polegające na zaniechaniu zbadania materialno-prawnej podstawy wydanego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Olsztynie postanowienia o zabezpieczeniu z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt PO II Ds. 30.2018 i oceny prawidłowości zastosowanych przepisów, w tym możliwości wydania postanowienia o zabezpieczeniu w sprawie o przestępstwa skarbowe w oparciu o art. 45 k.k. skutkiem czego utrzymano w mocy wpis hipoteki przymusowej w oparciu o postanowienie wydane bez ważnej podstawy prawnej. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie dokonanego wpisu hipoteki przymusowej i oddalenie wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania przez Sądem pierwszej i drugiej instancji. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Księga wieczysta nr (...) prowadzona jest dla nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości W. , gmina N. , stanowiącej działkę oznaczoną nr (...) , o powierzchni 1,16 ha. W dziale II prawo własności wpisane jest na rzecz E. W. na podstawie trzech aktów notarialnych: umowy sprzedaży z dnia 5 czerwca 2012 r. (Rep (...) nr (...) ), podziału majątku, który był objęty wspólnością ustawową oraz umowy darowizny z dnia 22 czerwca 2016 r. (Rep (...) nr (...) ), małżeńskiej umowy majątkowej ustanawiającej rozdzielność majątkową z dnia 9 września 2014 r. (Rep (...) ). Postanowieniem o zabezpieczeniu majątkowym z dnia 1 sierpnia 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt PO II Ds. 30.2018, Prokurator Prokuratury Okręgowej w Olsztynie na podstawie przepisów: art. 291, 292, 293 § 1 k.p.k. i art. 747 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 131 § 1 k.k.s. w zw. z art. 22 § 2 pkt 4a k.k.s. , przy zastosowaniu art.45 § 1, 2 i 3 k.k. , postanowił dokonać zabezpieczenia na mieniu podejrzanego W. W. na poczet grożącego mu przepadku równowartości korzyści majątkowej z popełnienia przestępstwa lub ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej w kwocie nie mniejszej niż 2.000.000 zł, poprzez zajęcie mienia należącego do żony podejrzanego E. W. . Zabezpieczenia tego dokonał poprzez ustanowienie na rzecz Skarbu Państwa m.in. hipoteki przymusowej do kwoty 100.000 zł na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) . Powyższe postanowienie opatrzone zostało klauzulą natychmiastowej wykonalności. Apelacja nie jest zasadna. Postępowanie o wpis w księdze wieczystej ma charakter szczególny i zawiera autonomiczne regulacje w zakresie przebiegu postępowania dowodowego i podstaw orzekania. Zostały one określone w art.
, który stanowi, że rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten statuuje zasadę dokonywania wpisów w księdze wieczystej tylko na wniosek i w jego granicach. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że obowiązek badania treści wniosku i dokumentów mieści w sobie również ocenę, czy czynność materialnoprawna stanowiąca podstawę wpisu uzasadnia powstanie, zmianę lub wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej wykreślone (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 maja 2012 r., IV CSK 462/11, dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 546/16). Z normy art. 110 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1916) wynika, że hipotekę przymusową można uzyskać także na podstawie postanowienia prokuratora. Regulacja ta nawiązuje do przepisów postępowania karnego, w którym w art. 291 § 1 k.p.k. przewidziano możliwość zabezpieczenia wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego lub na mieniu, o którym mowa w art. 45 § 2 k.k. , jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia w zakresie kary grzywny, świadczenia pieniężnego, przepadku lub środka kompensacyjnego będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione. Sposób wykonania takiego zabezpieczenia określa przepis art. 292 k.p.k. Zgodnie z art. 292 § 1 k.p.k. zabezpieczenie grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego, obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz kosztów sądowych następuje w sposób wskazany w przepisach kodeksu postępowania cywilnego , chyba że ustawa stanowi inaczej. Zastosowanie znajdzie tu zatem przepis art. 747 k.p.c. , w myśl którego zabezpieczenie roszczeń pieniężnych następuje przez m.in. obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteka przymusową. Stosownie natomiast do art. 292 § 2 k.p.k. zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, który to zakaz podlega ujawnieniu w księdze wieczystej. Ścisłe ograniczenie kognicji sądu wieczystoksięgowego w art.
powoduje, że sąd ten jest uprawniony do badania postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym wyłącznie pod względem jego formy i treści, a zwłaszcza w kontekście art. 94 § 1 k.p.k. , który wskazuje na elementy formalnoprawne, które powinno zawierać takie postanowienie. Jest to oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie; data wydania postanowienia; wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy; rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej; uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania. Sąd wieczystoksięgowy nie może natomiast badać przesłanek zabezpieczenia majątkowego, jak chce tego skarżąca, ani też możliwości zastosowania określonego sposobu zabezpieczenia – zwłaszcza w kontekście grożącej kary lub środka penalnego o charakterze majątkowym. Do badania tych kwestii, tj. sposobu i zakresu zabezpieczenia, uprawniony jest wyłącznie sąd odwoławczy rozpoznający zażalenie na postanowienie prokuratora w przedmiocie zabezpieczenia, Przedłożone przez wnioskodawcę postanowienie z dnia 1 sierpnia 2018 r. zawiera wszystkie elementy określone w art. 94 § 1 k.p.k. , a treść tego postanowienia wskazuje na ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej własność uczestniczki postępowania. W związku z powyższym nie było podstaw do oddalenia wniosku o wpis hipoteki. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 w zw. z art. 13 § 2 orzekł jak w sentencji postanowienia. Bożena Charukiewicz Dorota Ciejek Krystyna Skiepko
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.