Sygn. akt II Ca 808/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2014 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Tryb. Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Arkadiusz Lisiecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Beata Gosławska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie w postępowaniu uproszczonym sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko J. U. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 4 października 2013 roku, sygn. akt I C 365/13 1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądza od pozwanego J. U. na rzecz (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 593,44 pięćset dziewięćdziesiąt trzy złote czterdzieści cztery grosze) wraz z ustawowymi odsetkami od 18 kwietnia 2013 roku oraz kwotę 181,60 z ( sto osiemdziesiąt jeden złotych sześćdziesiąt groszy ) tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu; 2. oddala apelację w pozostałej części; 3.zasądza od pozwanego J. U. na rzecz powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 96 ( dziewięćdziesiąt sześć ) złotych tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu za instancję odwoławczą. Na oryginale właściwe podpisy Sygn. akt II Ca 808/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 października 2013 r. Sąd Rejonowy w Opocznie po rozpoznaniu prawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w W. przeciwko J. U. o zapłatę oddalił powództwo. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i rozważania Sądu Rejonowego. Pozwany J. U. był studentem (...) w R. na wydziale (...) na kierunku (...) . Ślubowanie złożył w dniu 2 lipca 2005 roku. Pozwany z pierwszego roku studiów nie miał zaliczonych dwóch egzaminów - w tym z matematyki - i warunkowo uzyskał promocję na drugi rok. Na drugim roku nie zaliczył zaległego egzaminu z matematyki oraz kolejnych dwóch z drugiego roku. Z dniem 5 maja 2007 roku J. U. został skreślony z listy studentów z uwagi na brak zaliczenia semestru II. Nauka w uczelni była płatna. Pozwany zalegał z zapłatą czesnego za maj 2007 rok w kwocie 400 złotych. Termin płatności został określony na dzień 20 maja 2007 roku. Nadto pozwany zalegał z zapłatą części czesnego za kwiecień 2007 roku w kwocie 27,04 złote. Termin płatności tej kwoty został określony na dzień 20 kwietnia 2007 roku. (...) w R. w dniu 29 października 2012 roku zbyła wierzytelność przysługującą mu od dłużnika J. U. na rzecz (...) Spółki z o.o. w W. . Mając tak poczynione ustalenia faktyczne Sąd Rejonowy uznał, że powództwo nie jest zasadne. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia i zarzut ten w ocenie Sądu I instancji jest skuteczny. W niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 751 ust. 2 k.c. zgodnie z którym z upływem dwóch lat przedawniają się roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom utrzymującym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakład na ten cci przeznaczone. Strony łączyła bowiem umowa o nauczanie, a więc umowa o świadczenie usług, która nie jest uregulowana innymi przepisami, a do której stosuje się przepisy o zleceniu ( art. 750 k.c ). Wskazać bowiem należy, że (...) w R. jest zakładem - jednostką organizacyjną, która prowadzi działalność polegającą na świadczeniu usług w zakresie nauczania młodzieży. Działalność ta ma charakter stały (nauka odbywa się corocznie) i ma charakter zorganizowany (uczelnia posiada swoje organy, zatrudnia wykładowców, posiada zaplecze lokalowe do prowadzenia nauczania - statut uczelni). Nadto podnieść trzeba, że działalność ta ma charakter odpłatny. Za świadczone usługi studenci ponoszą opłatę w postaci czesnego. (...) w R. jest zatem zakładem przeznaczonym do świadczenia usług polegających na nauce. W niniejszej sprawie strona powodowa wskazała, że dochodzone pozwem kwoty z tytułu czesnego, miały być płatne (jedna do 20 kwietnia 2007 roku, a druga do 20 maja 2007 roku). Zatem roszczenie to stało się wymagalne w dniach 21 kwietnia 2007 roku i 21 maja 2007 roku. Wobec tego, wierzytelność uległa przedawnieniu nie później niż w dniu 21 kwietnia 2009 roku i 21 maja 2009 roku, a zatem przed wytoczeniem powództwa oraz przez dokonaniem przelewu wierzytelności. Zarzut przedawnienia jest zatem zasadny. Wobec tego, powództwo zostało oddalone. Powód zaskarżył w całości wyrok. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. obrazę przepisu prawa materialnego, tj. art. 750 kc poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że umowa o świadczenie usług edukacyjnych stanowi umowę nienazwaną, przez co do tego stosunku prawnego należy stosować przepisy o zleceniu, podczas gdy w ramach reżimu szkolnictwa wyższego wykształcił się nowy typ umowy nazwanej i do stosunku prawnego pomiędzy uczelnią wyższą, a studentem stosuje się przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005r. nie zaś przepisy o zleceniu; 2. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 751 pkt 2 kc w zw. z § 10. załącznika do rozporządzenia Prezesa RM z 20.06.2002r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, poprzez ich błędną, rozszerzającą wykładnię wyrażającą się w:
- a)zakwalifikowaniu roszczeń Powoda, jako roszczeń z tytułu nauki, podczas gdy są to roszczenia z tytułu kształcenia studentów, o których stanowi ustawa Prawo o szkolnictwie, natomiast dyrektywy wykładni językowej i zasady techniki prawodawczej nakazują przyjmować, iż „do oznaczenia jednakowych pojąć używa się jednakowych określeń, a różnych pojęć nie oznacza się tymi samymi określeniami", przez co Sąd w sposób niedopuszczalny złamał zasadę zakazu rozszerzającej wykładni wyjątków ( art. 751 kc zawiera normy szczególne wobec art. 118 kc );
- b)stwierdzeniu, że czynności „zawodowego trudnienia się" i „utrzymywania zakładów przeznaczonych na cele" związane z nauką nie stanowi działalności gospodarczej, podczas gdy zarówno trudnienie się zawodowo ww czynnościami, jak i utrzymywanie zakładów na ten cel przeznaczonych - oznacza w rzeczywistości prowadzenie działalności gospodarczej, natomiast kształcenie studentów przez uczelnie wyższe w ramach reżimu prawnego szkolnictwa wyższego nie stanowi działalności gospodarczej in genere, - przez co w konsekwencji Sąd błędnie zastosował normę z art. 751 pkt 2 kc przewidującą 2 letni termin przedawnienia zamiast normy z art. 118 kc przewidującej 10 letni termin przedawnienia roszczenia o zapłatę czesnego. 3. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 118. kc poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu, że roszczenie uczelni wyższej o zapłatę czesnego stanowi roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej podczas gdy: a/ uczelnia wyższa może prowadzić działalność gospodarczą, ale jedynie w formie organizacyjnie i finansowo wydzielonej od działalności podstawowej, tj. kształcenia studentów (art. 7 w zw. z art. 13 uPsw); b/ prowadzenie przez uczelnie wyższe działalności dydaktycznej, naukowej, badawczej nigdy nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ( art. 106 uPsw), która to ustawa jest naczelnym aktem w zakresie działalności gospodarczej w systemie prawa prywatnego i publicznego i jej celem jest harmonizacja przepisów o działalności gospodarczej m.in. z kodeksem cywilnym ; c/ lektura uzasadnienia ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i prac legislacyjnych przekonuje, iż intencją ustawodawcy było utrzymanie, iż prowadzenie przez uczelnie działalności dydaktycznej nie stanowi działalności gospodarczej; d/ działalność edukacyjna uczelni wyższych, w tym niepaństwowych, stanowi wykonywanie zadań publicznych, przez co nie stanowi działalności gospodarczej, pomimo że może mieć charakter odpłatny; e/ ustawodawca wyraźnie zastrzegł w art. 99 ust. 4. uPsw, że opłaty za świadczone usługi edukacyjne nie mogą przekraczać kosztów ponoszonych w zakresie niezbędnym do uruchomienia i prowadzenia w danej uczelni, odpowiednio studiów (...),
- f)działalność gospodarcza, o której mowa w art. 118 kc , to ta, o której mowa w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej . W konkluzji apelacji wnosił o: zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz Powoda kwoty 745.31 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; zasądzenie od pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości czterokrotności stawki minimalnej określonej w § 13 . ust. 1 . pkt 1. rozporządzenia MS z dnia 28.09.2002r. z uwagi na duży nakład pracy pełnomocnika, charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia; a ponadto wyznaczenie rozprawy w trybie art. 505 10 § 2 k.p.c. i jej przeprowadzenie także pod nieobecność Powoda. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: apelacja jest uzasadniona. Należy uznać za zasadny zarzut obrazy przez Sąd Rejonowy przepisu art. 750 k.c. ( mimo, iż w sprawie II Ca 289/13 zaprezentowane zostało przez Sąd Okręgowy odmienne stanowisko ). Zgodzić się należy z autorem apelacji, że w ramach reżimu szkolnictwa wyższego został wykształcony nowy typ umowy nazwanej – tj. umowy o świadczenie usług edukacyjnych. Do stosunku prawnego łączącego uczelnię wyższą, a studentem zatem należy stosować przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym z roku 2005, nie zaś przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu. Z uwagi na wyjątkowo szerokie wyjaśnienie tej kwestii w apelacji nie ma potrzeby dalszego jej szczegółowego uzasadniania. Istotnie przepis art. 106 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wyłącza działalność dydaktyczną z działalności gospodarczej. Skoro Ustawodawca stanowi, że działalność dydaktyczna uczelni wyższej nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z 2 lipca 2004 r., o swobodzie działalności gospodarczej ( w skrócie „usdg” ), a działalność gospodarcza, o której mowa w art. 118 k.c. , powinna być uznana za tę, o której stanowi ustawa o działalności gospodarczej , to brak jest podstaw do roszczenia o zapłatę czesnego przyjęcia 3- letniego terminu przedawnienia. Trafnie wywodzi autor apelacji, że roszczenie to ulega przedawnieniu z upływem lat 10. Ponieważ zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. dokonał częściowo zmiany zaskarżonego wyroku. Powód jak wynika z pozwu oraz jego uzasadnienia domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 746,00 zł ( należność za czesne 427,04 zł powiększona o odsetki za zwłokę ). Z treści uzasadnienia pozwu nie wynika w jaki sposób została wyliczona kwota odsetek za zwłokę. W § 6 zarządzenia rektora (...) w R. określono wysokość odsetek na 0,2% za każdy dzień zwłoki. Tak określone odsetki naruszają przepis art. 359 k.c. Roszczenie o zapłatę odsetek ulega 3 – letniemu przedawnieniu, gdyż jest to świadczenie okresowe art. 118 k.c. Sąd Okręgowy ustalił kwotę odsetek za opóźnienie w zapłacie czesnego na podstawie wysokości odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe ( nieprzedawnione ) od kwoty 400,00 zł za okres od 20.04.2010r. do dnia 17.04.2013 r. wynoszą 155,86 zł ( 1094 dni razy 13% ), zaś od kwoty 27,04 zł za wyżej wskazany okres czasu wynoszą 10,54 zł ( 1094 dni razy 13% ). W tej sytuacji strona powodowa zasadnie może domagać się zasadzenia od pozwanego J. U. łącznie 593,44 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 18.04.2013 r. do dnia zapłaty. Z tych w/w względów należało zmienić zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzono od pozwanego J. U. na rzecz powoda (...) spółka z o.o. z siedziba w W. kwotę 593,44 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 18.04.2013 r. oraz kwotę 181,60 zł tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu. Strona powodowa przed Sądem Rejonowym poniosła koszty procesu łącznie 227,00 zł ( opłata sądowa – 30 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 180 zł - § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.). Ponieważ powództwo zostało ostatecznie uwzględnione w 80%, dlatego na podstawie art. 100 k.p.c. zasadzono tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu kwotę 181,60 zł. W pozostałej części apelację jako niezasadną z mocy art. 385 k.p.c Sąd Okręgowy oddalił. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. z uwagi na wynik apelacji dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Ponieważ apelacja został uznana za zasadną w 80 % dlatego zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę 96,00 zł ( koszty procesu za II instancję wyniosły opłata od apelacji 30 zł, koszty zastępstwa 90 zł - § 6 pkt 2 w zw. z §12 ust 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na oryginale właściwe podpisy