Sad powszechny, III AUa 724/18

Sygn. akt III AUa 724/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 marca 2019 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Elżbieta Czaja (spr.) Sędziowie: SA Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska SO del. do SA Jacek Chaciński Protokolant: st. prot. sądowy Joanna Malena po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2019 r. w Lublinie sprawy A. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. od wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV U 942/15 oddala apelację. Jacek Chaciński Elżbieta Czaja Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Sygn. akt III AUa 724/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 12 czerwca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przeliczył A. P. rentę z tytułu niezdolności do pracy od 01.06.2015r. w wymiarze przewidzianym dla osób częściowo niezdolnych do pracy, ponieważ Komisja Lekarska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdziła, że jest okresowo częściowo niezdolna do pracy do 30.06.2018r. oraz, że niezdolność ta istniała (...) . A. P. w odwołaniu zaskarżyła decyzję w całości i wnosiła o przywrócenie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, podnosząc, iż od wielu lat zmaga się z chorobą nowotworową, w związku z którą musiała poddać się chemioterapii. Operacja usunięcia prawego płuca spowodowała u niej trwale problemy z oddychaniem a jej dodatkowym skutkiem są pojawiające i nasilające się problemy z prawą ręką, która nie jest sprawna. W związku z usunięciem tarczycy spadla w znacznym stopniu odporność wnioskodawczyni co skutkuje częstymi infekcjami. Stan zdrowia wnioskodawczyni zamiast polepszeniu ulega w sposób nieodwracalny pogorszeniu, co w dodatku spotęgowane jest znacznie obniżona odpornością wywołaną dotychczasowymi problemami zdrowotnymi i zwyrodnieniem stawów obu kolan. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018 roku Sąd Okręgowy w Zamościu zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że A. P. przysługuje prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od (...) do (...) . Podstawą wyroku były następujące ustalenia: A. P. , urodzona (...) z zawodu technik budowy dróg i mostów była uprawniona do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 04.12.2008r. na podstawie decyzji pozwanego z dnia 15.12.2008r. i kolejnych z dnia 13.01.2010r., z dnia 19.01.2012r., z dnia 9.03.2012r. do 28.02.2013r. oraz ostatniej decyzji z dnia 22.03.2013r. do 31.03.2015r. wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. W dniu 11 marca 2015 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy na dalszy okres. Lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 17 kwietnia 2015r. rozpoznał u wnioskodawczyni: raka płuca prawego-stan po pulmonektomii prawostronnej /08.2008r/, stan po chemioterapii, przewlekłą niewydolność oddechową, boczne skrzywienie (...) (...) , zaburzenia krążenia limfatycznego (...) z ograniczeniem zakresu ruchów barku, stan po polipektomii jelita grubego/szyjki macicy, stan po cholecystektomii laparoskopowej, otyłość i uznał trwałą całkowita niezdolność wnioskodawczyni do pracy. Nie stwierdził niezdolności od samodzielnej egzystencji. Od tego orzeczenia wnioskodawczyni złożyła odwołanie. Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 2 czerwca 2015r. uznała, że wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy sadowych: neurologa, ortopedy, laryngologa, onkologa, pulmonologa, specjalisty medycyny pracy. Biegli lekarze sądowi: neurolog, ortopeda – traumatolog, specjalista chirurg –onkolog, otolaryngolog i specjalista medycyny pracy poza pulmonologiem uznali wnioskodawczynie za częściowo niezdolną do pracy, w tym również od 31 marca 2015r. do 30.09.2018r. Biegli stwierdzili, że wnioskodawczyni przebyła obciążający zabieg operacyjny z powodu poważnego schorzenia onkologicznego, niemniej jednak od zabiegu operacyjnego i chemioterapii upłynęło 7 lat, dostępna w aktach dokumentacja nie obrazuje obecności przerzutów odległych ani tez cech wznowy w obrębie płuc. Obecne w aktach sprawy badania czynnościowe układu oddechowego potwierdzają zmniejszenie rezerw wentylacyjnych typu restrykcyjnego. Reasumując biegli stwierdzają, że przebyte schorzenie onkologiczne stanowi bezwzględne przeciwwskazania do wykonywania pracy zgodnie z poziomem kwalifikacji /w tym nie pozwala na powrót do pracy na poprzednio zajmowane stanowisko majstra budowy/, niemniej jednak w chwili obecnej nie daje podstaw do uznania całkowitej niezdolności do pracy. Biegła specjalista chorób płuc po zbadaniu wnioskodawczyni i zapoznaniu się z dokumentacją medyczną rozpoznała u wnioskodawczyni: stan po usunięciu płuca prawego z powodu raka gruczołowego, stan po chemioterapii, przewlekłe zapalenie oskrzeli z odczynem spastycznym, upośledzenie rezerw wentylacyjnych płuc i uznała, że wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy nadal do 3 lat. W uzasadnieniu opinii biegła wskazała, iż usunięcie płuca prawego spowodowało przemieszczenie śródpiersia na stronę prawą i skręcenie tchawicy, co sprzyja nawracającym stanom zapalnym oskrzeli. Ostatnie badanie spirometryczne puc w lutym 2015r. wykazują pogorszenie się sprawności wentylacyjnej płuc przede wszystkim typu restrykcyjnego ale i obturacyjnego /z 21.01.2016; (...) 65%, (...) 1 59%/. Zmiany są nieodwracalne. Powoduje to objawy stałego upośledzenia wydolności oddechowej i bardzo małą tolerancję wysiłku. Ponadto sama w sobie ciężka choroba nowotworowa, chociaż przebyta w 2008r. stanowi stałe zagrożenie wznowy powodując objawy depresyjno-lękowe. Biegła uważa, że schorzenie układu oddechowego narusza sprawność organizmu w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do pracy. Do opinii zastrzeżenia zgłosiła strona pozwana. Wnioskodawczyni doręczyła do sądu dokumentację z leczenia pulmonologicznego. Biegły specjalista chorób płuc Dr n. med. D. Z. po ponownej analizie dowodów leczenia i zapoznaniu się z zastrzeżeniami pozwanego i dokumentacją medyczną złożoną przez wnioskodawczynię podtrzymała opinię ,wywodząc że schorzenie układu oddechowego narusza sprawność organizmu w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do pracy. Badana przebyła obciążający zabieg operacyjny - pulmonektonię prawostronną z powodu raka płuc /rak gruczołowy/, a następnie chemioterapię w 2008r. W 2011r. hospitalizowana z powodu zapalenia oskrzeli, a w następnych latach 2013-2015 wielokrotnie leczona ambulatoryjnie z powodu przewlekłego zapalenia oskrzeli z odczynem spastycznym. Skutkuje to pogorszeniem sprawności wentylacyjnej płuc od 2013r. typu restrykcyjnego i również obturacyjnego. Zmiany są nieodwracalne. Powoduje to objawy stałego upośledzenia wydolności oddechowej i bardzo małą tolerancję wysiłku. Schorzenie układu oddechowego w połączeniu z chorobami stwierdzonymi przez biegłych sądowych w dniu 24 września 2015r. naruszają znacznie sprawność organizmu i powodują całkowitą niezdolność do pracy. Sąd dopuścił dowód z opinii łącznej wszystkich biegłych, jednak ci nie sporządzili opinii łącznej tylko odrębne opinie, w których podtrzymali swoje stanowisko. Na skutek zastrzeżeń organu rentowego Sąd dopuścił dowód z opinii innego biegłego pulmonologa-onkologa. Biegłe specjalista alergologii i chorób płuc oraz specjalista chirurgii ogólnej i onkologicznej po zbadaniu wnioskodawczyni i zapoznaniu się z całą dokumentacja medyczna oraz aktami sprawy wydały opinie w której rozpoznały; stan po pneumonektomii płuca prawego z powodu raka płaskonabłonkowego w sierpniu 2008r., stan po 3 kursach chemioterapii, przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli i uznały, że wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy i niezdolność ta trwa nadal do 30.06.2010r. W uzasadnieniu stwierdziły, że usuniecie płuca prawego z powodu raka płaskonabłonkowego spowodowało u opiniowanej przewlekłe objawy stałego upośledzenia wydolności oddechowej, przemieszczenie narządów klatki piersiowej i skręcenie tchawicy. W następstwie tego nawracające stany zapalne krtani, tchawicy i objawy przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli. W opinii biegłego pulmonologa przebyta pneumononektomia płuca prawego jest schorzeniem trwałym, nieodwracalnym i nadal powoduje u opiniowanej naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do pracy, schorzenie nie rokuje poprawy. Biegły wystąpił o orzeczenie całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawczyni do30.06.2010r.ze względu na aktualną ocenę wydolności układu oddechowego. Do doręczonej opinii zastrzeżenia ponownie złożył pozwany i wnosił o kolejną opinię uzupełniającą Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłych; pulmonologa i onkologa celem ustosunkowania się do zastrzeżeń pozwanego. W sporządzonych opiniach uzupełniających biegłe sądowe z zakresu chorób płuc i chirurgii onkologicznej podtrzymały swoją pierwotną opinię, że wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy i niezdolność ta trwa nadal i będzie trwała do (...) . Kolejne zastrzeżenia zgłosił pozwany z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego specjalisty chorób płuc, który został przez Sąd oddalony. Sąd podzielił w całości opinię biegłych lekarzy, szczególnie opinię sporządzoną przez lekarzy o specjalnościach odpowiednich do głównego schorzenia wnioskodawczyni. Opinia ta jest rzeczowa, logiczna, obiektywna i jasna. Opinia zawiera obszerne i przekonujące uzasadnienie oraz rzetelnie analizuje schorzenia wnioskodawczyni pod kątem jej całkowitej niezdolności do pracy. Sporządzenie ostatnich opinii tak jak i poprzednie poprzedzone zostało przebadaniem wnioskodawczyni, analizą dostępnej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzeniem wywiadu chorobowego. W sprawie dwóch biegłych specjalistów chorób płuc i specjalista chirurgii onkologicznej uznali, że schorzenia wnioskodawczyni czynią ją całkowicie niezdolną do pracy i że niezdolność ta trwa nadal. Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (teksy jedn. Dz. U. z 2017r. poz.1383) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy (art. 58 cytowanej ustawy), a jego niezdolność do pracy powstała w okresie zatrudnienia (bądź w okresach równorzędnych zatrudnieniu, wskazanych w treści przepisu) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Niezdolną do pracy w rozumieniu cytowanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, zaś częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art.12 ustawy). Wnioskodawczyni spełnia wszystkie wymagane warunki do przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na dalszy okres. Bezsporne w sprawie jest, że wnioskodawczyni jest osobą po zabiegu usunięcia płuca prawego z powodu raka nabłonkowego, po trzech kursach chemioterapii i niepewnym rokowaniu. Oprócz tych schorzeń cierpi na inne dolegliwości szczegółowo opisane w dokumentacji lekarskiej i opiniach biegłych. Wszystkie te schorzenia w ocenie sądu niewątpliwie wpływają na siebie i na główne schorzenie, są odczuwalne przez wnioskodawczynię. Mają także wpływ na jej stan psychiczny. Z pewnością choroba nowotworowa wpłynęła na ogólny stan zdrowia wnioskodawczyni. Od 2008 roku była uprawniona do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która otrzymywała wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Stan zdrowia wnioskodawczyni w ocenie biegłych ;specjalisty chorób płuc i chirurga onkologa powoduje nadal całkowitą niezdolność do pracy. Zgodnie z treścią art. 61 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /tekst. jedn. Dz. U. z 2017r. poz.1383 ze zm./ prawo do renty, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony stał się ponownie niezdolny do pracy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawczyni jest nadal całkowicie niezdolna do pracy i niezdolność ta istnieje również od 1 czerwca 2015r. do (...) . W świetle powyższego, zgodnie z powołaną opinią biegłych lekarzy oraz stosownie do treści art. 477 14 § 2 k.p.c. – orzeczono jak w sentencji. Od tego wyroku apelację złożył organ rentowy zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał: - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów w postaci opinii biegłych sądowych które stwierdzają, że A. P. jest całkowicie niezdolna do pracy; - art. 286 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niedopuszczeniu dowodu z opinii innego biegłego specjalisty chorób płuc na okoliczność istnienia u wnioskodawczyni niezdolności do pracy i jej stopnia; - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 57 ust 1 i 2 w zw. z art. 12 ust 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /t. j. DZ. U. z 2018, poz. 1270zm./ poprzez błędną wykładnię i przyznanie że ubezpieczonej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, w sytuacji gdy ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Skarżący wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego specjalisty chorób płuc na okoliczność istnienia niezdolności do pracy wnioskodawczyni, stopnia tej niezdolności, zmianę wyroku poprzez oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznanie. Sąd Apelacyjny zważył. Apelacja nie jest zasadna. Ustalenia Sądu I instancji i wyprowadzone na ich podstawie wnioski Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, nie ma potrzeby ich powtarzania. Z prawidłowych ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy, wynika, że wnioskodawczyni spełnia wszystkie wymagane warunki do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na dalszy okres. Bezsporne w sprawie jest, że wnioskodawczyni jest osobą po zabiegu usunięcia płuca prawego z powodu raka nabłonkowego, po trzech kursach chemioterapii. Oprócz tych schorzeń cierpi na inne dolegliwości szczegółowo opisane w dokumentacji lekarskiej i opiniach biegłych. Wszystkie te schorzenia wpływają na siebie i na główne schorzenie, są odczuwalne przez wnioskodawczynię. Od 2008 roku była uprawniona do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, która otrzymywała wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji. Nie wynika by stan jej zdrowia uległ poprawie. Stan zdrowia wnioskodawczyni w ocenie zgodnych ze sobą biegłych: dwóch specjalistów chorób płuc i chirurga onkologa powoduje nadal całkowitą niezdolność do pracy. Sąd Okręgowy, dokonując oceny prawidłowości wydanych opinii uznał je za miarodajny dowód, a stanowisko należycie uzasadnił, wbrew zarzutom apelacji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów zakreślonych w przepisie art. 233 § 1 KPC . Ocena wartości opinii przez Sąd w świetle dokładnego uzasadnienia nie budzi wątpliwości. Dowód z opinii biegłego, jak podkreśla się w orzecznictwie, podlega ocenie sądu przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c , na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (zob. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, Nr 4, poz. 64; uzasadnienie wyroku SN z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, LEX nr 77046). W ocenie Sądu Apelacyjnego obdarzone przez Sąd I instancji wiarygodnością opinie są logiczne, konsekwentne i nie pozostawiają wątpliwości co do faktu całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawczyni. Zgłoszony przez organ rentowy wniosek dowodowy podlegał oddaleniu z uwagi na okoliczność, iż wszystkie sporne na gruncie niniejszego postępowania okoliczności zostały w sposób wystarczający wyjaśnione co czyni bezzasadny zarzut naruszenia art. 286 k.p.c. Z ugruntowanego orzecznictwa wynika, że nie można przyjąć, że sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych, czy też opinii instytutu w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony. Z tych względów oddalony został również wniosek dowodowy zawarty w apelacji. Sąd Apelacyjny nie stwierdza naruszenia wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego - ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Z uzasadnienia podzielonych przez Sąd opinii wynika jednoznacznie, że biegli wzięli pod uwagę wszystkie kryteria uwzględniane przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy. W tym stanie rzeczy ubezpieczona spełnia wszystkie warunki do ustalenia prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy określone w art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i prawidłowo Sąd Okręgowy ustalił prawo do renty na wskazany w opinii okres. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny orzekł, na podstawie art. 385 k.p.c. , jak w sentencji.