Sad powszechny, VI U 297/18

Sygn. akt VI U 297/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie, VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: (...) Klaudia Kłosińska Protokolant: Iwona Wołyniec po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy E. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. z udziałem Komendy (...) na skutek odwołania od decyzji z dnia 23 lipca 2018 r., (...) o świadczenie rehabilitacyjne

1. zmienia zaskarżoną decyzję w punkcie 1 w ten sposób, że uznaje, że E. K. nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu chorobowego za okres od 1 lutego 2018 r. do 28 lutego 2018 r. w kwocie 1.555,12 zł brutto (tysiąc pięćset pięćdziesiąt pięć złotych i dwanaście groszy);
2. w pozostałym zakresie odwołanie oddala. UZASADNIENIE W dniu 17 sierpnia 2018 r. E. K. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) W. z dnia 23 lipca 2018 r., znak (...) - (...) co do punktu 1 decyzji, w zakresie, w którym organ rentowy odmówił jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 lutego 2018 r. do dnia 28 lutego 2018 r. oraz zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu chorobowego za okres od 1 lutego 2018 r. do 28 lutego 2018 r. w kwocie 1.555,12 zł. W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że w dniu pobrania świadczenia rehabilitacyjnego za luty 2018 r. nie wiedziała o tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję przyznającą jej prawo do emerytury od dnia 1 lutego 2018 r. ( odwołanie k. 1-14) . W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie podnosząc, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury, a zatem kwota wypłacona E. K. podlega zwrotowi ( odpowiedź na odwołanie k. 15-16) . W toku postępowania strony podtrzymywały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie. Zawiadomiony o toczącym się postępowaniu zainteresowany, Komenda (...) , nie ustosunkował się do odwołania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 11 października 2017 r., znak (...) -zas, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. przyznał E. K. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 5 października 2017 r. od dnia 3 marca 2018 r. ( dowód: decyzja ZUS k. 4, zeznania E. K. k. 34-35, e-protokół: (...) ) W dniu 13 lutego 2018 r. E. K. złożyła wniosek o przyznanie emerytury wskazując w nim, że pobiera świadczenie rehabilitacyjne, zaś w dniu 23 lutego 2018 r. zwróciła się do pracodawcy z wnioskiem o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dniem 3 marca 2018 r. ( dowód: kopia wniosku o emeryturę k. 23-25, wniosek o rozwiązanie umowy o pracę k. 11, pismo Wydziału Kadr Komendy (...) k. 12, zeznania E. K. k. 34-35, e-protokół: (...) ) W dniu 26 lutego 2018 r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w W. wydał decyzję o przyznaniu emerytury E. K. od dnia 1 lutego 2018 r. z jednoczesnym zawieszeniem jej wypłaty z uwagi na kontynuację zatrudnienia. Tego samego dnia E. K. pobrała świadczenie rehabilitacyjne za luty 2018 r. Decyzja o przyznaniu emerytury została jej doręczona w marcu 2018 r. ( dowód: decyzja z 26.02.2018 r. k. 5-6, korespondencja mailowa ZUS i (...) akta organu rentowego, zeznania E. K. k. 34-35, e-protokół: 00:00:11-00:06:52) W dniu 3 marca 2018 r. E. K. rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron. Decyzją z dnia 23 marca 2018 r., znak (...) , organ rentowy ustalił wysokość emerytury i podjął wypłaty od dnia 1 marca 2018 r. Świadczenie emerytalne za okres marzec-kwiecień 2018 r. zostało wypłacone w dniu 6 kwietnia 2018 r. Decyzją z dnia 23 lipca 2018 r., znak (...) - (...) 07, Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. wydał decyzję, którą w punkcie 1 odmówił E. K. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 1 lutego 2018 r. do 3 marca 2018 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu chorobowego za okres od 1.02.2018 r. do 28.02.2018 r. w kwocie 1.555,12 zł brutto, zaś w punkcie 2 uznał, że powstała nadpłata świadczenia rehabilitacyjnego z funduszu chorobowego za okres od 1.03.2018 r. do 3.03.2018 r., w kwocie 166,62 zł brutto, którą płatnik składek Komenda (...) w W. , ul. (...) , nienależnie rozliczył w ciężar składek na ubezpieczenie społeczne. ( dowód: świadectwo pracy k. 13, decyzja z dnia 23 marca 2018 r. k. 7-8, potwierdzenie wypłaty k. 10, decyzja z 23 lipca 2018 r. – akta organu rentowego zeznania E. K. k. 34-35, e-protokół: (...) ) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów. Odnosząc się do osobowych źródeł dowodowych, Sąd uznał zeznania przesłuchanej w charakterze strony E. K. za miarodajne i mogące stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Analizując treść zeznań odwołującej się, Sąd nie dopatrzył się niespójności bądź niejasności, które dyskwalifikowałyby ich przydatność dla poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Wprawdzie ustalając datę pobrania spornego świadczenia Sąd przyjął dzień 26 lutego 2018 r., wskazany przez Komendę (...) , nie zaś 27 lutego 2018 r., który podawała E. K. , jednak tego rodzaju rozbieżność nie wpływa na ocenę wiarygodności odwołującej się. Informacje w tym przedmiocie udzielone przez płatnika świadczenia były zdaniem Sądu bardziej miarodajne, albowiem jako podmiot zatrudniający szereg pracowników jest zobowiązany do prowadzenia szczegółowej dokumentacji, na podstawie której można precyzyjnie ustalić daty i wysokość wypłacanych świadczeń. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się nadto na dowodach z dokumentów przedłożonych do akt sprawy. Część z nich, jak decyzje organu rentowego, stanowią dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania ( art. 244 § 1 kpc ), korzystające z domniemania prawdziwości zawartej w nich treści. Za wiarygodne Sąd uznał również pozostałe materiały zgromadzone w toku postępowania, takie jak świadectwo pracy, potwierdzenie wypłaty, wniosek o rozwiązanie umowy o pracę czy wydruki korespondencji mailowej. Żadna ze stron nie negowała ich autentyczności i rzetelności, zaś Sąd z urzędu nie znalazł przyczyn skutkujących koniecznością wyłączenia ich z puli wiarygodnego materiału dowodowego. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2017 poz 1368 t.j.) świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje m.in. osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Należy przy tym zaznaczyć, że osobą „uprawnioną do emerytury” w świetle powyższego przepisu jest osoba spełniająca wszystkie przesłanki nabycia prawa do tego świadczenia i której prawo do emerytury zostało ustalone decyzją organu rentowego, nawet jeśli prawo to uległo zawieszeniu z powodu kontynuowania zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II UK 41/10, LEX nr 701658). Dla ustalenia „uprawnienia do emerytury” nie ma nadto znaczenia fakt przyznania emerytury decyzją wydaną z mocą wsteczną. Art. 18 ust. 7 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa nie przewiduje bowiem wyjątków od ustanowionej w nim zasady, przez co brak przeszkód do uznania, że pobrane świadczenie rehabilitacyjne nie przysługiwało ubezpieczonemu z uwagi na następcze przyznanie prawa do emerytury. W ocenie Sądu z uwagi na brzmienie ww. przepisu organ rentowy prawidłowo uznał, że świadczenie rehabilitacyjne za luty 2018 r. nie przysługiwało odwołującej się. Z tego względu odwołanie w zakresie wniosku o zmianę decyzji w części odmawiającej E. K. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 1.02.2018 r. do 28.02.2018 r. podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 kpc . Należy jednak zaznaczyć, że nie zawsze ustalenie, iż świadczenie rehabilitacyjne nie przysługiwało jest jednoznaczne z obowiązkiem jego zwrotu. Podstawą zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustawy (Dz. U. 2017 poz. 1778 t.j.), zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11 . Jednocześnie ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z art. 84 ust. 2 ww. ustawy za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania ( pkt 1) oraz świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia ( pkt 2) . W przedmiotowej sprawie obowiązek zwrotu pobranego świadczenia może być rozważany wyłącznie pod kątem pkt 1 albowiem jednoznacznie ustalono, że E. K. składając wniosek o przyznanie emerytury wskazała, że pobiera świadczenie rehabilitacyjne. Dalsze rozważania dotyczące zasadności obowiązku zwrotu świadczenia będą więc czynione w kontekście art. 84 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Powoływany przepis, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , którą jest świadomość osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części. Podstawowym zatem warunkiem uznania, że wypłacone świadczenie podlega zwrotowi w myśl ww. przepisu jest, po pierwsze, brak prawa do świadczenia oraz, po drugie, świadomość tego osoby przyjmującej to świadczenie, płynąca ze stosownego pouczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I UK 174/09, LEX nr 585709). Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał E. K. prawo do emerytury decyzją z dnia 26 lutego 2018 r., czyli wydaną tego samego dnia, w którym ubezpieczona pobrała świadczenie rehabilitacyjne za luty 2018 r. Decyzja została wysłana do E. K. zwykłym listem, a doręczona dopiero w marcu 2018 r. Oznacza to, że 26 lutego 2018 r., to jest w dniu pobrania przez ubezpieczoną świadczenia rehabilitacyjnego, E. K. nie wiedziała o przyznaniu jej prawa do emerytury. Skoro wiedza świadczeniobiorcy o okoliczności wyłączającej prawo do świadczenia wystąpiła dopiero po pobraniu świadczenia, nie sposób uznać, aby podlegało ono zwrotowi albowiem pobrane w tych okolicznościach świadczenie nie może być uznane za „świadczenie nienależnie pobrane” w rozumieniu art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Zdaniem Sądu ustalenie, że decyzja o przyznaniu emerytury została wydana w dniu, w którym E. K. pobrała świadczenie rehabilitacyjne (a zatem nie mogła mieć wiedzy o zapadłym orzeczeniu, które zostało jej doręczone dopiero w marcu) prowadzi do wniosku, że świadczenie zostało wypłacone w sposób, na który nie miała wpływu wina świadczeniobiorcy. Nie można także przyjąć, że w sferze świadomości E. K. pozostawało pobieranie świadczenia nienależnego. Skoro zaś wiedza świadczeniobiorcy o okoliczności wyłączającej prawo do świadczenia powstała post factum, a do tego pobranie świadczenia nie stanowiło wyniku sprzecznej z prawem działalności ubezpieczonej, to nie ma podstaw do uznania, że wypłacone należności podlegają zwrotowi na podstawie art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2009 r., sygn. akt I UK 174/09, LEX 585709, wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I UK 261/15, LEX nr 2057612,wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 11 września 1996 r., sygn. akt III Aur 105/96, OSA 1997/7-8/21, wyrok Sądu Okręgowego (...) z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt VII Ua 35/16, LEX nr 2243142). Z tego powodu odwołanie było zasadne w części dotyczącej obowiązku zwrotu świadczenia rehabilitacyjnego i skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji na podstawie art. 477 14 § 2 kpc . Z uwagi na fakt, że zasadnicze żądanie odwołującej się zostało uwzględnione, E. K. uznano za stronę wygrywającą proces, przez co wniosek organu rentowego o zasądzenie zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 98 kpc nie został uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.