Sygn. akt IC 430/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Częstochowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR del. Dariusz Podyma Protokolant Dorota Kozieł po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2018 r roku w Częstochowie sprawy z powództwa (...) z siedzibą we W. przeciwko K. W.
(1)o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną 1.uznaje za bezskuteczną w stosunku do powódki (...) z siedzibą we W. umowę darowizny nieruchomości położonej w C. dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą nr (...) zawartą 12 października 2012 r w M. przed notariuszem K. G. repertorium A numer (...) , na mocy której pozwany K. W.
(1)nabył od L. W. własność opisanej i oznaczonej w niej nieruchomości , w celu zaspokojenia wierzytelności powódki należnej od dłużnika L. W. , stwierdzonej prawomocnym tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty Sądu Okręgowego w C. syg. akt V GNc (...) z dnia 5 kwietnia 2016 r zaopatrzonym w dniu 10 czerwca 2016 r w klauzulę wykonalności, w wysokości 95 747,83 zł z ustawowymi odsetkami w wysokości 7 % od dnia 16 lutego 2016 r do dnia zapłaty, wraz z kwotą 5.650 zł. (pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt złotych) kosztów postepowania, 2. zasądza od pozwanego K. W.
(1)na rzecz powoda (...) z siedzibą we W. 10.205 zł. (dziesięć tysięcy dwieście pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu . I C 430/17 UZASADNIENIE W dniu 15 września 2017 r (...) z siedzibą we W. wniósł przeciwko K. W.
(1)o uznanie za bezskuteczną w stosunku do strony powodowej umowy darowizny nieruchomości położonej w miejscowości C. , dla której Sąd Rejonowy w M. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) zawartej w dniu 12 października 2012 pomiędzy L. W. a stroną pozwaną – K. W.
(1)przed notariuszem K. G. , nr rep. A (...) , oraz wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu na rzecz powoda. W uzasadnieniu żądania podniesiono, że w dniu 23 stycznia 2012 r L. W. , w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą (...) , zawarła z wierzycielem pierwotnym – (...) S.A, z siedzibą w K. umowę o pożyczkę nr (...) , mocą, której Bank udzielił pożyczki w kwocie 72 700 zł. L. W. nie wywiązała się z przyjętego na siebie zobowiązania, umowa pożyczki została wypowiedziana pismem z dnia 4 lutego 2013 r. W dniu 12 października 2012 r. L. W. , mając świadomość, że ciąży na niej zobowiązanie darowała stronie pozwanej K. W.
(1)sporną nieruchomość. Dłużniczka była, bowiem świadoma tego, że ciążą na niej obowiązki spłaty różnego rodzaju zobowiązań. W odpowiedzi na pozew z dnia 30 października 2017 r pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu od powoda na rzecz pozwanego. Zdaniem pozwanego wykonanie umowy darowizny nie stanowiło umniejszenia majątku dłużnika w stopniu wykluczającym zaspokojenie się przez ówczesnego wierzyciela. L. W. wraz z mężem G. W. w czasie zawierania umowy darowizny była współwłaścicielem nieruchomości wykorzystywanych do prowadzonej wówczas działalności gospodarczej. Prowadzona w owym czasie działalność gospodarcza nie uzasadniała jednoznacznych obaw, co do utraty w przyszłości płynności finansowej, a ostatecznie niewypłacalności. Powyższe twierdzenie znajduje potwierdzenie w złożonym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za rok podatkowy
- Sąd ustalił i zważył, co następuje. L. W. prowadziła działalność gospodarczą od 1996 r zajmowała się prowadzeniem sklepu wielobranżowego. W roku 2010 r G. i L. małżonkowie W. nabyli w drodze umowy sprzedaży prawo użytkowania wieczystego działek o numerach geodezyjnych (...) , o powierzchni 0,0741 ha i (...) o powierzchni 0,0445 ha wraz z budynkiem i urządzeniami stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności stanowiącymi budynek administracyjny wraz z pawilonem handlowym, opisane i oznaczone w księdze wieczystej nr (...) za cenę 355.000 zł. Na poczet zakupu przedmiotowej nieruchomość L. W. prowadząca działalność gospodarczą pod firmą (...) uzyskała kredyt na lokal Nr (...) , z dnia 13 lipca 2010 roku, z aneksem dnia 3 sierpnia 2010 roku, przez (...) S. A. Oddział w Polsce w wysokości 299.260,80 zł. W tym czasie w pobliżu zakupionego pawilonu handlowego funkcjonowały już inne sklepy w tym wielkopowierzchniowe prowadzące podobną działalność gospodarczą. dowód: zeznania L. W. zapis nagrania 00.09.08 do 00.09.53 k- 146, zeznania świadka G. W. zapis nagrania 00.13.44 do 00.14.25 k- 159, akt notarialny sprzedaży z dnia 24 sierpnia 2010 r rep A (...) notariusza K. G. w M. k- 117 –
- Po zakupie pawilonu handlowego, brak jest informacji o sytuacji finansowej (...) w P. . Brak jest informacji o spłacie kredytu zaciągniętego na zakup pawilonu handlowego. W dniu 23 stycznia 2012 r L. W. zawarła z (...) SA z siedzibą w K. umowę pożyczki kwoty 72 000 zł z przeznaczeniem na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Spłata pożyczki miała nastąpić w 120 ratach płatnych do 28 każdego miesiąca poczynając od 28 lutego 2012 r. Wysokość miesięczna raty stanowiła kwotę 941,78 zł. W roku 2012 działalność gospodarcza nie przynosiła dochodów. Z uwagi na istniejącą konkurencję wielu sklepów działalność w 2012 r przyniosła stratę w wysokości 30 940,39 zł. dowód: rozliczenie finansowe za 2012 r k- 124-127, umowa pożyczki nr (...) k- 17 –
- L. W. , G. W. mieszkali w P. wspólnie z pozwanym jego żoną i dzieckiem do 2012r. K. W.
(1)syn L. W. pracował dorywczo w tartaku, pomagał teściowej w prowadzaniu działalności gospodarczej – wykonywanie pomników, ale pomagał również rodzicom w prowadzonych przez nich działalnościach gospodarczych. Relacje rodzinne pozwanego z rodzicami były bardzo dobre, miał wiedzę o prowadzonych przez nich działalnościach gospodarczych, o zaciągniętych kredytach i pożyczkach o sposobie ich zabezpieczenia i spłacania tych zobowiązań. W dniu 12 października 2012 r wiedząc o pogarszającej się sytuacji i problemach związanych prowadzeniem firmy L. W. przystąpił do umowy darowizny zabudowanej domem mieszkalnym nieruchomości położonej w C. oznaczonych, jako działki (...) , o powierzchni 2,0522 ha. Na podstawie umowy otrzymał przedmiotową nieruchomość od L. W. ustanawiając na rzecz rodziców nieodpłatną dożywotnią służebność mieszkania w pomieszczeniach na parterze budynku mieszkalnego z prawem do korzystania z urządzeń i pomieszczeń służących do wspólnego użytku. dowód: zeznania G. W. zapis nagrania 00.24.58 k- 160, zeznania L. W. zapis nagrania 00.08.06 k- 146, zeznania pozwanego zapis nagrania 00.35.18 k- 161, akt notarialny z dnia 12 października 2012 r rep A (...) k- 77-79 akt (...) . Poważne problemy ze spłatą pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r rozpoczęły się w drugiej połowie 2012 r powstała zaległość doprowadziła do wypowiedzenia umowy pożyczki nr (...) pismem z dnia 4 lutego 2013 r. W wypowiedzeniu określono całkowite zadłużenie na kwotę 72 304,32 zł w tym zadłużenie przeterminowane na kwotę 3929,99 zł. Zadłużenie przeterminowane obejmowało okres 4 miesięcy zwłoki w płatności rat kredytowych. Miesięczna rata to 941,78 zł. W dniu 10 kwietnia 2013 r (...) SA z siedzibą w K. wystawił bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) przeciwko L. W. . Na podstawie postanowienia z dnia 29 kwietnia 2013 r Sądu Rejonowego w M. w sprawie I Co (...) o nadaniu klauzuli wykonalności BTE nr (...) , wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne wnioskiem z dnia 2 lipca 2013r. Postępowanie egzekucyjne prowadzone w sprawie km (...) zakończyło się w dniu 30 września 2015 r umorzeniem postępowania w związku ze złożonym wnioskiem wierzyciela o umorzenie egzekucji i informacją o zbyciu wierzytelności, na rzecz (...) z siedzibą we W. . dowód: rozliczenie finansowe za 2012 r k- 124-127, wypowiedzenie umowy pożyczki z dnia 4 lutego 2013 r k- 20, BTE nr (...) k- 21, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności z dnia 29 kwietnia 2013 r k- 22, wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i postanowienie o umorzeniu egzekucji z dni 30 września 2015 r w aktach km (...) komornika sądowego M. S. . W dniu 8 lipca 2015 r (...) SA z siedzibą w K. zawarł z powodem (...) z siedzibą we W. umowę cesji wierzytelności przysługującej bakowi z stosunku do dłużnika L. W. wynikającej z umowy pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r nr (...) . W dniu 5 kwietnia 2016 r Sąd Okręgowy w C. w sprawie V GNc (...) nakazał L. W. w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu zapłacić powodowi (...) z siedzibą we W. 95747,83 zł z ustawowymi odsetkami naliczonymi w wysokości 7% od dnia 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty, wraz z kwotą 5650 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podstawę faktyczna i prawną żądania stanowiły umowa pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r nr (...) oraz cesja wierzytelności wynikające z tej umowy. Wszczęcie w dniu 26 sierpnia 2016 r postępowanie egzekucyjne z wniosku (...) z siedzibą we W. przeciwko L. W. trwa i nie doprowadziło do wyegzekwowania należność objętej tytułem wykonawczym nakazem zapłaty Sąd Okręgowy w C. z dnia 5 kwietnia 2016 r w sprawie V GNc (...) , któremu nadana została klauzula wykonalności 10 czerwca 2016 r. Dłużniczka nie wskazała majątku, z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie wierzytelności powódki. dowód: umowa przelewu wierzytelności z dnia 8 lipca 2015 k- 40 – 98, dokumenty w aktach km (...) zastępcy komornika sądowego M. C. przy Sądzie Rejonowym w M. ( w tym wniosek, tytuł wykonawczy). Sytuacja majątkowa L. W. od 2012 r do chwili obecnej jest zła. Nie jest spłacany kredyt Nr (...) , z dnia 13 lipca 2010 roku na zakup pawilonu handlowego, podobnie nie jest spłacana pożyczka 23 stycznia 2012 r nr (...) . Dłużniczka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, pracownicy, których zatrudniała zostali zwolnieni do końca 2012 r. Dłużniczka nie posiada żadnego majątku, z którego mogłaby zaspokoić wierzycieli. Po przepisaniu przedmiotowej nieruchomości na pozwanego małżonkowie L. i G. W. przepisali na córkę inną nieruchomość. Utrzymują się z emerytury. dowód: zeznania L. W. zapis nagrania 00.20.01 do 00.25.22 k- 147. Stan faktyczny ustalony został przede wszystkim na podstawie dokumentów urzędowych i prywatnych przedłożonych przez strony procesu. Treść wszystkich dokumentów nie była kwestionowana. Uzupełnieniem ustaleń dokonanych na podstawie dokumentów, są częściowo zeznania świadków i pozwanego, które korespondują z tymi dokumentami. W szczególności w zakresie potwierdzenia wiedzy pozwanego o sytuacji finansowej związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej przez rodziców, posiadanych zobowiązaniach, sposobie dokonywania spłat rat kredytowych. Jak wynika z zeznań pozwanego i świadków relacje w domu, w którym wspólnie zamieszkiwali były bardzo dobre, pozwany pomagał rodzicom również przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu zeznania świadków L. W. , G. W. oraz pozwanego w zakresie wskazania na grudzień 2012 r, jako okresu, kiedy pojawiły się problemy finansowe nie są wiarygodne i nie zasługują na danie wiary. Po pierwsze zeznania nie są precyzyjne i zawierają pewne wewnętrzne sprzeczności. Jako powód załamania się działalności gospodarczej świadkowie i pozwany wskazali pojawienie się w pobliżu sklepów wielkopowierzchniowych. Wskazane daty pojawienia się sklepów wielkopowierzchniowych, były tożsame z datą zakupu pawilonu handlowego w 2010 r. Tak, więc od początku zakupu pawilonu handlowego prowadzenie działalności gospodarczej było bardzo trudne. Nie przedstawiono żadnych dowodów, które sytuacje tą obrazowałyby pomiędzy 2010 a 2012 rokiem. Jeżeli jednak dać wiarę, że prowadzenie działalności gospodarczej w pobliżu dużych sklepów o podobnym profilu jest trudne, co wydaje się być logiczne, to wniosek o problemach w tym również finansowych, które pojawiły się przed grudniem 2012 r jest wysoce prawdopodobny. Konkluzja taka nasuwa się po analizie zeznań świadków i pozwanego. Drugim powodem zasadniczych wątpliwości, co do opisywanego przez świadków i pozwanego stanu faktycznego jest złożone przez pozwanego rozliczenie podatku L. W. za 2012 r. Z rozliczenia tego wynika, że w tym roku wbrew twierdzeniom pozwanego i świadków nie było dochodu na poziomie 30 – 40 tysięcy złotych, a rok ten przyniósł już stratę w wysokości 30 940,39 zł, k- 127 v. Jeżeli fakt ten zestawi się z treścią zeznań L. W. o zwolnieniu pracowników do końca 2012 r, to wniosek o znacznie wcześniejszym okresie problemów finansowych jej firmy niż wskazywany przez świadków i pozwanego, jest logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego. Kolejnym faktem budzącym wątpliwości, co do tych zeznań jest treść wypowiedzenia umowy z dnia 4 lutego 2013 r, z którego wynika, że na przełomie października i listopada 2012 r nastąpiły zaległości w płatności rat kredytowych pożyczki z dnia 23 stycznia 2012 r. Nie wydaje się również wiarygodne, że praktycznie na przestrzeni 4 miesięcy – grudzień 2012 r do marca 2013 r, nastąpiło załamanie w prowadzeniu działalności, które doprowadziło do upadku firmy. Wątpliwości te są o tyle istotne, że strona pozwana, pomimo istnienia takich możliwości, nie wskazała żadnych dowodów w postaci dokumentów finansowych, księgowych, rachunkowych, które pozwoliłby na weryfikacje jej stanowiska. Kolejnym elementem budzącym poważne wątpliwości, było unikanie przez L. W. i G. W. przedstawienia konkretnych danych o sytuacji finansowej firmy. L. W. wskazała na G. W. , jako osobę, która tymi sprawami się zajmowała. G. W. poza ogólnikowymi twierdzeniami o załamaniu sytuacji finansowej w grudniu 2012 r nie potrafił określić dokładnie dochodów żony w 2012 r i nie był wskazać tych dochodów w latach poprzednich. Jeżeli L. W. wskazuje na męża, jako osobę zajmującą się finansami k - 146 zapis nagrania 00.11.31, to trudno nie zwrócić uwagę na lakoniczność zeznań G. W. w tym zakresie. Z powodów wyżej omówionych Sąd nie dał wiary zeznaniom L. W. zapis nagrania 00.06.38 do 00.29.23 k-146 – 148, G. W. zapis nagrania 00.11.21 do 00.20.32 k- 159, 160 , zeznaniom pozwanego K. W.
(2)zapis nagrania 00.35.18 do 00.50.39 k- 161, 162 poza zeznaniami, które korespondowały z dokumentami i które omówione zostały powyżej. Dodatkowo wszystkie zeznające osoby to najbliższa rodzina, bezpośrednio zaineresowana w rozstrzygnięciu sporu. W ocenie Sądu treść zeznań miała charakter subiektywny i również z tego powodu nie była wiarygodna. Przepis art 527 § 1 i 2 kc stanowi – gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Umowa darowizny nieruchomości z dnia 12 października 2012 r była niewątpliwie czynnością prawną w wyniku, której pozwany K. W.
(1)uzyskał korzyść majątkową. L. W. darczyńca, posiadająca zobowiązanie finansowe w stosunku do (...) SA z siedzibą w K. , które określone zostało w BTE nr (...) z dnia 10 kwietnia 2013 r nr (...) , a następnie po dokonaniu cesji wierzytelności na rzecz (...) z siedzibą we W. w nakazie zapłaty Sądu Okręgowego w C. z dnia 5 kwietnia 2016 r syg. akt V GNc (...) , nigdy nie wykonała tego zobowiązania. Pomimo, jak deklarowała posiadanego majątku, nie podjęła rzeczywistych działań zmierzających do spieniężenia majątku i spłaty zobowiązań. Podjęte próby sprzedaży sklepów nie powiodły się, bowiem osoby zainteresowane ich zakupem nie oferowały ceny, która satysfakcjonowałaby L. W. i rodzinę – zeznania K. W.
(1)zapis nagrania 00.42.39 k-
- Dłużniczka z mężem nie podjęli również żadnych działań by dług spłacony został z innego posiadanego majątku – zeznania G. W. zapis nagrania 00.20.47 k-
- W tym kontekście nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko o możliwości zaspokojenia się wierzycieli w dacie spornej darowizny i okresie późniejszym z innego majątku dłużniczki. Z całą stanowczością podkreślić należy, że dług pieniężny jest długiem oddawczym art. 454 kc , i to dłużnik nie wierzyciel powinien czynić wszelkie starania był wykonać zobowiązanie. Nie można, więc winą za niewyegzekwowanie zobowiązania, podnosząc stanowisko o posiadaniu innego majątku, obciążać wierzyciela. Spłata długu to podstawowy obowiązek dłużnika i to dłużnik powinien dochować wszelkich aktów staranności by zobowiązanie spełnić. Zachowanie dłużniczki doprowadziło do sytuacji, że należność powoda nie została zaspokojona. Jak wynika z zeznań L. W. nie ma obecnie żadnego majątku, z którego to zaspokojenie mogło nastąpić, utrzymuje się tylko z emerytury. W takiej sytuacji trudno nie przyjąć, że rozporządzenie przedmiotowym majątkiem, wywołało, co najmniej znaczne pogorszenie sytuacji wierzycieli w dochodzeniu swoich wierzytelności. Umowa darowizny dokonana został w okresie istnienia zobowiązania i w okresie problemów finansowych związanych z prowadzoną przez L. W. działalnością gospodarczą, które finalnie doprowadził do upadku firmy. Z uwagi na fakt, iż korzyść majątkową pozwany otrzymał od osoby najbliższej to mając na uwadze regulacje prawną art. 527 § 3 kc - jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, i mając na uwadze materiał dowodowy należy przyjąć, że pozwany nie obalił cytowanego domniemania prawnego, co oznacza, że żądanie powoda zasługuje na uwzględnienie w całości. Dokonano jedynie korekty żądania, doprecyzowując żądanie zgodnie z treścią uzasadnienia żądania. Sąd uznał za bezskuteczną w stosunku do powódki (...) z siedzibą we W. umowę darowizny nieruchomości położonej w C. , dla której Sąd Rejonowy w M. prowadzi księgę wieczystą nr (...) zawartą 12 października 2012 r w M. przed notariuszem K. G. repertorium A numer (...) , na mocy, której pozwany K. W.
(1)nabył od L. W. własność opisanej i oznaczonej w niej nieruchomości, w celu zaspokojenia wierzytelności powódki należnej od dłużnika L. W. , stwierdzonej prawomocnym tytułem wykonawczym – nakazem zapłaty Sądu Okręgowego w C. syg. akt V GNc (...) z dnia 5 kwietnia 2016 r zaopatrzonym w dniu 10 czerwca 2016 r w klauzulę wykonalności, w wysokości 95 747,83 zł z ustawowymi odsetkami w wysokości 7 % od dnia 16 lutego 2016 r do dnia zapłaty, wraz z kwotą 5.650 zł. (pięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt złotych) kosztów postępowania. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 kpc , zasądzono od pozwanego na rzecz powódki kwotę 10 205 zł ( 4788 zł – opłata sądowa, 5400 koszty zastępstwa procesowego, 17 zł opłata od pełnomocnictwa).