Sygn. akt III U 480/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2018r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Poniatowska Protokolant: st. sekretarz sądowy Beata Dzienis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2018r. w Suwałkach sprawy S. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym w związku z odwołaniem S. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 4 lipca 2018 r. znak (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż S. G. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu od 1 stycznia 1999r. do 30 września 2003r. Sygn. akt III U 480/18 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z 4.07.2018 r., powołując się na art. 83 ust. 1 pkt 1 , z art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) stwierdził, że S. G. , jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 60 % kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz zdrowotnemu od 1.01.1999 r. do 29.08.2011 r. W odwołaniu od tej decyzji S. G. domagał się jej zmiany i ustalenia, że podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej do października 2003 r., kiedy to zakończył prowadzenie działalności. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Podtrzymał podstawy skarżonej decyzji. Sąd ustalił, co następuje: S. G. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, która zgodnie z wpisem w ewidencji dotyczyła handlu hurtowego i detalicznego artykułami spożywczymi i przemysłowymi pochodzenia krajowego i zagranicznego, prowadzenie działalności gastronomicznej, dystrybucja towarów, usługi transportowe samochodowe w zakresie przewozu towarów (wpis do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza J. k.8 akt rentowych). Jako datę rozpoczęcia działalności wskazano 14.10.1981 r. Wykreślenie z tej ewidencji nastąpiło decyzją Burmistrza J. z 30.08.2011 r. podjętą z urzędu, gdyż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w tym oględziny miejsca prowadzenia działalności, wykazało, że wpis zawiera dane niezgodne z istniejącym stanem rzeczy (decyzja k.9 akt rentowych). Faktycznie, według wyjaśnień S. G. , prowadził on działalność w zakresie dystrybucji artykułów spożywczych, głównie mrożonek i lodów. Na potrzeby prowadzonej działalności był on najemcą, począwszy od 19.09.1998 r., części obiektu inwentarzowego bazy transportowej (...) przy (...) , składającego się z części biurowej i pomieszczenia garażowego o powierzchni 145 m
(2). Umowa najmu została rozwiązana przed rokiem 2003, a wynajmujący ani najemca nie dysponowali dokumentami dotyczącymi tej umowy. Informacja o tym została udzielona przez wynajmującego na podstawie danych wynikających z jego systemu komputerowego (pismo k.76 akt rentowych). Z informacji udzielonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (k.21 akt rentowych) wynika, że S. G. zgłosił prowadzenie działalności gospodarczej pod nazwą (...) od 1.07.1990 r. Z tego tytułu składał deklaracje podatkowe - PIT-36 za okresy: wrzesień 1995 - czerwiec 1997, październik 1998 - maj 2001 oraz VAT-7 za miesiące od czerwca 1995 do września 2003 roku. W Urzędzie Skarbowym P. S. G. figurował w rejestrze podatników i składał zeznania podatkowe związane z działalnością PIT-32 za 1999 r. oraz PIT-36 za lata 2000-
- W załączeniu informacji ten Urząd Skarbowy przesłał deklaracje podatkowe za wskazany okres (k.33-63 akt rentowych) i wskazał, że odwołujący się nie zgłosił przerwy lub likwidacji działalności. Z deklaracji podatkowych wynika, że w roku 1999 przychód S. G. z pozarolniczej działalności gospodarczej wyniósł (...) ., koszty uzyskania przychodu – (...) ., a w związku z tym poniósł stratę w wysokości (...) . W kolejnych latach wyniki finansowe pozarolniczej działalności gospodarczej przedstawiały się następująco: w roku 2000 - przychód (...) koszty (...) a strata (...) w roku 2001 - przychód (...) ., koszty (...) ., strata (...) .; w roku 2002 – przychód (...) koszty (...) ., a od dochodu podatnika – (...) odliczono straty z lat ubiegłych; w roku 2003 podatnik uzyskał przychód – (...) ., nie poniósł kosztów działalności, a od dochodu odliczono straty z lat ubiegłych. Z kolejnych deklaracji podatkowych wynika, że w roku 2004 osiągnął przychód „z praw majątkowych” w wysokości (...) ., w roku 2005 brak jakiegokolwiek przychodu podlegającego opodatkowaniu, tak samo w latach 2006 – 2010, 2013 –
- W deklaracjach podatkowych za lata 2011 – 2012 wykazany jest przychód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości odpowiednio (...) . Na potwierdzenie źródła tego przychodu odwołujący się złożył umowę o pracę i świadectwo pracy, z których wynika, że od 1.11.2011 r. do 30.06.2012 r. był zatrudniony w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej (...) w O. na stanowisku informatyka w wymiarze 1/8 etatu (k.29-30) akt rentowych. S. G. wskazał, że zakończył działalność gospodarczą we wrześniu 2003 roku, a ostatnimi czynnościami była wyprzedaż majątku (lodówek) i z tego tytułu uzyskał przychód wskazany w deklaracji podatkowej oraz w deklaracji podatku VAT za ten rok. Sąd zważył, co następuje: Obowiązek ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą wynika wprost z treści art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 oraz art. 8 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 963 ze zm.). W myśl przywołanych przepisów obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Osoba prowadząca działalność gospodarczą, jako zobowiązana do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne, jest w rozumieniu ustawy płatnikiem składek (art. 4 ust. 2 pkt d). Ten zaś, obowiązany jest według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy (art. 46 ust. 1). Zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy systemowej ubezpieczeniom społecznym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność podlegają od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie spór dotyczył tego, czy S. G. faktycznie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą oraz podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, tj. od 1.01.1999 r. do 29.08.2011 r. i w konsekwencji, czy spoczywał na nim obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne. Wątpliwości przy tym nie budziło, iż ubezpieczony figurował jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w spornym okresie. Stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 1 cytowanej ustawy systemowej za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Z treści tego przepisu wynika, że należy odnieść się do definicji działalności gospodarczej zawartej w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Prowadzenie działalności jest przy tym kategorią obiektywną, występującą niezależnie od tego, jak ocenia ją sam przedsiębiorca oraz bez względu na to, czy dopełnia on – czy też nie – ciążących na nim obowiązków związanych z jej prowadzeniem. Należy zwrócić uwagę, iż definicja legalna działalności gospodarczej, zamieszczona w przepisie art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oznacza, że działalność ta ma być z założenia działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły i winna być nastawiona na z góry nieokreślony okres. Z rozpoczęciem działalności gospodarczej łączy się ściśle obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, statuowany obecnie przez art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej . Wpis ten ma charakter deklaratoryjny, legalizuje wykonywanie działalności gospodarczej i wyznacza czasowe granice bycia przedsiębiorcą. Zgodnie z poglądem utrwalonym w judykaturze istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza wprawdzie o faktycznym prowadzeniu tej działalności, ale prowadzi do domniemania prawnego ( art. 234 k.p.c. ), według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą. Tezę tę wzmacnia zresztą zmiana art. 13 pkt 4 ustawy systemowej dokonana z dniem 20 września 2008 r. przez art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 141, poz. 888), zgodnie z którą wskazany przepis ma obecnie następującą treść: „obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej”. Domniemanie takie może być obalone, ale wymaga to przeprowadzenia przeciwdowodu, z tym jednakże zastrzeżeniem, że faktyczne niewykonywanie działalności w okresie oczekiwania na kolejne zamówienia lub w czasie ich poszukiwania nie jest przerwą w prowadzeniu tej działalności równoznaczną z okresem zaprzestania jej wykonywania i nie powoduje ustania przymusu ubezpieczenia. Nie wymaga przeciwdowodu jedynie sytuacja, w której przedsiębiorca dokonał stosownego zgłoszenia w organie prowadzącym ewidencję działalności gospodarczej. Ciężar udowodnienia, że mimo wpisu działalność gospodarcza nie jest prowadzona, spoczywa na przedsiębiorcy, jako osobie, która z faktu tego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Brak dochodów z działalności gospodarczej nie świadczy jednak o zakończeniu czy zawieszeniu jej prowadzenia (m.in. wyroki SN z 13 lipca 2011 r. I UK 11/11, Legalis nr 447337 i z 25 listopada 2005 r. I UK 80/05, Legalis 77731; wyrok SA w Krakowie z 26 czerwca 2013 r. III AUa 1722/12, Legalis nr 736524; wyroki SA w Gdańsku z 25 lutego 2015 r. III AUa 1648/14, Legalis nr 1241299 i z 3 lutego 2016 r. III AUa 1447/15, Legalis nr 1428794; wyrok NSA z 29 maja 2014 r. II GSK 394/13, Legalis nr 1042936). Jest więc oczywiste, że wspomniane domniemanie może być obalone także wówczas, gdy zostanie wykazane, że mimo nie wykreślenia działalności gospodarczej z ewidencji (rejestru) doszło do jej faktycznego (definitywnego) zaprzestania. W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu ubezpieczony obalił domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej w związku z dokonanym wpisem do ewidencji działalności gospodarczej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że ubezpieczony złożył deklaracje podatkowe - PIT-36 za okresy: wrzesień 1995 - czerwiec 1997, październik 1998 - maj 2001 oraz VAT-7 za miesiące od czerwca 1995 do września 2003 roku w Urzędzie Skarbowym w J. oraz w Urzędzie Skarbowym P. gdzie figurował w rejestrze podatników i składał zeznania podatkowe związane z działalnością PIT-32 za 1999 r. oraz PIT-36 za lata 2000-
- Należy jednak zwrócić uwagę, że dochody związane z prowadzeniem działalności gospodarczej S. G. wykazywał tylko w latach 1999-
- Przy czym w latach 1999-2001 dość duże przychody i koszty wskazywały na prowadzenie działalności w pełnym zakresie, natomiast niewielkie przychody w latach 2002-2003 i brak jakichkolwiek kosztów działalności w roku 2003, świadczy o wygaszaniu działalności. Analiza deklaracji podatkowych wskazuje, iż wiarygodne są twierdzenia odwołującego się o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej w 2003 r. i definitywnym wyzbyciu się sprzętu niezbędnego do jej prowadzenia ( sprzedaż lodówek i deklaracja VAT z tego tytułu z września 2003 r.). Po wrześniu 2003 r., mimo składania deklaracji podatkowych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie wykazano w nich żadnych dochodów z tego tytułu, a wykazany niewielki dochód w latach 2011-2012 dotyczył wynagrodzenia za pracę. Dlatego nie można uznać, że odwołujący prowadził nadal działalność gospodarczą, a brak dochodów wynikał z poszukiwania klientów czy innych czynności organizacyjnych. Dla zakwalifikowania danej działalności jako działalności gospodarczej w rozumieniu tego przepisu istotne znaczenie ma jej ciągłość i zarobkowy charakter. Jak trafnie ujął to Sąd Najwyższy w wyroku z 16.01.2014 r., I UK 235/13 ciągłość w działalności gospodarczej ma dwa aspekty. Pierwszy to powtarzalność czynności, pozwalająca na odróżnienie działalności gospodarczej od jednostkowej umowy o dzieło lub zlecenia albo umowy o świadczenie usługi, które same w sobie nie składają się jeszcze na działalność gospodarczą, zaś drugi aspekt, wynikający zresztą z pierwszego, to zamiar niekrótkiego prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że S. G. nie miał zamiaru kontynuowania działalności gospodarczej, a niedopełnienie czynności formalnych związanych z wyrejestrowaniem, należy ocenić jako niedbalstwo, które pozostaje jednak bez znaczenia dla właściwej oceny stanu faktycznego. W związku z powyższym, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji.