Warszawa, dnia 11 marca 2019 r. Sygn. akt VI Ka 799/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie : Przewodniczący: SSO Ludmiła Tułaczko protokolant: protokolant sądowy Izabela Frankowicz przy udziale prokuratora Józefa Gacka po rozpoznaniu dnia 11 marca 2019 r. sprawy P. D. syna B. i A. ur. (...) w B. oskarżonego o przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. , art. 286 § 1 k.k. oraz M. J. syna M. i E. ur. (...) w Z. oskarżonego o przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. , art. 286 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt III K 815/17 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonych P. D. i M. J. w całości przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi- Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sygn. akt VI Ka 799/18 UZASADNIENIE P. D. został oskarżony o to, że:
- W dniu 16 sierpnia 2016 roku za pośrednictwem firmy (...) przedłożył w oddziale (...) S.A. w W. przy ul. (...) w celu uzyskania kredytu na miarę nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o swoim zatrudnieniu i zarobkach z firmy (...) sp. z o.o. stwierdzające nieprawdę co do faktu bycia faktycznie zatrudnionym w/w firmie na umowę o pracę i co do uzyskiwanych dochodów z tytułu zatrudnienia, które to okoliczności miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu i oceny zdolności kredytowej, tj. o czyn z art. 297 § 1 k.k.
- W dniu 23 sierpnia 2016 roku w oddziale (...) S.A. w W. przy ul. (...) działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z M. J. doprowadził w/w bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20 000 zł w ten sposób, że przedłożył nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach z firmy (...) sp. z o.o. stwierdzające nieprawdę co do faktu bycia faktycznie zatrudnionym w/w firmie na umowę o pracę i co do uzyskiwanych dochodów z tytułu zatrudnienia, wprowadzając jednocześnie w/w bank w błąd co do posiadania zdolności kredytowej oraz osoby dla której miały być przeznaczone środki z kredytu oraz faktu zatrudnienia na umowę o pracę, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. M. J. został oskarżony o to, że:
- W dniu 10 sierpnia 2016 roku w n/n miejscu we W. będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w ten sposób, że wystawił dla P. D. nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o jego zatrudnieniu na umowę o pracę w firmie (...) , mając świadomość, że w/w nie był zatrudniony na taką umowę w jego firmie i nigdy nie został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.
- W dniu 23 sierpnia 2016 roku w oddziale (...) S.A. w W. przy ul. (...) działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z P. D. oraz działając w celu uzyskania kredytu doprowadził w/w bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20 000 złotych w ten sposób, że nakreślił na dane w/w kredytobiorcy nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o jego zatrudnieniu i zarobkach z firmy (...) sp. z o.o. stwierdzające nieprawdę co do faktycznego zatrudnienia w/w na umowę o pracę i co do uzyskiwanych przez niego dochodów z tytułu zatrudnienia, wprowadzając jednocześnie w/w bank w błąd co do posiadania zdolności kredytowej przez P. D. oraz osoby dla której miały być przeznaczone środki z kredytu, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy z dnia 16 kwietnia 2018 roku, sygn. akt III K 815/18 P. D. został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu przestępstw, natomiast M. J. został uznany winnym popełnienia mu aktem oskarżenia przestępstwa z art. 271 § 1 k.k. (pkt 1a/o) oraz winnym popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. (w ramach zarzucanego w pkt. 2 a/o przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. ) i wymierzył mu karę: 4 miesięcy pozbawienia wolności za 1 czyn oraz karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za 2 czyn jak również karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby 2 lat oraz obowiązek wymieniony w art. 72 § 1 pkt 1 k.k. w postaci informowania Sądu o przebiegu okresu próby i zwolnił go z kosztów postępowania. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Praga – Południe w Warszawie, na podstawie art. 425 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 444 k.p.k. , na niekorzyść oskarżonych P. D. oraz M. J. . Oskarżyciel, na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 § 2 i 3 k.p.k. zarzucił wyrokowi:
- Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego teść, a polegający na niesłusznym przyjęciu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przy dokonaniu prawidłowej jego oceny, rozpatrywany w kontekście zachowania oskarżonych w materii wyczerpania przez nich obu znamion czynów zabronionych określonych w art. 286 § 1 k.k. nie daje podstaw do przypisania im winy i skazania za zarzucane przestępstwa, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków, podobnie jak popełnienie czynu zabronionego z art. 297 § 1 k.k. przez P. D.
- Obrazę przepisów postępowania, tj. art. 2 § 1 pkt 1-3 i § 2, art. 4, art. 5 §2, art. 7, 9 i 167 k.p.k. oraz art. 366 § 1 k.p.k. mającą wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na: a. Błędnej interpretacji znamion przestępstwa oszustwa w następstwie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nieuwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego banku b. Nieuwzględnienie przez Sąd wszystkich okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonych c. Nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów w sprawie mających na celu wyeliminowanie wątpliwości Sądu co do wyczerpania przez oskarżonych znamion czynów zabronionych przypisanych im aktem oskarżenia d. Dokonaniu przez Sąd ustalenia faktów i oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, pominięciu dowodów niekorzystnych dla takiego stanowiska, przekraczając jednocześnie zasadę swobodnej oceny dowodów co skutkowało uniewinnieniem obojga oskarżonych od popełnienia zarzucanych im przestępstw z art. 286 § 1 k.k. oraz P. D. z art. 297 § 1 k.k. e. Nieprzeprowadzenie wbrew wskazaniom art. 9 i 167 k.p.k. wszystkich koniecznych dowodów na rozprawie i występujących pomiędzy nimi rozbieżności w następstwie czego nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy.
- W konsekwencji, na zasadzie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora zasługuje na uwzględnienie w całości. Sąd I instancji uniewinnił P. D. od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa z art. 297 § 1 k.k. , uznając że oskarżony nie miał świadomości, że przedstawiane przez niego zaświadczenie jest nieprawdziwe oraz że nie został zarejestrowany i zgłoszony do ubezpieczenia przez swojego pracodawcę. W ocenie tutejszego Sądu, taki sposób argumentacji nie jest przekonujący. Oceniając dokumenty zgromadzone a aktach sprawy , Sąd I instancji nie zwrócił uwagi i nie zauważył, że zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 10.08.2016r. (k-20) podpisane również przez P. D. zawiera błędy co do:
- okresu zawarcia umowy, gdyż na zaświadczeniu wskazano, że P. D. jest zatrudniony od stycznia 2016 r. podczas, gdy był zatrudniony od lutego 2016 r.
- wartości wypłacanego wynagrodzenia, które było oparte wyłącznie na dokumentach o wątpliwej wiarygodności, ale było również niezgodne z wartościami wskazanymi w tych dokumentach, co słusznie podniósł oskarżyciel w apelacji (str. 6) Dodatkowo, zaświadczenie to jest niespójne z deklaracją PIT-
- (k-76) Odnosząc się natomiast do zarzutu obrazy prawa materialnego- art. 286 § 1 k.k. należy wskazać, że przestępstwo to polega na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Za takie rozporządzenie należy również uznać sytuację, w której gdyby bank udzielający kredytu wiedział, że wystawione przez M. J. zaświadczenie o zatrudnieniu nie pokrywa się z rzeczywistością (a takich ustaleń dokonał Sąd I instancji skazując M. J. za czyn z art. 271 § 1 k.k. ) to niewątpliwie P. D. i M. J. nie uzyskaliby kredytu, a pokrzywdzony bank by go nie udzielił. Wprowadzenie w błąd niekoniecznie musi dotyczyć zamiaru uzyskania pożyczki, ale też posiadanych przez pożyczkobiorcę realnych możliwości spłaty zaciągniętego zobowiązania i możliwości jego spłaty w określonym w umowie terminie, zaś sam zamiar popełnienia przestępstwa należy badać w dacie zaciągania zobowiązania. Również fakt, że oskarżony P. D. obecnie spłaca zobowiązanie, pozostaje bez wpływu na znamiona przestępstwa oszustwa, skoro wpłaty dokonywane są nieregularnie i dzięki wsparciu rodziny. Przechodząc natomiast do oceny toku rozumowania Sądu I instancji w odniesieniu do oskarżonego M. J. , należy wskazać, że Sąd uznał go za winnego wystawienia nierzetelnego zaświadczenia o zatrudnieniu, a oskarżonego P. D. uniewinnił od zarzutu posłużenia się tym dokumentem, chociaż obydwaj oskarżeni go podpisali, a skoro tak to obydwaj musieli wiedzieć, że P. D. nie jest zatrudniony w firmie (...) , a przynajmniej nie w tym okresie i nie uzyskuje zarobków wskazanych w zaświadczeniu wystawionym dla banku. Ocena zachowania obu oskarżonych w kontekście zarzutu z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. zgodnie z logicznym tokiem rozumowania powinna być spójna gdyż czyny oskarżonych nawzajem się uzupełniają pozostając w związku przyczynowo - skutkowym. Należy się zastanowić i rozważyć czy dokumenty przedstawione przez oskarżonych są wiarygodne, czy też zostały sporządzone na potrzeby postępowania karnego. W związku z powyższym, w ocenie Sądu odwoławczego należy w toku postępowania ponownego :
- zwrócić się do oskarżonego M. J. o przedstawienie oryginałów dokumentów dotyczących wynagrodzenia przedstawionych przez oskarżonego P. D. ;
- ustalić nazwisko księgowej o imieniu S. i przesłuchać ją w charakterze świadka na okoliczność: a. czy P. D. faktycznie pracował dla M. J. , w jakim charakterze i w jakim czasie, b. czy sporządzała ona listy płac, na których widniał wypłaty wynagrodzenia dla P. D. oraz w jakiej wysokości,
- zwrócić się do ZUS po informacje czy M. J. zgłaszał siebie lub innych ewentualnych pracowników oprócz P. D. , na potrzeby ubezpieczeń co przeczyłoby tezie, że P. D. nie został zgłoszony omyłkowo, a wskazywałoby, że nie był on pracownikiem M. J. ,
- jeżeli będzie to możliwe, dokonać analizy fizykochemicznej oryginalnych dokumentów księgowych w celu ustalenia, czy umowy o pracę zostały sporządzone w datach w nich wskazanych czy też w innym terminie , co wykluczałoby ich rzetelność,
- dokonać analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego pod kątem czy błędy i nieścisłości w zgromadzonych dokumentach nie wskazują, że zostały one sporządzone wyłącznie na potrzeby uzyskania kredytu i prowadzonego postępowania karnego, albowiem mając na uwadze wspólne działanie oskarżonych w celu uzyskania kredytu, w ocenie Sądu odwoławczego istnieją poważne wątpliwości, czy przedstawione dokumenty pokrywają się z prawdą.