądał tego również uczestnik postępowania, który podobnie jak wnioskodawczyni określił przedmiot, który w jego ocenie winien podlegać podziałowi w postepowaniu o podział majątku wspólnego. Mając powyższe na uwadze Sąd postanowił jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Sąd przyznał pełnomocnikowi uczestnika adw. D. P. kwotę 8856 zł tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie § 10 ust. 1 pkt 8, § 8 pkt 6 i § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015r, poz. 1801) i nakazał ją wypłacić ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi. Co do kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa Sąd nie obciążył wnioskodawczyni i uczestnika tymi kosztami na podstawie art. 113 ust.4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2014 roku, poz. 1025), o czym orzeczono jak w punkcie 3 sentencji postanowienia. Za takim rozstrzygnięciem po stronie byłych małżonków przemawiała ich trudna sytuacja materialna. Zgodnie z art. 108 k.p.c. w każdym orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe sąd ma obowiązek orzec o tym, kto ponosi koszty postępowania. Zasady ponoszenia kosztów postępowania w procesie różnią się od zasad ponoszenia kosztów postępowania w postępowaniu nieprocesowym. W postępowaniu nieprocesowym, co do zasady, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ( art. 520 § 1 k.p.c. )., o czym orzeczono w pkt 4 postanowienia.