Sad powszechny, I Ns 30/18

Sygn. akt I Ns 30/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 października 2018 roku Sąd Okręgowy w Krakowie, I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Honorata Paluch Protokolant: Kamil Cieślik po rozpoznaniu w dniu 19 października 2018 roku w Krakowie na rozprawie sprawy z wniosku: S. Ł. przy uczestnictwie: J. M. o wydanie orzeczenia w trybie wyborczym postanawia: I. umorzyć postępowanie w zakresie publikacji oświadczenia na tablicach ogłoszeń w sołectwach Gminy C. poprzez przekazanie jego kopii sołtysom; II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie; III. stwierdzić, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 30/18 UZASADNIENIE Wnioskodawca S. Ł. na podstawie art. 111 § 1 kodeksu wyborczego wniósł o nakazanie uczestnikowi J. M. sprostowania nieprawdziwych informacji poprzez wydanie oświadczenia następującej treści: „Oświadczam, że podawana przez mnie między innymi w udzielonym przez mnie jako kandydacie do Rady Powiatu (...) wywiadzie w gazecie (...) , której jestem redaktorem naczelnym i wydawcą, informacja o tym, że dług Gminy C. wynosi 30 milionów złotych jest nieprawdziwa. J. M. , redaktor naczelny (...) , kandydat Rady Powiatu (...) ” oraz - przekazanie tego oświadczenia podpisanego własnoręcznie na ręce wnioskodawcy, - publikację tego oświadczenia na tablicach ogłoszeń w sołectwach gminy C. poprzez przekazanie jego kopii sołtysom, - publikację tego oświadczenia na profilu (...) na portalu (...) . Wnioskodawca wskazał, że oświadczenie jest mu potrzebne, by je w razie potrzeby upublicznić. Na rozprawie w dniu 19.10.2018r. wnioskodawca cofnął wniosek o publikację tego oświadczenia na tablicach ogłoszeń w sołectwach gminy C. poprzez przekazanie jego kopii sołtysom. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest urzędującym wójtem Gminy C. i kandydatem na wójta na kolejną kadencję. Uczestnik jest kandydatem do Rady Powiatu (...) z listy Komitetu Wyborczego Porozumienie P. (...) oraz jednocześnie wydawcą i redaktorem naczelnym miesięcznika C. . Gazeta uczestniczy aktywnie w kampanii wyborczej, co potwierdza jej treść oraz informacje zamieszczone na portalach społecznościowych. We wrześniu 2018r. ukazał się nr 19 miesięcznika (...) , w którym uczestnik udzielił wywiadu jako kandydat do rady powiatu (...) . W wywiadzie, na pytanie: „Skąd pozyskiwała będzie rada powiatu pieniądze na inwestycje, skąd weźmie je rada gminy C. ?” uczestnik odpowiedział: „(…) Tragicznie wygląda sprawa budżetu gminy C. , istnieje 30 milionowy dług (…)”. Z treści wywiadu nie wynika, komu jest udzielany, a ze stopki redakcyjnej nie wynika, by poza uczestnikiem, ktoś pracował w redakcji czasopisma. W czasopiśmie jest prowadzona konkurencyjna kampania wyborcza wobec wnioskodawcy. Miesięcznik był rozpowszechniany na terenie całej Gminy C. . Informacja podana przez uczestnika była nieprawdziwa bowiem na koniec trzeciego kwartału 2018r. dług publiczny wynosił 20.406.486,29 zł, a na dzień 18.10.2018r. 21.406.486,29 zł. R. nie miało zastrzeżeń do sprawozdań finansowych Gminy. Uczestnik nie uwzględnił w wysokości zadłużenia wszystkich wielkości, np. że zostanie umorzona pożyczka z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska oraz że debet wynoszący 2 mln w ogóle nie musi być wykorzystywany. Prognozowane zadłużenie nie oznacza realnego zadłużenia. Temat zadłużenia Gminy przewija się w kampanii wyborczej. Wypowiedź uczestnika kształtuje świadomość odbiorców. Uczestnik J. M. w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. Na uzasadnienie stanowiska wskazał, że wywiad nie stanowi agitacji wyborczej bowiem czasopismo (...) jest czasopismem społeczno – informacyjnym, a ponadto oddzielono w nim treści pochodzące od komitetu wyborczego KKW Gmina C. od innych treści. Wnioskodawca i uczestnik nie są konkurentami w kampanii bowiem startują do innych organów. Komitety wyborcze, z których startują także nie konkurują ze sobą. Poza tym wypowiedź uczestnika nie odnosiła się w żaden sposób do wnioskodawcy. Wszak budżetem Gminy zajmuje się rada gminy, a nie wójt. Poza tym podana przez uczestnika informacja nie była nieprawdziwa. Uczestnik w wywiadzie użył ogólnego sformułowania i nie mówił o długu publicznym w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, a o pewnej szacunkowej wysokości zobowiązań do spłaty określonej na podstawie ogólnie dostępnych informacji. Z dokumentu „Formularz cenowy” stanowiącego część dokumentacji przetargowej do wniosku o udzielenie kredytu w wysokości 7.597.339,81 zł nr ref. (...) Gmina C. wskazywała, że prognozuje wysokość swoich zobowiązań na poziomie 30.146.000 zł, tj. wartość zobowiązań ogółem według tytułów dłużnych 28.689.000 zł oraz wartość kredytów i pożyczek związanych z realizacją programów i projektów finansowanych z udziałem środków z budżetu państwa 1.457.000 zł. Z dokumentu „Wieloletnia prognoza finansowa Gminy C. opracowana na lata 2018-2031” wynika, że dług na rok 2018 w chwili jej przygotowania był prognozowany na kwotę 28.689.895,65 zł, a na rok 2019 na kwotę 28.473.846,65 zł. Wobec powyższego prawdziwe jest twierdzenie uczestnika, że zadłużenie Gminy wynosi 30 mln zł skoro powyższe kwoty wahają się między 27 a 37 milionów złotych. Przedstawione przez powódkę wyciągi dotyczą jedynie wycinka finansów Gminy, tj. kont nr 134 co ewidencji kredytów i 260 do ewidencji zobowiązań. Nie podano wyciągów z kont 903 niewykonane wydatki, 904 – niewygasające wydatki, 909 – rozliczenia międzyokresowe i 992 – planowane wydatki budżetu. Dopiero całościowa analiza dokumentów Gminy i opinia biegłego pozwoliłaby ustalić dokładną wysokość zadłużenia Gminy. Bezspornym w sprawie jest: Wnioskodawca jest obecnym wójtem Gminy C. i kandydatem na wójta Gminy C. na kolejną kadencję w wyborach samorządowych w 2018r. Uczestnik jest kandydatem do rady powiatu (...) z listy Komitetu Wyborczego Porozumienie P. (...) . Uczestnik jednocześnie jest wydawcą i redaktorem naczelnym miesięcznika społeczno-informacyjnego (...) o zasięgu terytorialnym: C. , C. , D. , K. , K. , (...) , R. , W. , R. , Z. , P. , P. . Na tym terenie był także rozpowszechniony we wrześniu nr 19 czasopisma, a ponadto na profilu (...) portalu (...) . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W numerze 19 miesięcznika (...) został zamieszczony wywiad z kandydatem na wójta gminy C. oraz treści prezentujące kandydatów do Rady Gminy C. pochodzące od komitetu wyborczego KWW Gmina C. . W numerze znalazły się także treści mające formę przedrukowanych ulotek wyborczych, a także informacje dotyczące oceny pracy obecnej rady Gminy C. . We wrześniu 2018r. w nr 19 miesięcznika C. uczestnik udzielił wywiadu jako kandydat do Rady Powiatu (...) . Prezentował w wywiadzie swoje pomysły na pracę w charakterze radnego powiatowego. Nie oznaczono w tekście osoby zadającej pytania. W wywiadzie, na pytanie: „Skąd pozyskiwała będzie rada powiatu pieniądze na inwestycje, skąd weźmie je rada gminy C. ?” uczestnik odpowiedział: „Tak jak wspomniałem budżet powiatu dysponuje nadwyżką, którą należy sprawiedliwie rozdzielić. Resztę należy uzupełnić o środki UE oraz z budżetu państwa. Tragicznie wygląda sprawa budżetu gminy C. , istnieje 30 milionowy dług, a gdy dodamy do spłacenia odsetki to powstaje prawie 40 milionów, to ogromna kula u nogi! Z tego punktu widzenia niezwykle ważna jest sprawa dobrej współpracy z powiatem i skuteczny radny powiatowy (…)” Na dzień 18.10.2018r. na koncie 134 suma kredytów Gminy C. wynosiła 19.842.008,06 zł, a na koncie 260 wysokość zobowiązań 21.406.486,29 zł. Z dokumentu „Formularz cenowy” stanowiącego część dokumentacji przetargowej do wniosku o udzielenie kredytu w wysokości 7.597.339,81 zł nr ref. (...) Gmina C. wskazywała, że prognozuje wysokość swoich zobowiązań na poziomie 30.146.000 zł, tj. wartość zobowiązań ogółem według tytułów dłużnych 28.689.000 zł oraz wartość kredytów i pożyczek związanych z realizacją programów i projektów finansowanych z udziałem środków z budżetu państwa 1.457.000 zł. Z dokumentu „Wieloletnia prognoza finansowa Gminy C. opracowana na lata 2018-2031” wynika, że dług na rok 2018 w chwili jej przygotowania był prognozowany na kwotę 28.689.895,65 zł, a na rok 2019 na kwotę 28.473.846,65 zł. Dowód: kopia czasopisma C. k. 4-11; zestawienie sald i obrotów na kontach analitycznych k. 12; formularz klienta i „Wieloletnia prognoza finansowa Gminy C. opracowana na lata 2018-2031” (dołączone do pisma z dnia 18.10.2018r.) Stan faktyczny znalazł potwierdzenie w dowodach z dokumentów przedstawionych przez strony. Strony nie zaprzeczyły wiarygodności ani autentyczności tych dokumentów, a nie budziły one również wątpliwości Sądu. Sąd zważył, co następuje: Wnioskodawca cofnął wniosek w zakresie roszczenia o publikację oświadczenia na tablicach ogłoszeń w sołectwach gminy C. poprzez przekazanie jego kopii sołtysom, a uczestnik się cofnięciu nie sprzeciwił, stąd Sąd w punkcie I postanowienia umorzył w tym zakresie postępowanie na podstawie art. 512 k.p.c. Zgodnie z art. 111 § 1 Ustawy z dnia 05.01.2011r. Kodeks wyborczy (t.j.Dz.U. 2018.754) jeżeli rozpowszechniane, w tym również w prasie w rozumieniu ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz. U. poz. 24, z późn. zm.), materiały wyborcze, w szczególności plakaty, ulotki i hasła, a także wypowiedzi lub inne formy prowadzonej agitacji wyborczej, zawierają informacje nieprawdziwe, kandydat lub pełnomocnik wyborczy zainteresowanego komitetu wyborczego ma prawo wnieść do sądu okręgowego wniosek o wydanie orzeczenia: 1) zakazu rozpowszechniania takich informacji; 2) przepadku materiałów wyborczych zawierających takie informacje; 3) nakazania sprostowania takich informacji; 4) nakazania publikacji odpowiedzi na stwierdzenia naruszające dobra osobiste; 5) nakazania przeproszenia osoby, której dobra osobiste zostały naruszone; 6) nakazania uczestnikowi postępowania wpłacenia kwoty do 100 000 złotych na rzecz organizacji pożytku publicznego. §

1. Sąd okręgowy rozpoznaje wniosek, o którym mowa w § 1, w ciągu 24 godzin w postępowaniu nieprocesowym. Sąd może rozpoznać sprawę w przypadku usprawiedliwionej nieobecności wnioskodawcy lub uczestnika postępowania, którzy o terminie rozprawy zostali prawidłowo powiadomieni. Postanowienie kończące postępowanie w sprawie sąd niezwłocznie doręcza wraz z uzasadnieniem osobie zainteresowanej, o której mowa w § 1, i zobowiązanemu do wykonania postanowienia sądu. §
2. Na postanowienie sądu okręgowego przysługuje w ciągu 24 godzin zażalenie do sądu apelacyjnego, który rozpoznaje je w ciągu 24 godzin. Od postanowienia sądu apelacyjnego nie przysługuje skarga kasacyjna i podlega ono natychmiastowemu wykonaniu. Informacja oceniana w świetle art. 111 Kodeksu wyborczego musi to być informacja, która dotyczy faktu i poddaje się ocenie w kategoriach prawdy i fałszu w świetle zapewnienia celu Kodeksu wyborczego, tj. zapewnienia zasady uczciwego konkurowania kandydatów i niewprowadzania w błąd potencjalnych wyborców co do informacji o kandydatach. Zgodnie z art. 109 § 1 Kodeksu wyborczego materiałem wyborczym jest każdy pochodzący od komitetu wyborczego upubliczniony i utrwalony przekaz informacji mający związek z zarządzonymi wyborami. Zgodnie z § 2 materiały wyborcze powinny zawierać wyraźne oznaczenie komitetu wyborczego, od którego pochodzą. Materiały wyborcze podlegają ochronie prawnej. Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu wyborczego agitacją wyborczą jest publiczne nakłanianie lub zachęcanie do głosowania w określony sposób, w tym w szczególności do głosowania na kandydata określonego komitetu wyborczego. informacje o jednostce orzeczenia sądów tezy z piśmiennictwa Bezspornym w sprawie było, że wnioskodawca jest kandydatem startującym w wyborach samorządowych w 2018r. na wójta Gminy C. , zatem posiada legitymacją w niniejszym postępowaniu. Uczestnik także uczestniczy w kampanii wyborczej. Numer 19 miesięcznika był rozpowszechniony na terenie całej Gminy C. i portalu (...) , zatem wśród potencjalnych wyborców obu kandydatów. Niewątpliwie także było, że we wrześniu 2018r. ukazał się nr 19 miesięcznika (...) , w którym uczestnik udzielił wywiadu jako kandydat do rady powiatu (...) . W wywiadzie, na pytanie: „Skąd pozyskiwała będzie rada powiatu pieniądze na inwestycje, skąd weźmie je rada gminy C. ?” uczestnik odpowiedział: „Tak jak wspomniałem budżet powiatu dysponuje nadwyżką, którą należy sprawiedliwie rozdzielić. Resztę należy uzupełnić o środki UE oraz z budżetu państwa. Tragicznie wygląda sprawa budżetu gminy C. , istnieje 30 milionowy dług, a gdy dodamy do spłacenia odsetki to powstaje prawie 40 milionów, to ogromna kula u nogi! Z tego punktu widzenia niezwykle ważna jest sprawa dobrej współpracy z powiatem i skuteczny radny powiatowy (…)” Powyższe zostało także potwierdzone treścią przedłożonego miesięcznika C. numer
3. Z zasady cyklicznie wydawany miesięcznik (...) poruszający aktualne lokalne problemy Gminy C. nie jest materiałem wyborczym. Jednak - zdaniem Sądu - nr 19 miesięcznika (...) jako odnoszący się do trwającej we wrześniu 2018r. kampanii wyborczej i lokalnych kandydatów tej kampanii zwierał materiały wyborcze, jak np. przedstawienie sylwetek kandydatów do Rady Gminy C. na stronie 13 i ostatniej. Materiały te zostały oznaczone jako pochodzące od Komitetu Wyborczego Wyborców Gmina C. . Jednak materiały te zostały w numerze 19 czasopisma oddzielone od materiałów niemających charakteru materiału wyborczego i nie pochodzących od komitetów wyborczych. Wywiad z J. M. zamieszczony nas stronach 5 -6 czasopisma nie był materiałem wyborczym i nie pochodził od komitetu wyborczego. Jednak wywiad był agitacją wyborczą w rozumieniu art. 105 Kodeksu wyborczego. Wszak – jak wskazano w tytule – wywiad został udzielony przez uczestnika J. M. jako kandydata do Rady Powiatu (...) . W wywiadzie uczestnik prezentuje swoją sylwetkę jako kandydata oraz przedstawia własne plany co do swojej pracy w Radzie Powiatu (...) w razie wybrania go radnym. Odnosi się do tego, jak jako radny będzie rozwiązywał lokalne problemy gmin, w tym Gminy C. , w tym także problem jej długu. Na temat budżetu Gminy C. i jego wysokości uczestnik wypowiedział się w ramach planów pozyskania dla Gminy środków z Powiatu. Wskazując na pomysły, z jakiego źródła zewnętrznego będzie próbował jako radny sfinansować dług Gminy C. , wskazał ogólnie na jego wysokość w kwocie 30 milionów. Jednak wypowiedź ta miała charakter ogólny w ramach wywiadu prezentującego sylwetkę uczestnika. Wypowiedź na temat długu Gminy w żaden sposób nie odnosiła się do wnioskodawcy jako kandydata na wójta Gminy C. , a była informacją obojętną z punktu widzenia zapewnienia jednego z celów kampanii wyborczej, jakim służy art. 111 Kodeksu wyborczego, tj. zapewnienia zasad uczciwej konkurencji między kandydatami konkurującymi w wyborach. Wnioskodawca nie jest konkurentem uczestnika w wyborach bowiem wnioskodawca kandyduje na wójta, a uczestnik do rady powiatu. Materiał w postaci wywiadu był agitacją wyborczą wyłącznie na rzecz uczestnika i w ogólne nie odnosił się kandydatury wnioskodawcy. Z treści wywiadu wynika, że miał służyć nakłonieniu wyborców do oddania głosu na uczestnika jako kandydata na radnego Powiatu (...) . Nie zawierał wywiad żadnych informacji o wnioskodawcy wprost ani też pośrednio odnoszących się do oceny jego pracy jako obecnego wójta Gminy i kandydata na kolejną kadencję. Wnioskodawca wnosi o sprostowanie wyrwanych z kontekstu wywiadu słów, tj. fragmentu wypowiedzi podczas, gdy w wypowiedzi uczestnika nie chodziło o podanie konkretnej wysokości długi i jej analizę ekonomiczną, a podanie orientacyjnej, ogólnej kwoty długu w kontekście pomysłów uczestnika na jego sfinansowanie jako kandydata do rady powiatu. Z treści wynika, że w ramach prezentacji własnej sylwetki jako kandydata na radnego uczestnik dostrzega wysokość długu Gminy jako problem do rozwiązania, a nie analizuje dokładnie jego wysokości w kontekście pracy obecnej rady gminy czy wnioskodawcy. Od tego rodzaju wypowiedzi żaden odbiorca, w tym potencjalny wyborca nie oczekuje podania dokładnych analiz ekonomicznych i dokładnych kwot, a zdaje sobie sprawę czytają taki tekst, iż są one orientacyjne. Podana w wywiadzie informacja o wielkości długu – jak wynika z kontekstu wypowiedzi – służyła jedynie przedstawieniu pomysłów na zmniejszenie zadłużenia Gminy. Wobec powyższego nie można uznać, że podana informacja o wielkości długu była nieprawdziwa w rozumieniu art. 111 Kodeksu wyborczego, tj. była informacją, która w jakikolwiek sposób podawała fałszywe informacje o jakimkolwiek kandydacie startującym w wyborach i służyła tym samym zwiększeniu lub zmniejszeniu jego szans w wyborach oraz by wprowadzała wyborców w błąd. Z punktu widzenia potencjalnego wyborcy nie jest informacją przesądzająco o wyborze danego kandydata okoliczność, ile wynosi konkretnie i dokładnie dług danej Gminy, ale czy w ogóle istnieje, a zatem nie można wskazać, że podanie informacji o długu wynoszącym 30 milionów złotych było nieprawdziwą informacją w świetle art. 111 Kodeksu wyborczego. Z punktu widzenia art. 111 Kodeksu wyborczego zatem nie jest także istotne wskazanie ile dokładnie ten dług wynosi i tej okoliczności żadna ze stron nie wykazała ani też nie była dokładnie w stanie wskazać. Obie strony natomiast są w swoich szacunkach zgodne, że dług ten istnieje i wynosi kilkadziesiąt milionów złotych, a nie kilka milionów. Nie można zatem uznać, że uczestnik podał informację nieprawdziwą w rozumieniu art. 111 Kodeksu wyborczego, zatem wprowadzającą potencjalnych odbiorców w błąd. Z dokumentu „Formularz cenowy” stanowiącego część dokumentacji przetargowej do wniosku o udzielenie kredytu w wysokości 7.597.339,81 zł nr ref. (...) Gmina C. wskazywała, że prognozuje wysokość swoich zobowiązań na poziomie 30.146.000 zł, tj. wartość zobowiązań ogółem według tytułów dłużnych 28.689.000 zł oraz wartość kredytów i pożyczek związanych z realizacją programów i projektów finansowanych z udziałem środków z budżetu państwa 1.457.000 zł. Z dokumentu „Wieloletnia prognoza finansowa Gminy C. opracowana na lata 2018-2031” wynika, że dług na rok 2018 w chwili jej przygotowania był prognozowany na kwotę 28.689.895,65 zł, a na rok 2019 na kwotę 28.473.846,65 zł. Wnioskodawca przedstawił dokumenty dotyczące jedynie wycinka zobowiązań gminy, tj. wyciągi z wybranych kont, z których wynika, że na dzień 18.10.2018r. na koncie 134 suma kredytów Gminy C. wynosiła 19.842.008,06 zł, a na koncie 260 wysokość zobowiązań 21.406.486,29 zł. Obie strony wskazywały, że ustalenie rzeczywistej wysokości długu wymagałoby analizy wszystkich parametrów finansowych Gminy, a żadna ze stron takiej kompleksowej analizy nie przedstawiła. Nie była ona zresztą – zdaniem Sądu – konieczna bowiem w ramach agitacji wyborczej do takich analiz także się nie odnoszono, o czym już była mowa powyżej. Słusznie też uczestnik zarzucił, że nie wskazywał w wywiadzie na wysokość długu publicznego w rozumieniu prawa, a mówił o długu w rozumieniu problemu zobowiązań do spłaty. Taki wniosek wynika z literalnego brzmienia całej wypowiedzi uczestnika, na co Sąd także wskazał powyżej. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie III postanowienia na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. według zasady obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym ponoszenia kosztów przez każdego z uczestników we własnym zakresie. Sąd nie znalazł postaw do uznania, że uczestnik i wnioskodawca są w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub ich interesy są sprzeczne. Sygn. akt I Ns 30/18 S. / ZARZĄDZENIE (...) (...) (...) (...) (...) (...)