Sad powszechny, VI Ka 1090/18

Warszawa, dnia 15 marca 2019 r. Sygn. akt VI Ka 1090/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: SSO Remigiusz Pawłowski protokolant: p.o. protokolant sądowy Zuzanna Poźniak po rozpoznaniu dnia 15 marca 2019 r. sprawy J. K. , syna J. i J. , ur. (...) w W. obwinionego z art.10 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13.09.1996 r. ; art.10 ust. 2a w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13.09.1996 r. w zw. z §2 pkt 1 uchwały nr XIV/292/2015 Rady Miasta (...) W. z dnia 9.07.2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie (...) W. ; art.10 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13.09.1996 r. ; na skutek apelacji wniesionej przez obwinionego od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt III W 44/18 I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że:

1. uchyla karę grzywny;
2. uniewinnia obwinionego od wykroczenia opisanego w punkcie 3 komparycji wyroku, kwalifikowanego z art. 10 Ust. 2 w zw. z art. 6 Ust. 1 pkt. 1 Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13.09.1996 r. ;
3. na podstawie art. 9 § 2 kw wymierza obwinionemu za czyny opisane w punkcie 1 i 2 komparycji wyroku karę grzywny w wysokości 100 zł (sto złotych); II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; III. zwalnia obwinionego od ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym . VI Ka 1090/18 UZASADNIENIE Apelacja obwinionego jest zasadna tylko w takim zakresie, w jakim wskazuje na obrazę prawa materialnego, w części skazującej go za wykroczenie z art. 10 ust 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996r. (zwanej dalej ustawą), polegające na nie posiadaniu w określonym miejscu i czasie wymaganych umów i dowodów opłat za odbiór i wywóz nieczystości ciekłych. W tym zakresie Sąd prawidłowo ustalił stan faktyczny, czego zresztą nie kwestionował obwiniony, bowiem mimo oprowadzania nieczystości płynnych w sposób przewidziany prawem, nie posiadał żadnych potwierdzających tę okoliczność dokumentów, choć art. 6 ust 1 ustawy zobowiązuje do posiadania stosownej pisemnej umowy z podmiotami uprawnionymi do świadczenia usług asenizacyjnych. Rzecz jednak w tym, że wskazany art. 10 ust 2 ustawy penalizuje jedynie zaniechanie wykonywania obowiązków wymienionych w art. 5 ust 1 ustawy, w szczególności pkt 3b, nie zaś 6 ust 1 pkt 1 ustawy, jak wskazano we wniosku o ukaranie, a dalej w wyroku. Czym innym jest pozbywanie się zebranych na nieruchomości nieczystości ciekłych w sposób niezgodny z ustawą, czego obwinionemu w ogóle nie zarzucono, ale czego również nie udało się zebranym materiałem udowodnić, a czym innym brak wymaganych na okoliczność wybierania nieczystości dokumentów. Obie sytuacje mogą istnieć niezależnie od siebie, lecz tylko pierwsza z nich jest wykroczeniem. Skoro zatem przypisano obwinionemu zachowanie, które nie wyczerpuje znamion penalizowanych przez ustawę, wyrok należało w tym zakresie zmienić, a J. K. od czynu opisanego w pkt 3 komparycji wyroku uniewinnić. W pozostałej części, co do ustaleń faktycznych, oceny prawnej i przyjętych kwalifikacji przypisanych wykroczeń wyrok jest prawidłowy, zaś podjęta w apelacji krytyka ma polemiczny charakter. Podniesione zarzuty nie zawierają takich argumentów, które w omawianym zakresie winny skutkować zmianą zaskarżonego orzeczenia lub jego uchylenie. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że ustawa nie wymaga do stosowania zawartych w niej regulacji odnoszących się do usuwania odpadów, by dana nieruchomość była oddana do użytkowania. Istota ochrony środowiska i zachowania porządku oraz czystości wiąże się z zapobieganiem gromadzenia odpadów, co wynikać ma z użytkowania nieruchomości, a nie jej zamieszkiwaniem. Orzecznictwo NSA wskazuje przy tym, że „pojęcie: "nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy", w kontekście konieczności zorganizowania odbioru odpadów komunalnych, należy wiązać z faktycznym jej zamieszkiwaniem, a nie odwoływać się do wąskiego rozumienia terminu "zamieszkiwania", jakie przypisuje się mu na gruncie Kodeksu cywilnego . Niewątpliwie spod takiego cywilistycznego rozumienia terminu "zamieszkiwania" wymykają się nieruchomości zamieszkałe nieregularnie, sezonowo, czy nieruchomości zabudowane obiektami letniskowymi. Stylizacja normatywna art. 6c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1399) prowadzi do wniosku, że zamiarem ustawodawcy nie było utożsamianie nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, wyłącznie z nieruchomościami zamieszkałymi stale. Chodzi o to, aby wszystkie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, choćby robili to nieregularnie, wchodziły w zakres abstrakcyjnego pojęcia "nieruchomości zamieszkanych", w przeciwieństwie do tych, na których nie mieszkają mieszkańcy, a powstają odpady komunalne. Wytwarzać odpady komunalne mogą zarówno stali mieszkańcy gminy, jak i osoby przebywające na jej terenie tymczasowo, czy nieregularnie.” (wyrok z dnia 14.02.2017r. II OSK 1418/15, a także wyrok WSA w Krakowie z 5.04.2018r. I SA/Kr 122/18). Nie ulega wątpliwości, że obwiniony korzystając z rzeczonej nieruchomości kilka razy w tygodniu spełniał kryteria zamieszkiwania, o jakim mowa w powyższych orzeczeniach i ustawa ma do niego zastosowanie. Nie można podzielić również stanowiska, że skoro rada gminy podjęła uchwałę o przejęciu obowiązku odbioru odpadów komunalnych za ustaloną opłatą, to nie ma zastosowania art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy i właściciel nieruchomości nie tylko nie ma obowiązku wyposażenia nieruchomości w pojemniki służące do odbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywania tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, ale nie ma również żadnych innych powinności. Nie budzi wątpliwości, że dla wywiązania się w tym zakresie ze swoich obowiązków gmina musi w pierwszej kolejności otrzymać od właściciela stosowną deklarację, o jakiej mowa w art. 6m ustawy. Obowiązek jej złożenia powstaje w ciągu 14 dni od zamieszkania danej nieruchomości, przy czym, jak wyżej wskazano, owo zamieszkiwanie ma szerszy charakter, niż rozumiane przez pryzmat przepisów Kodeksu cywilnego . Z protokołu kontroli wynika, że wskazanej deklaracji obwiniony nie złożył. Warto również dodać, że zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 23.05.2018r. „właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi” (I SA/Po 282/18). Oznacza to, że posiadanie uregulowanej kwestii odbioru nieczystości stałych z jednej nieruchomości, nie zwalnia jej właściciela od przestrzegania omawianych przepisów również w przypadku każdej innej. Reasumując, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, co do winy obwinionego w zakresie wykroczeń opisanych w pkt 1 i 2 komparycji, czyli kwalifikowanych z art. 10 ust 2 w zw. z art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy i z art. 10 ust 2a w zw. z art. 5 ust 3 ustawy i wskazanego tam zapisu uchwały rady gminy. Wymierzona wcześniej kara grzywny, jako dotycząca również czynu opisanego w pkt 3 komparycji wyroku, objętego uniewinnieniem, została uchylona i zachodziła konieczność wymierzenia nowej grzywny, za dwa przypisane obwinionemu wykroczenia. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności tych wykroczeń, w tym nieregularne zamieszkiwanie na posesji, zachowanie obwinionego po ich popełnieniu, polegające na wywózce składowanych odpadów, jak również sytuacja materialna obwinionego, a w końcu eliminacja jednego czynu z podstawy odpowiedzialności uzasadniły obniżenie kary do 100 zł. Będzie ona miała charakter bardziej symboliczny, niż dolegliwy, jednak adekwatny do wagi popełnionych czynów. Oceniając dochody obwinionego Sąd zwolnił go z obowiązku uiszczenia kosztów w postępowaniu odwoławczym i orzekł, jak w sentencji.