Sad powszechny, I Ca 29/19

Sygn. akt I Ca 29/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 lutego 2019 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska Sędziowie SSO Katarzyna Powalska (spr.) SSR del. Izabela Matusiak Protokolant sekr. sąd. Justyna Raj po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2019 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa Agencji Mienia Wojskowego - Oddziału (...) w P. przeciwko T. K. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 30 listopada 2018 roku, sygnatura akt I C 908/17 I. zmienia zaskarżony wyrok w pkt 1 w ten tylko sposób, że obniża zasądzoną od pozwanego kwotę z 963,39 zł do 857,31 (osiemset pięćdziesiąt siedem 31/100) złotych; II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasądza od T. K. na rzecz Agencji Mienia Wojskowego – Oddziału (...) w P. kwotę 112,92 (sto dwanaście 92/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 29/19 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy w Łasku w sprawie o sygn. akt I C 90/17 z powództwa Agencji Mienia Wojskowego - Oddział (...) w P. przeciwko T. K. zasądził od pozwanego T. K. na rzecz powoda Agencji Mienia Wojskowego - Oddział (...) w P. kwotę 963,39 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 03 czerwca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 376 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższe orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia i wnioski: Na podstawie decyzji nr (...) z 3 kwietnia 2008 r. o prawie zamieszkania w lokalu mieszkalnym na podstawie art. 24 ust. 1 i 4 w zw. z art. 21 i 36 oraz art. 13 ust. 6 i art. 1a ust. 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej Dyrektor Oddziału (...) w P. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przyznał prawo zamieszkiwania pozwanemu T. K. w lokalu mieszkalnym nr (...) przy ul. (...) w P. . W dniu 03 kwietnia 2008 roku pozwany przejął przedmiotowy lokal. Wszystkie elementy i urządzenia zamontowane w lokalu (w tym brodzik, baterie, gniazda elektryczne, drzwi i okna) były nowe i nie były uszkodzone. Jedyne wady lokalu, jakie stwierdzono w dniu przejęcia to pęknięcie na wysokości ok. 5 cm od sufitu we wszystkich pomieszczeniach lokalu i zadrapanie ok. 30 cm na drzwiach wejściowych. W dniu 02 czerwca 2014 r. został sporządzony protokół zdania przez pozwanego w/w lokalu. W protokole tym w pozycji „Uwagi: na koszt zdającego" zamieszczono między innymi następujące adnotacje: uszkodzone sprężynki zamykające klapki gniazd byzgoszczelnych – wymiana, 2 szt. w łazience i pomiary, łazienka - wymiana mieszacza baterii umywalkowej - zaciera się, wymiana po obwodzie brodzika uszczelnienia silikonowego, brak syfonu zlewozmywaka dwukomorowego - 1 kpt., syfon muszli ustępowej w połowie zakamieniały – oczyścić, regulacja okien (tarcie): kuchnia - 1 skrzydło, I pokój - 1 skrzydło + drzwi balkonowe jednoskrzydłowe, ruchoma (wypada ) ościeżnica drzwi kuchennych - ponowne osadzenie. Z uwagi na uszkodzenia mechaniczne okleiny drzwi na krawędziach skrzydeł -wymiana 3 skrzydeł - I pokój, łazienka i WC. Wszystkie w/w wady zostały zakwalifikowane jako obciążające najemcę, ponieważ miały charakter ponadnormatywny, tzn. poszczególne w/w elementy i urządzenia były uszkodzone w stopniu wyższym, niż wynikało to z okresu, w którym były użytkowane. Kosztami prac związanych z w/w pozycjami został obciążony notą obciążeniową nr RP-NK- (...) pozwany na kwotę 1 300,80 zł. Termin zapłaty określono na 10 lipca 2014 r. Pozwany uiścił na rzecz powoda następujące kwoty: 291,18 zł w dniu 09 lipca 2014 r., 124,87 zł w dniu 10 października 2014 r. Przedmiotowy lokal w dniu 06 czerwca 2014 roku został przekazany do remontu nowemu najemcy. W protokole przekazania kwatery zaznaczono te same wady, które wymieniono w protokole zdania kwatery. Nowy najemca dokonał remontu kwatery do dnia 11 sierpnia 2014 , kiedy sporządzono protokół przejęcia kwatery. Koszt całego remontu został oszacowany na 3.352,01 zł. W ocenie Sądu I instancji powództwo jest zasadne. Spór między stronami dotyczył tego, czy za uszkodzone sprężynki zamykające klapki gniazd byzgoszczelnych - 2 szt. w łazience i pomiary, wymianę mieszacza baterii umywalkowej, wymianę po obwodzie brodzika uszczelnienia silikonowego, regulacja okien i drzwi balkonowych oraz wymianę skrzydeł drzwi wewnętrznych winien odpowiadać pozwany na mocy art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. Dz.U.2015.746 z zm.), czy też koszty te obciążają powoda w związku z art. 32 ust. 4 tejże ustawy, jako wynikające z normalnego zużycia wyposażenia i urządzeń w procesie eksploatacji. Zgodnie z art. 32 ust. 4 przedmiotowej ustawy osoba, która zajmuje lokal mieszkalny jest obowiązana używać go zgodnie z przeznaczeniem i z należytą starannością. Koszty wymiany lub remontu wyposażenia i urządzeń technicznych zużytych w procesie eksploatacji kwater są pokrywane z dotacji budżetowej. Art. 32 ust. 6 przewidywał, że osoba zajmująca lokal mieszkalny ponosi koszty: 1) napraw powstałych w trakcie zajmowania lokalu mieszkalnego uszkodzeń elementów i wyposażenia tego lokalu oraz znajdujących się w nim urządzeń technicznych; 2) wymiany uszkodzonych w trakcie zajmowania lokalu mieszkalnego elementów i wyposażenia tego lokalu oraz znajdujących się w nim urządzeń technicznych, których naprawa jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznie nieopłacalna. Należy tu zaznaczyć że, w/w art. 32 ustawy w chwili orzekania był uchylony (z dniem 1 października 2010 r.), tym niemniej na moment zdania przedmiotowego lokalu był on obowiązujący. Nadto obecnie materia ta jest regulowana w ustawie o Agencji Mienia Wojskowego z dnia 10 lipca 2015 r. w art. 69 w sposób tożsamy. Koniecznym jest również sięgnięcie do Wytycznych Nr (...) Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie zasad wykonywania remontów kwater albo innych lokali mieszkalnych przed ponownym zasiedleniem. W ocenie Sądu wytyczne owe stanowią dookreślenie zasad wykonywania remontów i co za tym idzie ponoszenia ich kosztów i przez to są wiążące dla stron stosunku, jaki nawiązuje się pomiędzy Agencją a żołnierzem korzystającym z kwatery. W § 3 w/w wytycznych przewidziano, że dla zwalnianych kwater należy w protokole przyjęcia/zdania w miejscu przeznaczonym na uwagi wskazać podział kosztów według kryteriów - osoba zwalniająca lokal, koszty remontu dotyczące Agencji. W § 4 w/w wytycznych wskazano między innymi, że przy ustalaniu kosztów wynikających z art.32 ust.5 i 6 ustawy, do których zwrotu zobowiązana jest osoba zwalniająca lokal, należy uwzględnić w szczególności koszty brutto: 1) napraw albo wymiany elementów budynku znajdujących się w lokalu, urządzeń technicznych i elementów wyposażenia lokalu z powodu: - uszkodzeń mechanicznych, - nie budzących wątpliwości śladów braku konserwacji albo niewłaściwej eksploatacji lub konserwacji ( np. użycia szkodliwych środków czyszczących ); - odbiegającego od ogólnie przyjętych norm wyglądu... Zdaniem Sądu powód udowodnił, że: 1) uszkodzenia sprężynek zamykających klapki gniazd byzgoszczelnych - 2 szt. w łazience, 2) zatarcie mieszacza baterii umywalkowej, 3) uszkodzenie uszczelnienia silikonowego po obwodzie brodzika, 4) tarcie ( brak regulacji) okien ( 2 szt.) i drzwi balkonowych ( 1 szt.), 5) uszkodzenia mechaniczne okleiny skrzydeł drzwi wewnętrznych ( 3 szt.), wynikają z uszkodzeń mechanicznych - poz. 1), 5) i z braku konserwacji - poz.2), 3) i 4). Wprost wynika to z protokołu zdania kwatery i z zeznań świadka W. K. , który uczestniczył w oględzinach przedmiotowego lokalu podczas jego zdawania przez pozwanego. Zeznania tego świadka są zdaniem Sądu wiarygodne, ponieważ świadek ten posiada wiedzę praktyczną i teoretyczną w zakresie oceny stanu fonicznego lokali mieszkalnych, co wynika z jego wykształcenia (technik budowlany ) i zawodu, który wykonywał przed przejściem na emeryturę w 2016 roku (zarządca nieruchomości), świadek ten był pracownikiem firmy powiązanej z Wojskową Agencja Mieszkaniową, ale zdaniem Sądu nie jest to wystarczający argument przemawiający za tym, że świadek ten potwierdził w protokole zdania kwatery nieprawdę, a następnie składał fałszywe zeznania w niniejszej sprawie, brak jest jakichkolwiek okoliczności, oprócz twierdzeń pozwanego, który jest bezpośrednio zainteresowany wynikiem niniejszej sprawy, które podważałyby wiarygodność zeznań świadka W. K. , stan innych elementów wyposażenia przedmiotowego lokalu, którego to stanu pozwany nie kwestionował, wskazuje, że pozwany niewłaściwie eksploatował przedmiotowy lokal, tj. dopuszczał do poważnych uszkodzeń mechanicznych elementów lokalu ( wypadanie ościeżnicy drzwi kuchennych ), nie przeprowadzał właściwych konserwacji ( kamień w muszli klozetowej ) i nie dokonywał koniecznych, bieżących napraw ( brak syfonu zlewozmywaka w kuchni). Sąd nie dopuszczał z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność rodzaju i przyczyn powstania wad przedmiotowego lokalu w dacie jego zdanie przez pozwanego, ponieważ lokal ten został wyremontowany w 2014 roku, a wszystkie sporne usterki zostały usunięte. W tej sytuacji biegły nie miałby możliwości dokonania oględzin elementów lokalu i swoją opinię musiałby oprzeć jedynie na zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, a więc na protokole zdania kwatery i zeznaniach świadka W. K. . Taka opinia nie miałaby waloru obiektywizmu i byłaby łatwa to zakwestionowania poprzez podważanie wiarygodności zeznań świadka. Apelację od powyższego wyroku w ustawowym terminie wywiódł pozwany T. K. , który zaskarżył orzeczenie w całości i zarzucił rozstrzygnięciu: 1. nierozpoznanie istoty sprawy poprzez niewyjaśnienie stanowiska powoda, czy powództwo dotyczy zapłaty za uszkodzenia elementów lokalu dokonane przez pozwanego, czy też dotyczy ono zapłaty za zużycia elementów lokalu, które zaszły w procesie naturalnej eksploatacji. 2. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. , które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez:

1. a)przyjęcie, że świadkowie są bezstronni i wiarygodni oraz że prezentują wiadomości specjalne pomimo tego, że są to pracownicy powoda, którzy odbierali lokal i tworzyli protokół zdawczo-odbiorczy;
2. b)nieuwzględnienie wyjaśnień pozwanego, podczas których podał, że elementy lokalu nie zostały uszkodzone a tylko zużyły się w procesie naturalnej eksploatacji. 3. z ostrożności procesowej - naruszenie art. 98 k.p.c. , poprzez niewłaściwe naliczenie kosztów procesu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości. Wniósł także o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm prawem przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Wniesiona apelacja zasługiwała na uwzględnienie w części, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w kierunku postulowanym w środku odwoławczym. Trzeba zaznaczyć, że Sąd Rejonowy dokonał prawidłowej oraz wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i na jego podstawie poczynił adekwatne do treści materiału dowodowego ustalenia faktyczne. Ustalenia te Sąd Odwoławczy przyjmuje za własne, nie znajdując potrzeby ich ponownego szczegółowego przytaczania. W przekonaniu Sądu Odwoławczego Sąd I instancji dokonał jednak naruszenia normy prawa materialnego, a to treści art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. , to jest przepisów statuujących rozkład ciężaru dowodu w postępowaniu cywilnym. Na wstępie podnieść należy, iż okolicznością bezsporną i niekwestionowaną pozostaje, że przez czas zamieszkiwania pozwanego T. K. we wskazanym lokalu stanowiącym własność powodowej Agencji Mienia Wojskowego pojawiły się wady wyposażenia mieszkania to jest: uszkodzenie sprężynki zamykającej klapki gniazd byzgoszczelnych, uszkodzenia mieszacza baterii umywalkowej, uszkodzenia uszczelnienia brodzika silikonowego, rozregulowania skrzydeł okiennych w kuchni, pokoju oraz drzwi balkonowych, uszkodzenia ościeżnicy drzwi kuchennych ora uszkodzeń mechanicznych okleiny drzwi na krawędziach skrzydeł w pokoju, łazience i WC. Istota sporu w niniejszej sprawie zasadzała się na rozstrzygnięciu czy za w/w uszkodzone elementy stanowiące wyposażenie mieszkania winien odpowiadać pozwany T. K. z uwagi na fakt, iż są to uszkodzenia mechaniczne oraz nie budzące wątpliwości ślady braku konserwacji albo niewłaściwej eksploatacji zgodnie z art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej , czy też koszty te obciążają powoda jako wynikające z normalnego zużycia wyposażenia i urządzeń w procesie eksploatacji w myśl art. 32 ust. 4 tejże ustawy. Dla rozstrzygnięcia powyższej kwestii, w ocenie Sądu Odwoławczego, na wstępie należy dokonać podziału wad stwierdzonych w mieszkaniu zajmowanym przez pozwanego na wady wynikające z uszkodzeń mechanicznych, do których niewątpliwie należą: uszkodzenie sprężynek zamykających klapki gniazd byzgoszczelnych dwie sztuki w łazience oraz uszkodzenia mechaniczne okleiny drzwi wewnętrznych trzy sztuki oraz na wady rzekomo wynikające z braku konserwacji to jest: zatarcie mieszacza baterii umywalkowej, uszkodzenia uszczelnienia silikonowego po obwodzie brodzika oraz tarcie wskutek braku regulacji okien i drzwi balkonowych. Dokonując oceny zasadności roszczenia w zakresie wskazanych dwóch grup wad stwierdzonych w mieszkaniu zajmowanym przez pozwanego stwierdzić należy, że o ile strona powodowa uniosła ciężar dowodu i bezspornie wykazała, że za stwierdzone uszkodzenia mechaniczne odpowiada T. K. , o tyle nie udźwignęła tego ciężaru i nie wykazała, że stopień zużycia pozostałych ze wskazanych elementów przekraczał normy jakie zostały ustalone dla przedmiotów wyposażenia mieszkania użytkowanych przez określony okres czasu, a także iż ewentualne przekroczenie owych norm jest konsekwencją niewłaściwego zachowania pozwanego w szczególności braku właściwej konserwacji, a nie skutkiem zamontowania wadliwych lub słabej jakości elementów stanowiących wyposażenie mieszkania. Bezspornym w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozostaje, że w dniu 03 kwietnia 2008 r. to jest dacie przejęcia przedmiotowego lokalu wszystkie elementy i urządzenia w nim zamontowane w lokalu były nowe i sprawne. Z protokołu zdania kwatery (k. 123-127) oraz zeznań świadka W. K. jednoznacznie wynika, że stwierdzone w mieszkaniu zajmowanym przez pozwanego uszkodzenia w postaci uszkodzeń sprężynek zamykających klapki gniazd byzgoszczelnych dwie sztuki w łazience oraz uszkodzenia oklein drzwi wewnętrznych trzy sztuki miały charakter uszkodzeń mechanicznych, a za takie wady zgodnie z ustawą z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 4 wytycznych nr (...) Prezesa Wojskowej Mieszkaniowej z dnia 05 maja 2011 r. w sprawie zasad wykonywania remontów kwater albo innych lokali mieszkalnych przed ponownym zasiedleniem za każdym razem odpowiada osoba zwalniająca lokal, to jest w okolicznościach niniejszej sprawy pozwany T. K. . W świetle powyższego Sąd I instancji w pełni zasadnie miał prawo zasądzić od pozwanego T. K. na rzecz Agencji Mienia Wojskowego - Oddział (...) w P. kwotę 857,31 zł stanowiącą równowartość napraw uszkodzeń mechanicznych sprzętu stanowiącego wyposażenie lokalu. Inaczej natomiast w ocenie Sądu Odwoławczego sytuacja przedstawiała się ze stwierdzonym w lokalu wadami jego wyposażenia rzekomo wynikającymi z braku konserwacji przez pozwanego. W tym zakresie, w świetle postawy procesowej pozwanego, który zakwestionował, że uszkodzenia były wynikiem jego działania, doszło do przeniesienia ciężaru dowodowego ze strony pozwanej na stroną powodową. Przypomnieć w tym miejscu należy, że rozkład ciężaru dowodu polega na tym, że powód powinien udowodnić fakty pozytywne, stanowiące podstawę jego twierdzeń w zakresie okoliczności prawo tworzących, zaś pozwany, o ile faktów wskazywanych przez przeciwnika nie przyznaje, okoliczności je niweczące. W świetle powyższego zgodnie z treścią art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. było wykazanie, że stopień zużycia pozostałych ze wskazanych elementów przekraczał normy jakie zostały ustalone dla przedmiotów wyposażenia mieszkania użytkowanych przez określony okres czasu, a także iż ewentualne przekroczenie owych norm jest konsekwencją niewłaściwego zachowania pozwanego w szczególności braku właściwej konserwacji. Strona powodowa nie udźwignęła wskazanego ciężaru dowodu i nie przedłożyła żadnego dowodu z którego wynikałoby jakie są normy dla konkretnych elementów wyposażenia, czy istotnie zostały one w niniejszym przypadku przekroczone oraz ewentualnie że owo przekroczenie wynikało z braku konserwacji, a nie na przykład było skutkiem zamontowania wadliwych lub słabej jakości elementów stanowiących wyposażenie mieszkania. Powyższe skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego wyroku w pkt. 1 poprzez obniżenie zasądzonej od pozwanego kwoty z 963,39 złotych do 857,31 złotych (722 zł + 71,74 zł= 793,81 x 8 %= 63,50, 793,81 zł +63,50= 857,31 zł). Z tych względów orzeczono o zmianie zaskarżonego wyroku w zakresie wyżej omówionym na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , oddalając apelację jako nieuzasadnioną w pozostałej części na podstawie art. 385 k.p.c. W zakresie kosztów Sąd zasądził zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Ponieważ mimo uwzględnienia apelacji strony pozwanej T. K. wygrał sprawę w bardzo nieznacznej części, Sąd zasądził od T. K. na rzecz Agencji Mienia Wojskowego - Oddziału (...) w P. kwotę 112,92 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.