Sad powszechny, I Ca 428/18

Sygn. akt I Ca 428/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2018 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska Sędziowie SSO Joanna Składowska SSO Antoni Smus Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa J. P. przeciwko E. P. przy udziale interwenienta ubocznego Gminy Z. o opróżnienie lokalu mieszkalnego na skutek apelacji interwenienta ubocznego od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 5 września 2018 roku, sygnatura akt I C 710/18

1. oddala apelację;
2. zasądza od interwenienta ubocznego Gminy Z. na rzecz powoda J. P. 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt Ca 428/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 września 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt I C 710/18, Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli nakazał pozwanej E. P. opróżnienie, opuszczenie i wydanie powodowi J. P. budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości gruntowej w miejscowości (...) gmina Z. objętej księgą wieczystą (...) , wyznaczając termin spełnienia świadczenia w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się wyroku (pkt 1), przyznając pozwanej prawo do lokalu socjalnego (pkt 2) i wstrzymując wykonanie punktu 1 wyroku do czasu przedstawienia pozwanej przez Gminę Z. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach: Powód jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości (...) , objętej księgą wieczystą (...) . Nieruchomość tą powód otrzymał darowizną od rodziców w 1992 r. Na nieruchomości tej posadowiony jest dom mieszkalny, w którym powód zamieszkiwał z pozwaną E. P. w okresie małżeństwa stron trwającego od 14 października 1989 r. do 15 maja 2013 r. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód. W wyroku rozwodowym zasądzone zostały alimenty od powoda na rzecz pozwanej w wysokości po 400 złotych miesięcznie. Powód od 7 lat na stałe mieszka za granicą. Obecnie zamierza jednak wrócić do kraju i zamieszkać na ww. nieruchomości. Pozwana za zgodą powoda pozostała na nieruchomości, korzystając z całego budynku mieszkalnego, nie uiszczając z tego tytułu jakichkolwiek kwot. Pozwana od urodzenia cierpi na postępującą dystrofię mięśni, która prowadzi do zaniku mięśni. Obecnie stan zdrowia pozwanej pogorszył się na tyle, że pozwana nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga pomocy w wykonywaniu codziennych czynności. Pozwanej udzielają pomocy siostra M. N. i siostrzenica K. J. . Po mieszkaniu pozwana porusza się za pomocą balkoniku, zaś poza domem korzysta ze specjalnego wózka inwalidzkiego zasilanego akumulatorowo. Oprócz alimentów od powoda, pozwana otrzymuje świadczenie rentowe i dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 1 093,96 złotych miesięcznie. Jak zauważył Sąd Rejonowy, żądanie eksmisji znajduje swoją podstawę w art. 222 § 1 k.c. Pozwana nie ma samodzielnego tytułu prawnego do zajmowania lokalu, który stanowi wyłączną własność powoda. W trakcie małżeństwa stron prawa pozwanej w zakresie korzystania z budynku mieszkalnego zajmowanego wówczas przez oboje byłych małżonków, były chronione art. 28 1 k.r.o. Po rozwodzie pozwana korzystała z niego jedynie na podstawie stosunku prawnego zbliżonego swym charakterem do umowy użyczenia. Zgodnie z przepisem art. 365 1 k.c. , zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu. Bez wątpienia powód, występując przeciwko pozwanej z żądaniem eksmisji złożył jej jednocześnie oświadczenie woli obejmujące wypowiedzenie umowy użyczenia. Wypowiedzenie stało się skuteczne w chwili odebrania przez pozwaną odpisu pozwu w niniejszej sprawie ( art. 61 § 1 k.c. ). Sąd pierwszej instancji przyznał pozwanej prawo do lokalu socjalnego na podstawie z art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego , uwzględniając dotychczasowy sposób korzystania przez pozwaną z lokalu oraz jej szczególną sytuację materialną i rodzinną. Sąd rozważył w tym względzie zastrzeżenia zgłoszone przez pełnomocnika interwenienta ubocznego Gminy Z. , że obowiązek dostarczenia lokalu socjalnego stanowi znaczne obciążenie ze względu na ograniczone zasoby mieszkaniowe. Okoliczność ta nie może zdaniem Sądu Rejonowego być bezwzględnym priorytetem, zwłaszcza przy ocenie interesów interweniującej w procesie Gminy w zestawieniu z interesem słabszej pod każdym społecznym względem pozwanej. Interwenient uboczny Gmina Z. wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego, zaskarżając orzeczenie w części, tj. w zakresie pkt. 1, 2 i 3 i podnosząc następujące zarzuty:
3. sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez błędne przyjęcie, że spełnione są przesłanki do przyznania pozwanej prawa do lokalu socjalnego i eksmitowania jej z dotychczasowego miejsca zamieszkania, w sytuacji gdy nie orzeczono jeszcze o podziale majątku wspólnego małżonków;
4. naruszenie prawa materialnego - art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów , mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i ustalenie, iż spełnione zostały przesłanki do przyznania pozwanej lokalu socjalnego w sytuacji, gdy żadna z przesłanek nie została spełniona;
5. naruszenie art. 42, 43 i 45 k.r.o. , odpowiednio stosowanych przepisów art. 1036 i nast. k.c. w zw. z art. 46 k.r.o. oraz art. 195 i nast. k.c. w zw. z art. 1035 k.c. i 46 k.r.o poprzez dokonanie ich błędnej wykładni i w konsekwencji orzeczenie o eksmisji jeszcze przed rozstrzygnięciem o sposobie podziału majątku wspólnego. W oparciu o wskazane zarzuty, skarżąca wniosła o zmianę rozstrzygnięcia poprzez oddalenie powództwa oraz poprzez rozliczenie kosztów procesu stosownie do wyniku sprawy zweryfikowanego w toku instancji oraz o zasądzenie od powoda na rzecz interwenienta ubocznego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych, w postępowaniu przed Sądem w pierwszej i drugiej instancji. Powód i pozwana domagali się oddalenia apelacji na koszt skarżącej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, skarżąca w zasadzie nie zakwestionowała dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. Ustalenia te znajdują swoją podstawę w przeprowadzonych dowodach, przy braku dowodów przeciwnych, a krytyka orzeczenia zawarta w apelacji nie dotyczy ocen przeprowadzonych dowodów pod kątem zasad logiki i doświadczenia życiowego, lecz wyciągniętych z ustalonych faktów wniosków w zakresie spełnienia przesłanek z art. 222 § 1 k.c. , co należy rozpatrywać w kontekście prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Co do zaś zarzutu naruszenia art. 42, 43 i 45 k.r.o. , art. 1036 i nast. k.c. w zw. z art. 46 k.r.o. oraz art. 195 i nast. k.c. w zw. z art. 1035 k.c. , podnieść trzeba, iż nieruchomość, której opuszczenia i opróżnienia przez pozwaną domagał się powód stanowiła i stanowi jego majątek osobisty, a zatem nie jest składnikiem majątku wspólnego byłych małżonków. Z tego też względu nie jest możliwe, jak twierdzi skarżąca, aby w postępowaniu o podział majątku wspólnego stron nieruchomość przypadła pozwanej. Przedmiotem podziału mogą być wyłącznie składniki majątku wspólnego. W toku właściwego postępowania pozwana może domagać się jedynie zwrotu ewentualnych nakładów poczynionych na tę nieruchomość ze wspólnego majątku, zgodnie z art. 45 §1 k.r.o. Innymi słowy, nie ma podstaw prawnych do uzyskania przez pozwaną - wbrew woli powoda - praw rzeczowych do nieruchomości, a prawa obligacyjne, jak ustalił Sad pierwszej instancji, nie istnieją. Nie sposób zgodzić się również ze skarżącą, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przyznania pozwanej prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 14 ust. 3 z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego . Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, zgodnie ze wskazanym przepisem, należało w tym zakresie wziąć pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez pozwaną z lokalu oraz jej szczególną sytuację materialną i rodzinną. Pozwana osiąga bardzo niewielkie dochody, a jest osobą żyjącą w jednoosobowym gospodarstwie domowym. Co najistotniejsze, jest nie tylko całkowicie niezdolna do pracy, ale wymaga stałej pomocy osób drugich. Z uwagi na charakter schorzeń, na które cierpi, jej stan zdrowia będzie się systematycznie pogarszał. Pozwana mieszkała w domu powoda od wielu lat, nie posiada żadnego majątku i nie ma możliwości zamieszkania w innym lokalu. Nie może budzić wątpliwości, biorąc pod uwagę zwiększone potrzeby pozwanej związane z chorobą, że skromne dochody, jakimi dysponuje nie pozwalają na wynajęcie mieszkania na wolnym rynku. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, na podstawie art. 385 k.p.c. , Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i 3 oraz 107 zdanie drugie w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. , zasądzając od skarżącej na rzecz powoda zwrot wynagrodzenia pełnomocnika wg stawki określonej zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.).