Sad powszechny, IV U 69/18

Sygn. akt IVU 69/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2018r. Sąd Rejonowy w Łomży IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Urszula Zaleska Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Laskowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018r. w Łomży na rozprawie sprawy z odwołania K. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o jednorazowe odszkodowanie na skutek odwołania od decyzji z dnia 19 marca 2018r. znak: (...) I. Oddala odwołanie. II. Zasądza od odwołującego się K. A. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. kwotę 180,-( sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt IV U 69/18 UZASADNIENIE K. A. złożył odwołanie od decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w Ł. z dnia 19.03.2018r. ,znak: (...) odmawiającej jemu prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, przyznanie jemu prawa do jednorazowego odszkodowania oraz zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi o wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania w sprawie o wykroczenie. Stwierdził, że do zdarzenia z dnia 25.10.2017r. doszło nie z jego winy i nie ponosi za nie odpowiedzialności. Podał, że ze sporządzonej opinii technicznej wynika ,że uszkodzenie układu hamulcowego pojazdu uniemożliwiało jemu jako kierującemu samochodem wykonanie skutecznych manewrów hamowania pojazdu . dlatego nie sposób przypisać jemu winy w spowodowaniu tego zdarzenia drogowego i będzie domagał się uniewinnienia. Wskazał, że oświadczenie o przyznaniu się do spowodowania wypadku złożył w szpitalu, gdzie został przewieziony na skutek odniesionych obrażeń i nie znał faktycznej przyczyny wypadku. W odpowiedzi na odwołanie (...) Oddział w B. wniósł o jego oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Organ rentowy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim wyroku nakazowego z dnia 08.02.2018r. wydanego przez Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej II Wydział Karny (sygn. akt. II W 640/17) wynika, że do zdarzenia doszło z winy odwołującego się w stopniu rażącego niedbalstwa, gdyż uznano go za winnego popełnienia wykroczenia i skazano na karę grzywny 300 zł. Sąd ustalił i zważył, co następuje: K. A. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą (...) Usługi (...) w S. .. Z tytułu jej prowadzenia został objęty od dnia 06.05.2013r. ubezpieczeniem wypadkowym( dwoód; akta ZUS). W dniu 25 października 2017r. K. A. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jadąc samochodem prywatnym marki P. o nr rej. (...) na spotkanie z pracownikiem podwykonawcy G. G. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...) z siedzibą w O. , w miejscowości P. , na łuku drogi zjechał na lewą stronę drogi do przydrożnego rowu, uderzając w ogrodzenie posesji nr (...) , uszkadzając i wywracając je. Doznał szeregu obrażeń wewnętrznych (dowód: dokumentacja medyczna - akta ZUS). Został przewieziony karetką pogotowia do Szpitala w O. , w którym przebywał przez okres 16 dni ( vide: pismo Komisariatu Policji w M. z dnia 05.01.2018r. – akta ZUS). Dokumentacja dotycząca zdarzenia wraz z wnioskiem o ukaranie K. A. za popełnione wykroczenie z art. 86 § 1 k.w. w zw. z art.19 ust.1 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym została przekazana do Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej. W dniu 08.02.2018r. Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej II Wydział Karny wydał w sprawie o sygn. akt II W 640/17 wyrok nakazowy, w którym uznał obwinionego K. A. za winnego popełnienia zarzucanego jemu wykroczenia polegającego na tym ,że w dniu 25.10.2017r. o godz. 13.00 w miejscowości P. , gmina A. ,kierując samochodem osobowym marki V. (...) nr. Rej. (...) po drodze publicznej nie dostosował prędkości do warunków ruchu , w wyniku czego na łuku drogi stracił panowanie nad pojazdem i zjechał na lewy pas jezdni , a następnie do przydrożnego rowu uderzając w ogrodzenie posesji nr (...) , uszkadzając je i wywracając pojazd czym spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym tj. o wykroczenie z art. 86 § 1 k.w. w zw. z art.19 ust.1 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym i na podstawie art. 86 § 1 kw skazał go na karę grzywny w kwocie 300 zł . Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 23.02.2018r. (dowód: wyrok nakazowy - akta sprawy sygn. akt II W 640/17 Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej). K. A. złożył w dniu 06.12.2017r. do organu rentowego zawiadomienie o wypadku. Organ rentowy uznał zdarzenie z dnia 25.10.2017r. za wypadek podczas wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej (dowód: opinia w sprawie prawnej kwalifikacji wypadku z dnia 08.03.2018r.). W dniu 13.03.2018r. organ rentowy sporządził kartę wypadku nr (...) i zakwalifikował zdarzenie z dnia 25.10.2017r. jako wypadek określony w art. 8 ust.3 pkt.3 ustawy z dnia 30.10.2002r. W pkt. 5 stwierdzono, iż wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez poszkodowanego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia spowodowane przez niego umyślnie lub na skutek rażącego niedbalstwa. Uznano, że poszkodowany nie zachował należytej ostrożności i nie jechał z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem( dowód: karta wypadku nr (...) – akta ZUS). Decyzją z dnia 19.03.2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił K. A. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 25.10.2017r. stwierdzając ,że wyłączną przyczyną tego wypadku było naruszenie przez odwołującego się przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia w ten sposób, że nie zachował on należytej ostrożności i nie jechał z prędkością zapewniającą panowanie nad pojazdem (dowód: decyzja z dnia 19.03.2018r. – akta ZUS). Postanowieniem z dnia 15.05.2018r. Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej nie uwzględnił wniosku ukaranego K. A. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od wydanego w dniu 08.02.2018r. wyroku nakazowego i odmówił przyjęcia sprzeciwu, wobec złożenia go po terminie. Sąd Okręgowy w Ostrołęce II Wydział Karny postanowieniem z 04.06.2018r. nie uwzględnił złożonego przez K. A. zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 15.05.2018r. (akta sprawy II W 640/17). Na wniosek K. A. zostało wszczęte przez policję postępowanie dotyczące sfałszowania jego podpisu na korespondencji skierowanej do niego przez ZUS ( (...) 219/18). W takcie mniejszego postępowania odwołujący się złożył ocenę techniczną pojazdu , ktorym poruszał się w dniu 25.10.2017r., sporządzoną na jego zlecenie przez biegłego rzeczoznawcę z zakresu ruchu drogowego i (...) ( dowód: ocena techniczna k.38-41). W sprawie została dopuszczona opinia biegłego sądowego z zakresu mechaniki pojazdowej, ruchu drogowego i rekonstrukcji wypadków - S. S. na okoliczność ( dowód: opinia k. 57-75) W ocenie Sądu odwołanie jako niezasadne, nie zasługiwało na uwzględnienie. Niezbędnym warunkiem utraty przez ubezpieczonego, poszkodowanego wypadkiem przy pracy, prawa do świadczeń przewidzianych ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych jest kumulatywne wystąpienie, zawartych w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, przesłanek. Po pierwsze wyłączną przyczyną wypadku musi być naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, a po wtóre naruszenie to ma być spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Zgodnie z treścią art.6 kc obowiązek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne, a więc to organ rentowy winien wykazać , iż wyłączną przyczyną wypadku było umyślne lub spowodowane na skutek rażącego niedbalstwa naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Zdaniem Sądu organ rentowy uczynił zadość powyższemu obowiązkowi. Organ rentowy wykazał, że wyłączną przyczyną wypadku było spowodowane na skutek rażącego niedbalstwa naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Przepisy dotyczące ochrony życia i zdrowia należy traktować szeroko i nie stanowią ich jedynie przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy zawarte w kodeksie pracy , ale wszelkie normy prawne, których powinien przestrzegać pracownik, w tym także przepisy o ruchu drogowym. Wskazać należy, iż o naruszeniu przez pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia wskutek rażącego niedbalstwa, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (viede: wyrok SN z 6.08.1976 r. III PRN 19/76 – nie publikowany) można mówić jedynie w sytuacji w której pracownik nie wykazał minimum należytej staranności wymaganej w konkretnej sytuacji oraz wówczas, gdy poszkodowany podejmuje działania z naruszeniem przepisów chociaż mógł i powinien był przewidzieć grożące niebezpieczeństwo, które zwykle występuje w danych okolicznościach faktycznych i dla każdego człowieka o przeciętnej przezorności jest oczywiste, przy czym musi to być przyczyna wyłączna. Ponadto rażące niedbalstwo w zachowaniu pracownika występuje również wtedy, gdy poszkodowany zachowuje się w sposób odbiegający jaskrawo od norm bezpiecznego postępowania i świadczy o całkowitym zlekceważeniu przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. (OSA 1998/11-12/44). Rażące niedbalstwo polega bowiem na takim zachowaniu pracownika, który przewiduje skutki swojego działania lub zaniechania lecz spodziewa się, że ich uniknie oraz gdy skutków tych nie przewiduje, chociaż może i powinien je przewidzieć. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się w sposób zgodny, że rażące niedbalstwo jest zachowaniem graniczącym z umyślnością, a zarazem takim, które daje podstawę do „szczególnie negatywnej oceny postępowania" pracownika. Powyższe rozumienie tego pojęcia zapoczątkował Trybunał Ubezpieczeń Społecznych, który w wyroku z dnia 20 września 1973 r., III TO 84/73 ( (...) 1975 r. nr 1, s. 74) wyjaśnił, że niedbalstwo pracownika jako wyłączna przyczyna wypadku przy pracy zwalnia zakład pracy od odpowiedzialności tylko wtedy, jeżeli miało charakter rażący, „a więc graniczyło z umyślnością". Natomiast umyślność naruszenia przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia ocenia się według zasad przyjętych w prawie karnym. Wina umyślna obejmuje zamiar bezpośredni oraz ewentualny realizacji danego czynu, a więc sprawca musi chcieć naruszyć obowiązujące przepisy i celowo zmierzać do osiągnięcia przewidywanego skutku albo przewidując możliwość ich naruszenia godzić się na to. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy, tj. sporządzona w sprawie opinia biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, ruchu drogowego o odtwarzania przebiegu kolizji i wypadków , jak też wydany w dniu 08.02.2018r. przez Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej II Wydział Karny wyrok nakazowy w sprawie sygn. akt. II W 640/17 w którym uznano obwinionego K. A. za winnego popełnienia zarzucanego jemu wykroczenia i na podstawie art. 86 par.1 kw skazano go na karę grzywny w kwocie 300 zł - wskazuje ,ze do wypadku w dniu 25.10.2017r. doszło na skutek rażącego niedbalstwa odwołującego się K. A. . Wskazać należy, iż ustalenia wynikające z przeprowadzonego postępowania sądowego znalazły potwierdzenie w sporządzonej w sprawie opinii sądowej przez S. S. -biegłego sądowego z zakresu mechaniki pojazdowej, ruchu drogowego i rekonstrukcji wypadków Sąd wobec sporu stron odnośnie przyczyny wypadku dopuścił dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia czy przyczyną wypadku mogła być przyczyna techniczna tkwiąca w pojeździe, jak twierdził odwołujący się, czy też niezachowanie odpowiedniej prędkości do warunków drogowych lub nieprawidłowa technika jazdy poszkodowanego oraz czy samochód, którym kierował marki V. (...) o nr rej. (...) był w dobrym stanie technicznym, czy też w stanie w którym pojazd nie powinien być dopuszczony do ruchu (k.45). Biegły stwierdził, że przyczyną zaistnienia zdarzenia z dnia 25.10.2017r. było niezachowanie przez kierującego samochodem marki V. (...) o nr rej. (...) ,czyli K. A. dopuszczalnej prędkości w miejscu zdarzenia, a tym samym nie dostosowanie taktyki i techniki jazdy do panujących warunków drogowych. Biegły zaznaczył, że możliwym było powstanie nagłego rozszczelnienia przewodu hamulcowego koła przedniego prawego, ponieważ posiadał on widoczne wcześniejsze ślady zużycia i uszkodzeń starzeniowych. Biegły wskazał także, że gdyby odwołujący się poruszał się z dozwoloną prędkością, to mógł uniknąć zdarzenia tylko w przypadku użycia hamulca awaryjnego. Biegły ustalił i uznał za wysoce prawdopodobne, że w dniu zdarzenia pojazd nie posiadał ważnych badań technicznych, a tym samym nie mógł być dopuszczony do ruchu drogowego, a tym samym odwołujący się K. A. nie mógł korzystać z tego pojazdu( dowód: opinia k. 57-75). Twierdzenia biegłego odnośnie braku ważnych badań technicznych pojazdu, którym poruszał się odwołujący się w momencie wypadku, znalazły potwierdzenie w danych z systemu Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ( (...) ) , z których wynika, że ostatnie zarejesrtowane w systemie (...) badania techniczne pojazdu marki V. (...) o nr rej. (...) zostało wykonane w dniu 18.07.2016r., w wyniku którego pojazd został dopuszczony do ruchu drogowego na okres 1 roku tj. do dnia 18.07.2017r. ( dowód: wydruk z (...) k. 94-95). Odwołujący się K. A. zobowiązany przez Sąd do złożenia dowodu rejestracyjnego pojazdu, na rozprawie w dniu 20.11.2018r. podał, że nie wie co się stało z dowodem rejestracyjnym samochodu i nie jest w stanie powiedzieć kiedy i gdzie wykonywał badanie techniczne samochodu (k.99). Sąd podzielił wnioski biegłego sądowego wypływające z opinii. Opinia spełniała wymogi w zakresie fachowości, albowiem sporządzona została przez osobę posiadającą wiadomości specjalne Została sporządzona w sposób rzetelny i precyzyjny. Język opinii jest zrozumiały, a tok rozumowania biegłego jasny, konkretny, pewny i pozbawiony wewnętrznych sprzeczności czy błędów logicznych. Biegły swoje wnioski w wystarczający sposób umotywował. Biegły w sposób przekonujący, logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego uzasadnił swoje stanowisko wskazując dlaczego dochodzi do takich, a nie innych wniosków. Opinia spełniła wymagania w zakresie zupełności. Dlatego też Sąd uznał sporządzoną w sprawie opinię za pełnowartościowy dowód. Sąd podzielił wnioski wypływające z opinii biegłego w tym zakresie i przyjął je za własne. W związku z powyższym, przedmiotowa opinia została przyjęta przez Sąd za podstawę swoich ustaleń w niniejszym postępowaniu. Także wyrok nakazowy w sprawie II W 640/17 Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej oraz wydruk z (...) stanowią wiarygodne i niepodważalne dowody w sprawie. Tym samym Sąd stanął na stanowisku, że ustalone w oparciu o całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego okoliczności wypadku, któremu uległ odwołujący się w dniu 25.10.2017r. dowodzą, iż do wypadku doszło na skutek naruszenia przez odwołującego się przepisów ruchu drogowego dotyczących ochrony życia i zdrowia. W ocenie Sądu zachowanie odwołującego się można zakwalifikować jako rażące niedbalstwo. Fakt użytkowania pojazdu bez ważnych badań technicznych należy ocenić jako zachowanie wybitnie naganne i wykazujące cechy rażącego niedbalstwa. Dlatego też Sąd zaaprobował stanowisko organu rentowego, że przyczyną wypadku było wyłącznie zachowanie odwołującego wskazujące na rażące niedbalstwo, tj. jazda samochodem bez ważnych badań technicznych i to jazda z prędkością niedostosowaną do sytuacji panującej na drodze. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności, które dały podstawę do szczególnie negatywnej oceny postępowania odwołującego się. Sąd nie podzielił twierdzeń odwołującego się ,że nie ponosi on winy za zaistnienie wypadku, ponieważ w trakcie jazdy doszło do nagłej awarii układu hamulcowego koła przedniego lewego( rozszczelnienia tego przewodu), co uniemożliwiło mu skuteczne podejmowanie manewrów wyhamowania pojazdu, które to twierdzenie opierał na ekspertyzie – ocenie technicznej pojazdu, wykonanej na jego zlecenie przez biegłego rzeczoznawcę z zakresu mechaniki pojazdowej i ruchu drogowego – R. S. ( k. 38-41). Po pierwsze , co wykazał także biegły sądowy S. S. , opinia techniczna wykonana przez R. S. nie zawiera fotografii strony wewnętrznej dowodu rejestracyjnego, na której są wpisy potwierdzające pozytywne wyniki badań technicznych pojazdu, zatem jest ona niekompletna i nie można uznać jej za wiarygodny dowód w sprawie. Po drugie odwołujący się nie przedstawił Sądowi dowodu rejestracyjnego i nie był w stanie wykazać , gdzie i kiedy wykonywał badanie techniczne pojazdu. Po trzecie wydruk z (...) wyraźnie wskazuje ,że w dniu wypadku pojazd nie posiadał aktualnych badań technicznych dopuszczających go do ruchu drogowego. Ponadto z opinii biegłego sądowego S. S. wyraźnie wynika, że oględziny przewodu hamulcowego oraz dokumentacja fotograficzna zgromadzona w aktach sprawy II W 640/17 nie zawiera informacji wskazujących na uwidocznienie śladów nagłego wycieku płynu hamulcowego i jednoczesnego w tym momencie uszkodzenia przewodu gumowego hamulca( jak twierdził odwołujący się) .Podał ,że płyn hamulcowy układu hamulcowego pojazdu w wyniku rozszczelnienia przewodu hamulcowego wypływałby pod znacznym ciśnieniem powodującym szybkie opróżnienie ilości płynu hamulcowego na zewnątrz pojazdu , a tym samym pozostawienie widocznych śladów jego wycieku na nawierzchni asfaltu , czego nie zawiera dokumentacja fotograficzna wykonana po wypadku. Wskazał także, że oględziny przewodu hamulcowego koła przedniego lewego wykazały ,że przewód ten nie posiada widocznych tłustych śladów zabrudzeń , wskazujących na nieszczelność tego przewodu , a uszkodzenia starzeniowe osnowy koła lewego są znacznie mniej widoczne niż przewodu koła prawego. Biegły wskazał, że w miejscu zdarzenia z uwagi na obszar zabudowany i ostry zakręt pod kątem 90 stopni, obowiązywała prędkości 30 km/h , co nakazywało dostosowanie prędkości do tego nakazu .Biegły ustalił ,że odwołujący się bezpośrednio przed uderzeniem w słupek ogrodzeniowy poruszał się z prędkością wyższą niż 70km/h ( dowód: opina k. 58-75). Reasumując, w ocenie Sądu w świetle przedstawionych wyżej i ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych oraz wskazanych powyżej dowodów, istnieje podstawa do przypisania odwołującemu się winy w spowodowaniu wypadku w dniu 25.10.2017r. na skutek naruszenia przepisów i zasad ruchu drogowego w stopniu rażącego niedbalstwa. Można bowiem sformułować szczególnie negatywną ocenę pod adresem jego zachowania się. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał, że twierdzenia organu rentowego, że wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez odwołującego się przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego wskutek rażącego niedbalstwa – zasługuje na aprobatę. Dlatego też Sąd, podzielił stanowisko organu rentowego, że zachodzą przesłanki wyłączające prawo odwołującego się do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego ( art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej). Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił odwołanie na podstawie art. 477 14 § 1 kpc . O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 kpc , zasądzając od odwołującego się na rzecz organu rentowego kwotę 180 zł ustaloną w oparciu o § 9 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz, U. z 2015r. poz. 1804. , zm. Dz.U z 2-16r. poz. 1667).