Sad powszechny, VIII U 1637/18

Sygn. akt VIII U 1637/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. Dyrektor (...) w Ł. odmówił E. Z. wypłaty świadczenia niezrealizowanego po M. J. (ojcu wnioskodawczyni). W uzasadnieniu organ emerytalny podniósł, że uprawnienia członka rodziny do świadczenia nie wypłaconego zmarłemu przysługują tylko w takim przypadku, gdy uprawniony wystąpił z wnioskiem o świadczenie i jeszcze przed datą wypłaty świadczenia zmarł, natomiast w dniu śmierci M. J. miał już ustalone prawo do świadczenia i stale je pobierał. (decyzja – k.257 akt (...) ) W dniu 10 lipca 2018 r. E. Z. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o zmianę decyzji poprzez przyznanie jej niezrealizowanego świadczenia po zmarłym ojcu za miesiąc maj 2018. Wskazywała, że prowadziła z ojcem wspólne gospodarstwo domowe. Wniosła o zwrot kosztów procesu według norm przepisanych. (odwołanie – k. 3 - 4) Odpowiadając na odwołanie pismem z dnia 13 sierpnia 2018 roku Dyrektor (...) wniósł o jego oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k. 6) Na rozprawie w dniu 9 października 2018 r pełnomocnik organu emerytalnego oświadczył, że nie jest sporna okoliczność wspólnego zamieszkiwania wnioskodawczyni i zmarłego .(e – prot. 00:01:10) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ojciec wnioskodawczyni E. M. J. był uprawniony od 1 września 1981 r do emerytury wojskowej. Od 21 stycznia 2013 r był wdowcem. (decyzja – k. 13, 231 akt (...) ) M. J. mieszkał ostatnio przed śmiercią z córką E. Z. . (okoliczność przyznana) M. J. zmarł w dniu 8 maja 2018 roku. (odpis skrócony aktu zgonu – k. 244 akt (...) ) W dniu 9 maja 2018 r. E. Z. , jako córka zmarłego, wystąpiła z wnioskiem o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po ojcu M. J. – należnej mu emerytury. (wniosek – k. 256 akt (...) ) Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i aktach rentowych, których nie kwestionowała żadna ze stron postępowania. Sąd oddalił wnioski dowodowe wnioskodawczyni w postaci zeznań świadków, z uwagi na to, że okoliczności, na które mieliby zeznawać nie były sporne pomiędzy stronami. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołanie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne pomiędzy stronami, a jedynie interpretacja art. 46 ustawy z dnia z dnia 10 grudnia 1993 r.o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U.2017.2225 t.j.), zgodnie z którym w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia pieniężne, świadczenia należne jej do dnia śmierci przysługują, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, małżonkowi i dzieciom, a w razie ich braku - kolejno: wnukom, rodzicom, dziadkom i rodzeństwu. Osoby te mają prawo do udziału w nieukończonym postępowaniu prowadzonym dalej w sprawie tych świadczeń. Świadczenia, o których mowa w ust. 1, wypłaca się: 1) małżonkowi lub dzieciom osoby, która zgłosiła wniosek, zamieszkałym z nią w dniu jej śmierci; 2) małżonkowi lub dzieciom niespełniającym warunku określonego w pkt 1 albo innym członkom rodziny, o których mowa w ust. 1, jeżeli pozostawali na utrzymaniu osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia, lub osoba ta pozostawała na ich utrzymaniu. Prawo do świadczeń określonych w ust. 1 ustaje w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia te przysługiwały, chyba że osoba, o której mowa w ust. 1, wystąpi z wnioskiem o dalsze prowadzenie postępowania. Organ emerytalny odmówił prawa do niezrealizowanego świadczenia podnosząc, że zmarły miał już ustalone prawo do świadczenia i je pobierał, a zdaniem organu takiej sytuacji nie reguluje art. 46 ustawy. Z taką interpretacja nie można się zgodzić, a wskazane orzecznictwo (m.in.wyrok SA w Szczecinie z dnia 8.02.2018 r, III AUa 289/17) w odpowiedzi na odwołanie ma charakter jednostkowy i nieugruntowany. W świetle dotychczasowego, ugruntowanego orzecznictwa, w ocenie Sądu przepis ten dotyczy wszystkich przypadków braku realizacji świadczenia w okresie między złożeniem wniosku o emeryturę i rentę a śmiercią uprawnionego, czyli zarówno te gdy wnioskodawca zmarł w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia , jak i te, gdy nastąpił zgon osoby mającej już ustalone prawo do emerytury bądź renty decyzją organu rentowego lub wyrokiem sądu. /tak SA w Łodzi w wyroku z dnia 4.04.2017 III AUa 664/16, LEX nr 2295279, uchwała 7 sędziów SN z dnia 26.02.1965 r, III PO 22/64, uzasadnienie do wyroku SN z dnia 13.01.2015, II UK 144/14, wyrok SA w Białymstoku z dnia 1.12.2016 r , III AUa 546/16, LEX nr 2188821 - orzeczenia te zostały wydane na tle art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy czym w spornym zakresie przepis ten jest zbieżny z art. 46 ustawy o zaopatrzeniu…, nadto bezpośrednio art. 46 ustawy bezpośrednio dotyczy: wyrok SA w Gdańsku z dnia 3.12.2012 r, III AUa 895/12, Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych). Niezrealizowane świadczenie emerytalne lub rentowe, to bowiem takie świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało jej wypłacone. (tak wyrok SA w Łodzi z dnia 4.12.2013 r, III AUa 386/13, LEX nr 1428144). Kierując się zasadą racjonalności ustawodawcy trudno byłoby przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było postawienie osób, które dopiero zgłosiły wniosek o przyznanie określonego świadczenia w bardziej korzystnej sytuacji niż osób, które prawo do takiego świadczenia już nabyły. Z treści art. 46 ust. 1 in fine cytowanej ustawy, którym to przepisem ustawodawca przyznał wymienionym osobom uprawnienie do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nie wpływa wniosek, że osoby te nie mają prawa do wypłaty zaległych a niezrealizowanych świadczeń w wypadku, gdy świadczenia zostały już ustalone za życia osoby, która zgłosiła wniosek o ich wypłatę, i że osoby określone w tym przepisie mogą być pozbawione prawa do świadczeń, a prawo to ma przejść na inną, nawet obcą osobę (np. spadkobiercę testamentowego). Osoby określone w omawianym przepisie zwykle należą do grona spadkobierców, ale przepis art. 46 ustawy lepiej zabezpiecza ich interesy niż przepisy prawa spadkowego , gdyż osoby te mogą zrealizować zaległe świadczenia bez potrzeby przeprowadzania formalności wynikających i przewidzianych w postępowaniu spadkowym, a przede wszystkim mogą je zrealizować także wówczas, gdy długi spadkowe są wyższe niż aktywa, a osoby te odrzuciły spadek. Wobec powyższego w związku ze spełnieniem przez wnioskodawczynię przesłanek z art. 46 cytowanej ustawy, Sąd Okręgowy, na postawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał E. Z. prawo do niezrealizowanego świadczenia za miesiąc maj 2018 roku po zmarłym w dniu 8 maja 2018 roku ojcu M. J. , o czym orzekł w sentencji wyroku.