Sad powszechny, III K 423/18

Sygn. akt III K 423/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 kwietnia 2019r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu III Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Marek Poteralski Protokolant: Piotr Banach przy udziale Prokuratora: Iwony Elert po rozpoznaniu na rozprawie w dniach: 26 lutego i 2 kwietnia 2019 r., sprawy: D. K. , syna I. i M. z domu K. , urodzonego (...) w J. , oskarżonego o to, że: w okresie od 16 czerwca 2017 roku do 19 listopada 2018 roku we W. przywłaszczył mienie znacznej wartości, w postaci 4 samochodów osobowych marki B. o łącznej wartości 546.000 złotych, powierzonych mu do użytkowania na podstawie umów leasingu, zawartych przez niego w imieniu firmy (...) Business (...) z/s we W. z (...) Sp. z o.o. z/s w W. w ten sposób, że pomimo wypowiedzenia przez leasingodawcę umów leasingu z powodu zaległości w płatności rat leasingowych i wielokrotnych wezwań nie dokonał zwrotu pojazdów, w tym: - samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej (...) -stanowiącego przedmiot umowy leasingu numer (...) , z dnia 27 września 2016 roku - samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej (...) - stanowiącego przedmiot umowy leasingu numer (...) , z dnia 27 września 2016 - samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej. (...) , stanowiącego przedmiot umowy leasingu numer (...) , z dnia 15 listopada 2016 roku - samochodu osobowego marki B. (...) , numer (...) , nr rej (...) , stanowiącego przedmiot umowy leasingu numer (...) , z dnia 14 listopada 2016 roku tj. o przestępstwo z art. 294§ 1 kk . w zw. z art. 284 § 2kk . * * * * * I. uniewinnia D. K. od popełnienia zarzucanego mu czynu; II. na podstawie art. 632 pkt 2 kpk . kosztami procesu obciąża Skarbu Państwa. Sygn. akt III K 423/18 UZASADNIENIE Na podstawie całokształtu materiału dowodowego ujawnionego podczas rozprawy głównej, Sąd dokonał następujących ustaleń: D. K. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą (...) (NIP (...) ). Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - wydruk z (...) , k. 12 W ramach prowadzonej działalności gospodarczej D. K. w dniu 27 września 2016 r. zawarł z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę leasingu operacyjnego nr (...) , na podstawie, której otrzymał prawo do używania i pobierania pożytków z samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej. (...) o wartości 221 400, 00 zł. w zamian za zapłatę wynagrodzenia pieniężnego płatnego w ratach. Umowa została zawarta na okres 59 miesięcy i została zabezpieczona poprzez weksel własny in blanco z deklaracja wekslową. Na podstawie upoważnienia do wydania przedmiotu leasingu operacyjnego oskarżony odebrał do użytkowania przedmiotowy pojazd. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - dokumenty dotyczące przedmiotu umowy leasingu operacyjnego nr (...) , k. 11-27 W dniu 27 września 2016 r. D. K. zawarł również z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę leasingu operacyjnego nr (...) na podstawie, której otrzymał prawo do używania i pobierania pożytków z samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej. (...) o wartości 221 400, 00 zł., w zamian za zapłatę wynagrodzenia pieniężnego płatnego w ratach. Umowa została zawarta na okres 59 miesięcy i została zabezpieczona poprzez weksel własny in blanco z deklaracja wekslową. Na podstawie upoważnienia do odbioru przedmiotu leasingu oskarżony odebrał do użytkowania przedmiotowy pojazd. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - dokumenty dotyczące przedmiotu umowy leasingu operacyjnego nr (...) , k. 26-39 W dniu 15 listopada 2016 r. D. K. zawarł z (...) Sp. z o.o. umowę leasingu operacyjnego nr (...) na podstawie, której otrzymał prawo do używania i pobierania pożytków z samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej. (...) o wartości 221 400, 00zł., w zamian za zapłatę wynagrodzenia pieniężnego płatnego w ratach. Umowa została zawarta na okres 59 miesięcy i została zabezpieczona poprzez weksel własny in blanco z deklaracja wekslową. Na podstawie protokołu odbioru przedmiotu leasingu oskarżony odebrał do użytkowania przedmiotowy pojazd. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - dokumenty dotyczące przedmiotu umowy leasingu operacyjnego nr (...) , k. 38-51 W dniu 14 listopada 2016 r. D. K. zawarł z (...) Sp. z o.o. umowę leasingu operacyjnego nr (...) , na podstawie, której otrzymał prawo do używania i pobierania pożytków z samochodu osobowego marki B. (...) numer (...) , nr rej. (...) o wartości 221 400, 00 zł. w zamian za zapłatę wynagrodzenia pieniężnego płatnego w ratach. Umowa została zawarta na okres 59 miesięcy i została zabezpieczona poprzez weksel własny in blanco z deklaracja wekslową. Na podstawie protokołu odbioru przedmiotu leasingu oskarżony odebrał do użytkowania przedmiotowy pojazd. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - dokumenty dotyczące przedmiotu umowy leasingu operacyjnego nr (...) , k. 50-61 W trakcie trwania w/w umów leasingu D. K. dokonał 14 wpłat na łączną kwotę 221.750 złotych, w tym opłaty wstępne warunkujące wydanie pojazdów i uruchomienie umów. Ostatnia wpłata została dokonana w dniu 25 kwietnia 2017 r. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - zestawienie wpłat, k.67, - dowody wpłat k. 68-78 Zgodnie z punktem 4.7 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu korzystający zobowiązany był płacić raty w umówionych terminach. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z zapłatą, co najmniej jednej raty finansujący wyznaczy korzystającemu dodatkowy termin do zapłaty zaległości. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego przez finansującego terminu, finansujący ma prawo wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym. W związku z zaprzestaniem płatności rat, (...) Sp. z o.o. wysłała listem poleconym do D. K. wezwanie do zapłaty z dnia 13 kwietnia 2017 r., wskazując, że zalega z tytułu przedmiotowych umów z płatnością kwoty w wysokości 19.896,16 złotych. Pismem z dnia 16 maja 2017 r. skierowano do D. K. kolejne wezwanie do zapłaty kwoty w wysokości 20.027,39 złotych. W treści wezwań do zapłaty zostało wskazane, że w przypadku nieuiszczenia zaległości we wskazanym terminie, umowy zostaną wypowiedziane ze skutkiem natychmiastowym. Wezwania nie zostały podjęte przez D. K. . Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - wezwania do zapłaty, k. 62-63, - dokumenty dotyczące umów leasingu k. 11-51 W związku z brakiem uiszczenia należności, (...) Sp. z o.o. pismami z dnia 2 czerwca 2017 r. wypowiedziała wobec oskarżonemu umowy leasingu ze skutkiem natychmiastowym, wzywając jednocześnie do zwrotu pojazdów będących przedmiotem umów we wskazanym przez leasingodawcę miejscu w terminie nie dłuższym niż 16 czerwca 2017 r. oraz zapłaty odszkodowania we wskazanych w umowach wysokościach, zgodnie, bowiem z punktem 10.9 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu. Wypowiedzenie zostało wysłane listem poleconym i powróciło do (...) Sp. z o.o. z adnotacją „niepodjęte w terminie”. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - wypowiedzenie umów leasingowych wraz z kserokopią awiza, k. 64 – 66, - dokumenty dotyczące przedmiotu umów leasingu operacyjnego, k. 11-61 W związku z kolizją drogową pojazdu kierującego pojazdem marki B. nr rej. (...) w dniu (...) Sp. z o.o. otrzymała odszkodowanie wskazując pismem z dnia 11 września 2017r. skierowanym do ubezpieczyciela rachunek, na który ma być przelana kwota odszkodowania. Dowód: - dokumentacja (...) dot. szkody k. 415-446, 9 stycznia 2018r. (...) Sp. z o.o. przedstawiła do zapłaty weksle gwarancyjne do zawartych umów leasingu z oskarżonym z terminem do 23 stycznia 2018r. informując, że w przypadku braku zapłaty w wyznaczonym terminie przystąpi do windykacji roszczenia w drodze sądowej. W związku barkiem zapłaty (...) Sp. z o.o. wystąpiła z powództwem przeciwko oskarżonemu o zapłatę na podstawie weksli. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - pismo k. 306 D. K. w dniu 26 października 2018r. miał kolizję drogową kierując pojazdem marki B. nr rej. (...) i wezwał na miejsce zdarzenia policję. Po przyjeździe policji oskarżony od funkcjonariusza policji, dowiedział się, że pojazd, którym kierował jest poszukiwany. Następnie oskarżony wówczas chcąc wyjaśnić sprawę, skontaktował się z (...) Sp. z o.o. i pracownik spółki (...) poinformował go, że wszystkie pojazdy są zarejestrowane, jako poszukiwane. D. K. poinformował P. G. , że chce zwrócić wszystkie pojazdy i wskazał miejsce ich położenia, po czym wskazał miejsca gdzie znajdują się pojazdy funkcjonariuszom policji. Jeden samochód był M. w warsztacie u mechanika Ł. K. do naprawy a dwa były zaparkowane na parkingach przy W. F. O. i przy ul. (...) we W. . Następnie policja zabezpieczyła wszystkie cztery pojazdy stanowiące przedmiot umów leasingu i przekazała (...) Sp. z o.o. Dowód: - wyjaśnienia D. K. , k. 246-249, 448-450, 473-474, - zeznania P. G. , k. 4-6, 213, 472, - protokół oględzin pojazdu, k. 134-135,175-176, 183-186, 262, - protokół przekazania pojazdu, k. 182, - protokół zatrzymania rzeczy, k. 136-138,146-149,196-200, - protokół oddania rzeczy na przechowanie, k. 201-203, - pokwitowanie odbioru pojazdów, k. 217,218, - dokumentacja ubezpieczeniowa, k. 187-149, 295-415-436 D. K. ma 40 lat, jest rozwiedziony ma wyższe wykształcenie, a z zawodu jest informatykiem. Prowadzi własną działalność gospodarczą pod firmą (...) , z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 3.000 złotych. Oskarżony nie był karany. Dowód: - dane osobo-poznawcze: k. 245, 413, 448, - karta karna, k. 263, 413, - notatka z danymi w trybie 213 k.p.k. , k.269 Sąd zważył, co następuje. Stosownie do art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. Sąd poczynił ustalenia faktyczne w sprawie na podstawie wyjaśnień oskarżonego, a także na podstawie zeznań świadka P. G. . Sąd posłużył się również dokumentacją w postaci: umów leasingu operacyjnego, zestawienia wpłat, wezwań do zapłaty, odpisów wypowiedzenia umów leasingowych wraz z kserokopią awizo, protokołów oględzin pojazdów, protokołów przekazania pojazdów, protokołów zatrzymania rzeczy, protokołów oddania rzeczy na przechowanie, pokwitowania odbioru pojazdów oraz dokumentacji ubezpieczeniowej. Sąd ocenił za wiarygodne zaznania P. G. . Świadek zeznał, że w związku z wcześniejszymi „nietrafionymi” umowami leasingu, zachodziło podejrzenie, że również w przypadku oskarżonego, zawarcie przez niego umowy było próbą wyłudzenia na szkodę (...) Sp. z o.o. Wskazał, że złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, bowiem nie miał kontaktu z leasingobiorcą a jednocześnie szczegółowo opisał historię związaną z zawarciem umów leasingu aż do złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zeznał, on także że wszystkie pojazdy zostały zwrócone na skutek działań policji oraz że oskarżony po zatrzymaniu pojazdu po kolizji kontaktował się z nim telefonicznie w celu dobrowolnego oddania samochodów, jednak powiedział oskarżonemu, że skoro zajmuje się już tym policja, to niech się z nią kontaktuje w tej sprawie. Ponadto świadek zeznał, że korespondencja skierowana do oskarżonego wzywająca do zwrotu przedmiotów leasingu nie została podjęta w terminie i, że nie jest praktykowana dodatkowa korespondencja z leasingobiorcą. Zeznania świadka są logiczne i jasne i korespondują z dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Dokonując oceny wyjaśnień oskarżonego Sąd także ocenił je, jako wiarygodne. W toku postępowania przygotowawczego oskarżony wyjaśnił, że nie miał wiedzy w zakresie wypowiedzenia umów leasingu oraz żądania zwrotu samochodów osobowych. Wskazał, że w kwietniu 2017 roku zaprzestał spłaty rat leasingowych i nie kontaktował się z (...) Sp. z o.o. Wskazał, że planował w przyszłości uregulować raty leasingowe, ale nie zdążył podjąć żadnych kroków w tym kierunku, gdyż najpierw chciał uzbierać środki pieniężne by mieć argumenty do rozmowy. D. K. wyjaśnił, że jak dowiedział się o tym, że pojazdy są poszukiwane kontaktował z (...) Sp. z o.o. i z policją wskazując miejsca gdzie znajdują się pojazdy. W toku postępowania sądowego oskarżony także wskazał, że nie otrzymał pisma z wypowiedzeniem umowy leasingu. Otrzymał wyłącznie zobowiązanie do wykupu weksli w związku z brakiem spłaty rat leasingowych, z którego nie wynikał nakaz zwrócenia pojazdów. Jak wyjaśnił zinterpretował je w ten sposób, że to ma być zapłata za pojazdy. W uzupełnieniu swoich wyjaśnień, oskarżony wskazał, że w okresie, kiedy wypowiedziana została umowa przez (...) Sp. z o.o. borykał się z trudną sytuacją rodzinną związaną z chorobą, a następnie śmiercią ojca, co miało wpływ na jego stan psychiczny. W ocenie Sądu wyjaśnienia oskarżonego są spójne i logiczne. Oskarżony zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak i sądowego konsekwentnie wskazuje, że nie miał świadomości w zakresie istnienia obowiązku zwrotu pojazdów. Należy dodać, że wyjaśnienia oskarżonego korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie w szczególności tj. z zeznaniami świadka P. G. oraz dokumentacją. Wynika z tego materiału dowodowego, że oskarżony nie odebrał korespondencji dot. wypowiedzenia umów i wezwania do zwrotu pojazdów. Jednocześnie Sąd ocenił, jako wiarygodną dokumentację dotyczącą umów leasingu oraz dokumentację wytworzoną w toku postępowania przygotowawczego – albowiem podczas rozprawy żadna ze stron nie zakwestionowała ujawnionych dokumentów. Należy wskazać, że zgodnie z punktem 4.7 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu w przypadku zwłoki z zapłatą raty leasingowej mimo bezskutecznego upływu dodatkowego terminu, finansujący ma prawo wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym. Powyższe oznacza, że w przypadku zaległości w spłacie rat, procedura prowadząca do wypowiedzenia umowy nie jest obligatoryjna, a zależy wyłącznie od uznania leasingodawcy. Oskarżony nie mógł mieć pewności, że w jego przypadku (...) Sp. z o.o. zdecyduje się na taki krok. Co istotne materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie potwierdza treść wyjaśnień oskarżonego, w zakresie tego, że nie posiadał wiedzy o wypowiedzeniu umów leasingu a na kopercie zaadresowanej do D. K. z wypowiedzeniem umów leasingu widnieje adnotacja „nie podjęto w terminie”. W konsekwencji powyższy fakt przy uwzględnieniu, że oskarżony niezwłocznie po tym jak się dowiedział, o obowiązku zwrotu pojazdów po kolizji drogowej, w której uczestniczył chciał zwrócić pojazdy a w efekcie wskazał miejsca, w których są pojazdy funkcjonariuszom policji, powoduje to, że brak jest podstaw do przypisania mu zamiaru ich przywłaszczenia. W judykaturze stosuje się pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie, z którym sprawcy przywłaszczenia musi towarzyszyć animus rem sibi habendi, a więc wola (zamiar) zatrzymania cudzej rzeczy dla siebie lub innej jeszcze, niż powierzający mu je, osoby (wyrok SN z 15 lipca 2010 r., III KK 434/09, OSNSK 2010, nr 1, poz. 1463). Trafnie wskazał też Sąd Apelacyjny w Łodzi, że istotą przywłaszczenia jest zamiar nie bezprawnego władania cudzą rzeczą, nie bezprawne nią dysponowanie czy nawet bezprawne zatrzymanie, lecz trwałe włączenie przez sprawcę przedmiotu przestępstwa do własnego majątku (wyrok SA w Łodzi z 18 czerwca 2013 r., II AKa 83/13, LexPolonica nr 7226427). Bezprawne rozporządzenie cudzą rzeczą stanowi przywłaszczenie karalne na podstawie art. 284 k.k. tylko wówczas, gdy wskazuje na zamiar pozbawienia osoby uprawnionej własności tej rzeczy, bez żadnego tytułu i ekwiwalentu, w szczególności na zamiar uczynienia z niej swojej własności. Ten zamiar może urzeczywistniać się bądź w bezprawnym zatrzymaniu cudzej rzeczy na własność, np. przez odmowę zwrotu, zaprzeczenie otrzymania, zapewnienie o zwrocie, ukrywanie itp., bądź przekazanie tej rzeczy na własność osobie trzeciej (sprzedaż, zamiana, darowizna), bądź też na bezprawnym jej zużyciu, przerobieniu (wyrok SN z 14 listopada 2014 r., IV KK 101/14, LEX nr 1567487). O zamiarze przywłaszczenia przesądzać może również odmówienie przez sprawcę zwrotu rzeczy stanowiących przedmiot leasingu oraz odmowa uiszczenia zapłaty (wyrok SA w Krakowie z dnia 30 września 1998 r., II AKa 190/98, KZS 1998, z. 10, poz. 27). Przestępstwo określone w art. 284 § 1 należy do kategorii tzw. przestępstw kierunkowych. Kodeks wymaga, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym jest włączenie powierzonej rzeczy do majątku sprawcy lub postępowanie z nią jak z własną w inny sposób. Wyklucza to możliwość popełnienia tego przestępstwa z zamiarem wynikowym. Istotnym elementem strony podmiotowej sprzeniewierzenia nie jest sam fakt odmowy wydania rzeczy powierzonej, lecz powody niezwrócenia, a więc wola włączenia rzeczy do swojego majątku lub wola postępowania z nią jak z własną (wyrok SN z dnia 14 stycznia 2003 r., II KKN 273/01, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 7-8, poz. 9). Przenosząc powyższe konstatacje na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że oskarżony nie miał zamiaru przywłaszczenia samochodów. D. K. o tym, że jest zobowiązany do zwrotu pojazdów dowiedział się dopiero po kolizji drogowej z jego udziałem. Wówczas funkcjonariusz policji poinformował go, że jego pojazd widnieje w rejestrze, jako poszukiwany. W związku z powziętą informacją, oskarżony skontaktował się z przedstawicielem leasingodawcy i wówczas dowiedział się, że umowy leasingu zostały wypowiedziane ze skutkiem natychmiastowym, a on jest zobowiązany do zwrotu pojazdów. Wówczas oskarżony niezwłocznie wskazał leasingodawcy miejsca gdzie znajdują się pojazdy, a także zaproponował, że je odstawi we wskazane przez nich miejsce, po czym przekazał tę informację także policji. Należy też wskazać, że oskarżony miał świadomość istniejącej wierzytelności po stronie (...) Sp. z o.o. , bowiem otrzymał wezwanie do wykupu weksli jednak był przekonany, że ta należność wynika z obowiązku zapłaty za pojazdy. Podkreślić również należy, że leasingodawca poza wysłaniem wezwania do zapłaty rat oraz wypowiedzenia umowy leasingu raz na wskazany w umowie adres, nie podjął nawet kolejnej próby wysłania pisma, pomimo, że list został zwrócony, jako niepodjęty w terminie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że zachowanie oskarżonego polegające na niezwróceniu pojazdów po wypowiedzeniu umów leasingu, chociaż naganne i sprzeczne z zawartymi umowami nie nosiło znamion przestępstwa, wobec czego Sąd uniewinnił go od zarzucanego mu czynu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. , zgodnie, z którym w razie uniewinnienia oskarżonego koszty procesu w sprawach z oskarżenia publicznego ponosi Skarb Państwa.