Sygn. akt II Ca 828/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2013 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny - Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Anna Ścioch-Kozak Sędzia Sądu Rejonowego Katarzyna Makarzec (delegowana) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Krystyna Melchior po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 roku w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa L. S. przeciwko Gminie L. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 28 czerwca 2013 roku, sygn. akt II C 900/12 I. zmienia zaskarżony wyrok: - w punkcie I w ten sposób, że ustala, iż L. S. z dniem 14 lutego 2011 roku wstąpiła w stosunek najmu lokalu nr (...) w budynku nr (...) przy ulicy (...) w L. ; - w punkcie II w ten sposób, że zasądza od pozwanej Gminy L. na rzecz powódki L. S. kwotę 397 zł (trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; \ II. zasądza od pozwanej Gminy L. na rzecz powódki L. kwotę 90 zł (dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego; III. nakazuje ściągnąć od pozwanej Gminy L. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem nieuiszczonej opłaty od apelacji, której nie miała obowiązku uiścić powódka. Sygn. akt II Ca 828/13 UZASADNIENIE Powódka L. S. wniosła przeciwko pozwanej Gminie L. pozew o ustalenie, że z dniem 14 lutego 2011 roku wstąpiła z mocy prawa w stosunek najmu lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w L. oraz wniosła o zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2013 roku Sąd Rejonowy Lublin–Zachód w Lublinie oddalił powództwo oraz zasądził od powódki L. S. na rzecz pozwanej Gminy L. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i motywy swego rozstrzygnięcia. Powódka L. S. jest córką A. Ł. . A. Ł. była najemcą lokalu nr (...) przy ulicy (...) w L. na podstawie decyzji Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. o przydziale lokalu mieszkalnego z dnia 8 lipca 1967 roku. W latach 80-tych i 90-tych XX wieku L. S. mieszkała wraz z A. Ł. i swoimi dwiema córkami, a następnie również wnuczką, przy ul. (...) . W dniu 8 maja 1996 roku L. S. została skierowana do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w L. . Faktycznie mieszkała tam w latach 2003-2008, po czym z powrotem przeprowadziła się do matki do lokalu przy ulicy (...) w L. . W dniu 14 września 1998 roku został wypowiedziany L. S. najem lokalu ul. (...) . Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 17 czerwca 2012 roku L. S. została wymeldowana z lokalu przy ul. (...) w L. , wobec faktu niezamieszkiwania w tym lokalu. W dniu 17 listopada 2003 roku został wypowiedziany A. Ł. z dniem 31 grudnia 2003 roku najem lokalu nr (...) przy ul. (...) w L. , wobec nieuregulowania zaległych i bieżących należności z tytułu czynszu i opłat za świadczenia, do których uregulowania A. Ł. była wcześniej wezwana pismem z dnia 16 września 2003 roku. A. Ł. zawierała następnie - w dniach 16 grudnia 2003 roku, 29 kwietnia 2009 roku i 24 września 2009 roku - ugody z Dyrektorem Zarządu (...) w L. jako reprezentantem Gminy L. , dotyczące spłaty zaległości w opłatach czynszowych i za świadczenia za zajmowany lokal mieszkalny. Do spłaty zadłużenia ani też do zawarcia nowej umowy najmu z A. Ł. jednak nie doszło. Zarząd (...) w L. informował A. Ł. pismami z dnia 16 sierpnia 2007 roku, 17 maja 2008 roku, 25 lutego 2009 roku i 23 lutego 2010 roku, o zmianach wysokości świadczeń z tytułu użytkowania lokalu nr (...) przy ul. (...) w L. , które to pisma były zatytułowane jako „aneksy do umowy”. Powodem przeprowadzenia się L. S. do mieszkania A. Ł. w 2008 roku była choroba nowotworowa A. Ł. i związana z tym konieczność pomocy i stałej nad nią opieki. L. S. wyprowadziła się wówczas definitywnie z mieszkania przy ul. (...) w L. . Wraz z A. Ł. mieszkała jej matka, osoba w bardzo podeszłym wieku, również wymagająca stałej opieki. Opiekę tę świadczyła na co dzień L. S. . Powódka mieszkała już stale z A. Ł. do chwili jej śmierci, co nastąpiło w dniu 14 lutego 2011 roku. W 2012 roku Wydział Spraw Mieszkaniowych Urzędu Miasta L. zlecił administratorowi budynku przy ul. (...) w L. przeprowadzenie wywiadu, w wyniku którego ustalono, że w przedmiotowym lokalu mieszka L. S. , jej córka K. R. i wnuczki P. R. i V. R. . Za podstawę powyższych ustaleń Sąd Rejonowy przyjął dowody szczegółowo wymienione i ocenione w uzasadnieniu orzeczenia. Mając na względzie ustalone okoliczności faktyczne sprawy oraz przepisy art. 189 k.p.c. i art. 691 k.c. Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za niezasadne. Sąd wskazał, że powódka, która jest córką A. Ł. i w dacie jej śmierci zajmowała wraz z nią przedmiotowy lokal mieszkalny, ma interes prawny w żądaniu ustalenia wstąpienia w stosunek najmu tego lokalu. Jako córka, powódka jest też osobą uprawnioną w rozumieniu art. 691 § l k.p.c. , a ponadto stale mieszkała z matką w ostatnich latach przed śmiercią A. Ł. . W ocenie Sądu pierwszej instancji powódka nie mogła jednak wstąpić w stosunek najmu, ponieważ w dacie śmierci A. Ł. , tj. w dniu 14 lutego 2011 roku taki stosunek prawny nie łączył A. Ł. z pozwaną Gminą L. . Sąd zważył, że wstąpienie osób wskazanych w art. 691 § l k.c. w stosunek najmu następuje z mocy prawa - z datą śmierci najemcy stosunek ten nie wygasa, lecz następuje jego przekształcenie podmiotowe polegające na tym, że osoba uprawniona do wstąpienia w ten stosunek prawny nabywa z tym momentem prawa i obowiązki dotychczasowego najemcy. Z literalnego brzmienia przepisu art. 691 § l k.c. wynika, że aby możliwe było wstąpienie w stosunek najmu, musi on istnieć w dacie śmierci najemcy. W ocenie Sądu Rejonowego z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że A. Ł. utraciła status najemcy z dniem 31 grudnia 2003 roku, bowiem w dniu 17 listopada 2003 roku został jej wypowiedziany stosunek najmu w związku z nieuregulowanymi zaległościami w opłatach czynszowych, do których uregulowania została wcześniej wezwana pismem z dnia 16 września 2003 roku. Sąd zważył, że na wymienionych pismach złożyła swój podpis A. Ł. , kwitując odbiór pism osobiście. Zatem należało uznać, że wypowiedzenie stosunku najmu ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2003 roku było skuteczne, a po tej dacie A. Ł. zajmowała lokal nr (...) przy ul. (...) w L. bez tytułu prawnego. Sąd pierwszej instancji zważył, że jakkolwiek A. Ł. po dniu 31 grudnia 2003 roku kilkakrotnie zawierała z pozwaną ugodę w przedmiocie spłat zaległych należności z tytułu korzystania ze spornego lokalu, to fakt ten nie miał wpływu na ocenę istnienia stosunku najmu między nią a pozwaną Gminą L. . Nawet bowiem ewentualna spłata zadłużenia w całości nie powodowałaby nawiązania na nowo stosunku najmu pomiędzy A. Ł. , a pozwaną, a jedynie stanowiła warunek ubiegania się przez A. Ł. o zawarcie takiej umowy. Ustanie stosunku najmu nie miało też wpływu na fakt istnienia po stronie A. Ł. zadłużenia w stosunku do pozwanej z tytułu opłat czynszowych za okres, gdy była najemcą przedmiotowego lokalu; ponadto, zajmując lokal ten bez tytułu prawnego, miała obowiązek comiesięcznego uiszczania odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu. W związku z tym A. Ł. była zawiadamiana przez pozwaną o zmianach w wysokości opłat z tytułu bezumownego korzystania z lokalu, które to pisma zatytułowane były błędnie jako „aneksy do umowy najmu”. Aneks do umowy stanowi zmianę lub uzupełnienie postanowień umowy i aby mógł takie skutki wywołać, musi istnieć podstawowa umowa między stronami. Istnienia umowy najmu pomiędzy A. Ł. , a Gminą L. po dniu 31 grudnia 2003 roku nie można wywieść ze zgromadzonego materiału dowodowego. O ile zaś powódka powoływała się na istnienie takiej umowy, winna była ten fakt udowodnić zgodnie z regułą wyrażoną w art. 6 k.c. , czego jednak nie uczyniła. Jako podstawę orzeczenia o kosztach procesu Sąd Rejonowy powołał przepis art. 98 § 1 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniosła powódka, zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości i zarzucając: 1. obrazę przepisów postępowania procesowego, a mianowicie art. 233 1 k.p.c. , która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia i polegała na niewłaściwej wykładni tej normy, skutkując dowolnym i dokonanym z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przyjęciem, że:
- a)z dniem 31 grudnia 2003 roku doszło do skutecznego wypowiedzenia A. Ł. umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego przy ul. (...) w L. oraz że po tej dacie zajmowała ona przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zaś dowód z dokumentu tj. Ugody Nr (...) zawartej w dniu 16 grudnia 2003 roku (jeszcze przed datą rozwiązania umowy najmu) prowadzi do wniosku przeciwnego, ponieważ zgodnie z brzmieniem § 2 pkt 1.
- b)powołanej ugody (...) zawiesił: rozwiązanie umowy najmu lokalu i w konsekwencji naliczenie odszkodowania w wysokości czynszu oraz zaliczkowego odszkodowania uzupełniającego do wysokości 3% wartości odtworzeniowej lokalu w stanie nowym od l dnia następnego miesiąca po zwarciu ugody”, tym samym wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji nie doszło do utraty tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu;
- b)jakkolwiek A. Ł. po dniu 31 grudnia 2003 roku kilkakrotnie zawierała z pozwaną ugodę w przedmiocie spłaty zaległych należności z tytułu korzystania ze spornego lokalu, ale fakt ten nie ma wpływu na ocenę istnienia stosunku najmu pomiędzy nią a pozwaną, zaś ewentualna spłata zadłużenia nie powodowałaby nawiązania na nowo stosunku najmu, a jedynie stanowiła warunek do ubiegania się przez A. Ł. o zawarcie takiej umowy, podczas gdy z treści § 2 pkt 1.
- b)Ugody Nr (...) zawartej w dniu 16 grudnia 2003 roku oraz Ugody Nr (...) z dnia 24 września 2004 roku jednoznacznie wynika, że (...) zawiesił rozwiązanie umowy najmu od l dnia następnego miesiąca po zawarciu ugody, a zatem nie doszło do skutku w postaci rozwiązania umowy najmu, zaś z treści § 3 pkt 2 Ugody Nr (...) zawartej w dniu 29 kwietnia 2009 roku, oraz Ugody z dnia 24 września 2009 roku jednoznacznie wynika, że dłużnik jest zobowiązany do terminowego regulowania należności z tytułu opłat czynszowych, przy jednoczesnym przekreśleniu należności z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie, zaś z treści § 4 jednoznacznie wynika, że dopiero „brak wpłaty jakiekolwiek raty na jakie została rozłożona należność ustalonym terminie spowoduje natychmiastową wymagalność należności (...) bez dodatkowego wezwania pod rygorem:
- a)wypowiedzenia i rozwiązania umowy najmu lokalu w trybie art. 11 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 21.06.2001 roku o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ” – co potwierdza i udowadnia istnienie stosunku najmu pomiędzy A. Ł. a pozwaną;
- c)nie doszło do spłaty zadłużenia przez A. Ł. , podczas gdy z treści przedłożonego dowodu z dokumentu w postaci Aneksu do umowy z dnia 23 lutego 2010 roku (k. 48) wynika, że A. Ł. była zobowiązania do ponoszenia opłat za czynsz, a nie z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie, zaś stan finansowy konta A. Ł. w miesiącu styczniu 2010 roku wskazuje na istnienie zaległości w wysokości jedynie 385, 37 zł, która to została spłacona w dniu 27 stycznia 2010 roku, tym samym A. Ł. spłaciła poprzednie zadłużenie i wywiązała się z zawartej przez nią ostatniej Ugody z Dyrektorem Zarządu (...) w L. z dnia 24 września 2009 roku, zaś w dacie śmierci A. Ł. zaległości z tytułu opłat za czynsz wynosiły jedynie 470,18 zł;
- d)pisma kierowane do A. Ł. przez okres 4 lat tj. 16 sierpnia 2007 roku, 17 maja 2008 roku, 25 lutego 2009 roku oraz 23 lutego 2010 roku były błędnie zatytułowane jako: „aneksy do umowy”, podczas gdy z całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności zaś wszystkich dowodów z dokumentów, które Sąd pierwszej instancji obdarzył walorem wiarygodności, jednoznacznie wynika, że nie doszło do skutecznego wypowiedzenia i rozwiązania umowy najmu z A. Ł. , które to na mocy Ugody Nr (...) zawartej w dniu 16 grudnia 2003 roku, oraz Ugody (...) z dnia 24 września 2004 roku zostało zawieszone, zaś zgodnie z treścią Ugody (...) strony ustaliły, że całkowita spłata zadłużenia nastąpi w październiku 2009 roku, kiedy stan zadłużenia A. Ł. wynosił jedynie 667, 31 zł, a zatem zadłużenie zostało w przeważającej części spłacone, po czym pozwana w roku 2009 zawarła dwie kolejne Ugody, z których treści wywieść należy, że nie doszło do wstrzymania zawieszenia wypowiedzenia umowy najmu z dnia 17 listopada 2003 roku, ani też nie skierowano do A. Ł. nowego wypowiedzenia umowy najmu skutecznie rozwiązującego wiążący ją stosunek prawny z Gminą L. ; 2. obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 232 k. p. c. w zw. z art. 231 k. p. c. poprzez przyjęcie, że strona powodowa nie wywiązała się z obowiązku udowodnienia okoliczności istnienia umowy najmu pomiędzy A. Ł. , a Gminą L. po dacie 31 grudnia 2003 roku, z której to wywodzi skutki prawne, podczas gdy załączone w poczet materiału dowodowego dokumenty tj. Ugoda Nr (...) , Ugoda Nr (...) , Ugoda Nr (...) z dnia 24 września 2009 roku, a w szczególności zaś Aneks do umowy najmu z dnia 23 lutego 2010 roku, Aneks do umowy najmu z dnia 25 lutego 2009 roku , Aneks do umowy najmu z dnia 16 sierpnia 2007 roku oraz Aneks do umowy z dnia 17 maja 2008 roku stanowią wzajemnie uzupełniające się dowody pozwalające na ustalenie logicznego domniemania faktycznego o istnieniu wiążącej umowy najmu w dacie śmierci A. Ł. . Powołując się powyższe zarzuty apelująca wniosła o zmianę w całości zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów procesu, tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna. Przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej było żądanie ustalenia, że powódka L. S. wstąpiła w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w miejsce zmarłego najemcy A. Ł. . Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał jako materialnoprawną podstawę powyższego roszczenia przepis art. 691 k.c. Zgodnie z § 1 tego artykułu w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. W myśl § 2 art. 691 k.c. osoby wymienione w § 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Niewątpliwie, stosownie do art. 6 k.c. to na powódce spoczywał ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 691 k.c. , w tym przede wszystkim faktu, że matkę powódki A. Ł. w chwili śmierci łączył z pozwaną Gminą L. stosunek najmu. Mylnie jednak Sąd Rejonowy uznał, że powódka nie uczyniła zadość powyższemu obowiązkowi. W tym względzie nie można odmówić słuszności postawionym przez apelującą zarzutom dokonania przez Sąd Rejonowy ustaleń częściowo sprzecznych z treścią materiału dowodowego, co było skutkiem oceny dowodów dokonanej z naruszeniem zasady swobodnej oceny, wyrażonej w art. 233 k.p.c. Prawidłowa ocena dowodów zgromadzonych w sprawie prowadzi zaś do wniosku, że z dniem 31 grudnia 2003 roku nie doszło do ustania umowy najmu lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. (...) na skutek wypowiedzenia z dnia 17 listopada 2003 roku. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że w dniu 16 grudnia 2003 roku, a więc w okresie biegu wypowiedzenia, pomiędzy A. Ł. a Gminą L. , w imieniu której działał Kierownik Zarządu (...) w L. , została zawarta ugoda nr (...) . W § 2 pkt 1 lit.
- b)tej ugody postanowiono o zawieszeniu rozwiązania umowy najmu lokalu i w konsekwencji naliczanie odszkodowania w wysokości czynszu oraz zaliczkowego odszkodowania uzupełniającego do wysokości 3 % wartości odtworzeniowej lokalu w stanie nowym od 1 dnia następnego miesiąca po zawarciu ugody. W § 4 cytowanej ugody ustalono ponadto, że w przypadku uchybienia terminom określonym w § 3 ust. 1 i 2 w okresie 2 miesięcy – ugoda traci ważność, a w tej sytuacji zostaną naliczone odsetki od dnia zawieszenia bez dodatkowego informowania o zerwaniu ugody z winy dłużnika i cała zaległość wraz z odsetkami podlega jednorazowej spłacie bez dodatkowego wezwania, pod rygorem skierowania pozwu do sądu o nakazanie opróżnienia lokalu i zwrotu należnych kwot (k. 75). W następnej ugodzie nr (...) z dnia 24 września 2004 roku Gmina L. w dalszym ciągu zawiesiła w stosunku do A. Ł. rozwiązanie umowy najmu lokalu na identycznych warunkach jak w ugodzie z 2003 roku oraz zastosowała rygor wystąpienia do sądu z pozwem o opróżnienie lokalu i zwrot należnych kwot w przypadku niewywiązania się przez dłużniczkę z warunków ugody (§ 2 i 4) (k. 74). Wprawdzie A. Ł. w treści ugód określano jako „byłego lokatora”, co wynikało ze złożonego wypowiedzenia, niemniej w ugodach zawarto jednoznaczne stwierdzenie o zawieszeniu rozwiązania umowy najmu, pod warunkiem wywiązywania się A. Ł. z warunków określonych w ugodach. O tym, że ostatecznie nie doszło do rozwiązania umowy najmu przedmiotowego lokalu, przekonuje treść kolejnej ugody nr (...) z dnia 29 kwietnia 2009 roku. W tej ugodzie, odmiennie niż w 2003 i 2004 roku, Gmina L. określiła, że zawiera ugodę z A. Ł. jako „lokatorem”, zaś zapis „byłym lokatorem” został z ugody wykreślony. Z taką treścią części wstępnej ugody, wskazującej, że w momencie jej zawarcia strony łączył stosunek najmu, a Gmina L. nie wywodziła już żadnych skutków z wypowiedzenia dokonanego w 2003 roku, korelują następne postanowienia ugody. Mianowicie w § 2 ugody wykreślony został pkt 2 o wstrzymaniu skutków wypowiedzenia umowy najmu, a w § 3 pkt 2 dłużniczka zobowiązana została do terminowego regulowania należności w postaci opłat czynszowych, a nie do odszkodowania stanowiącego równowartość czynszu. Zauważyć należy, że słowo „odszkodowanie” zostało wyraźnie przekreślone czarną linią (k. 73). Jak słusznie też podniesiono w apelacji, z § 4 ugody z dnia 29 kwietnia 2009 roku jednoznacznie wynika, że brak wpłaty jakiekolwiek raty, na jakie została rozłożona należność w ustalonym terminie miał spowodować natychmiastową wymagalność należności bez dodatkowego wezwania i dopiero dla tej sytuacji przewidziany był rygor wypowiedzenia i rozwiązania umowy najmu lokalu w trybie art. 11 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego . Skoro więc strony ugody, w szczególności zaś Gmina L. jako wynajmujący, zgodnie traktowały A. Ł. jako lokatora, któremu dopiero może zostać wypowiedziana umowa najmu lokalu w przypadku niewywiązywania się z postanowień ugody, należy uznać, że w chwili zawierania ugody istniał stosunek najmu pomiędzy A. Ł. a pozwaną. Powyższy wniosek jest również uzasadniony w świetle zestawień spłat należności przez A. Ł. oraz treści ugód, określających wysokości zadłużenia i sposób jego spłaty. W opisanej sytuacji nie budzi też wątpliwości określenie kierowanych do A. Ł. przez Zarząd (...) pism, zawierających informacje o zmianach wysokości świadczeń z tytułu użytkowania lokalu, jako „aneksów do umowy najmu”. Ze wskazanych wyżej przyczyn umowa najmu między wymienionymi stronami nie uległa bowiem rozwiązaniu. Jak trafnie wskazał w tym zakresie Sąd pierwszej instancji, w niniejszej sprawie zasadniczym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia o żądaniu powódki była kwestia czy A. Ł. w dacie jej śmierci, to jest w dniu 14 lutego 2011 roku, przysługiwało prawo najmu lokalu mieszkalnego numer (...) położonego w L. przy ul. (...) . Nie budzi bowiem wątpliwości spełnienie w okolicznościach sprawy pozostałych przesłanek z art. 691 k.c. Ustalenia Sądu pierwszej instancji są w tym zakresie prawidłowe i Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Przedmiotowy lokal mieszkalny służył matce powódki do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jej i jej rodziny przez kilkadziesiąt lat, a powódka L. S. stale zamieszkiwała z matką od 2008 roku, aż do chwili jej śmierci. Skoro więc, z przyczyn wskazanych wyżej należało uznać, że w dacie śmierci A. Ł. łączył z Gminą L. stosunek najmu przedmiotowego lokalu, powództwo zasługiwało na uwzględnienie, gdyż spełnione zostały wszystkie przesłanki wymagane przepisem art. 691 k.c. Powódka, jako osoba bliska – córka najemcy wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego w dacie śmierci jego najemcy A. Ł. . Z tych wszystkich względów oraz na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie I wyroku. Stosownej zmiany wymagało także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej instancji, którymi na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. należało ostatecznie obciążyć pozwaną Gminę L. , jako stronę przegrywającą sprawę. Zgodnie z powołanym przepisem strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (§ 1), zaś do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 3). Na koszty postępowania w łącznej kwocie 397 zł składa się opłata od pozwu – 200 zł, opłata od pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata – 180 zł, ustalone w oparciu o przepis § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 roku poz. 461). Wobec uwzględnienia apelacji powódki, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. należało zasądzić na rzecz L. S. kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika powódki ustalone w oparciu o przepis § 6 pkt 2 w zw. z § 13 pkt 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . W przedmiocie nieziszczonych kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2010 roku Nr 90, poz. 594 z późn. zm.).