Sad powszechny, VI Gz 328/13

Sygn. akt VI Gz 328/13 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział VI Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Walus-Rząsa Sędziowie: SO Anna Harmata SO Barbara Frankowska (spraw.) Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Zawiło po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: A. K. przeciwko: Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu (...) S.A. w R. przy udziale: (...) Sp. z o.o. w R. o zapłatę w przedmiocie wniosku powoda o nadanie klauzuli wykonalności z przejściem uprawnień na skutek zażalenia uczestnika (...) Sp. z o.o. w R. na postanowienie Sądu Rejonowego w Rzeszowie V Wydziału Gospodarczego z dnia 29 kwietnia 2013 r. sygn. akt V GC 580/12 postanawia: I. z m i e n i ć zaskarżone postanowienie i o d d a l i ć wniosek w całości; II. z a s ą d z i ć od wierzyciela A. K. na rzecz uczestnika (...) Sp. z o.o. w R. kwotę 30 zł (trzydzieści zł) tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Rzeszowie uwzględnił wniosek powoda, złożony w trybie art. 788 § 1 kpc , nadając klauzulę wykonalności wyrokowi z dnia 28 grudnia 2012r. przeciwko (...) Sp. z o.o. w R. z ograniczeniem odpowiedzialności do wartości aktywów netto przyznanych w planie podziału, przy czym ta odpowiedzialność jest solidarna ze spółką Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe (...) S.A. w R. oraz zasądzając na rzecz powoda koszty postępowania w kwocie 110 zł. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Rejonowy ustalił, że z KRS wynika iż (...) Sp. z o.o. w R. powstała w trybie art. 529 § 1 pkt 4 ksh , poprzez wydzielenie. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki dzielonej i wydzielonej jest solidarna na podstawie przepisów art. 529 § 2 ksh w zw. z art. 546 § 1 ksh (prawidłowo, zamiast omyłkowo wskazanego art. 464 § 1 , nie związanego zupełnie z przedmiotem sprawy) i ograniczona zgodnie z treścią art. 546 § 1 ksh , co uwzględniono w treści postanowienia. (...) Sp. z o.o. R. zaskarżyła powyższe postanowienie zarzucając w pierwszej kolejności, że nie można było nadać klauzuli wykonalności co do pkt II i III wyroku, tj. do orzeczenia o umorzeniu postępowania (pkt II) i oddaleniu powództwa (pkt III), a następnie, że (...) Sp. z o.o. , jako spółka zawiązana w wyniku podziału spółki Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne (...) SA poprzez wydzielenie, nie odpowiada solidarnie wobec osób trzecich, w tym wobec wierzycieli dzielonej spółki, za jej zobowiązania, które nie zostały przypisane spółce (...) Sp. z o.o. w planie podziału. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wywiódł, że aktem notarialnym z dnia 3.10.2012r. rep. (...) nowo zawiązana Spółka została wyposażona w wymienione w tym akcie składniki majątku, przy czym uchwała ta była później dwukrotnie doprecyzowywana, a to uchwałami z dnia 12.11.2012r. rep. (...) i z dnia 13.12.2012r. rep. (...) Podziału dokonano po ustaleniu w dniu 30.08.2012r., na Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu (...) SA , planu podziału, w którym określono, że w ramach podziału do nowo zawiązanej (...) wydzielone są określone składniki majątku: aktywa (głownie nieruchomości) i pasywa (zobowiązania). Wszystkie składniki majątku spółki dzielonej (...) SA nieprzypisane w planie podziału pozostają w spółce dzielonej – tj. (...) SA . Podział przez wydzielenie nie powoduje ustania bytu spółki dzielonej, nie obejmuje przeniesienia praw i obowiązków spółki dzielonej na spółki przejmujące lub nowo zawiązane, zatem spółka dzielona zachowuje część swojego majątku, a na spółki przejmujące lub nowo zawiązane przechodzą jedynie prawa i obowiązki spółki dzielonej ujęte w planie podziału. W przypadku podziału przez wydzielenie zachodzi szczególny przypadek sukcesji uniwersalnej częściowej. W podziale tego rodzaju nie występuje problem nierozdzielnych praw i obowiązków spółki dzielonej, skoro wszystkie nie przekazane wyraźnie spółce wydzielanej w planie podziału aktywa i pasywa spółki dzielonej pozostają w tej spółce. Według skarżącego podział Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) SA w R. poprzez przeniesienie części majątku na nowo zawiązaną spółkę (...) Sp. z o.o. nie miało na celu w żadnym stopniu pokrzywdzenie wierzycieli, a ponadto wierzycielom służy środek ochrony uregulowany w art. 546 § 2 ksh , z którego wierzyciel nie skorzystał. Wierzyciel w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania twierdząc, że art. 788 kpc stanowi samodzielną podstawę do nadania klauzuli wykonalności i w tym przypadku przesłanki z tego artykułu zostały spełnione, a przejście praw i obowiązków wynika z dokumentów KRS spółki (...) SA . Ponadto wierzyciel argumentował, że w tym stanie faktycznym zachodzi odpowiedzialność solidarna spółki dzielonej i wydzielonej na podstawie art. 531§ 3 ksh , ponieważ przemawia za tym wykładnia gramatyczna tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem za zobowiązania spółek dzielonych, które nie zostały przypisane w planie podziału spółkom przejmującym lub nowo zawiązanym, odpowiedzialność solidarną ponoszą spółki dzielona i przejmująca/nowo zawiązana. Skoro zobowiązanie na rzecz wierzyciela nie zostało przypisane spółce (...) , zatem jej odpowiedzialność nie jest wyłączna, lecz solidarna ze spółką dzieloną. Gdyby ustawodawca przewidywał możliwość całkowitego wyłączenia odpowiedzialności spółki przejmującej/nowo zawiązanej z pewnością wskazałby, że odpowiedzialność solidarna nie występuje, jeżeli plan podziału przypisuje zobowiązania którejkolwiek spółce. Wierzyciel zakwestionował możliwość zaspokojenia swoich roszczeń w trybie art. 546 § 2 ksh , powołując się na ogłoszenie w (...) nr (...) z dnia 12.09.2012r. nr (...) i zarzucając, że (...) SA nie wskazał w sposób wymagany o podziale. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje: Zażalenie uczestnika zostało uwzględnione, chociaż z innych przyczyn niż zarzucane. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym zażalenie nie podziela stanowiska prawnego wyrażonego przez skarżącego w zażaleniu, a mianowicie że przepis art. 546 § 1 ksh nie ma zastosowania w przypadku podziału przez wydzielenie. Taki pogląd w literaturze przedmiotu prezentuje M. R. (patrz komentarz do ksh, wyd. prawn. Lexis Nexis W-wa 2007). W ocenie Sądu jest to pogląd odosobniony, którego Sąd Okręgowy w tym składzie nie podziela. Przepisy prawa nie zawierają odrębnej i kompleksowej regulacji odnośnie odpowiedzialności spółek za zobowiązania przy podziale poprzez wydzielenie. M. L. - W. w „Prawie spółek kapitałowych” (System Prawa Prywatnego pod red. S. Sołtysińskiego t.17B, wyd. C.H.BECK INP PAN, W-wa 2010, str. 1022) wskazuje, że w doktrynie zaproponowano rozwiązanie polegające na tym, aby do podziału przez wydzielenie stosować odpowiednio art. 546§ 1 ksh na podstawie art. 529§2 ksh . Przyjęcie tego poglądu jest niezbędne dla ochrony interesów wierzycieli. J. S. w komentarzu do art. 546 (wydawnictwo C.H.BECK wyd.5, W-wa 2012, str. 127-8) wskazuje na istniejące ryzyko niekontrolowanego „oczyszczania” spółek, tzn. procederu polegającego na tworzeniu, w trakcie podziału, spółek z czystym majątkiem (wydzielenie tylko aktywów), pozostawiając jednocześnie spółkę wydzielającą z dotychczasowymi zobowiązaniami, których spółka wydzielająca nie będzie mogła spłacić. Uznaje za błędny pogląd opary na literalnej wykładni treści przepisu art. 546 § 1 ksh , że nie znajduje on zastosowania w trakcie podziału przez wydzielenie, gdyż interpretacja taka narusza bezpieczeństwo obrotu i interes prawny wierzycieli. Należy jednak wskazać, że powyższe stanowisko nie przesądza o rozstrzygnięciu w tej sprawie, o czym poniżej. Podkreślić należy Sąd I instancji rozstrzygał w sprawie w oparciu o wniosek, w którym wierzyciel żądając nadania klauzuli wykonalności wyrokowi wydanemu w sprawie V GC 580/12, nie tylko przeciwko dłużnikowi wynikającemu z tytułu egzekucyjnego, ale również przeciwko (...) Sp. z o.o. powołał się jedynie na treść art. 788 kpc oraz przepis art. 529 § 1 pkt 4 ksh i przedłożył wyłącznie, aktualny wg stanu na dzień 8.04.2013r., wydruk z wyszukiwarki KRS dot. spółki (...) . Dopiero w odpowiedzi na zażalenie powołał się na dalsze dokumenty w postaci: - aktu notarialnego z dnia 30.08.2013r. rep. (...) , który zawiera protokół z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) SA w R. z uchwałami związanymi z planowanym podziałem Spółki, - aktu notarialnego z dnia 3.10.2013r. rep. (...) który zawiera protokół z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Przedsiębiorstwa Usługowo-Produkcyjnego (...) SA w R. również z uchwałami związanymi z podziałem Spółki, - postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie XII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 12.10.2012r. sygn. akt RZ XII NS-REJ. KRS/(...) o wpisaniu do (...) Sp. z o.o. w R. pod nr (...) , - postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie XII Wydziału Gospodarczego KRS z dnia 15.10.2012r. sygn. akt RZ XII NS-REJ. KRS/(...) o wpisaniu w (...) SA w R. podziału spółki przez wydzielenie. Z powyższych dokumentów wynika, że na podstawie uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zebrania (...) S.A. w R. z dnia 30 sierpnia 2012 r. i 3 października 2012 r. została utworzona spółka (...) Sp. z o.o. w R. poprzez przeniesienie części majątku Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A. w R. na nowo zawiązaną spółkę. Nowa spółka pod nazwą (...) Sp. z o.o. została wyposażona w składniki majątkowe wchodzące dotychczas w skład spółki Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A. w R. , stanowiące zorganizowaną część przedsiębiorstwa, o wartości 2.236.000 zł, zajmującego się wynajmem nieruchomości, na którą składają się aktywa i pasywa szczegółowo opisane w § 3 uchwały nr 1 z dnia 3 października 2012 r. oraz pracowników zatrudnionych w w/w zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Następnie postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie XII Wydział Gospodarczy KRS dokonał wpisu spółki (...) Sp. z o.o. do Rejestru przedsiębiorców. W tym miejscu należy podkreślić istotną dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, że podział spółki Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A. w R. nastąpił poprzez wydzielenie części majątku stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 1 kc i wyposażenia w ten majątek nowo zawiązaną spółkę (...) Sp. z o.o. W ten sposób doszło do zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa z konsekwencjami, które uregulowane są w art. 55 4 kc. Na mocy tego przepisu nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Dodać także należy, że odpowiedzialność, o której mowa w art. 55 4 k.c. ponosi również nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r., V CK 381/05, LEX nr 180897). Używając określenia „zorganizowana część przedsiębiorstwa” ustawodawca chce tylko podkreślić złożony wewnętrznie sposób organizacji prowadzenia przedsiębiorstwa jako postaci prowadzenia działalności gospodarczej, zrównując w skutkach czynności dotyczące wewnętrznej jednostki z czynnościami dotyczącymi przedsiębiorstwa jako całości, gdy funkcjonujący w ramach większej całości przedmiot (przedsiębiorstwo o złożonym wewnętrznie kształcie organizacyjnym) stanowił organizacyjną całość, samodzielnie faktycznie funkcjonował i miał zdolność do samodzielnego funkcjonowania, zaś zorganizowana część przedsiębiorstwa odnosi się do formy organizacyjnej przedsiębiorstwa istniejącej w chwili dokonywania czynności związanej z funkcjonowaniem danego przedsiębiorstwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 lipca 2009 r., V ACa 221/09, LEX nr 574507). Reasumując w okolicznościach niniejszej sprawy (...) Spółki z o. o. powstał poprzez przeniesienie części majątku spółki Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A. w R. szczegółowo opisanego w uchwale z dnia 3 października 2012 r. (akt notarialny Rep. (...) ). Analiza treści powyższej uchwały przy uwzględnieniu przepisu art. 55 1 k.c. , zdaniem Sądu, daje podstawy do przyjęcia, że wyodrębniona część majątku, wraz z m.in. dotyczącymi jej umowami, oraz pracownikami Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego (...) S.A. w R. stanowi przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 789 k.p.c. w zw. z art. 788 k.p.c. Powstanie zaś spółki (...) Sp. z o.o. nastąpiło w trybie podziału spółki przez wydzielenie, o którym mowa w art. 529 § 1 pkt 4 ksh . Stosownie do art. 530 § 1 ksh spółka dzielona zostaje rozwiązana bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w dniu wykreślenia jej z rejestru (dzień podziału). Na podstawie art. 530 § 2 ksh powyższy przepis nie dotyczy jednak podziału przez wydzielenie. Wydzielenie nowej spółki następuje zaś w dniu jej wpisu do rejestru. Natomiast w przypadku przeniesienia części majątku spółki dzielonej na istniejącą spółkę, wydzielenie następuje w dniu wpisu do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej (dzień wydzielenia). Ponadto na mocy art. 531 § 1 k.s.h. spółki nowo zawiązane powstałe w związku z podziałem wstępują z dniem podziału bądź z dniem wydzielenia w prawa i obowiązki spółki dzielonej, określone w planie podziału. W okolicznościach niniejszej sprawy, mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów, nabycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 789 k.p.c. nastąpiło z chwilą wpisania spółki (...) Sp. z o. o. do Rejestru przedsiębiorców KRS, co nastąpiło na podstawie prawomocnego postanowienia z dnia 12 października 2012r. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w tej sytuacji materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia wniosku wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko (...) Sp. z o.o. w R. jest art. 789 kpc w zw. z art. 788 kpc . Stosownie do treści art. 788 § 1 kpc jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Powyższy przepis – na mocy art. 789 kpc stosuje się odpowiednio do nabywcy przedsiębiorstwa, jeżeli tytuł egzekucyjny stał się prawomocny przed nabyciem. Ponieważ w przedmiotowej sprawie wyrok został wydany w dniu 28 grudnia 2012r., czyli po nabyciu przedsiębiorstwa przez (...) Spółkę z o.o. w R. , nie było podstaw do uwzględnienia wniosku wierzyciela i nadania klauzuli wykonalności przeciwko (...) Sp. z o.o. Odnosząc się zatem do zażalenia, to na podstawie powyższych ustaleń oraz treści art. 789 kpc w zw. z art. 788 kpc Sąd Okręgowy uznał, że zachodzą przesłanki do jego uwzględnienia i zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku ( art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc i art. 13 § 2 kpc ). O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc i art. 391 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc , a na zasądzoną kwotę składa się należna opłata od zażalenia wynosząca 30 zł (art. 19 ust 3 pkt 2, art. 20 w zw. z art. 71 pkt 3 ustawy z dnia 28.05.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – Dz.U. nr 167 poz. 1398 z późn. zm.). Nadpłacony wpis w kwocie 61 zł (k. 226) zostanie z urzędu zwrócony przez Sąd Rejonowy w Rzeszowie na podstawie art. 80 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.