Sad powszechny, II K 37/19

Sygn. akt II K 37/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2019 roku Sąd Rejonowy w Chełmnie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący – SSR Agata Makowska - Boniecka Protokolant – stażysta E. R. przy udziale Prokuratora – --- po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 roku sprawy: P. C. s. K. i B. z d. Ż. ur. (...) w C. oskarżonego o to, że: I. w okresie od dnia 18 maja 2016 r. do dnia 13 lutego 2019 r. w K. , gm. L. , uporczywie uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniej córki A. W. w kwocie 400,- zł miesięcznie, ustalonego na podstawie ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w C. w dniu (...) r., sygn. akt (...) przez co naraził ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zaś łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości przekroczyła równowartość trzech świadczeń okresowych t.j. o czyn z art. 209 § 1a kk II. w okresie od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 13 lutego 2019 r. w P. gm. C. , uchylał się od wykonania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego na rzecz małoletniej córki W. W. w kwocie 300, - zł miesięcznie ustalonego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) r., sygn. akt (...) a łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości przekroczyła równowartość trzech świadczeń okresowych t.j. o czyn z art. 209 § 1 kk orzeka: I. uznaje oskarżonego P. C. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie I aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 209 § 1 i 1a k.k. i za to na podstawie art. 209 § 1a k.k. wymierza mu karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, II. uznaje oskarżonego P. C. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie II aktu oskarżenia, stanowiącego występek z art. 209 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 209 § 1 k.k. wymierza mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, III. na podstawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. w miejsce kar pozbawienia wolności wymierzonych oskarżonemu w punktach I i II wyroku wymierza oskarżonemu karę łączną 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, IV. zwalnia oskarżonego od opłaty sądowej i kosztów postępowania, którymi obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt II K 37/19 UZASADNIENIE Na podstawie art. 423 § 1a k.p.k. Sąd ograniczył zakres uzasadnienia do tej części wyroku, której dotyczyła apelacja oskarżonego, a więc do rozstrzygnięcia o karze i innych konsekwencjach prawnych czynu. Sąd wymierzył oskarżonemu P. C. za czyn z punktu I aktu oskarżenia – karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, za II czyn – karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i w rezultacie – karę łączną 1 roku pozbawienia wolności. Przepis art. 53 k.k. stanowi, że sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Wymierzając karę sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, popełnienie przestępstwa wspólnie z nieletnim, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie po jego popełnieniu. Przy tym, okoliczności wpływające na wymiar kary uwzględnia się tylko co do osoby, której dotyczą. Przepis art. 209 § 1 k.k. przewiduje trzy rodzaje kar: grzywny, ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności w wymiarze od 1 miesiąca do roku. Natomiast przepis art. 209 § 1a k.k. przewiduje kary: grzywny, ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności w wymiarze od 1 miesiąca do 2 lat. Sąd uznał, że karami adekwatnymi do wagi popełnionych czynów i stopnia ich społecznej szkodliwości plasującego się wysoko w kontekście stosunkowo długich okresów niealimentacji (prawie 3 lata i prawie 2 lata), będą kary odpowiednio: 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo niealimentacji na rzecz córki A. W. w typie kwalifikowanym, tj. z narażeniem na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo niealimentacji na rzecz córki W. W. w typie podstawowym. Takie kary są w przekonaniu Sądu karami sprawiedliwymi i spełniają dyrektywy wymiaru kary określone w art. 53 k.k. Wskazać należy, że oskarżony przebywa obecnie w zakładzie karnym i - jak wynika z obliczenia kary w systemie NOE-SAD - będzie tam przebywać jeszcze prawie dwa lata, nie było więc celowym wymierzać mu ani grzywny, ani kary ograniczenia wolności jako nie wykonalnych w tym momencie. Ponadto, jak wynika z karty karnej, dotychczas orzeczona kara grzywny w sprawie Sądu Rejonowego w T. o sygn. akt: II K (...) była zamieniona na karę pozbawienia wolności, a wykonanie dotychczas wymierzonych oskarżonemu kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania było zarządzane. Dlatego celowe było wymierzenie oskarżonemu dwóch kar pozbawienia wolności. Na wymiar kar wpływ miała jako okoliczność obciążająca karalność oskarżonego oraz jego beztroski i lekceważący sposób życia w sytuacji, gdy miał na utrzymaniu dwójkę dzieci, a zarobione pieniądze zamiast przeznaczyć na ich utrzymanie wolał przeznaczyć na inne cele. Jako okoliczność łagodzącą Sąd wziął pod uwagę w zasadzie jedynie przyznanie się oskarżonego do winy (nie złożył w postępowaniu przygotowawczym żadnych wyjaśnień). Brak poszanowania dla porządku prawnego, którym już kolejny raz wykazał się oskarżony, świadczy o całkowitym niezrozumieniu norm społecznych i prawnych, a nawet swojego rodzaju niedojrzałości społecznej i demoralizacji. Wszak oskarżony był już czterokrotnie karany sądownie. Fakt ten ukazuje zachowanie oskarżonego jako przejaw świadomego i konsekwentnego lekceważenia porządku prawnego, a nie jako wynik pewnej niefrasobliwości życiowej. Orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny wskazywałoby w ocenie Sądu na pobłażliwe traktowanie czynów oskarżonego i utwierdziłoby jego samego, jak też i jego otoczenie, w przekonaniu o tolerowaniu podobnych zachowań. Wzgląd na społeczne oddziaływanie kary jest w przedmiotowej sprawie nie do przecenienia gdy uwzględni się, że wyroki tutejszego Sądu funkcjonują w stosunkowo małej społeczności, gdzie kształtowanie w społeczeństwie właściwych postaw społecznych i prawnych ma szczególnie istotne znaczenie w kontekście prewencji ogólnej. Jednocześnie jednak podkreślić należy, że Sąd zastosował kary na stosunkowo niedługie okresy, na pewno nie w górnych granicach ustawowego zagrożenia, bowiem P. C. nie należy do kategorii sprawców na tyle zdemoralizowanych, by uzasadniało to orzeczenie wobec niego długotrwałej kary izolacyjnej. Czyny oskarżonego pozostają w zbiegu realnym, a więc Sąd zobowiązany był wymierzyć za nie oskarżonemu karę łączną na podstawie art. 85 k.k. Zgodnie z art. 86 § 1 k.k. mającym podstawowe znacznie dla granic i wymiaru kary łącznej Sąd mógł zastosować zasadę pełnej kumulacji i orzec wobec skazanego karę łączną 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast stosując zasadę pełnej absorpcji karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Jakkolwiek – zgodnie z art. 86 § 1 k.k. – przy orzekaniu kary łącznej możliwe jest zastosowanie zarówno zasady pełnej absorbcji, jak i zasady pełnej kumulacji, to jednak należy pamiętać, że zastosowanie każdej z tych zasad jest rozstrzygnięciem skrajnym, które może być stosowane wyjątkowo (por. wyrok SN z dni (...) r., Rw (...) OSNKW (...) . Sąd rozważył przede wszystkim czy pomiędzy poszczególnymi czynami, za które wymierzono kary, istnieje ścisły związek podmiotowy lub przedmiotowy, czy też związek ten jest dość odległy lub w ogóle go brak (wyrok SN z (...) r., IV KR (...) , OSNKW (...) , nr (...) , poz. (...) , z glosą L. Paprzyckiego, NP (...) , nr (...) , s. (...) . Między przestępstwami oskarżonego, objętymi realnym zbiegiem istnieje bliska więź przedmiotowa i podmiotowa, są to przestępstwa tego samego rodzaju, popełnione w bliskim związku miejscowym, godzą w te same dobra. Jednak zostały one popełnione na szkodę różnych pokrzywdzonych, a to ustalenie sprzeciwia się zastosowaniu zasady pełnej absorpcji. Ponadto popełnienie dwóch przestępstw jest istotnym czynnikiem prognostycznym, przemawiającym za orzekaniem kary łącznej surowszej od wynikającej z dyrektywy absorpcji. Orzeczenie kary łącznej nie musi przynosić skazanemu korzyści, to jest oznaczenia kary łącznej w wymiarze niższym od arytmetycznej sumy poszczególnych kar. Stąd też Sąd zastosował zasadę częściowej kumulacji i wymierzył oskarżonemu karę łączną 1 roku pozbawienia wolności. Pomimo orzeczenia wobec P. C. kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności nie było w niniejszej sprawie żadnych podstaw, żeby warunkowo zawiesić wykonanie tej kary wobec oskarżonego. Na gruncie znowelizowanych w 2015 roku przepisów zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności nie było już wobec oskarżonego w ogóle możliwe, gdyż art. 69 § 1 k.k. wyklucza warunkowe zawieszenie wykonania kary, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa był skazany na karę pozbawienia wolności. Jak wynika z analizy karty karnej oskarżonego, w czasie popełnienia przestępstw będących przedmiotem osądu, był on już czterokrotnie skazany na kary pozbawienia wolności, w tym trzykrotnie – z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i wykonanie ich każdorazowo było zarządzane. Na marginesie wskazać jeszcze należy, że wbrew żądaniu oskarżonego wyrażonemu w złożonej apelacji, nie ma możliwości orzeczenia kary mieszanej w postaci: kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i kary 6 miesięcy ograniczenia wolności, gdyż nie jest to zgodne z obowiązującymi przepisami, w tym w szczególności z regulacją art. 37b k.k. Uznając, że sytuacja materialna oskarżonego nie jest dobra, ponieważ odbywa on i będzie odbywał kolejne kary pozbawienia wolności, Sąd uznał za uzasadnione zwolnienie go od uiszczenia opłaty sądowej i nieobciążenie go wydatkami poniesionymi w postępowaniu przez Skarb Państwa. Podstawą prawną do zwolnienia oskarżonego od kosztów sądowych w postępowaniu był przepis art. 624 § 1 k.p.k. SSR Agata Makowska-Boniecka C. , dnia (...) r.