Sad powszechny, VII U 82/18

(1)i Z. T. , potwierdzające odbywanie praktyk studenckich w Zakładach (...) w wymiarze 8 godzin dziennie, przez 5 dni w tygodniu (pismo procesowe ubezpieczonego z dnia 18 grudnia 2017r., k. 17 a.s., oświadczenia W. B.

(1)i Z. T. – k. 18-19 a.s. ). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. W. , urodzony w dniu (...) , był studentem Politechniki (...) na Wydziale (...) . W czasie pierwszego roku studiów w okresie od 2 października 1972r. do 10 lutego 1973r. odbył semestralną praktykę produkcyjną w Zakładach (...) na wydziałach obróbki skrawaniem, odlewni żeliwa i aluminium oraz w modelarni (zaświadczenie z dnia 10 lutego 1973r., k. 6 a.s..; karta obiegowa zmiany w stosunku pracy z dnia 3 października 1972r., k. 6 a.s. i k. 35 akt kapitałowych; karta obiegowa zmiany w stosunku pracy z dnia 9 lutego 1973r., k. 6 a.s. i k. 36 akt kapitałowych) . W okresie praktyki ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie. Początkowo przez okres 6 tygodni było ono ustalone ryczałtowo i wynosiło 600 zł. W dacie zakończenia praktyki ubezpieczony był zaliczony do IV grupy zaszeregowania (zaświadczenie z dnia 10 lutego 1973r., k. 6 a.s..; karta obiegowa zmiany w stosunku pracy z dnia 3 października 1972r., k. 6 a.s. i k. 35 akt kapitałowych; karta obiegowa zmiany w stosunku pracy z dnia 9 lutego 1973r., k. 6 a.s. i k. 36 akt kapitałowych) . W czasie praktyk nauka odbywała się przez jeden dzień w tygodniu – w soboty. W pozostałe dni robocze M. W. , a wraz z nim kolega Z. T. , wykonywali pracę przez 8 godzin na dobę w systemie zmianowym, w godzinach 6.00 – 14.00 bądź 14.00 – 22.00. Pracę przydzielał brygadzista (ustawiacz), który ustawiał maszynę. Ubezpieczony otrzymywał rysunek, suwmiarkę i obrabiał odlewy. Na zakończenie pracy czyścił maszynę, a kończąc pracę odbijał kartę zegarową (zeznania M. W. , k. 23 a.s., oświadczenia W. B.

(1)i Z. T. – k. 18-19 a.s.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. decyzjami z dnia 19 marca 2008r. i 15 maja 2014r. ustalił dla M. W. kapitał początkowy przyjmując do wyliczenia okresy składkowe w wymiarze 17 lat i 20 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 4 dni (decyzja ZUS z dnia 19 marca 2008r., k. 24 – 25 akt kapitałowych; decyzja ZUS z dnia 15 maja 2014r., k, 30 – 32 akt kapitałowych). W dniu 20 września 2017r. M. W. złożył pismo do organu rentowego, w którym wskazał na fakt odbywania praktyk studenckich. Dla potwierdzenia tego przedstawił zaświadczenie z dnia 10 lutego 1973r. oraz karty obiegowe zmiany (pismo M. W. z załącznikami, k. 34 – 37 akt kapitałowych). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 13 listopada 2017r. wydał decyzję znak: (...) , w której odmówił ponownego ustalenia kapitału początkowego przez zaliczenie do stażu pracy okresu płatnej praktyki w Zakładach (...) , ponieważ brak jest dokumentu potwierdzającego nawiązanie stosunku pracy (decyzja ZUS z dnia 13 listopada 2017r., k. 52 – 53 akt kapitałowych). Wskazany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, które nie były kwestionowane. Dotyczyło to również oświadczeń W. B.

(1)i Z. T. , które jako dokumenty prywatne, nie zostały zanegowane przez organ rentowy. Wobec tego oraz uwzględniając fakt zgodności tych oświadczeń z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, Sąd ocenił, że wskazane oświadczenia stanowią potwierdzenie faktu odbywania przez M. W. praktyki studenckiej w warunkach, jakie wskazywał ubezpieczony. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły również zeznania M. W. . Były one spójne z dokumentami, w tym z oświadczeniami dwóch kolegów, odbywających praktykę studencką w tym samym zakładzie. W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw do ich negowania tym bardziej, że ubezpieczony odnośnie faktów, których nie pamiętał – jak choćby co do faktu zawarcia umowy o pracę z Zakładami (...) – wskazywał na swoją niepamięć. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie M. W. było zasadne i skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji. Spór w rozpatrywanej sprawie koncentrował się wokół możliwości doliczenia do stażu pracy odwołującego okresu odbywania praktyk zawodowych w Zakładach (...) w okresie od 2 października 1972r. do 10 lutego 1973r. Powyższą kwestię należy rozpatrywać przy uwzględnieniu przepisu art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 z późn. zm.) (dalej jako: ustawa emerytalna) , zgodnie z którym za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15 listopada 1991r. okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego, w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie. Zastosowanie powołanego wyżej przepisu w przedmiotowej sprawie jest uzasadnione, ponieważ M. W. wykonywał praktyki robotnicze przed dniem 15 listopada 1991r., po ukończeniu 15 lat i na obszarze Państwa Polskiego. Zgodnie z powołanym przepisem dla uznania okresu praktyk robotniczych za okres składkowy konieczne jest, by:

(1)okres wykonywanych praktyk był okresem zatrudnienia,

(2)zatrudnienie to było wykonywane w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy i

(3)było z tego tytułu wypłacane wynagrodzenie. Dla oceny, czy praktyki robotnicze stanowiły zatrudnienie należy odwołać się do przepisów uchwały nr 24 Rady Ministrów z 16 lutego 1970r. w sprawie organizacji praktyk robotniczych studentów szkół wyższych ( M.P. z 1970r., Nr 7, poz. 64 ). Zgodnie z § 4 ust. 3 tej uchwały, praktyki robotnicze były wykonywane na podstawie umowy o pracę na czas określony zawieranej pomiędzy studentem a zakładem pracy, który miał go zatrudniać w czasie praktyki i w myśl § 4 ust. 1 odbywanie praktyki robotniczej traktowało się jako stosunek pracy. Z kolei § 8 ust. 1 uchwały przewidywał, że studentom odbywającym praktyki robotnicze przysługiwało wynagrodzenie według zasad obowiązujących w danym przedsiębiorstwie stosownie do rzeczywistego wkładu ich pracy. W myśl ust. 2, jeżeli student z przyczyn od siebie niezależnych osiągnął zarobek niższy od minimalnej płacy, przedsiębiorstwo zobowiązane było wypłacić wyrównanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami stosowanymi przy wypłatach minimum wynagrodzenia. Uwzględniając, że powołane przepisy przewidywały zawarcie umowy o pracę i wprost wskazywały, że zakład pracy ma „zatrudniać” studenta w czasie tej praktyki, to okres jej wykonywania należy uznać za okres zatrudnienia. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 21 stycznia 2015r. ( III AUa 3646/13 ), wskazując, że skoro praktyki robotnicze odbywały się zgodnie z § 4 ust. 3 uchwały RM na podstawie umowy o pracę między studentem a zakładem pracy, który miał go zatrudniać, to stanowiły okres składkowy w rozumieniu ustawy emerytalnej. W rozpatrywanej sprawie Sąd ocenił, że nie ma przeszkód do przyjęcia, że M. W. odbył praktykę robotniczą w trakcie studiów, stanowiącą okres składkowy. Do takiego wniosku Sąd doszedł w oparciu o przedłożone przez ubezpieczonego zaświadczenie odbycia stażu z dnia 10 lutego 1973r., a także na podstawie analizy kart obiegowych zmiany w stosunku pracy z dnia 3 października 1972r. i z dnia 9 lutego 1973r. Wskazane dokumenty jednoznacznie potwierdzając okres praktyki robotniczej oraz fakt pobierania wynagrodzenia. Z kolei okoliczność pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, pod kierownictwem pracodawcy, który zatrudniał ubezpieczonego, wynika z jego zeznań oraz z oświadczeń Z. T. i W. B.

(1), którzy wskazali, że odbywali praktyki robotnicze. Potwierdzili, że odbywały się one przez 8 godzin dziennie, 5 dni tygodniowo. Zdaniem Sądu, możliwość dowodzenia istotnych w sprawie faktów za pomocą ww. dowodów wynika z tego, że w postępowaniu sądowym toczącym się na skutek odwołania od decyzji ZUS, Sąd może przeprowadzać wszelkie dowody przewidziane przez kodeks postępowania cywilnego . Jednocześnie brak jest przepisów szczególnych, które ograniczałyby środki dowodowe, np. poprzez ustanowienie wymogu przedstawienia umowy o pracę lub dokumentu potwierdzającego opłacanie przez pracodawcę składek na ubezpieczenie. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2007r. ( II UK 185/06 ) dla uznania okresu zatrudnienia za okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 2 ustawy emerytalnej nie jest wymagane wykazanie opłacania przez pracodawcę składek na pracownicze ubezpieczenie społeczne. Z tego względu żądanie organu rentowego przedstawienia przez ubezpieczonego dowodu, który potwierdzi, że zostały odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne, jest bezzasadne. Podobnie Sąd ocenił argumentację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wskazał w zaskarżonej decyzji na brak dokumentu potwierdzającego nawiązanie stosunku pracy (umowy o pracę). W tym zakresie należy odwołać się do najnowszego orzecznictwa, dotyczącego kwalifikacji pracy młodocianego jako okresu składkowego w myśl art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej, które analogicznie ma zastosowanie również w odniesieniu do pracy, która ma być kwalifikowana jako okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy emerytalnej. W orzeczeniach, które odnoszą się do wspomnianej praktycznej nauki zawodu, wskazuje się, że zakwalifikowanie tego okresu jako składkowego nie wymaga bezwzględnego dostarczenia dokumentacji potwierdzającej fakt zatrudnienia przez zakład pracy w celu przyuczenia do zawodu na podstawie indywidualnej umowy o pracę. Takie stanowisko zostało wyrażone m.in. w wyrokach Sądów Apelacyjnych: w Katowicach z dnia 28 marca 2013r. (III AUa 1362/12) , w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2015r. (III AUa 1176/14) , czy w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2015r. (III AUa 1919/14 ). Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2016r. (I UK 256/15) podkreślił, że czym innym jest forma czynności prawnej, zmaterializowana w dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy o pracę, a czym innym skuteczność zobowiązania w świetle prawa ubezpieczeń społecznych. O ile bowiem pierwsza kwestia ma wyłącznie wymiar dowodowy, o tyle druga stanowi punkt wyjścia do określenia sytuacji prawnej ubezpieczonego, co oznacza, że nieprzedstawienie przez ubezpieczonego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy w celu nauki zawodu samoistnie nie przesądza o jej nieistnieniu, lecz może co najwyżej stanowić argument przemawiający za uznaniem, że strony nie realizowały określonej więzi prawnej. Oznacza to, że w przypadku rozstrzygania o możności zaliczenia okresu nauki zawodu jako okresu składkowego w myśl prezentowanego wyżej przepisu ustawy emerytalnej, decydujące jest ustalenie, czy wnioskodawca faktycznie wykonywał zatrudnienie na warunkach określonych w ustawie z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy . Powyższe odnosi się również w takim samym zakresie do praktyk robotniczych studentów szkół wyższych, w przypadku których umowa o pracę nie jest jedynym dowodem, jaki może być przedstawiony. Jej brak nie powoduje niemożności uwzględnienia takiego okresu jako składkowego. Istotne jest bowiem to, w jakich warunkach praktyki były realizowane. W rozpatrywanej sprawie odbywało się to za odpłatnością, w pełnym wymiarze czasu pracy, przez 5 dni w tygodniu, w warunkach podporządkowania. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że okres praktyki robotniczej M. W. od 3 października 1972r. do 10 lutego 1973r. należy zakwalifikować jako okres składkowy w myśl art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy emerytalnej, a w konsekwencji okres ten winien zostać przez organ rentowy zaliczony do ogólnego stażu pracy, jakim ubezpieczony się legitymuje. Wobec tego, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. odwołanie podlegało uwzględnieniu poprzez zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 13 listopada 2017r., w sposób oznaczony w sentencji wyroku. ZARZĄDZENIE (...)