Sad powszechny, III U 92/19

Sygn. akt III U 92/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Łomży III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący : SSO Jolanta Pardo Protokolant : st. sekr. sąd. K. G. po rozpoznaniu 11 kwietnia 2019 r. w Ł. na rozprawie sprawy R. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o prawo do emerytury pomostowej na skutek odwołania R. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z (...) r. Nr (...) oddala odwołanie. Sygn. akt III U 92/19 UZASADNIENIE Decyzją z (...) r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. , powołując się na art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2017 poz. 664) odmówił R. F. prawa do emerytury pomostowej. Wskazał, że po 31.12.2008 r. nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 tej ustawy a ponadto nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Do takich zaliczono jedynie okresy: - od 18.08.1978 r. do 26.10.1982 r. - od 08.11.1984 r. do 25.05.1988 r. - od 28.05.1990 r. do 11.06.1992 r. - od 01.07.1992 r. do 30.03.1995 r. Łącznie 12 lat 6 miesięcy i 13 dni. ZUS nie uwzględnił natomiast okresów od 03.04.1995 r. do 30.06.2000 r. z uwagi na wady świadectwa pracy oraz okresów od 01.01.2009 r. do 31.05.2018 r. ponieważ wnioskodawca nie został zgłoszony przez pracodawcę jako pracownik wykonujący pracę w warunkach szczególnych. Organ rentowy stwierdził, że R. F. nie spełnia też warunków z art. 4 w zw. z art. 49 tej ustawy, gdyż nie udowodnił pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy przed 01.01.2009 r. ZUS poinformował, że do pracy w szczególnych warunkach w myśl art. 49 ustawy pomostowej nie uwzględnił okresów od od 18.08.1978 r. do 26.10.1982 r. - od 08.11.1984 r. do 25.05.1988 r. - od 28.05.1990 r. do 11.06.1992 r. - od 01.07.1992 r. do 30.03.1995 r. - od 03.04.1995 r. do 30.06.2000 r. ponieważ pracodawcy nie wskazali, że w okresach tych ubezpieczony wykonywał pracę wymienioną w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych . Organ rentowy przyjął za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe w łącznym wymiarze 39 lat, 6 miesięcy i 5 dni, w tym staż pracy w szczególnych warunkach obliczył na 12 lat 6 miesięcy i 13 dni (akta ZUS). Odwołanie od tej decyzji złożył R. F. , domagając się jej zmiany przez przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. Wskazał, że spełnia warunki art. 49 ustawy, gdyż należy zaliczyć ma do pracy w warunkach szczególnych zatrudnienie od 03.04.1995 r. do 30.06.2000 r., gdyż w okresie tym pracował na takim samym stanowisku co od 01.07.1992 r. do 30.03.1995 r, który to okres został zaliczony. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przywołując argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: R. F. urodził się (...) Od 18.08.1978 r. do 11.06.1992 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w P.P. Żegluga W. w W. początkowo jako asystent a potem jako kierownik maszyn. Od 27.10.1982 r. do 18.10.1984 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Korzystał z urlopu bezpłatnego od 26.05.1988 r. do 26.05.1990 r . Zakład pracy wystawił mu świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wskazując, że przez cały okres zatrudnienia 18.08.1978 r. do 11.06.1992 r stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w warunkach szczególnych określonych w Wykazie A poz. 5 pkt 10 i 19 stanowiących załącznik do zarządzenia Ministra i Kierownika (...) Ochrony (...) z 02.08.1985 r. w sprawie wykazów prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze k. 6 akt kapitałowych ZUS i k. 8 akt emerytalnych (w tym drugim świadectwie wskazano, że stanowisko wymienione jest w wykazie A, dziale VIII poz. 5 pkt 10 stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 64 Ministra Komunikacji z 29.06.1983 r. w sprawie prac w warunkach szczególnych w zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej). W okresie od 26.05.1988 r. do 26.01.1989 r. odwołujący się pracował w Szwajcarii a od 25.06.1989 r. do 16.02.1990 r. w Grecji jako motorzysta delegowany przez (...) sp. z o.o. w W. . Od 01.07.1992 r. do 31.03.1995 r . R. F. był zatrudniony w sp. z o.o. (...) w W. jako mechanik. Zakład pracy w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 16.11.2000 r. stwierdził, że przez cały okres zatrudnienia pracował na statkach żeglugi śródlądowej (koszarce) jako kierownik maszyn- mechanik, które to stanowisko wymienione jest w wykazie A, dziale VIII poz. 5 pkt 10 stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 64 Ministra Komunikacji z 29.06.1983 r. w sprawie prac w warunkach szczególnych w zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej( k. 8 akt ZUS). Następnie od 03.04.1995 r. do 30.06.2000 r. R. F. zatrudniony był w spółce z o.o. (...) w W. jako mechanik żeglugi śródlądowej. Pracodawca w świadectwie pracy z 30.06.2000 r. wskazał, że wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymienioną w wykazie A, dziale VIII poz. 5 pkt 10 stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 64 z 29.06.1983 r. ( k. 9 akt ZUS). W okresie od 01.07.2000 r. do 31.05.2018 r. R. F. pracował w (...) sp. z o.o. w W. jako mechanik żeglugi śródlądowej – k. 20 akt emerytalnych. Z informacji pracodawcy wynika, że jego praca polegała na obsłudze urządzeń i mechanizmów siłowni w stanie pełnej gotowości technicznej. Pełnił funkcje służby pokładowej jako bosman i marynarz- k. 9 akt emerytalnych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Emerytury pomostowe zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych przez ustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych , która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. i dotyczą ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze (urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.). Zastąpiły one emerytury w niższym wieku przyznawane na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze. Prawo do tego świadczenia było nabywane z reguły w niższym niż wiek emerytalny wieku pod warunkiem wykazania piętnastoletniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze przed 01.01.1999 r. Cechą charakterystyczną emerytur pomostowych jest ich przejściowy charakter, zgodnie bowiem z art. 16 ustawy pomostowej prawo do tego świadczenia ustaje z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury w wieku powszechnym. Są to zatem dwa odrębne świadczenia, pomimo tego, że przesłanki ich przyznania mogą być w jakimś stopniu tożsame. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2017 poz. 664 dalej „ustawa pomostowa”) prawo do takiej emerytury, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku (art. 3 ust. 1 ustawy pomostowej). Wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy pomostowej prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust.

1. Natomiast, zgodnie z ust. 5 art.3 ustawy za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust.
2. Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 7 art. 3), który rozpatrywać należy w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Rodzaje prac w szczególnych warunkach zawierają wykazy A i B stanowiące załącznik do ww. rozporządzenia. W okolicznościach sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, że odwołujący się w okresie zatrudnienia był pracownikiem żeglugi śródlądowej i pracował na statkach takiej żeglugi. Praca taka niewątpliwie kwalifikowana była jako praca w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS , które rozpatrywać należy w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W wykazie A dziale VIII poz. 5 tego rozporządzenia praca w transporcie na statkach żeglugi śródlądowej jest wymieniona jako praca w warunkach szczególnych. Nie ulega wątpliwości, że praktycznie cały okres zatrudnienia odwołującego się jest tego rodzaju pracą w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS , które rozpatrywać należy w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Okres takiej pracy to. - od 18.08.1978 r. do 26.10.1982 r. - od 08.11.1984 r. do 25.05.1988 r. - od 28.05.1990 r. do 11.06.1992 r. - od 01.07.1992 r. do 30.03.1995 r. - od 03.04.1995 r. do 30.06.2000 r. - od 01.07.2000 r. do 31.05.2018 r. Prawdopodobnie do okresu tego należałoby również zaliczyć okres służby wojskowej. Nie ulega wątpliwości, że odwołujący się przepracował ponad 15 lat w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS , które rozpatrywać należy w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Niemniej jednak praca na statkach żeglugi śródlądowej nie jest kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . W załączniku 1 pod poz. 23 ustawodawca za pracę w warunkach szczególnych uznał pracę na statkach żeglugi morskiej, natomiast nie zakwalifikował jako taką pracy mechanika w żegludze śródlądowej. A zatem odwołujący się nie spełnia warunku z art. 4 pkt 6 ustawy pomostowej , gdyż po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
3. Nie przysługuje mu zatem emerytura pomostowa na podstawie tego przepisu. Dopiero stwierdzenie, że wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (czyli określone jako takie w załączniku do tej ustawy) oznaczałoby spełnienie przez niego jednej z przesłanek nabycia prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy pomostowej. Po ustaleniu, że po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, warunkiem przyznania mu emerytury pomostowej jest posiadanie 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 (art. 49 ustawy pomostowej) – czyli takich , które są wyliczone w załącznikach do tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 49 ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12; 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
4. Regulacja wynikająca z art. 49 ustawy pomostowej jest regulacją szczególną w stosunku do wynikającej z art. 4 ustawy. Odstępstwo od obowiązku wykonywania pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. zawężone jest jednak wyłącznie do tych ubezpieczonych, którzy na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymują się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych . Nie wystarczy zatem wykazanie się na ten dzień wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , albowiem konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych (art. 49 pkt 3). Reasumując – gdy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 31.12.2008 r. i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze) według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej). Brak jest zatem podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany. Wnioskodawca domagał się prostego zaliczenia i zsumowania wykonywanej przez niego pracy w warunkach szczególnych, kwalifikowanej według starych i nowych przepisów, i uznania tą drogą spełnienia przez niego przesłanki 15 lat pracy w takich warunkach. Nie mogło to jednak prowadzić do przyznania mu świadczenia w postaci emerytury pomostowej. Nie chodzi bowiem o proste sumowanie lat takiej pracy w rozumieniu starych i nowych przepisów, ale ustalenie wykonywania w określonym czasie pracy wskazanej w wykazie prac stanowiącym załącznik do ustawy pomostowej. Skoro zatem praca na statkach żeglugi śródlądowej nie jest zaliczana do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i
5. (nie jest bowiem wyliczona w załącznikach do tej ustawy) wnioskodawca nie może nabyć prawa do emerytury pomostowej na zasadzie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych , gdyż w rozumieniu tego przepisu w dniu wejścia w życie ustawy nie przepracował 15 lat w warunkach szczególnych. Dlatego Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. oddalił odwołanie.