← Polska

Sad powszechny, II Ca 1675/18

Sygn. akt II Ca 1675/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 marca 2019 roku Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Mariusz Broda (spr.) Sędziowie: SSO Teresa Strojnowska SSO Barbara Dziewięcka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Nawrot po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 roku w Kielcach n rozprawie sprawy z wniosku L. B. z udziałem B. B. o podział majątku wspólnego na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 29 czerwca 2018 roku sygn. akt I Ns 914/17 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie:

  1. a)w punkcie 1 (pierwszym) podpunkt a), w ten tylko sposób, że po słowach „własność lokalu mieszkalnego położonego w K. ul. (...) ” , dodać - „wraz z pomieszczeniem do niego przynależnym w postaci piwnicy (...) ” oraz zastąpić zapis „o powierzchni 43,1 m 2 ”, zapisem – „o łącznej powierzchni 43,1 m 2 ”;
  2. b)w punkcie 1 (pierwszym) podpunkt c, poprzez zastąpienie kwoty 95 043,81(dziewięćdziesiąt pięć tysięcy czterdzieści trzy 81/100) złotych, kwotą 40 240,52 (czterdzieści tysięcy dwieście czterdzieści 52/100) złotych;
  3. c)w punkcie 1 (pierwszym) poprzez dodanie po podpunkcie c), podpunktu
  4. d)- o treści: „środki zgromadzone na rachunku bankowym nr (...) w Banku (...) S.A. w kwocie (...) ,18 (cztery tysiące pięćset 18/100) złotych;
  5. d)w punkcie 1 (pierwszym) poprzez dodanie po podpunkcie d), podpunktu
  6. e)- o treści: „środki zgromadzone na lokacie terminowej nr (...) prowadzonej do rachunku bankowego nr (...) w (...) Bank (...) S.A. w kwocie (...) ,83 (osiem tysięcy sto trzydzieści dwa 83/100) złotych;
  7. e)w punkcie 2 (drugim) podpunkt a), poprzez wyeliminowanie - „środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym opisane w punkcie 1 (pierwszym) podpunkt b)” oraz dodanie – „środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym i lokacie terminowej” opisane w punkcie 1 (pierwszym) podpunkty
  8. d)i e);
  9. f)w punkcie 2 (drugim) podpunkt
  10. b)poprzez dodanie – „środki pieniężne opisane w punkcie 1 (pierwszym) podpunkt b);
  11. g)w punkcie 3 (trzecim) poprzez zastąpienie kwoty 14 115,12 (czternaście tysięcy sto piętnaście 12/100) złotych, kwotą 17 160,21 (siedemnaście tysięcy 21/100) zł; II. umorzyć postępowanie, co do żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym; III. oddalić apelację w pozostałej części; IV. orzec, że wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą we własnym zakresie koszty udziału w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt IICa 1675/18 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29.06.2018r. Sąd Rejonowy w Kielcach: 1. ustalił, że w skład majątku wspólnego małżonków L. B. oraz B. B. wchodzą:
  12. a)własność lokalu mieszkalnego położonego w K. ul. (...) o powierzchni 43,1 m 2 dla którego w Sądzie Rejonowym w Kielcach prowadzona jest księga wieczysta (...) wraz z udziałem wynoszącym (...) w nieruchomości wspólnej, dla której prowadzona jest księga wieczysta (...) , a którą stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali przy ustaleniu, że wartość lokalu wynosi 120.000 zł (sto dwadzieścia tysięcy złotych)
  13. b)środki zgromadzone na rachunku bankowym (...) w Banku (...) S.A. w wysokości 3 274,05 ( trzy tysiące dwieście siedemdziesiąt cztery złote 05/100)
  14. c)środki zgromadzone na rachunku bankowym numer (...) w (...) Bank SA w wysokości 95 043,81 zł (dziewięćdziesiąt pięć czterdzieści trzy złote 81/100); 2. dokonał podziału majątku wspólnego w ten sposób, że:
  15. a)przyznał B. B. własność lokalu opisanego w punkcie 1. a oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym opisanym w pkt 1. b,
  16. b)przyznał L. B. środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym opisanym w pkt 1.c; 3. zasądził od B. B. na rzecz L. B. tytułem dopłaty kwotę 14 115,12 zł (czternaście tysięcy sto piętnaście złotych 12/100) płatną w terminie 2 (dwóch) miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności; 4. oddalił żądania L. B. o zasądzenie zwrotu opłat za zakwaterowanie w Hotelu Pracowniczym i za uiszczanie abonamentu RTV; 5. oddalił żądanie B. B. z tytułu kosztów użytkowania lokalu wspólnego; 6. zasądził od B. B. na rzecz L. B. kwotę 500,00 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 7. orzekł, że w pozostałym zakresie wnioskodawczyni i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Podstawy faktyczne i prawne tej treści rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy przedstawił w pisemnym uzasadnieniu (k.328-332). Z jego treści, w szczególności wynika, że Sąd pierwszej instancji ustalił skład majątku wspólnego, który był niesporny i dokonał jego podziału w sposób odzwierciedlony w przywołanym wyżej postanowieniu. Sąd Rejonowy przyznał, że zaniechał prawidłowych ustaleń, co do środków pieniężnych na rachunku bankowym B. B. , nadto omyłkowo przyznał środki pieniężne znajdujące się na należącym do wnioskodawczyni rachunku w (...) Bank SA w kwocie 3274,05 zł - uczestnikowi, zamiast wnioskodawczyni. Z kolei argumentując przyznanie prawa do lokalu uczestnikowi, Sąd Rejonowy podkreślił to, że uczestnik od wielu lat wyłącznie w nim zamieszkiwał, utrzymywał go, natomiast wnioskodawczyni ma inne możliwość zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych. Postanowienie w zakresie obejmującym jego pkt. 1.c, 2, 3, 6, 7 zaskarżyła wnioskodawczyni. W wywiedzionej apelacji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 684 kpc w zw. z art. 567 § 3 kpc poprzez nieustalenie z urzędu przez Sąd składu całego majątku podlegającego podziałowi, w szczególności nie zobowiązanie Uczestnika do podania numeru rachunku w banku (...) S.A. , w banku (...) S.A. oraz w banku (...) oraz brak skutecznego zwrócenia się do tych banków o wskazanie wysokości środków zgromadzonych na rachunkach, których posiadaczem jest Uczestnik na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 1038 § 1 kc raz art. 316 § 1 kpc poprzez brak uwzględnienia, że na datę wyrokowania środki na rachunku bankowym Wnioskodawczyni w wysokości 54.803,29 złotych zostały zużyte w toku normalnego używania na bieżące koszty utrzymania Wnioskodawczyni i z tego względu nie powinny być uwzględnione przy dokonywaniu podziału, 3. przepisów prawa materialnego, tj. 5 kc poprzez nieuwzględnienie, że żądanie wzięcia pod uwagę przy podziale majątku wspólnego środków pochodzących z odszkodowania Wnioskodawczyni za zwolnienie z pracy jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z zasadą słuszności, ponieważ Wnioskodawczyni otrzymała te środki „na przyszłość”, jako rekompensatę utraty źródła zarobkowania i gdyby Wnioskodawczyni nie straciła pracy, to zamiast wypłaty tych środków z góry jednorazowo, otrzymywałaby comiesięcznie wynagrodzenie, które nie wchodziłoby do majątku wspólnego ze względu na ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej, 4. przepisu prawa materialnego, tj. art. 212 § 2 kc poprzez błędne ustalenie, że fakt posiadania innej nieruchomości, która nie nadaje się do zamieszkania, jest okolicznością przemawiającą przeciwko przyznaniu mieszkania Wnioskodawczyni oraz poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że wnioskodawczyni w przeciwieństwie do Uczestnika posiada środki pieniężne na spłatę udziału w nieruchomości, natomiast wzięcie pod uwagę przy orzekaniu okoliczności, które nie mają żadnego związku ze sprawą, jak m. in. okoliczność, iż Uczestnik rzekomo opiekuje się matką Wnioskodawczyni oraz jej nieruchomością w F. . Ponadto, skarżąca, na podstawie art. 43 § 2 kr i o zgłosiła żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym w ten sposób, że Wnioskodawczyni posiada udział 73 %, zaś Uczestnik - 27 % w majątku wspólnym. Wobec powyższego wniosła o: 1. uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. ewentualnie 2. zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez:
  17. a)ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym, które wynoszą 73 % w przypadku Wnioskodawczyni i 27 % w przypadku Uczestnika,
  18. b)ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodzą środki zgromadzone na rachunkach bankowych Uczestnika, które zostaną ustalone w toku postępowania apelacyjnego.
  19. b)dokonanie podziału majątku wspólnego w ten sposób, żeby Wnioskodawczyni przyznać własność lokalu oraz środki na rachunkach pieniężnych w Banku (...) S.A. w wysokości 3.274,05 złotych oraz w (...) Bank S.A. w wysokości 95.043,81 złotych, zaś Uczestnikowi środki pieniężne zgromadzone na jego rachunkach bankowych, które zostaną ustalone w toku postępowania apelacyjnego.
  20. c)zasądzenie od Wnioskodawczyni na rzecz Uczestnika kwoty 60.000 złotych tytułem spłaty w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, ewentualnie w wypadku oddalenia wniosku o ustalenie nierównych udziałów 3. ustalenie, że w skład majątku wspólnego wchodzą środki zgromadzone na rachunkach bankowych Uczestnika, które zostaną ustalone w toku postępowania a apelacyjnego, 4. uchylenie punktu 1 lit. c zaskarżonego postanowienia, w którym ustalono, że w skład majątku wspólnego wchodzą środki z rachunku Wnioskodawczyni w (...) Bank S.A. w wysokości 95.043,81 złotych. 5. dokonanie podziału majątku wspólnego w ten sposób:
  21. a)żeby Wnioskodawczyni przyznać własność lokalu oraz środki na rachunkach bankowych w Banku (...) S.A. w wysokości 3.274.05 złotych, zaś Uczestnikowi środki pieniężne zgromadzone na jego rachunkach bankowych, które zostaną ustalone w toku postępowania apelacyjnego.
  22. b)zasądzenie od Wnioskodawczyni na rzecz Uczestnika kwotę 60.000 złotych tytułem spłaty w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia.
  23. c)zmianę orzeczenia o kosztach postępowania poprzez ponowne orzeczenie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji. 6/ zasądzenie od Uczestnika na rzecz Wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Uczestnik w odpowiedzi na apelację (k.375-380) wniósł o jej oddalenie ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia przy uwzględnieniu środków pieniężnych zgromadzonych przez Uczestnika na rachunku w (...) S.A. oraz przyznanie Wnioskodawczyni środków pieniężnych zgromadzonych na jej rachunku bankowym w (...) S.A. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się częściowo zasadna. W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy stwierdza, że pomimo takiego, a nie innego określenia w niej zakresu zaskarżenia, to w istocie zaskarżone zostało w całości postanowienie obejmujące rozstrzygnięcie co do składu, wartości majątku wspólnego, jak i jego podziału. Tej treści konkluzja jest oczywista, skoro, skarżąca kwestionuje ustalenia Sądu pierwszej instancji, wprawdzie co do tego, czy i jakie środki pieniężne wchodziły w skład majątku wspólnego na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, ale jednocześnie neguje prawidłowość rozstrzygnięcia co do sposobu podziału majątku tak w aspekcie przyznania jego składników obojgu zainteresowanym, jaki i wysokości dopłaty. Taka identyfikacja zakresu zaskarżenia, wobec tzw. integralności postanowień „działowych” (z uwagi na wzajemne powiązanie i nierozerwalność rozstrzygnięć nimi objętych, które jednocześnie determinują aktywność sądu z urzędu), która rzecz jasna nie obejmuje już tzw. rozstrzygnięć o charakterze procesowym (na tle art. 206 kc i art. 207 kc ) znajduje dostateczne potwierdzenie w utrwalonym już orzecznictwie. Sąd Okręgowy, w braku jakichkolwiek ku temu przeszkód (okoliczność bezsporna) podziela ustalenia Sądu Rejonowego, co do składu majątku wspólnego Wnioskodawczyni i Uczestnika, w tej części, w jakiej obejmowały one prawo własności lokalu mieszkalnego wraz z udziałem w części wspólnej, ale z jednym istotnym wyjątkiem. Uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, ale i samym zainteresowanym, że prawo własności do przedmiotowego lokalu mieszkalnego obejmuje także pomieszczenie do niego przynależne w postaci piwnicy nr 62, o powierzchni 3,30 m kw. Tej treści ustalenie jest oczywiste i wynika wprost z opisu lokalu zarówno w akcie notarialnym (k.7-12), jak i odpisie z księgi wieczystej (k.51). Skoro obowiązek ustalenia (prawidłowego) z urzędu składu majątku wspólnego spoczywa na sądzie także w postępowaniu apelacyjnym ( art. 567 § 3 kpc w zw. z art. 684 ), to zmianie podlegał pkt.1.a zaskarżonego postanowienia poprzez dodanie w opisie lokalu: po słowach „własność lokalu mieszkalnego położonego w K. ul. (...) ” – „wraz z pomieszczeniem do niego przynależnym w postaci piwnicy nr 62 ” oraz zastąpienie zapisu „ o powierzchni 43,1 m kw ”, zapisem – „o łącznej powierzchni 43,1 m.kw.” Ustalenia co do pozostałej części składu majątku wspólnego, którą wyczerpywały środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, tak Wnioskodawczyni, jak i Uczestnika nie są prawidłowe. Do takiej też konkluzji – ale tylko co do samej zasady, a już nie wysokości tych środków pieniężnych, doszła zarówno skarżąca, jak i uczestnik w odpowiedzi na apelację, ale i sam Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyznaje, że najogólniej rzecz ujmując, nie wyczerpał ustaleń co do składu majątku wspólnego w zakresie środków pieniężnych istniejących na rachunku bankowym uczestnika w dacie ustania wspólności majątkowej małżeńskiej. Analiza wyłaniającego się z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia „schematu” w poszukiwaniu przez Sąd Rejonowy odpowiedzi na pytanie o to, jakie środki pieniężne wchodziły w skład majątku wspólnego na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, w zestawieniu z odzwierciedlającą wyprowadzone z tego wnioski, treścią zaskarżonego postanowienia, obliguje do wyjaśnienia w pierwszej kolejności kilku podstawowych kwestii, determinujących z jednej strony prawidłowość poczynionych ustaleń, a z drugiej poprawność opartego na nich rozstrzygnięcia. Nie ulega żadnej wątpliwości to, że wszystkie środki pieniężne wchodzące w skład majątku wspólnego w dacie ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, co do zasady winne być uwzględnione w toku postępowania o podział majątku wspólnego ( art. 567 § 3 kpc w z. z art. 684 kpc ; art. 46 kr i o w zw. z art. 1035 i nast. kc ). Oznacza to konieczność rozróżnienia dwóch sytuacji: pierwszej, w której środki pieniężne istniejące, w tym i znajdujące się na rachunku bankowym - w dacie ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, istnieją także w dacie dokonywania podziału majątku wspólnego; drugiej, kiedy środki istniejące w dacie ustania wspólności nie istnieją już w całości bądź w części w dacie dokonywania podziału majątku wspólnego. U podstaw tego rozróżnienia znajduje się dość oczywiste założenie, że skoro sąd dokonuje podziału majątku według jego stanu ustalonego na datę orzekania w tym przedmiocie, to jest rzeczą oczywistą, że z jednej strony czyni ustalenia co do składu majątku według kryterium „kwalifikującego” w postaci daty ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, a więc stanu (składu) na tę datę, a z drugiej winien poczynić ustalenia, co do tego, czy to, co wchodziło do majątku wspólnego na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, w dalszym ciągu wchodzi w skład majątku podlegającego podziałowi – w dacie, w której to następuje. Jedynie pozytywna odpowiedź na to ostatnie pytanie pozwala, po pierwsze ustalić, że składnik ten wchodzi do majątku wspólnego w dacie jego podziału, a po drugie objąć go podziałem fizycznym, poprzez przyznanie jego własności jednemu z zainteresowanych, bądź w przypadku podzielnego jego charakteru – obojgu w stosownych częściach. Innymi słowy, nieistnienie składnika majątkowego na datę podziału majątku, wyklucza objęcie go podziałem sensu stricto, co jednocześnie nie oznacza nie uwzględnienia go w postępowaniu o podział majątku sensu largo. Utrwalony w orzecznictwie (co potwierdzają m.in. orzeczenia przywołane zarówno przez skarżącą, jak i uczestnika) pozostaje pogląd, że w sytuacji, w której składnik majątku wspólnego w dacie jego podziału już nie istnieje, to jego wartość należy uwzględnić przy podziale majątku wspólnego, a więc doliczyć do wartości całego majątku wspólnego, traktując go tak, jakby otrzymała go osoba, która ów składnik majątkowy rozdysponowała na własne potrzeby (zaliczając go tym samym na należny mu udział w majątku wspólnym). W tym miejscu od razu wyjaśnić należy, że nie ma racji skarżąca, o ile za tożsamy z taką sytuacją uznaje stan, w którym już po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej dochodzi do zwykłego zużycia się, uprzednio wchodzącej w skład majątku wspólnego rzeczy – w wyniku normalnego korzystania z niej, tj. zgodnie z jej zwykłym przeznaczeniem, tak, że na datę podziału majątku ta rzecz już z tej tylko przyczyny nie istnieje i nie przedstawia żadnej wartości rynkowej (także jej pozostałość). Przywołane przez skarżącą postanowienie SN z dnia 26.06.2013r. II CSK 583/12, Lex nr 1375148), wbrew argumentacji zawartej w apelacji, na co z kolei trafnie zwraca uwagę uczestnik (w odpowiedzi na apelację) dotyczy właśnie tylko tej ostatniej sytuacji, a więc konsekwencji normalnego zużycia składnika - dla jego podziału, a nie składnika rozdysponowanego przez jednego z uczestników w sprawie o podział majątku. Także i drugie z przywołanych przez skarżącą orzeczeń – postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 27.01.2017r. wraz uzasadnieniem, sygn. II Ca 1350/16, Lex nr 2266839, po pierwsze dotyczy zupełnie innego stanu faktycznego, a po drugie uzasadnienie to trafnie przywołuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, które potwierdza tezę, że w przypadku rozdysponowania składnikiem majątku po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej przez jednego z małżonków, jego wartość należy uwzględniać przy dokonywaniu podziału majątku w sposób już opisany. Oczywiście na to zagadnienie Sąd Okręgowy w tamtym postępowaniu zwrócił uwagę tylko w tle rozstrzygania o istocie zagadnienia jakie wyłoniło się na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. W tamtym postępowaniu stan faktyczny będący podstawą orzekania sprowadzał się do tego, że środki pieniężne wchodzące w skład majątku wspólnego zostały rozdysponowane (na wydatki związane w prowadzeniem gospodarstwa sadowniczego) jeszcze przed ustaleniem wspólności majątkowej małżeńskiej (a więc nie tak, jak w niniejszym postępowaniu – po ustaniu wspólności majątkowej). Zatem tylko na kanwie takiej sytuacji faktycznej, Sąd Okręgowy w przywołanym uzasadnieniu orzeczenia wyraził oczywisty pogląd, że nie mogą one być uwzględniane w sprawie o podział majątku wspólnego, tym bardziej, że nie ma także podstaw, by zakładać, że zostały „roztrwonione” przez jednego z uczestników na bliżej nieznany i na pewno niezwiązany z zaspokojeniem potrzeb rodziny cel (co ewentualnie uruchamiałoby ocenę całej sytuacji przez pryzmat art. 415 kc ). Wobec tego nie pozostaje prawidłową teza skarżącej, o niedopuszczalności uwzględnienia środków pieniężnych pozostających w dacie ustania wspólności majątkowej na jej rachunku bankowym, w takim zakresie, w jakim zostały przez nią „zużyte” (wydatkowane) po tej dacie, a przed dokonaniem podziału. Raz jeszcze podkreślić należy, że z całą pewnością wydatkowanie pieniędzy (wchodzących do majątku wspólnego – w dacie ustania wspólności) przez jednego z małżonków już po dacie ustania wspólności nie jest „normalnym zużyciem rzeczy” w rozumieniu takim, jak przywołuje to SN we skazanym już wyżej orzeczeniu. Po pierwsze, w takim ujęciu pieniądze nie stanowią rzeczy, bo musiałoby chodzić o konkretne pieniądze (banknoty, monety), a po drugie musiałyby one ulec zniszczeniu w wyniku, pożaru, powodzi, kradzieży, itp. zdarzeń, a z całą pewnością nie pozostających skutkiem zawinionych zachowań właściciela. Tylko w takich kategoriach można rozważać utratę ich bytu fizycznego, bo trudno przyjmować ich „zużycie” w klasycznym tego słowa znaczeniu. Dopiero w takiej sytuacji te konkretne środki pieniężne w postaci banknotów, czy monet, nie podlegałyby podziałowi, ani tym bardziej ich równowartość nie byłaby uwzględniana w podziale majątku wspólnego. W następnej kolejności Sąd Okręgowy zmodyfikował i uzupełnił ustalenia Sądu Rejonowego, w kierunku, który uwzględniał całość powyższych uwag i spostrzeżeń. Sąd Rejonowy prawidłowo ustala, że na prowadzonym w (...) Bank SA dla Wnioskodawczyni rachunku oszczędnościowo rozliczeniowym nr (...) , w dacie ustania wspólności majątkowej małżeńskiej znajdowała się kwota 3274,05 zł (informacja Banku – k. 307). Była to okoliczność bezsporna i nie kwestionowana także na etapie postępowania apelacyjnego, zatem Sąd Okręgowy przyjął jej ustalenie za własne. Należało przyjąć, że środki te (w kwocie 3274,05 zł) w dalszym ciągu były zgromadzone na w/w rachunku bankowym - dzień dokonywania podziału majątku wspólnego. Zatem ustalenie Sądu Rejonowego w tym zakresie zachowuje aktualność, czego skarżąca w apelacji nie zwalcza, kwestionując jedynie prawidłowość przyznania tych środków – w ramach podziału majątku – uczestnikowi. Zatem ustalenie składu majątku wspólnego, zawarte w pkt. 1b. zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe. Trafne pozostało ustalenie Sądu Rejonowego – z resztą niekwestionowane przez Wnioskodawczynię, że na prowadzonym dla niej w (...) Bank SA rachunku nr (...) na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej znajdowała się kwota 95 043,81 zł. Z treści dołączonej do apelacji „historii rachunku bankowego” (w/w), wynika, że skarżąca wykazała, iż z pierwotnej kwoty 95 043,81 zł, na tym rachunku, w dalszym ciągu pozostaje kwota 40 240, 52 zł. Dokument ten obrazuje wprawdzie stan na datę 9.08.2018r., ale jak wynika z oświadczenia wnioskodawczyni na rozprawie apelacyjnej w dniu 7.02.2019r., zachował on także aktualność w dacie rozpoznania sprawy w postępowaniu apelacyjnym. Wobec tego, tylko kwota 40 240,52 zł stanowi składnik majątku wspólnego w dacie jego podziału, a zatem podlega podziałowi sensu stricto, natomiast różnica pomiędzy kwotą 95 043,81 zł, a 40 240,52 zł, czyli 54 803,29 zł, jako nie stanowiąca już składnika majątku wspólnego w dacie jego podziału, podlegała jedynie uwzględnieniu przy jego podziale w sposób wyżej opisany. Stąd zmiana zaskarżonego postanowienia przede wszystkim w pkt. 1.c poprzez zastąpienie kwoty 95 043,81 zł, kwotą 40 240,52 zł. W tym miejscu dodatkowo wyjaśnić należy, że nie ma racji skarżąca, co do tego, że w/w środki pieniężne zgromadzone w rachunku w (...) Bank SA , w takim zakresie, w jakim pochodziły z odszkodowania jakie uzyskała z tytułu odszkodowania za zwolnienie z pracy, należy traktować inaczej nić składnik majątku wspólnego. Trafnie zauważa uczestnik w odpowiedzi na apelację, że jedyne kryterium kwalifikacji przynależności tych środków do majątku wspólnego wynika z przepisów regulujących to zagadnienie. Tak więc w tym przypadku, nie ulega wątpliwości, że chodzi o zasadę wyrażoną w art. 31 § 1 kr i o, przy jednoczesnym braku wyjątku z art. 33 pkt. 1-10 kr i o., a w szczególności braku podstaw do zastosowania art. 33 pkt. 6 kr i o. Skarżąca takiej kwalifikacji nie kwestionuje, natomiast tej odmienności potraktowania tego odszkodowania – w płaszczyźnie przypisania do określonej masy majątkowej upatruje w zasadach współżycia społecznego, z odwołaniem się do art. 5 kc. Sąd Okręgowy nie podziela tezy, jakoby uczestnik domagając się uwzględnienia tego składnika majątku wspólnego przy dokonywaniu podziału tego ostatniego, korzystał ze swego prawa podmiotowego w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem lub sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Przede wszystkim uczestnik skutecznie zarzuca wadliwość podstawy faktycznej, z której skarżąca próbowała wyprowadzić wniosek o naruszonej zasadzie słuszności w rozumieniu art. 5 kc. Rzeczywiście nie jest tak, że to odszkodowanie za zwolnienie z pracy można traktować jako swego rodzaju „ekwiwalent” za możliwy do przepracowania czas, o ile do zwolnienia by nie doszło, czyli od 31.05.2017r.(już po ustaniu wspólności majątkowej) do 30.11.2018r., skoro, jak słusznie stwierdza Uczestnik w odpowiedzi na apelację Wnioskodawczyni przebywa na emeryturze, jak sama zeznała (k.296) od października 2017r. Zatem ta różnica czasowa to tylko 4 miesiące i obiektywnie rzecz biorąc trudno szukać bezpośredniego powiązania pomiędzy wysokością wypłaconego odszkodowania jeszcze w czasie istnienia wspólności majątkowej małżeńskiej, a tym, czy i co mogłaby zarobić, gdyby pracowała przez cztery miesiące bezpośrednio po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Zatem nie było podstaw do uwzględnienia i tego zarzutu apelacji, który eksponował naruszenie art. 5 kc. Na podstawie dołączonej do odpowiedzi na apelację informacji Banku (...) S.A. Odział w K. (k.381), Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił w postępowaniu apelacyjnym, że na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej na prowadzonym dla Uczestnika w w/w Banku rachunku nr (...) znajdowały się środki pieniężne w kwocie 4504,18 zł. Ta informacja nie była kwestionowana przez skarżącą, a zatem była podstawą do uzupełnienia postępowania dowodowego w kierunku już wcześniej wskazanym. Zatem bezprzedmiotowym stał się wniosek o zwrócenie się przez Sąd do tego banku o udzielenie stosownej informacji, jak i do (...) S.A. , skoro Uczestnik jednoznacznie wskazał tylko na Bank (...) S.A. (k.313v.), a wnioskodawczyni nie tyle konsekwentnie twierdziła o tym, że Uczestnik posiadał także rachunek bankowy w (...) S.A , co zgłaszała jedynie taką wątpliwość, w żaden skonkretyzowany sposób jej nawet nie uzasadniając. Nie można tracić z pola widzenia i tego, że Uczestnik także na rozprawie apelacyjnej jednoznacznie zaprzeczył, by taki rachunek w tym drugim banku posiadał. Innymi słowy, już to, w jaki sposób Wnioskodawczyni próbowała twierdzić o posiadaniu przez Uczestnika rachunku w (...) S.A. eliminowało potrzebę jakiejkolwiek dalszej weryfikacji tego zagadnienia. Wracając do kwestii środków zgromadzonych przez Uczestnika na w/w rachunku w (...) S.A. - według stanu na datę ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, Sąd Okręgowy ustalił, że istniały one także w dalszym ciągu na tym rachunku – w dacie rozpoznania sprawy w postępowaniu apelacyjnym, co było możliwe wobec oświadczenia samego Uczestnika na rozprawie apelacyjnej w dniu 7.02.2019r., którego treść nie była negowana przez Wnioskodawczynię. Z resztą nawet, gdyby środki te nie istniały w dacie rozpoznania sprawy o podział majątku, na w/w rachunku bankowym, to nie stanowiłyby już wprawdzie składnika tego majątku na datę rozstrzygnięcia, ale i trak ich równowartość byłaby doliczona do jego wartości i zaliczona na udział Uczestnika (z przyczyn wyżej już wyjaśnionych). W efekcie ustalenia, że kwota 4504,18 zł. na w/w rachunku bankowym wchodziła w skład majątku wspólnego i w dalszym ciągu stanowi istniejący jego składnik, Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt. 1c. Zasadny okazał się zarzut skarżącej także, co do tego, że w skład majątku wspólnego wchodzą także środki pieniężne zdeponowane w (...) Bank (...) S.A. Z informacji udzielonej przez ten Bank w dniu 1.03.2019r. jednoznacznie wynika, że na lokacie terminowej nr (...) prowadzonej do rachunku bankowego nr (...) na rzecz B. B. , saldo środków pieniężnych na dzień 29.05.2017r. – wynosiło 8132,83 zł, a na dzień 28.02.2019r. – 8209,46 zł. Biorąc pod uwagę, że jest to lokata terminowa, to z całą pewnością różnica pomiędzy saldem na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, a saldem obecnym, stanowi odsetki od ulokowanej w ten sposób kwoty. Z powyższej informacji wynika i to, że I. S. (teściowa Uczestnika) jest jedynie pełnomocnikiem do dysponowania środkami na w/w rachunku bankowym. Ten dokument nie był kwestionowany przez zainteresowanych. Z tych względów Sąd Okręgowy dał mu wiarę i poczynił na jego podstawie ostateczne ustalenie (biorąc pod uwagę także zasadę opisaną w art. 31 § 1 kr i o), że w skład majątku wspólnego wchodzi także kwota 8132,83 zł, zdeponowana na w/w lokacie bankowej, pozostającej w dyspozycji Uczestnika, a tym samym podlegająca podziałowi. Oznacza to, że Uczestnik, pomimo zgłaszanych twierdzeń, nie zdołał wykazać, że środki pieniężne, o jakich mowa, są własnością jego teściowej. Różnica pomiędzy kwotą 8209,46 zł, a kwotą 8132,83 zł, tj. 76,63 zł - jako odsetki od kapitału, stanowi tylko i wyłącznie dochód od tej drugiej sumy (czyli pożytki w rozumieniu art. 53 § 2 kc ), a tym samym nie wchodzi do majątku wspólnego. Co do zasady, mogłaby podlegać rozliczeniu postępowaniu o podział majątku wspólnego, o ile Wnioskodawczyni zgłosiłaby odpowiednie żądanie zasądzenia połowy jej równowartości ( art. 567 § 3 kpc w zw. z art. 688 kpc w zw. z art. 618 § 1 kpc ), ale tego nie uczyniła. Wobec tego, zaistniała podstawa do zmiany zaskarżonego postanowienia w zakresie ustalenia dodatkowego składnika majątku wspólnego w postaci w/w środków pieniężnych zgromadzonych na lokacie dla rachunku bankowego w (...) Bank (...) S.A. , o czym Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt. 1d. Przyznanie, w ramach podziału majątku, środków pieniężnych, jakie pozostały na rachunkach bankowych jest wynikiem zgodnych stanowisk stron w tym zakresie, ale przede wszystkim i zmodyfikowanych ustaleń z przyczyn już wyżej wskazanych. Zatem nie wymaga dodatkowej argumentacji. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własną prawnomaterialną ocenę Sądu pierwszej instancji, o ile ta doprowadziła, do przyznania w wyniku podziału majątku wspólnego, prawa własności lokalu mieszkalnego wraz z udziałami w częściach wspólnych, ale i pomieszczeniem przynależnym (efekt uzupełniającego ustalenia w postępowaniu apelacyjnym). Zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentacja jest w tym zakresie nie tylko prawidłowa i kompletna. Rację ma Sąd Rejonowy, że bierze bo uwagę w szczególności po pierwsze to, w jaki sposób przez ostatnie kilka lat (a z perspektywy daty orzekania w postępowaniu apelacyjnym – jest to de facto ok. 10 lat) sposób korzystania z przedmiotowego lokalu przez zainteresowanych, po drugie – stan zaspokojonych przez cały ten czas potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawczyni, co pozwala wnioskować o takich możliwościach na przyszłość, po trzecie – niezależnie od tego - realne możliwości zaspokojenia owych potrzeb przez Wnioskodawczynię w kontekście pozostających na odpowiednim poziomie stałych miesięcznych dochodów z tytułu świadczenia emerytalnego, a nadto możliwości zbycia zabudowanej nieruchomości, która wprawdzie z uwagi na stan techniczny nie nadaje się do zamieszkania, ale może zostać zbyta i w ten sposób uzyskane środki pieniężne można przeznaczyć także na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Oczywiście uzupełnienie ustalenia, co do opisu przedmiotowego prawa do lokalu poprzez uwzględnienie także pomieszczenia przynależnego w postaci piwnicy, spowodowało także konieczność zmiany zaskarżonego postanowienia w jego pkt. 1.a. Taki, a nie inny sposób fizycznego podziału majątku wspólnego, determinował, wyrównanie wartości udziałów poprzez dokonanie stosownej dopłaty. Wartość prawa własności do lokalu była w dalszym ciągu niesporna – wynosiła 120 000 zł. Do tego należało doliczyć wartość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych – w dacie ustania wspólności majątkowej (bez względu już na to, czy i w jakiej części istniały one jeszcze na datę dokonywania podziału. Łącznie wartość samych środków pieniężnych uwzględnianych i rozliczanych w ramach podziału wyniosła 110 954,87 zł ( 3274,05 zł + 95 043,81 zł + 4504,18 zł + 8132,83 zł), co przy uwzględnieniu wartości prawa do lokalu daje kwotę 230 954,87 zł. Czyli wartość należnego każdemu z zainteresowanych udziału wyniosła 115 477,43 zł. Skoro to, co Uczestnik otrzymał w ramach podziału wraz zaliczeniem na jego udział środków pieniężnych z jego rachunku bankowego, stanowiło wartość 132 637,64 zł (120 000 zł + 4504,18 zł + 8132,83 zł), to należna od niego na rzecz wnioskodawczyni spłata wynosi 17 160,21 zł (132 637,64 zł - 115 477,43 zł). Z tych względów należało zmienić zaskarżone postanowienie w jego pkt. 3 poprzez zastąpienie kwoty -14 115,12 zł - kwotą 17 160,21 zł. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc orzekł jak w pkt. I sentencji. Nie podlegało rozpoznaniu w postępowaniu apelacyjnym żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym – zgłoszone po raz pierwszy w postępowaniu apelacyjnym. Ma rację Uczestnik, o ile zarzuca niedopuszczalność zgłoszenia nowego żądania na tym etapie rozpoznania sprawy, co wynika z treści art. 383 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc (p. także postanowienie SN z dnia 6.04.1998r., I CKN 1113/97). W takiej sytuacji, oczywistym pozostaje wniosek o niedopuszczalności orzekania o tym żądaniu w postępowaniu apelacyjnym stąd konieczność umorzenia postępowania w tej części – stosownie do treści art. 355 § 1 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc , o czym Sąd Okręgowy orzekł w pkt. II sentencji. Apelacja w pozostałym zakresie, z przyczyn już wyjaśnionych, na podstawie art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc podlegała oddaleniu. Formuła ta objęła również zaskarżone postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, które było prawidłowe. Z kolei o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 § 1 kpc . SSO Teresa Strojnowska SSO Mariusz Broda SSO Barbara Dziewięcka Z: odpis postanowienia doręczyć zgodnie z wnioskiem.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.