Sad powszechny, I Ca 15/19

Sygn. aktI.Ca 15/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 marca 2019r. Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Cezary Olszewski Sędziowie SO : Małgorzata Szostak Szydłowska, Joanna Walczuk Protokolant: st. sekr. sądowy Ewa Andryszczyk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2019 roku w Suwałkach na rozprawie sprawy z powództwa T. M. przeciwko Przedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. oraz (...) S. A. w S. o zapłatę na skutek apelacji powoda T. M. od wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 14 listopada 2018r sygn. akt I C 993/18

1. Oddala apelację.
2. Zasądza od powoda T. M. na rzecz pozwanych Przedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) S. A. w S. kwoty po 1800 zł (na rzecz każdego z pozwanych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego przed sądem II-giej instancji SSO Cezary Olszewski SSO Małgorzata Szostak Szydłowska SSO Joanna Walczyk Sygn. akt I.Ca 15/19 UZASADNIENIE Powód T. M. wystąpił przeciwko Przedsiębiorstwu (...) Sp. z o.o. w S. oraz przeciwko (...) S.A. w S. z pozwem o zapłatę solidarnie kwoty 20.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za utratę zdrowia. Uzasadniając swe roszczenie T. M. wskazał, iż jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. (...) w S. , gdzie znajduje się Hotel (...) . W dniu 03 kwietnia 2015 roku doszło do jego zalania fekaliami, w związku z czym powód poniósł szkodę majątkową. Ponadto zdarzenie to i kłopoty z ustaleniem podmiotu odpowiedzialnego i uzyskaniem odszkodowania doprowadziły go do pogorszenia stanu zdrowia. Nabawił się przez to nerwicy, bólów głowy, szumów w głowie i w uszach, bezsenności, nadciśnienia trudności w poruszaniu się. Dodatkowo nasiliły się choroby kardiologiczne. Pozwany (...) S.A. w S. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż wprawdzie wypłacił powodowi odszkodowanie za szkodę z dnia 03 kwietnia 2015 roku, lecz było to błędne i obecnie podnosi zarzut braku odpowiedzialności, gdyż do zdarzenia doszło na skutek siły wyższej. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował zaś zasadność roszczenia, a także objawy i schorzenia, na które powołuje się obecnie powód sugerując, że wystąpiły u niego na skutek zdarzenia jakim było zalanie piwnicy jego hotelu oraz wysokość zadośćuczynienia. Zdaniem pozwanego nie zaistniał tu związek przyczynowo-skutkowy. Zalanie piwnicy hotelu powoda nie rodzi możliwości żądania przez niego zadośćuczynienia. Schorzenia przez niego przywołane są z kolei stanami przewlekłymi, jak np. choroba wieńcowa, i nie mogły rozwinąć się w ciągu kilku dni. Z kolei pozwany Przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w S. także wniósł o oddalenia powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Argumentując swe stanowisko w sprawie pozwany podniósł zarzut braku legitymacji czynnej T. M. w zakresie dochodzonego roszczenia – nie jest on właścicielem budynku przy ul. (...) w S. , ani nie prowadzi tam działalności gospodarczej, a jedynie jest pełnomocnikiem właścicieli - oraz zarzut jego nieudowodnienia. Wskazał, iż nie jest możliwe żądanie zadośćuczynienia przy szkodzie majątkowej, albowiem jest to jeden ze sposobów naprawienia szkody niemajątkowej. Kodeks cywilny przewiduje je w czterech wypadkach określonych w art. 417 2 , 445, 446 § 4 i 448 kc , przyjmując, że u jego podłoża leży „doznana krzywda” wyrządzona czynem niedozwolonym bez względu na podstawy odpowiedzialności z tego tytułu. Roszczenie o zadośćuczynienie przysługuje jedynie osobie, przeciwko której było skierowane zdarzenie, określone jako czyn niedozwolony. Taka okoliczność w sprawie niniejszej nie wystąpiła. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował również wysokość dochodzonego roszczenia, które w jego ocenie nie zostało wykazane. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy w Suwałkach I Wydział Cywilny oddalił powództwo w stosunku do Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w S. i oddalił powództwo w stosunku do (...) S.A. w S. . Następnie postanowieniem z dnia 27 listopada 2018 roku uzupełnił wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 14 listopada 2018 roku w sprawie sygn. akt I.C.993/18 ten sposób, że dodał pkt III, w którym zasądził od powoda T. M. na rzecz pozwanego Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w S. kwotę 3.617,00 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych i 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Sąd Rejonowy oparł rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych: T. M. jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. (...) , KW nr (...) w 1/3 części. W budynku posadowionym na powyższej nieruchomości działalność gospodarczą w formie Hotelu (...) prowadzi J. M. za pośrednictwem swojego pełnomocnika T. M. (bezsporne). W dniu 14 października 2013 roku zawarł on umowę o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków w odniesieniu do nieruchomości przy ul. (...) w S. z Przedsiębiorstwem (...) Sp. z o.o. w S. (bezsporne, a dodatkowo dowód: umowa k. 15-16v). W dniu 03 kwietnia 2015 roku doszło do zalania fekaliami piwnicy budynku przy ul. (...) w S. , gdzie znajduje się sala konferencyjna i siłownia (bezsporne). Zaistniała szkoda została zgłoszona (...) S.A. w S. – tj. ubezpieczycielowi Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w S. – które po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłaciło odszkodowanie w kwocie 4.125,48 zł (bezsporne, a dodatkowo dowód: decyzja k. 32). T. M. w dacie zdarzenia z dnia 03 kwietnia 2015 roku miał niespełna 78 lat. Podczas wizyty w Instytucie (...) w W. w dniach 15-20.04.2015r. rozpoznano u niego utrwalone migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze i chorobę wieńcową stabilną. W dniu 16 kwietnia 2015 roku wszczepiono mu rozrusznik. Kontynuuje leczenie kardiologiczne. Cierpi także na przerost prostaty, obustronne torbiele nerek, dyskopatię wielopoziomową kręgosłupa odcinka C, małopłytkowość. Leczy się w poradni kardiologicznej, urologicznej, neurologicznej i foniatrycznej. W marcu 2018 roku podjął także leczenie w Poradni Psychiatrycznej (dowód: dokumentacja medyczna k. 41-77). Treść żądania zgłoszonego przez powoda T. M. wskazywała, iż w związku ze zdarzeniem z dnia 03 kwietnia 2015 roku (zalanie piwnic budynku przy ul. (...) w S. ) on pozwanym odpowiedzialność w zakresie roszczenia o zadośćuczynienie za pogorszenie stanu jego zdrowia. Rzeczą Sądu stało się rozstrzygnięcie czy żądanie powoda zasługuje na uwzględnienie, a jeżeli tak – to w jakiej części. Zadośćuczynienie o jakim mowa w art. 445 kc ma przede wszystkim na celu naprawienie krzywd wyrządzonych deliktem oraz złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych - zarówno tych już doznanych, jak też tych mogących wystąpić w przyszłości. Przy czym nie tylko trwałe, lecz także przemijające zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu mogą usprawiedliwiać przyznanie zadośćuczynienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2000 roku w sprawie V CKN 909/00, LEX nr 56027). Przy czym przepis art. 445 kc nie rozstrzyga samodzielnie o przesłankach odpowiedzialności, od których zależy podniesienie roszczeń z tytułu zadośćuczynienia pieniężnego, a zatem konieczne jest w tym zakresie odwołanie się do ogólnych podstaw odpowiedzialności ex delicto . Dla oceny krzywdy stanowiącej podstawę zasądzenia zadośćuczynienia znajdą zastosowanie konstrukcje adekwatnego związku przyczynowego oraz przyczynienia się poszkodowanego do szkody (zob. Komentarz do Art. 445 KC T. I red. Pietrzykowski 2018, wyd. 9/Safjan, Legalis ). W przedmiotowej sprawie pozwani kwestionowali swoją odpowiedzialność za zdarzenie z dnia 03 kwietnia 2015 roku, lecz wcześniej ubezpieczyciel uznał ją w postępowaniu likwidacyjnym i wypłacił powodowi odszkodowanie za powstałe zniszczenia. Wobec powyższego porządkująco zauważyć należy, iż odpowiedzialność ta znajduje swe źródło w art. 436 § 2 kc w zw. z art. 436 § 1 kc i 415 kc. Jednakże dla przyznania powodowi zadośćuczynienia konieczne było w szczególności wykazanie przez niego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zalaniem a jego stanem zdrowia, gdyż to na nim spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie. Do przesłanek odpowiedzialności deliktowej z art. 415 kc należą bowiem: zdarzenie, z którym system prawny wiąże odpowiedzialność na określonej zasadzie, oraz szkoda i związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Przy ustalaniu odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych znajdują zastosowanie przepisy ogólne dotyczące związku przyczynowego, szkody i sposobów jej naprawienia ( art. 361–363 kc ). Występowanie związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem, a powstałą szkodą jest więc niezbędną przesłanką konieczną dla przyjęcia odpowiedzialności deliktowej. Zgodnie z teorią przyczynowości adekwatnej związek przyczynowy zachodzi tylko wtedy, gdy w zestawie wszystkich przyczyn i skutków mamy do czynienia jedynie z takimi przyczynami, które normalnie powodują określone skutki. Nie wystarczy więc stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jako takiego, wymagane bowiem jest stwierdzenie, że chodzi o następstwo normalne danego zdarzenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że związek przyczynowy jest kategorią obiektywną i należy go pojmować jako obiektywne powiązanie ze sobą zjawiska nazwanego "przyczyną" ze zjawiskiem określonym jako "skutek". Ustawodawca wprowadzając w art. 361 § 1 kc dla potrzeb odpowiedzialności cywilnej ograniczenie odpowiedzialności tylko za normalne (typowe, występujące zazwyczaj) następstwa działania lub zaniechania, z których szkoda wynikła, nie wprowadza pojęcia związku przyczynowego w rozumieniu prawnym, odmiennego od istniejącego w rzeczywistości. Ogranicza tylko odpowiedzialność do wskazanych w przepisie normalnych (adekwatnych) następstw. Istnienie związku przyczynowego jako zjawiska obiektywnego jest determinowane określonymi okolicznościami faktycznymi konkretnej sprawy i dlatego istnienie związku przyczynowego bada się w okolicznościach faktycznych określonej sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2011 r. wydany w sprawie I CSK 475/10). Należy przy tym zauważyć, iż zgodnie z zasadami obowiązującymi w procedurze cywilnej ciężar gromadzenia materiału procesowego spoczywa na stronach ( art. 232, art. 3 kpc , art. 6 kc ). Art. 6 kc określa reguły dowodzenia, to jest przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach ( art. 3 kpc ), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 kpc ) spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 1996 r., sygn. akt I CKU 45/96, OSNC 1997, nr 6-7 poz. 76). W myśl zatem ogólnych zasad, w niniejszej sprawie, to na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających jego roszczenie. Ciężarowi temu powód jednak nie sprostał. O ile bowiem bezsporny jest fakt, iż doszło do zalania budynku przy ul. (...) w S. , jak też rzeczą udowodnioną wydaje się być stan zdrowia powoda, który cierpi na liczne schorzenia i leczy się w wielu poradniach, co wynika z przedłożonej dokumentacji medycznej (niekwestionowanej przez strony), to jednak brak jest jakiegokolwiek dowodu na istnienie związku przyczynowego pomiędzy tymi okolicznościami. Pozwany (...) S.A. w S. słusznie zauważył, iż przywołane przez powoda T. M. schorzenia są stanami przewlekłymi, jak np. choroba wieńcowa, zwyrodnienie kręgosłupa, nadciśnienie, i nie mogły rozwinąć się w ciągu kilku dni. Wynikają one też zapewne z jego podeszłego wieku. Ponadto sam powód przyznał w czasie przesłuchania na rozprawie w dniu 31 października 2018 roku, że już wcześniej leczył się kardiologicznie. Trudno też przyjąć, że jego problemy natury psychicznej są wynikiem tylko i wyłącznie zdarzenia z dnia 03 kwietnia 2015 roku, skoro Sądowi z urzędu – z uwagi na toczące się, jak i zakończone liczne postępowania sądowe - wiadomym jest, iż powód, z racji udzielonych mu przez dzieci pełnomocnictw, zarządza dwiema nieruchomościami położonymi w S. , co wiąże się z pewnością z dużym stresem i koniecznością podejmowania wielu istotnych decyzji. Uznając iż roszczenia powoda zostały nieudowodnione- powództwo podlegało oddaleniu. Apelację od wyroku sądu rejonowego wywiódł powód zaskarżając wyrok w całości. W emocjonalnie napisanej apelacji w sposób nieprofesjonalny powód zarzucał iż sąd rejonowy bezpodstawnie przyjął fakt nieudowodnienia roszczenia wbrew posiadanemu materiałowi dowodowemu. Zarzucał wielokrotnie kłamstwo sądowi i manipulowanie dowodami oraz bezzasadne pomijanie twierdzeń powoda o faktach, z którymi łączył roszczenia odszkodowawcze. Podnosił jednocześnie w apelacji, iż domaga się zasądzenia kwoty 34887,32 zł na którą składa się zadośćuczynienie w kwocie 20 000 zł, a pozostała kwota miała stanowić odszkodowanie za skutki zalania. Sąd Okręgowy zważył co następuje : Apelację uznać należało za niezasadną. Sąd okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne jak i ocenę prawną sądu I-szej instancji i przyjmuje je za własne. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, właściwie oceniając przy tym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd I instancji wyprowadził właściwe ustalenia i wnioski, w oparciu o które prawidłowo zastosował normy prawa materialnego, zaś sposób procedowania w sprawie odpowiadał wymogom określonym w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego , tym samym Sąd II instancji w całej rozciągłości przyjmuje ustalenia i wnioski Sądu I instancji jako własne. Przede wszystkim nie można zgodzić się z zarzutem apelacji, że Sąd Rejonowy dopuścił się naruszenia prawidłowych zasad oceny dowodów - co skarżący zarzucał w apelacji. Zgodnie z art. 233 § 1 k.p.c. , sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Ocena ta musi być zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz uwzględniać całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego - to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (por. orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1998 r, II CKN 4/98). Ocena dowodów przeprowadzona z zachowaniem tych reguł mieści się w granicach wyznaczonych przez zasadę swobodnej oceny dowodów wprowadzoną w art. 233 k.p.c. Nie jest wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normy art. 233 § 1 k.p.c. przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez sąd pierwszej instancji. Skarżący ma obowiązek wykazania naruszenia przez sąd paradygmatu oceny wynikającego z art. 233 § 1 k.p.c. (a zatem wykazania, że sąd a quo wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów – grupy dowodów) – por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2013 r. w sprawie I ACa 1075/12, Lex nr
3. Podniesione zatem przez apelującego zarzuty mogłyby być uwzględnione jedynie wówczas, gdyby wykazano, że zebrane dowody w części zostały ocenione w sposób rażąco wadliwy, sprzeczny z zasadami logiki bądź doświadczenia życiowego. Tego zaś pozwany nie dowiódł, a jego twierdzenia, iż prawidłowa ocena materiału dowodowego w sprawie prowadzi do odmiennych ustaleń jest jedynie polemiką z trafnymi wnioskami Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy trafnie w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uznał, że powód nie wykazał związku jego stanu zdrowia (pogorszenia stanu zdrowia) z zalaniem w lokalu , którym zarządza w imieniu członków swojej rodziny. Żądane zadośćuczynienie mogło by być zasądzone gdyby w sposób graniczący z pewnością można by powiązać problemy zdrowotne powoda ze zdarzeniem szkodzącym (zalaniem). Takiego dowodu powód nie zaoferował sądowi , a twierdzenia strony nie są dowodem – co zdaje się trudno zrozumieć powodowi. Fakt występowania licznych schorzeń powoda (wskazanych przez sąd rejonowy) niewątpliwie wiąże się z wiekiem (82 lata) i trudno wywieźć wniosek , że to na skutek zalania pojawiły się u powoda schorzenia uzasadniające zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 20 000 zł. Oczywistym jest, że zalanie fekaliami części pomieszczeń piwnicznych stanowiło bardzo przykre przeżycie i w jakiś sposób szczególnie u osoby emocjonalnej jaką jest powód fakt ten oddziaływał na jego sferę psychiczną. Nie można jednak faktu zalania wiązać z problemami kardiologicznymi , które występowały u powoda także przed zalaniem, czy innymi schorzeniami jak dyskopatia ,torbiele nerek czy przerost prostaty. Słusznie zatem sąd rejonowy uznał roszczenie w tym zakresie za nieudowodnione – czemu wyraz dał w trafnym uzasadnieniu tyczącym niewykazania związku przyczynowego między zalaniem, a stanem zdrowia powoda. Trafnie także sąd rejonowy odniósł się do kwestii niewykazania dowodowego pozostałego roszczenia w zakresie odszkodowania za skutki zalania. Bezspornym jest bowiem , że do takiego zalania doszło w 2015r. i ze powodowi wypłacono odszkodowanie w kwocie 4125,48 zł. Kierując roszczenie odszkodowawcze po trzech latach od zdarzenia to na powodzie spoczywał ciężar dowodu tak co do wysokości roszczenia jak i wykazania w jakiej wysokości wydatki poniósł na naprawę szkód zalaniowych i że wydatki te miały związek właśnie z tą szkodą oraz , że wypłacone odszkodowanie nie zrekompensowało w całości poniesionej szkody. Takich dowodów powód nie przedstawił, nie wnioskował o przeprowadzenie dowodów na tą okoliczność przez sąd – co słusznie stanowiło podstawę do przyjęcia przez sąd rejonowy że roszczenie i w tym zakresie nie zostało udowodnione zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 6 kc. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 385 kpc orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego postanowiono zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. , art. 108 § 1 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. Powód, który przegrała sprawę w postępowaniu odwoławczym, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. powinien zwrócić pozwanym poniesione przez niego koszty postępowania odwoławczego, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika (1.800,00 zł), określone zgodnie ze stawkami wymienionymi w § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. SSO Cezary Olszewski SSO Małgorzata Szostak Szydłowska SSO Joanna Walczuk