Sad powszechny, II Ka 53/19

Sygn. akt II Ka 53/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Robert Rafał Kwieciński – spr. Sędziowie: SO Waldemar Cytrowski SO Marek Ziółkowski Protokolant: st. sekr. sąd. Irena Bąk przy udziale Roberta Janickiego prokuratora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2019 roku sprawy S. R. oskarżonego z art. 248§1 k.k. z 1932 r. i innych na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 13 listopada 2018 roku sygn. akt II K 622/17

1. Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok.
2. Zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze w kwocie 566,60 zł oraz opłatę za to postępowanie w wysokości 180 zł.
3. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. R. M. kwotę 516,60 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Marek Ziółkowski Robert Rafał Kwieciński Waldemar Cytrowski UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 13 listopada 2018 r. w sprawie II K 622/17 Sąd Rejonowy w Koninie uznał oskarżonego S. R. za winnego przestępstwa z art. 189§1 k.k. i art. 231§1 k.k. oraz art. 191§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. w zw. z art. 4§1 k.k. oraz art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 152 j.t. z późn. zm.), popełnionego w ten sposób, że w okresie od 21 maja do 24 maja 1952 r. we W. będąc funkcjonariuszem (...) we W. , a tym samym funkcjonariuszem państwa komunistycznego, dopuścił się zbrodni komunistycznej, będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, albowiem przekraczając swą władzę, prześladował J. P. z powodu podejrzenia przynależności do organizacji niepodległościowej o nazwie (...) i działając na jego szkodę w celu zmuszenia do podpisania zobowiązania do współpracy z U. B. – po uprzednim zaplanowaniu i dokonaniu czynności przygotowawczych – bezprawnie pozbawił go wolności, a następnie przetrzymywał bez postanowienia o tymczasowym aresztowaniu dokonując w tym czasie nieustannych przesłuchań na te same okoliczności oraz grożąc więzieniem i wyrzuceniem z seminarium w przypadku odmowy podpisania takiego zobowiązania, w efekcie czego zmusił go do jego podpisania, i za to na podstawie art. 189§1 k.k. w zw. z art. 11§3 k.k. w zw. z art. 4§1 k.k. wymierzył mu karę 1 roku pozbawieni wolności, której wykonanie na podstawie art. 69§1 i 2 k.k. , art. 700§1 k.k. w zw. z art. 4§1 k.k. warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby. Ponadto na podstawie art. 73§1 k.k. , art. 72§1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4§1 k.k. oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego i zobowiązał go do informowania kuratora o przebiegu okresu próby. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości apelacją obrońcy oskarżonego, który zarzucił: błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na uznaniu, iż oskarżony jako funkcjonariusz (...) przekraczając swą władzę, prześladował J. P. , czym dopuściła się zbrodni komunistycznej, działając na jego szkodę w celu zmuszenia do podpisania zobowiązania do współpracy z U. B. – po uprzednim zaplanowaniu i dokonaniu czynności przygotowawczych – bezprawnie pozbawił go wolności, a następnie przetrzymywał bez postanowienia o tymczasowym aresztowaniu dokonując w tym czasie nieustannych przesłuchań na te same okoliczności oraz grożąc więzieniem i wyrzuceniem z seminarium w przypadku odmowy podpisania takiego zobowiązania, w efekcie czego zmusił go do jego podpisania, czym wypełnił znamiona przestępstwa z art. 248§1 k.k. i art. 286§1 k.k. oraz art. 251 k.k. w zw. z art. 36 k.k. z 1932 r. i w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu , podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do ustaleń odmiennych, a w szczególności do braku wypełnienia znamion zarzucanych oskarżonemu czynów; powołując się na ten zarzut obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej. Sąd odwoławczy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się bezzasadne. Zawarta w niej argumentacja jest całkowicie chybiona i nie zasługuje na akceptację. Przed przystąpieniem do analizy zarzutów zawartych w apelacjach Sąd odwoławczy pragnie zauważyć, iż orzeczenie wydane w przedmiotowej sprawie jest oparte na całokształcie materiału dowodowego zebranego w sprawie, który został poddany wnikliwej analizie bez przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Analiza dowodów przeprowadzonych przez Sąd Rejonowy znajduje pełne odzwierciedlenie we wnioskach zawartych w uzasadnieniu wyroku, które czyni zadość wymogom art. 424§1 i 2 k.p.k. , co pozwala w pełni na przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Sąd Okręgowy pragnie również podkreślić, iż Sąd Rejonowy w Koninie w sposób prawidłowy oraz dokładny przeprowadził postępowanie dowodowe oraz wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych, co do samego przebiegu zdarzeń. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone odpowiednio dokładnie i starannie. Ocena materiału dowodowego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu przez Sąd Rejonowy dokonana została z uwzględnieniem reguł sformułowanych w przepisach art. 5 k.p.k. i art. 7 k.p.k. Co więcej, jest ona oceną wszechstronną i bezstronną i jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy nie stwierdził także błędów logicznych, jak i faktycznych w rozumowaniu Sądu Rejonowego. W związku z powyższym kontrola apelacyjna uzasadnia twierdzenie, że zaskarżony wyrok został, tak jak tego wymaga norma zawarta w art. 410 k.p.k. , prawidłowo i w pełni oparty na poprawnie dokonanej ocenie materiału dowodowego, zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania. Z uwagi na powyższe, Sąd Okręgowy stwierdza, że Sąd Rejonowy należycie ustalił stan faktyczny, przez co wykazał sprawstwo i winę oskarżonego w zakresie przypisanego mu czynu. Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do podzielenia zarzutu obrońcy oskarżonego błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na uznaniu, iż S. R. dopuścił się zarzucanego mu czynu. Konfrontując ustalenia faktyczne z przeprowadzonymi dowodami trzeba stwierdzić, że dokonana przez Sąd meriti rekonstrukcja zdarzeń i okoliczności popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu czynu nie wykazuje błędów i jest zgodna z przeprowadzonymi dowodami, którym Sąd I instancji dał wiarę i na nich się oparł. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów jest oceną logiczną, zgodną z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego i pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. , w sytuacji, gdy nie została w zasadnie niczym podważona. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 7 k.p.k. organy postępowania, w więc także i Sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem, przekonanie Sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. , wtedy gdy: - jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy ( art. 410 k.p.k. ) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy ( art. 2§2 k.p.k. ), - stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego ( art. 4 k.p.k. ), - jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku ( art. 424§1 pkt 1 i 2 k.p.k. ). (vide: wyrok składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 roku, publ. OSNKW 1991/9/41). Oceny dowodów dokonanej przez Sąd I instancji nie może więc podważyć polemiczna w gruncie rzeczy apelacja obrońcy oskarżonego, do której trudno się przy tym odnieść, ponieważ nie zawiera ona żadnego szczegółowego umotywowania postawionego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych. Sąd I instancji wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku postępowania, a na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji jest dokładna, nie wykazuje błędów logicznych i nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów chronionej dyspozycją art. 7 k.p.k. W tej sytuacji kontrola odwoławcza uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżony wyrok znajduje pełne oparcie w prawidłowo dokonane ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania, tak więc nie ma podstaw do dyskwalifikowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wbrew odmiennym twierdzeniom zawartym w apelacji obrońcy oskarżonego, nie ma żadnych podstaw ani do skutecznego kwestionowania dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny zebranego materiału dowodowego, ani też poczynionych na podstawie tego materiału ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd I instancji zasadnie nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, a ustalenia faktyczne oparł przede wszystkim do dowodach z dokumentów, które były nawet istotniejsze od relacji pokrzywdzonego J. P. , nie został on bowiem nigdy przesłuchany w toku niniejszego procesu. Wymieniony zmarł 14 sierpnia 1994 r. (k. 7). Złożył natomiast wyjaśnienia przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Rzeszowie w dniu 4 marca 1953 r. i podał wówczas – na co słusznie zwrócił uwagę sąd meriti – iż: „wtedy śledztwo moje trwało trzy dni i trzy noce bez przerwy, w śledztwie byłem biologicznie i psychicznie załamany” (k. 31). Nie ma żadnych nawet najmniejszych podstaw, aby treść tej relacji podważyć, zważywszy na czas i miejsce jej złożenia, pokrzywdzony musiał wykazać się wręcz odwagą składając takie wyjaśnienia. Ponadto stan faktyczny został ustalony na podstawie dość obszernej dokumentacji sporządzonej osobiście przez oskarżonego, co znalazło potwierdzenie w opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego mgr M. Ł. (k. 188-223). Szczególnie istotne znaczenia miał sporządzony przez S. R. raport o zezwolenie na werbunek z 22 listopada 1951 r. adresowany do szefa (...) we W. (k. 66-67). Skarżący w zasadzie nie podjął polemiki z ww. materiałem dowodowy, a więc nie sposób ustosunkować się do tak skonstruowanej apelacji. Nie budzą też wątpliwości wywody sądu I instancji, iż czyn oskarżonego stanowił zbrodnię komunistyczną i jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż oskarżony był funkcjonariuszem państwa komunistycznego – funkcjonariuszem (...) we W. , ponadto w okresie od 8 listopada 1917 r. do 31 lica 1990 r. stosował represje, prześladował pokrzywdzonego, co stanowiło przestępstwo według ustawy karnej obowiązującej w okresie do 21 do 24 maja 1952 r. Ponadto oskarżony prześladował J. P. z powodu jego przynależności do określonej grupy politycznej – organizacji (...) . Sąd odwoławczy w pełni podziela w tym zakresie analizę sądu I instancji dotyczącą przepisów art. 2 ust .1 i art. 3 ustawy o IPN (str. 12 do 17 pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Twierdzenie zawarte w apelacji, jakoby oskarżony nie aprobował sposobu realizacji polityki władz państwa, nie był świadomy udziału w prześladowaniach ze względów politycznych, a o organizacji, do której należał pokrzywdzony dowiedział się dopiero w trakcie przesłuchania przed prokuratorem IPN, jest gołosłowne i pozostaje w jaskrawej sprzeczności z wyżej powołanym materiałem dowodowym, a przede wszystkim wskazanym dokumentem sporządzonym przez S. R. , gdzie opisał on życiorys pokrzywdzonego i funkcjonowanie organizacji (...) (k. 66-67). Sąd odwoławczy uznał też, iż wymierzona oskarżonemu kara – o charakterze wolnościowym – nie może być uznana za rażąco niewspółmiernie surową. Kara ta uwzględnia stopień winy i społeczne szkodliwości czynu, a przede wszystkim wiek oskarżonego i okres jaki upłynął od popełnienia przedmiotowego przestępstwa. Brak było więc jakichkolwiek podstaw, aby dokonywać ingerencji w wymiar orzeczonej kary wobec oskarżonego S. R. . Mając na względzie powyższe rozważania, a także nie znajdując innych podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 437§1 k.p.k. Sąd Okręgowy orzekł o utrzymaniu tego orzeczenia w mocy. Orzeczenie o kosztach procesu za postępowanie odwoławcze zawarte w punkcie 2 wyroku znajdują uzasadnienie w przepisach art. 627 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. i art. 636§1 k.p.k. ., a także art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jednolity Dz. U. z 1983r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.). Natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r., poz. 1184 ze zm.) w zw. z § 17 ust. 2 pkt 4 i § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18). M. Ziółkowski R.R. Kwieciński W. Cytrowski