Sad powszechny, VIII U 2458/17

Sygn. akt VIII U 2458/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 sierpnia 2018 roku. Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący – Sędzia S.O. Zofia Kubalska Protokolant – sekretarz sądowy Ewelina Parol po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2018 roku w Lublinie sprawy A. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o prawo do emerytury na skutek odwołań A. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 21 września 2017 roku znak (...) z dnia 23 października 2017 roku znak (...) oddala odwołania. Sygn. akt VIII U 2458/17 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 21 września 2017 roku odmówił A. M. prawa do emerytury przyznawanej na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383, tekst jedn. ze zm.) oraz ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r., poz. 1189, tekst jedn. ze zm.) . W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniła wszystkich warunków przyznania prawa do emerytury, ponieważ do dnia 31 grudnia 2008 roku nie udowodniła wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych wynoszących 30 lat. Organ uwzględnił 27 lat, 4 miesiące i 5 dni stażu ogólnego (decyzja k. 18 t. II akt ZUS) . A. M. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o uwzględnienie przy obliczaniu okresów składkowych i nieskładkowych pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 26 marca 1977 roku do dnia 31 sierpnia 1981 roku. W uzasadnieniu argumentowała, że w tym czasie uczęszczała do (...) w C. , codziennie dojeżdżając do szkoły i jednocześnie pracując w gospodarstwie. Wskazała, że pracodawca uwzględnił ten okres do stażu pracy (odwołanie k. 2 a.s.) . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie rolnym rodziców z uwagi na oddalenie szkoły od miejsca zamieszkania o 29 km, co w ocenie organu wykluczało stały charakter pracy (odpowiedź na odwołanie k. 10-11 a.s.) . Kolejną decyzją z dnia 23 października 2017 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. ponownie odmówił A. M. prawa do emerytury z powodu nieudowodnienia wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych do dnia 31 grudnia 2008 roku w wymiarze 30 lat. Organ rozpatrzył dołączone przez wnioskodawczynię pisemne zeznania świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 26 marca 1977 roku do dnia 31 sierpnia 1981 roku, nie uwzględniając tego okresu (decyzja k. 21 t. II akt ZUS) . A. M. złożyła odwołanie od tej decyzji, wnosząc o uwzględnienie zakwestionowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do okresu ubezpieczenia (odwołanie k. 17-18 a.s.) . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie k. 20 a.s.) . Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 roku Sąd Okręgowy połączył sprawy z powyższych odwołań do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia (postanowienie k. 22 a.s.) . Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, co następuje: A. M. , urodzona dnia (...) , w dniu 29 lipca 2008 roku złożyła wniosek o emeryturę (wniosek k. 1-3 t. I akt ZUS) . Decyzją z dnia 19 sierpnia 2008 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił wnioskodawczyni prawa do emerytury z powodu nieudowodnienia co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych (decyzja k. 32 t. I akt ZUS) . Z uwagi na odwołanie wnioskodawczyni sprawa została przekazana do rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Lublinie. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2008 roku, sygn. akt VIII U 4273/08, Sąd umorzył postępowanie (postanowienie k. 44 t. I akt ZUS) . A. M. w dniu 5 września 2017 roku ponownie złożyła wniosek o emeryturę (wniosek k. 1-3 t. II akt ZUS) . Po rozpoznaniu wniosku organ rentowy w dniu 21 września 2017 roku odmówił wnioskodawczyni przyznania emerytury z powodu nieudowodnienia do dnia 31 grudnia 2008 roku wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych wynoszących 30 lat. Organ uwzględnił staż sumaryczny w wymiarze 27 lat, 4 miesięcy i 5 dni (decyzja k. 18 t. II akt ZUS) . Wnioskodawczyni złożyła odwołanie od powyższej decyzji, do którego dołączyła oświadczenie w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym oraz pisemne zeznania świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 26 marca 1977 roku do dnia 31 sierpnia 1981 roku (oświadczenie k. 3, zeznania k. 4-7 a.s.) . Organ rentowy rozpatrzył powyższą dokumentację, po czym w dniu 23 października 2017 roku wydał kolejną zaskarżoną decyzję, odmawiając wnioskodawczyni prawa do emerytury. Organ nie uwzględnił okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców wnioskodawczyni od dnia 26 marca 1977 roku do dnia 31 sierpnia 1981 roku na podstawie zeznań świadków (decyzja k. 21 t. II akt ZUS) . A. M. od dnia 1 września 1981 roku pozostaje zatrudniona w (...) w L. , na stanowisku nauczyciela w pełnym wymiarze czasu pracy (zaświadczenie Rp-7 k. 11, zaświadczenie dyrektora (...) w L. k. 12-14 t. II akt ZUS) . Wnioskodawczyni pracuje na stanowisku nauczyciela matematyki do chwili obecnej. Nigdy nie rozwiązała stosunku pracy (zeznania wnioskodawczyni k. 30v, 53 a.s.) . Stan faktyczny w sprawie został ustalony na podstawie wskazanych dowodów z dokumentów oraz zeznań wnioskodawczyni. Dowody z dokumentów w postaci wniosków, decyzji oraz zaświadczeń znajdujących się w aktach organu rentowego zostały uznane przez Sąd za wiarygodne. Nie były kwestionowane przez strony, a okoliczności w nich stwierdzone nie były sporne w sprawie. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się na zeznaniach wnioskodawczyni jedynie w zakresie, w którym przyznała, że nie rozwiązała stosunku pracy w (...) w L. . Okoliczność ta jest bezsporna i wynika z przedłożonych przed organem rentowym zaświadczeń. Sąd Okręgowy pominął natomiast zeznania wnioskodawczyni w części, w której odnosiły się do wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu wieku 16 lat od dnia 26 marca 1977 roku do dnia 31 sierpnia 1981 roku. Prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku ustalenia, czy wnioskodawczyni spełnia przesłankę legitymowania się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 30 lat, wobec niespełnienia przez nią przesłanki rozwiązania stosunku pracy, jest bezcelowe. Nawet gdyby przyjąć, że wnioskodawczyni legitymuje się takim okresem przy uwzględnieniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, to nie nabyłaby prawa do emerytury. Należy pamiętać, że przepisy z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, w związku z czym o przyznaniu prawa do świadczenia decyduje każdorazowo łączne spełnienie ściśle określonych ustawowych przesłanek. W sprawach z odwołania ubezpieczonych od decyzji organów rentowych przedmiot rozpoznania sprawy przez Sąd ograniczony jest do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a spornych między stronami. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest prawo do emerytury nauczycielskiej przyznawanej na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela. W związku z tym w sytuacji, gdy ubezpieczona nie spełnienia jednej z kumulatywnych przesłanek prawa do tego świadczenia, zbędne jest badanie spełnienia pozostałych przesłanek (wyrok SN z dnia 9 września 2010 r., II UK 84/10, Legalis nr 315923; wyrok SA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2015 r., III AUa 76/15, Lex nr 1934525; wyrok SA w Gdańsku z dnia 7 września 2017 r., III AUa 531/17, Lex nr 2409479) . Z powyższych względów Sąd postanowił pominąć dowód z zeznań świadków P. K. , A. Ł. , M. Ł. , W. S. i K. Ł. na okoliczność wykonywania przez wnioskodawczynię pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu wieku 16 lat od dnia 26 marca 1977 roku do dnia 31 sierpnia 1981 roku (k. 55v a.s.) . Przeprowadzanie dowodów z zeznań świadków jest zbędne z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawczynię warunku przyznania prawa do emerytury w postaci rozwiązania stosunku pracy. Sąd Okręgowy w Lublinie rozważył, co następuje: Odwołanie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Jak stanowi art. 47 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 201 r. poz. 1383 , tekst jedn. ze zm.) zasady przechodzenia na emeryturę, bez względu na wiek, nauczycieli urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku, określają odrębne przepisy. Zasady wskazane w cytowanym przepisie zawarte są w art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2017 r., poz. 1189, tekst jedn. ze zm.) . W myśl art. 88 ust. 1 tej ustawy nauczyciele mający trzydziestoletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze, zaś nauczyciele szkół, placówek, zakładów specjalnych oraz zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich - dwudziestopięcioletni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy w szczególnym charakterze w szkolnictwie specjalnym, mogą – po rozwiązaniu na swój wniosek stosunku pracy – przejść na emeryturę. Dodatkowo zgodnie z art. 88 ust. 2a Karty Nauczyciela nauczyciele urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku zachowują prawo do przejścia na emeryturę bez względu na wiek, jeżeli: 1) spełnili warunki do uzyskania emerytury, określone w ust. 1 , w ciągu dziesięciu lat od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , z wyjątkiem warunku rozwiązania stosunku pracy, oraz 2) nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na dochody budżetu państwa. Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 roku. Tym samym, aby wnioskodawczyni spełniła wszystkie przesłanki nabycia prawa do emerytury, powinna na dzień 31 grudnia 2008 roku udowodnić 30-letni okres zatrudnienia, w tym 20 lat wykonywania pracy nauczyciela, a ponadto nie być członkiem otwartego funduszu emerytalnego, bądź przekazać środki w nim zgromadzone na dochody budżetu państwa oraz rozwiązać stosunek pracy. A. M. nie spełniła ostatniej z przesłanek, tj. nadal pozostaje w zatrudnieniu w (...) w L. . Należy zaznaczyć, że warunek rozwiązania stosunku pracy, w przeciwieństwie do pozostałych przesłanek, nie musi zostać spełniony do dnia 31 grudnia 2008 roku. Dla spełnienia tej przesłanki istotny jest sam fakt rozwiązania umowy o pracę przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa do emerytury. Nie ma również przesłanek do stwierdzenia, że warunek rozwiązania stosunku pracy musi być spełniony w chwili składania wniosku o emeryturę. Data rozwiązania umowy o pracę ma znaczenie wyłącznie dla rozstrzygnięcia, czy w tej dacie zostały spełnione wymogi stażowe przewidziane przepisem. Oznacza to, że przesłanka rozwiązania stosunku pracy może być badana zarówno na dzień złożenia wniosku o emeryturę, wydania decyzji przez organ rentowy, a nawet na dzień orzekania przez sąd w postępowaniu odwoławczym (wyrok SA w Łodzi z dnia 12 maja 2017 r., III AUa 568/16, Legalis nr 1636901; wyrok SA w Katowicach z dnia 10 sierpnia 2017 r., III AUa 914/17, Lex nr 2355868) . Jednocześnie Sąd Okręgowy podkreśla, że przepis art. 88 Karty Nauczyciela jest regulacją szczególną i w sposób autonomiczny, wyczerpujący i pełny określa warunki przyznania wszystkim emerytury nauczycielom bez względu na wiek. Jednym z nich jest rozwiązanie stosunku pracy, przy czym nauczyciel urodzony po dniu 31 grudnia 1948 roku, a przed dniem 1 stycznia 1969 roku, może spełnić ten warunek również po dniu 31 grudnia 2008 roku, z jednoczesnym spełnieniem pozostałych przesłanek związanych z okresem zatrudnienia do tego dnia (wyrok SN z dnia 19 października 2010 r., II UK 108/10, Legalis nr 315479) . Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, kierując się ścisłą wykładnią art. 88 ust. 2a Karty Nauczyciela Sąd Okręgowy ustalił, że A. M. nie spełniła przesłanki nabycia prawa do emerytury w postaci rozwiązania stosunku pracy. Jest to warunek bezwzględny, od którego uzależnione jest nabycie uprawnień emerytalnych. Wobec niespełnienia tej przesłanki zbędne stało się prowadzenie postępowania w kierunku ustalenia, czy wnioskodawczyni spełnia pozostałe warunki ustalenia prawa do emerytury. Zaskarżone decyzje okazały się zatem prawidłowe, a odwołanie podlegało oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy w Lublinie, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. , orzekł jak w sentencji wyroku.