Sad powszechny, IV K 226/17

Sygn. akt IV K 226/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach w Wydziale IV Karnym w składzie: Przewodniczący SSO Sewer Skumiał Ławnicy: Mirosława Mularczyk, Ewa Sojka Protokolant: M. S. przy udziale prokuratora Katarzyny Preidl po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 19.01.; 23.02.; 23.

1. i 13.
2. 2018r. sprawy: M. S. ( S. ) s. D. i D. z d. L. ur. (...) G. oskarżonego o to, że: I. W okresie od 25 lipca 2014 roku do 28 lipca 2016 roku w G. uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim z mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 14 maja 2015 roku, sygn. akt V RC 280/14, obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie córki A. S. (obecnie Z. ), alimentów w kwocie 500 zł miesięcznie, przez co naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych tj. o czyn z art. 209 § 1 a kk II. W dniu 13 marca 2015 roku w G. , działając w celu osiągniecia korzyści majątkowej, posługując się dowodem osobistym P. B. i wnioskując o przyznanie pożyczki, wprowadził w błąd przedstawiciela (...) S.A. co do swojej tożsamości oraz zamiaru spłaty zobowiązania i uzyskując wsparcie finansowe w kwocie 1000 zł doprowadził (...) S.A. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w ww wysokości, przy czym zarzucanego czynu dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia w okresie od 2 października 2012 roku do 14 lipca 2014 roku, kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 sierpnia 2009 roku, sygn.. akt VI K 5285/09, za umyślne przestępstwo podobne za art. 279 § 1 kk tj. czyn z art. 286 § 1 kk w zb. z art. 275 § 1 kk przy zast. art. 11 § 2 kk przy zast. art. 64 § 1 kk III. w dniu 23 lutego 2015 roku w G. , działając wspólnie i w porozumieniu z inną nieustaloną osobą, doprowadził P. B. do stanu bezbronności poprzez zagrożenie bezpośrednim użyciem przemocy, posługując się nożem w ten sposób, że z bliskiej odległości kierował ostrze w stronę pokrzywdzonego, a następnie dokonał zaboru w celu przywłaszczenia mienia w postaci telefonu komórkowego marki S. (...) o wartości 500 zł, portfela skórzanego o wartości 100 zł wraz z pieniędzmi w kwocie 40 zł oraz dowodem osobistym, prawem jazdy, kartą bankomatową banku (...) S.A. oraz legitymacją studencką, którymi to dokumentami nie maił prawa wyłącznie rozporządzać, przy czym zarzucanego czynu dopuścił się w okresie od 2 października 2012 roku do 14 lipca 2014 roku, kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 sierpnia 2009 roku, sygn.. akt VI K 528/09, za umyślne przestępstwo podobne za art. 279 § 1 kk tj. o czyn z art. 280 § 2 kk , art. 275 § 1 kk , art. 276 kk , art. 278 § 1 i 5 kk przy zast. art. 11 § 2 kk przy zast. art. 64 § 1 kk o r z e k a 1) uznaje oskarżonego M. S. za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie I zarzutów, wyczerpującego znamiona art. 209a § 1 kk skazuje go na karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności; 2) nadto uznaje go za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie II zarzutów, którego dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia w okresie od 2 października 2012 roku do 14 lipca 2014 roku, kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 sierpnia 2009 roku, sygn. akt VI K 528/09, za umyślne przestępstwo podobne z art. 279 § 1 kk wyczerpującego znamiona art. 286 § 1 kk w zw. z art. 275 § 1 kk przy zastosowaniu art. 11 § 2 kk i art. 64 § 1 kk i za to na mocy art. 286 § 1 kk przy zastosowaniu art. 11 § 3 kk , skazuje go na karę 1 (jeden) roku i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności; 3) oraz uznaje go za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie III zarzutów, którego dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia w okresie od 2 października 2012 roku do 14 lipca 2014 roku, kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 sierpnia 2009 roku, sygn.. akt VI K 528/09, za umyślne przestępstwo podobne za art. 279 § 1 kk , wyczerpującego znamiona art. 280 § 2 kk , art. 275 § 1 kk , art. 276 kk , art. 278 § 1 i 5 kk przy zastosowaniu art. 11 § 2 kk i art. 64 § 1 kk i za to na mocy art. 280 § 2 kk przy zastosowaniu art. 11 § 3 kk skazuje go na kare 3 (trzy) lat i 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności; 4) na mocy art. 85 § 1 i 2 kk oraz art. 86 § 1 kk łączy wyżej orzeczone kary i wymierza oskarżonemu M. S. karę łączną 4 (cztery) lat pozbawienia wolności; 5) na mocy art. 46 § 2 kk orzeka wobec oskarżonego tytułem środków kompensacyjnych wobec pokrzywdzonych, nawiązki: na rzecz P. B. w kwocie 140 (sto czterdzieści) złotych, zaś na rzecz (...) S.A. w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 6) na mocy art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Radcy Prawnego J. B. kwotę 1260 (jeden tysiąc dwieście sześćdziesiąt) złotych plus 23 % podatku VAT, łącznie kwotę 1549,80 (jeden tysiąc pięćset czterdzieści dziewięć i 80/100) złotego tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu; 7) na mocy art. 624 § 1 kpk zwalnia oskarżonego od uiszczenia kosztów sądowych. Sewer Skumiał Mirosława Mularczyk Ewa Sojka Sygn. akt IV K 226/17 UZASADNIENIE Oskarżony M. S. pozostawał przez dwa lata (2010-2012) w nieformalnym związku partnerskim z E. Z. (zeznania k – 307, 308 ). Owocem tegoż jest ich córka A. , urodzona (...) . Lekceważące podejście do roli ojca (brak starań o utrzymanie i wychowanie dziecka już po rozstaniu), skłoniło matkę małoletniej do wystąpienia z powództwem o alimenty, które w kwocie 500 złotych zasądzono na mocy wyroku SR w G. z dnia 14 maja 2015r. ( V RC 280/14; odpis wraz z kartą rozliczeniową k – 128, 129 ). Nieco później – w listopadzie 2015r. – tenże sąd pozbawił go praw rodzicielskich ( V Nsm 658/15 k – 141d ). Uwzględniając datę uprawomocnienia się wyroku alimentacyjnego oraz późniejszy pobyt oskarżonego w jednostce penitencjarnej, obiektywny okres nie alimentacji trwał od 25 lipca 2014 roku do 28 lipca 2016 roku. W tym okresie oskarżony, nie tylko nie łożył na rzecz córki ale i nie podejmował starań o podjęcie zatrudnienia, w wyniku czego egzekucja komornicza była bezskuteczna a sama uprawniona korzystała ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego ( dokumenty k – 215, 216, 217, 220 ). Oskarżony przyznał się do popełnienia przestępstwa niealimentacji (wyjaśnienia k – 92, 93, 199, 200 i 245, 246 ) a tę konfesję, jako zgodną z ustaleniami poczynionymi w oparciu o nie kwestionowane przez strony, wyżej powołane, dowody uznano za dopełniającą ustalenia i potwierdzającą przedmiotowy zarzut. Podzielono sugestie oskarżyciela, zawartą w uzasadnieniu altu oskarżenia, co do kwalifikacji tego czynu z art. 209 § 1a kk , czyli obecnie obowiązującego, wprowadzonego w miejsce podobnego w brzmieniu sprzed 31 maja 2017r. W obu tych reżimach prawnych takie zachowanie jak przypisane oskarżonemu jest penalizowane a kara ustawowo przewidziana jest w takim samym przedziale. Uwzględniając stopień społecznej szkodliwości, wynikający z faktu działania na szkodę osoby nieporadnej, uzależnionej wsparcia rodziców oraz konieczności subsydiowania dziecka przez osoby trzecie i fundusz alimentacyjny, na który „składają się” wszyscy podatnicy, jak tez biorąc pod uwagę relatywnie niedługi czas zawarty w opisie i przyznanie się oskarżonego, co zawsze odczytywane jest jako przejaw pewnej ekspiacji i skruchy, wymierzono za ten czyn karę jednostkową 6 miesięcy pozbawienia wolności. 23 lutego 2015r. P. B. ( zeznania k – 320, 321, 6, 25, 26, 100, 101, 165, 166 ;protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa k. 1-3 ) umówił się telefonicznie na spotkanie z oskarżonym, do którego miało dojść w ustronnym miejscu. Jednym z powodów tego spotkania była nie spłacona przez oskarżonego prywatna pożyczka zaciągnięta od pokrzywdzonego. W pewnym momencie, gdy mężczyźni szli razem, z naprzeciwka pojawiło się dwóch zakapturzonych osobników, z których jeden posługiwał się nożem kierując go z bliska w stronę P. B. i żądał oddania kurtki. W tym czasie oskarżony, nie niepokojony oddalił się w taki sposób, że P. B. początkowo myślał, iż udało mu się uciec. Sam jednak musiał oddać kurtkę, z której napastnicy wzięli telefon komórkowy marki S. (...) o wartości 500 zł, portfel skórzany o wartości 100 zł wraz z pieniędzmi w kwocie 40 zł oraz dowodem osobistym, prawem jazdy, kartą bankomatową banku (...) S.A. i legitymacją studencką. Telefon, który później odzyskano ( protokół zatrzymania rzeczy- telefonu komórkowego k. 22-24 ), jak się okazało trafił po napadzie do oskarżonego, który chciał go spieniężyć, co też mu się udało, bowiem ostatecznie aparat telefoniczny trafił (przy nieświadomości pośrednika – B. W. k – 34, 104 ) do nie mającej świadomości jego przestępczego pochodzenia – B. T. (k – 31, 32 ). Podobnie rzecz się miała z dowodem osobistym P. B. . On także dostał się oskarżonemu, który kilka dni później (13 marca) przy jego użyciu dopuścił się przestępstwa wyłudzenia pożyczki (o czym poniżej). Oskarżony w zakresie tego zarzutu nie przyznał się do udziału w rozboju na koledze. Wręcz przeciwnie, twierdził, ze sam również został napadnięty a z miejsca zdarzenia, w przeciwieństwie do B. , udało mu się uciec. Sąd nie dał wiary tłumaczeniom oskarżonego w tym zakresie, dokonując logicznej oceny poszlak towarzyszących dokonanym ustaleniom i przypisując mu współudział w przestępstwie. Po pierwsze, zwrócić należy uwagę na fakt, iż oskarżony był osobą której nie tylko było znane miejsce spotkania z P. B. , lecz był jego kreatorem, który miał interes w tym by było ono ustronne. Po drugie, oskarżony stał się beneficjentem dokonanego na B. rozboju, bowiem otrzymał telefon, który następnie spieniężył. Po trzecie, jego ścisły związek z dwoma nieustalonymi dotychczas sprawcami wynika z tego, ze o ile mógł w drodze łańcuszka sprzedawców-nabywców nabyć telefon przypadkowo, o tyle posiadanie przez niego drugiej rzeczy pochodzącej z tego samego rozboju – dowodu osobistego P. B. , którym zaledwie kilkanaście dni później posłużył się do innego przestępstwa, przesuwa rozważania o jego współdziałaniu z dwoma nieznanymi sprawcami ze sfery domniemania na pozycję pewności, gdyż każde inne tłumaczenie sposobu wejścia w posiadanie tak różnych przedmiotów nie mieści się w akceptowalnym rachunku prawdopodobieństwa. W tym zakresie sprawy dowód w postaci zeznań pokrzywdzonego posłużył li tylko odtworzeniu przebiegu zdarzenia, w tym użycia w stosunku do niego podczas żądania wydania kurtki noża, co było znamienne w kontekście kwalifikacji. Zeznania W. i T. potwierdziły „historię” telefonu należącego do B. po jego kradzieży do momentu odzyskania (protokół). Reasumując, opisane poszlaki wkomponowujące się w przebieg zdarzenia i następnych dni, pozwoliły na przypisanie oskarżonemu współudziału w przestępstwie rozboju, uprzednio zaplonowanego wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, gdzie rolą M. S. było sprowadzenie ofiary w ustronne miejsce przy wykorzystaniu zaufania wynikającego z uprzedniej konfidencji, ze świadomością użycia w przestępstwie noża (widocznego, kierowanego ku ofierze) a następnie partycypacja i to większościowa w podziale łupów (oskarżonemu przypadł telefon komórkowy i dokument tożsamości pomocny przy kolejnym przestępstwie). Jak podniesiono, żądanie wydania kurtki poprzedzone groźbą przemocy, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 280 kk w postaci kwalifikowanej, przewidzianej w § 2 tegoż przepisu, przez użycie w jego trakcie noża. Kwalifikację prawną uzupełniają art. 275 § 1 kk , art. 276 kk , art. 278 § 1 i 5 kk przy zast. art. 11 § 2 kk , jako że sprawcy uzyskawszy kurtkę pokrzywdzonego dokonali od razu jej przeszukania i w sposób świadomie selektywny (zatem obejmując zamiarem) zabrali, prócz pieniędzy lub cennych przedmiotów, dokumenty i kartę płatniczą. Takie zachowanie musiało zostać stypizowane w ramach „dodatkowych” artykułów kodeksu karnego , choć stanowiąc jeden czyn, zostało ujęte w ramach art. 11 § 2 kk . Dodatkowo, z uwagi na dopuszczenie się przez oskarżonego przedmiotowego czynu w okresie 5 lat od odbycia (w terminie od 2 października 2012 roku do 14 lipca 2014 roku) kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 5 sierpnia 2009 roku, sygn. akt VI K 528/09, za umyślne przestępstwo podobne za art. 279 § 1 kk (wyrok SR w C. sygn. VI K 528/09 k. 113-116 ) kwalifikacje uzupełnia art. 64 § 1 kk . Stopień społecznej szkodliwości powyższego czynu jest najwyższy ze wszystkich przypisanych w niniejszym wyroku. Abstrahując od surowego, ustawowego zagrożenia przewidzianego dla zbrodni – co stanowi sam w sobie czytelny sygnał o naganności – wziąć należy pod uwagę fakt działania wspólnie i w porozumieniu z dwoma innymi sprawcami, nadużycie zaufania osoby znajomej, działanie przeciwko wielorakim dobrom – zdrowie, wolność, mienie, dokumenty oraz wykorzystanie tych ostatnich w późniejszym przestępstwie. Okoliczności przedmiotowe i podmiotowe oraz uprzednia karalność (dane o karalności k. 87-88, 193-195, 202-203, 212-214, 224-226, 298-301), w tym za przestępstwa podobne przeciwko mieniu (stąd zresztą recydywa z art. 64 § 1 kk ), zdecydowały o wymierzeniu kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W realiach sprawy, mimo że ociera się ona o dolną ustawowa granicę, to jednak jest to wieloletnie pozbawienie wolności a pod uwagę należało brać także rolę oskarżonego – co prawda w pewnym sensie inicjującą lecz już w zakresie samego zaboru mienia i straszenia przy tym nożem ograniczoną do współudziału, jak też okoliczność, że nóż posłużył li tylko demonstracji przewagi, natomiast pokrzywdzony nie poniósł uszczerbku na zdrowiu; ważne jest także, iż odzyskał najcenniejszy skradziony mu przedmiot – telefon komórkowy. Wspomniano wyżej, iż jedną z poszlak dowodzących udziału oskarżonego w rozboju na P. B. było posłużenie się przez M. S. skradzionym dowodem osobistym. Kilkanaście dni po dokonanym na B. rozboju, M. S. spotkał swoją koleżankę – M. G.