Sad powszechny, IV U 28/18

Sygn. akt IV U 28/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 stycznia 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st. sekr. sądowy Anna Wąsak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2019 r. w S. odwołania A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 22 listopada 2017 r. Nr (...) w sprawie A. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i dodatek pielęgnacyjny I. zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje A. K. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 23 lutego 2017 roku do 25 października 2019 roku; II. w pozostałej części oddala odwołanie. Sygn. akt IV U 28/18 UZASADNIENIE Decyzją z 22 listopada 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. , działając na podstawie art.57 i 75 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił ubezpieczonej A. K. prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji wskazując, że komisja lekarska ZUS nie stwierdziła u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Odwołanie od w/w decyzji złożyła A. K. wnosząc o jej zmianę i ustalenie jej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona podniosła, iż była uprzednio uprawniona do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, a jej stan zdrowia od tamtego czasu nie uległ żadnej poprawie. Wskazała, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy, a dochód otrzymywany z tytułu renty w związku z częściową niezdolnością do pracy nie jest wystarczający na pokrycie kosztów leczenia i utrzymania (odwołanie ubezpieczonej od decyzji ZUS k.1 akt sprawy). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 listopada 2017r., która nie stwierdziła u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa a odwołanie nie wnosi do sprawy żadnych nowych dowodów faktycznych lub prawnych, które uzasadniałyby zmianę tej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3 sprawy). Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczona A. K. , urodzona (...) w S. , na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 13 marca 2015r. uprawniona była do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 30 grudnia 2014r. do 31 grudnia 2015r. (decyzja z 13 marca 2015r. k.32 akt rentowych). Kolejną decyzją z 15 grudnia 2015r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej dalsze prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, tj. na okres do 31 grudnia 2016r. (decyzja z 15 grudnia 2015r. k.47 akt rentowych). W dniu 16 listopada 2016r. ubezpieczona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z wnioskiem o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres (wniosek ubezpieczonej k.50-51 akt rentowych). Rozpoznając ten wniosek organ rentowy skierował ubezpieczoną na badanie przez lekarza orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z 1 grudnia 2016r. stwierdził, że ubezpieczona jest częściowo niezdolna do pracy do 31 grudnia 2018r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS k.52 akt rentowych). Mając na uwadze powyższe orzeczenie, decyzją z 16 grudnia 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. przyznał ubezpieczonej od 1 stycznia 2017r. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres do 31 grudnia 2018r. (decyzja z 16 grudnia 2016r. k.53 akt rentowych). W dniu 28 lutego 2017r. ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o skierowanie do lekarza orzecznika ZUS celem ponownego ustalenia niezdolności do pracy związku z pogorszeniem stanu zdrowia oraz ubiegania się o dodatek pielęgnacyjny (wniosek ubezpieczonej z 28 lutego 2017r. k.72 akt rentowych). Po rozpoznaniu powyższego wniosku orzeczeniem z 16 października 2017r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy oraz nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 16 października 2017r. k.73 akt rentowych). Od powyższego orzeczenia ubezpieczona wniosła sprzeciw (sprzeciw ubezpieczonej od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS k.55 akt rentowych – tom dokumentacji medycznej), w związku z czym została skierowana na badanie przez komisję lekarską ZUS, która orzeczeniem z 17 listopada 2017r. ustalił, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy oraz nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji (orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z 17 listopada 2017r. k.77 akt rentowych). W oparciu o powyższe orzeczenie komisji lekarskiej ZUS zaskarżoną decyzją z 22 listopada 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił ubezpieczonej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji (zaskarżona decyzja z 22 listopada 2017r. k.78 akt rentowych). Ubezpieczona ma 59 lat i wykształcenie zawodowe – piekarz. Najdłużej, tj. przez ponad 24 lata, pracowała jako prasowaczka w pralni w (...) Szpitalu Wojewódzkim w S. . Pracę zakończyła w związku likwidacją pralni (świadectwo pracy z 31 sierpnia 2012r. k.7 akt rentowych). Ubezpieczona jest po rozwodzie i ma jednego dorosłego syna. Na co dzień ubezpieczona jest pod opieką matki – D. G. , która pomaga jej w prowadzeniu gospodarstwa domowego – robi za nią pranie, zakupy, chodzi z nią na wizyty lekarskie (wyjaśnienia ubezpieczonej i oświadczenie matki ubezpieczonej D. G. k.64v akt sprawy). Ubezpieczona cierpi na organiczne zaburzenie osobowości i zachowania, zaburzenia depresyjno – lękowe, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 i otyłość. Od 2010r. leczy się w (...) w S. . Była kilkukrotnie hospitalizowana oraz odbyła rehabilitację leczniczą. W badaniu psychiatryczno-psychologicznym na potrzeby opinii sądowej stwierdzono, że u ubezpieczonej występują zaburzenia w funkcjonowaniu poznawczym w zakresie pamięci krótkotrwałej, średnioterminowej oraz długoterminowej oraz zaburzenia koncentracji uwagi i tempa uczenia się nowego materiału. Ubezpieczona wykazuje tendencję do agrawacji objawów psychopatologicznych, jednak ta nie jest u niej intencjonalna, a wynika z zaburzeń krytycyzmu i z regresyjnych mechanizmów obronnych. W stosunku do funkcjonowania przed chorobowego biegły zauważył, że globalne funkcje poznawcze uległy u ubezpieczonej znacznemu obniżeniu. Istniejące dysfunkcje mózgowe na podłożu zmian organicznych w ośrodkowym układzie nerwowym ujawniają się zarówno w sferze poznawczej jak i emocjonalno-motywacyjnej. W funkcjonowaniu osobowościowym oprócz zaburzeń krytycyzmu i regresyjnych mechanizmów obronnych u ubezpieczonej występują stany obniżonego nastroju, niska tolerancja na stres, wahania nastroju, podwyższony poziom lęku i przede wszystkim zaburzenia funkcji motywacyjnych i planowania, które skutkują znacznym obniżeniem dynamiki aktywności i zaradności życiowej. W opinii biegłych częste hospitalizacje psychiatryczne ubezpieczonej nie wynikały z tendencji do symulacji objawów choroby psychicznej, dlatego nie jest trafne interpretowanie zachowań, które ubezpieczona prezentowała w dniu 10 października 2017r. podczas badania przez konsultanta ZUS, jako intencjonalnej agrawacji objawów psychopatologicznych. Zachowania takie jak zaniedbanie higieniczne, utrudniony kontakt, okresowe rozżalanie się i płacz, są objawem uwarunkowanych organicznie zburzeń charakteryzujących się znaczną zmianą stałych wzorców zachowań przedchorobowych, szczególnie w zakresie ekspresji emocji, potrzeb i popędów. W ocenie biegłych opisany stan powoduje, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy, natomiast nie ma podstaw, by uznać ją za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Za datę powstania u ubezpieczonej całkowitej niezdolności do pracy uznać należy datę wystawienia zaświadczenia o stanie zdrowia dla celów ZUS przez leczącego ją specjalistę psychiatrę ,tj. dzień 23 lutego 2017r., a przewidywany okres trwania tej niezdolności to 31 października 2019r. (opinia biegłych psychiatry B. G. i psychologa L. S. z 8 października 2018r. k.71-72 akt sprawy oraz uzupełniająca opinia tych biegłych z 2 stycznia 2019r. k.80 akt sprawy). Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonej A. K. podlegało uwzględnieniu w części dotyczącej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z art.57 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015r., poz.748 ze zm.) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a niezdolność do pracy powstała w czasie zatrudnienia, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia, przy czym ostatniego wymogu nie stosuje do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. W myśl art.12 ust.1, 2 i 3 powyższej ustawy niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Stosownie do treści art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia. Rozstrzygnięcie o zasadności odwołania ubezpieczonej od decyzji organu rentowego odmawiającej jej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji wymagało ustalenia czy u ubezpieczonej istnieje niezdolność do pracy w stopniu całkowitym oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji. W tym celu Sąd zasięgnął opinii specjalistów z zakresu schorzeń, na które cierpi ubezpieczona, a zatem lekarza psychiatry i psychologa. Sporządzona na tę okoliczność łączna opinia dała podstawy do ustalenia, że ubezpieczona jest osobą całkowicie niezdolną do pracy od 23 lutego 2017r. (data zaświadczenia lekarza psychiatry wystawionego na druku ZUS N-9 na potrzeby wniosku o ponowne ustalenie prawa do renty w związku z pogorszeniem stanu zdrowia k.45 akt rentowych – tom dokumentacji medycznej), a przewidywany okres trwania tej niezdolności to 31 października 2019r., a ponadto, że nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Analizując przedmiotowe opinią wraz z opinią uzupełniającą (k.71-72 i 80 akt sprawy), Sąd doszedł do przekonania, że stanowi ona miarodajny dowód w sprawie, gdyż wydana została po zapoznaniu się biegłych z całokształtem dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie i po zbadaniu ubezpieczonej. Biegli jednoznacznie stwierdzili, że istniejące u ubezpieczonej objawy psychopatologiczne powodują, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy, przy czym określone zachowania ubezpieczonej nie powinny być interpretowane jako agrawacja, czy symulacja objawów choroby, wpisują się one bowiem w obraz choroby. W ocenie biegłych ubezpieczona wymaga dalszego leczenia i z pewnością nie jest zdolna do podjęcia żadnej pracy. Sąd uznał ustalenia biegłych za miarodajne dla rozstrzygnięcia sprawy i dlatego zmienił zaskarżoną decyzję z 22 listopada 2017r. i przyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 23 lutego 2017r. do (...) . ,tj. do chwili osiągnięcia przez ubezpieczoną wieku emerytalnego. W części dotyczącej roszczenia ubezpieczonej o prawo do dodatku pielęgnacyjnego odwołanie ubezpieczonej jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu. Co do opinii biegłego psychiatry J. U. , który stwierdził, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy Sąd stwierdził, że opinia ta nie może stanowić podstawy rozstrzygnięcia z uwagi na mało wyczerpujące uzasadnienie stanowiska oraz stwierdzenie przez biegłego, że ubezpieczona jest prawidłowo aktywna i zdolna do zadbania o siebie (opinia k.30 akt sprawy). Osobisty kontakt Sądu z ubezpieczoną podczas dwóch rozpraw, a przede wszystkim wnioski płynące z omówionej wyżej opinii zespołu biegłych, nie daje podstaw do takiej oceny. Dodać ponadto należy, że Sąd nie uwzględnił wniosku organu rentowego o dopuszczenie dowodu z kolejnej opinii biegłych psychiatry i psychologa. Zgłoszone przez organ rentowy zastrzeżenia do opinii biegłego psychiatry B. G. i biegłego psychologa L. S. stanowią wyłącznie polemikę z prawidłowymi ustaleniami tych biegłych (pismo ZUS k.88-90 akt sprawy). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.477.14§1 i 2 kpc orzekł jak w wyroku.