Sad powszechny, IV U 751/18

Sygn. akt IV U 751/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st. sekr. sądowy Anna Wąsak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. w S. odwołania M. K. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 5 września 2018 r. Nr (...) w sprawie M. K. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o prawo do emerytury rolniczej zmienia zaskarżoną decyzję i ustala prawo M. K. do emerytury rolniczej od 14 sierpnia 2018 roku. Sygn. akt: IV U 751/18 UZASADNIENIE Decyzją z 5 września 2018r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, działając na podstawie art.19 ust.1 oraz art.20 ust.1 i 3 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników odmówił ubezpieczonemu M. K. prawa do emerytury rolniczej wskazując, że ubezpieczony nie wykazał co najmniej 25-letniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, a jedynie okres w wymiarze 22 lata i 25 dni. Organ rentowy wskazał, że do okresu wymaganego do nabycia emerytury nie zaliczył okresu pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 1 lipca 1979r. do 8 lipca 1979r. oraz od 1 października 1980r. do 31 grudnia 1982r. z uwagi na brak informacji o opłacaniu przez rodziców ubezpieczonego składki na Fundusz Emerytalny (...) , a także okresu od 1 września 1969r. do 30 czerwca 1979r. i od 9 lipca 1979r. do 30 września 1980r., gdyż w tych okresach ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu i pełnił służbę wojskową. W tych okolicznościach nie spełnia on przesłanki nabycia prawa do emerytury rolniczej (decyzja z 5 września 2018r. k.29 akt emerytalnych za wnioskiem z 21 sierpnia 2018r). Odwołanie od w/w decyzji złożył ubezpieczony M. K. wnosząc o jej zmianę i ustalenie, że przysługuje mu prawo do emerytury rolniczej. Wskazał, że kiedy w 2013r. ubiegał się o wcześniejszą emeryturę rolniczą organ rentowy wskazał, że wykazany przez niego okres ubezpieczenia wynosi 24 lata, 11 miesięcy i 19 dni, a obecnie po kilku latach i ukończeniu (...) roku życia organ rentowy twierdzi, że wykazał on okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w wymiarze 22 lata i 25 dni. Okoliczności tych nie potrafi zrozumieć i w jego ocenie decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest rażąco niesprawiedliwa (odwołanie wraz z załącznikami k.1-4 akt sprawy). W toku postępowania ubezpieczony wniósł o zaliczenie do okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników okresu od 1980r., kiedy to prowadził gospodarstwo rolne i opłacał składki emerytalno-rentowe (zeznania ubezpieczonego k.14 akt sprawy). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.5-6 akt sprawy). Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony M. K. urodził się w dniu (...) W dniu (...) ubezpieczony ukończył

1. rok życia osiągając tym samym powszechny wiek emerytalny. W dniu (...) . ubezpieczony wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o emeryturę rolniczą (wniosek o emeryturę rolniczą z 21 sierpnia 2018r. k.1-2 akt emerytalnych). W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, zaskarżoną decyzją z 5 września 2018r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (...) odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury rolniczej podnosząc, że ubezpieczony nie wykazał co najmniej 25-letniego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Do okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia emerytury organ rentowy zaliczył następujące okresy: - okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia
2. roku życia ,tj. od 14 sierpnia 1969r. do podjęcia nauki i pracy zawodowej w Zakładach (...) Luksemburg w W. ,tj. do 31 sierpnia 1969r., co stanowi 18 dni (oświadczenie ubezpieczonego i zeznania świadków oraz zaświadczenie Burmistrza Miasta Ł. o zameldowaniu i zaświadczenie Starosty (...) w przedmiocie posiadania i własności gospodarstwa rolnego przez ojca ubezpieczonego K. K. k.3-7 akt emerytalnych za wnioskiem z 16 sierpnia 2013r., a także wpis w legitymacji ubezpieczeniowej k.16 akt emerytalnych za bieżącym wnioskiem o emeryturę, zwanych dalej aktami emerytalnymi), - okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: od 1 lipca 1993r. do 30 września 1993r., co stanowi 3 miesiące, od 1 lipca 1994r. do 30 września 1994r. co stanowi 3 miesiące, od 1 stycznia 1997r. do 2 sierpnia 2013r., co stanowi 16 lat, 7 miesięcy i 2 dni, od 30 września 2013r. do 5 września 2018r., co stanowi 4 lata, 11 miesięcy i 5 dni (zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników k.5 akt emerytalnych i zaskarżona decyzja z 5 września 2018r. k.29 akt emerytalnych). Suma w/w okresów wynosi 22 lata i 25 dni. W okresie od 1 września 1969r. do 30 czerwca 1979r. ubezpieczony był zatrudniony początkowo jako uczeń, a następnie jako pełnoetatowy pracownik w Zakładach (...) Luksemburg w W. (wpis w legitymacji ubezpieczeniowej k.16 akt emerytalnych), a w okresie od 9 lipca 1979r. do 30 września 1980r. pozostawał w zatrudnieniu w Fabryce (...) w Ł. (świadectwo pracy z 1 października 1980r. k.19 akt emerytalnych). Matka ubezpieczonego J. K. zmarła w dniu 12 sierpnia 1969r. W chwili śmierci matki ubezpieczony miał niespełna (...) lat. Po śmierci matki ubezpieczonego, gospodarstwo rolne położone na terenie miasta Ł. prowadził ojciec ubezpieczonego K. K. , który formalnie był wyłącznym właścicielem przedmiotowego gospodarstwa. Gospodarstwo miało powierzchnię 1.6947 ha. Uprawiano w nim zboże i ziemniaki, a ze zwierząt hodowano kila sztuk trzody chlewnej i 1-2 sztuki krów, a okresowo również owce (zaświadczenie Starosty (...) z 26 lipca 2013r. k.3 akt emerytalnych za wnioskiem z 16 sierpnia 2013r., zeznania ubezpieczonego k.13v akt sprawy). Gospodarstwo to K. K. prowadził do swojej śmierci w dniu 27 stycznia 1979r. W chwili śmierci ojca ubezpieczony miał niespełna 26 lat. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Garwolinie z 12 stycznia 1988r., spadek po J. K. nabyło czworo jej dzieci, w tym ubezpieczony M. K. w udziałach po 3/16 części każde z dzieci oraz mąż K. K. , a spadek po K. K. nabyły jego dzieci, w tym ubezpieczony M. K. w udziałach po ¼ części każde z nich, z tym że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne z mocy ustawy odziedziczył w całości ubezpieczony M. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w Garwolinie z 12 stycznia 1988r. w sprawie o sygnaturze akt Ns 975/87 w przedmiocie stwierdzenia prawa do spadku po J. i K. K. k.42 akt sprawy). Ubezpieczony przez cały czas zamieszkiwał i nadal zamieszkuje na terenie rodzinnego gospodarstwa rolnego. Za życia ojca ubezpieczony pomagał mu w pracy w gospodarstwie rolnym, a po jego śmierci (w dniu 27 stycznia 1979r.) przejął prowadzenie tego gospodarstwa, przy czym do 30 września 1980r. pracę w gospodarstwie rolnym łączył z pracą zawodową w Fabryce (...) w Ł. . Od 1 października 1980r. ubezpieczony nie pracował już zawodowo i zajmował się wyłącznie pracą w gospodarstwie rolnym. Od chwili śmierci ojca ,tj. od (...) . (data otwarcia spadku) ubezpieczony był przy tym właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego, choć formalne stwierdzenie praw do spadku nastąpiło dopiero na mocy w/w postanowienia Sądu Rejonowego w Garwolinie z 12 stycznia 1988r. Stan taki istniał do 1 stycznia 1985r. Od 2 stycznia 1985r. ubezpieczony rozpoczął prowadzenie działalności pozarolniczej w zakresie cholewkarstwa, przy czym działalność tę przez cały czas łączył z pracą w gospodarstwie rolnym (decyzja Burmistrza Miasta Ł. z 15 grudnia 2008r. o wykreśleniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej k.20 akt emerytalnych, protokół rozprawy przed SR w Garwolinie w dniu 12 stycznia 1988r. w sprawie Ns (...) , w toku której bracia ubezpieczonego potwierdzili, że po śmierci matki gospodarstwo rolne prowadził ojciec ubezpieczonego z pomocą ubezpieczonego, a po śmierci ojca gospodarstwo to prowadził samodzielnie ubezpieczony k.38-41 akt niniejszej sprawy, zeznania ubezpieczonego k.13v-14 akt niniejszej sprawy). Od 1 stycznia 1983r. ubezpieczony opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników wraz z podatkiem od nieruchomości, przy czym składki te formalnie wymierzane były na ojca ubezpieczonego, po którym – jako właścicielu gospodarstwa rolnego – postępowanie spadkowe przeprowadzone zostało w 1988r. Ubezpieczony opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników wraz z podatkiem od nieruchomości w Urzędzie Gminy i Miasta Ł. (zeznania ubezpieczonego k.14 akt sprawy). Dokumentacja podatkowa oraz karty ewidencyjne gospodarstw rolnych, w tym dokumentacja związana z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne rolników z lat 1977-1988 uległa likwidacji po 10-letnim terminie jej przechowywania (pismo Burmistrza Miasta Ł. z 4 stycznia 2019r. k.19 akt sprawy). Sąd zważył, co następuje: Odwołanie M. K. podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art.19 ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j.: Dz.U. z 2015r., poz.704 ze zm.) emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący w przypadku mężczyzn 65 lat, 2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat, z uwzględnieniem art.
3. W sprawie bezsporne jest, że w dacie wystąpienia z wnioskiem o emeryturę ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny wnoszący 65 lat. Okolicznością sporną było natomiast to, czy ubezpieczony legitymuje się co najmniej 25-letnim okresem ubezpieczenia. Zaliczając do wymaganego okresu, okresy podlegania przez ubezpieczonego ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacania z tego tytułu składek ,tj. okres od 1 lipca 1993r. do 30 września 1993r., od 1 lipca 1994r. do 30 września 1994r., od 1 stycznia 1997r. do 2 sierpnia 2013r. oraz od 30 września 2013r. do 5 września 2018r., a także okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców (ojca) od ukończenia 16 roku życia ,tj. od 14 sierpnia 1969r. do 31 sierpnia 1969r. ,tj. do chwili rozpoczęcia podjęcia nauki i pracy w charakterze ucznia w W. organ rentowy ustalił, że wykazany przez ubezpieczonego okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wynosi 22 lata i 25 dni zamiast co najmniej 25 lat. W toku postępowania ubezpieczony wskazywał, że do okresu wymaganego do nabycia emerytury zaliczeniu powinien podlegać okres jego pracy w gospodarstwie rolnym i podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1980r. Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu zarówno ośmiodniowego okresu pracy w gospodarstwie rolnym między zakończeniem pracy zawodowej w W. a podjęciem pracy w Fabryce (...) ,tj. okresu od 1 lipca 1979r. do 8 lipca 1979r. (vide: ustalenia faktyczne), a także okresu od 1 października 1980r. ,tj. od zakończenia pracy zawodowej w Fabryce (...) do 31 grudnia 1982r. wskazując na brak informacji o opłacaniu przez rodziców ubezpieczonego składki na Fundusz Emerytalny (...) . Poczynione w sprawie ustalenia pokazują, że stanowisko organu rentowego jest błędne, gdyż jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń, w w/w okresach ,tj. od 1 lipca 1979r. do 8 lipca 1979r. i od 1 października 1980r. do 31 grudnia 1982r. oboje rodzice ubezpieczonego już nie żyli. Matka ubezpieczonego zmarła w 1969r., a ojciec w dniu (...) . Co więcej ubezpieczony w całości nabył po ojcu przedmiotowe gospodarstwo rolne. Okoliczność tę potwierdziło postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane w dniu 12 stycznia 1988r. przez Sąd Rejonowy w Garwolinie, przy czym pamiętać należy, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny, a prawa do majątku spadkowego przechodzą na spadkobierców już z chwilą otwarcia spadku – śmierci spadkodawcy ( art.924 i art.925 kc ). Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, gdyż wynika z niej, że w w/w okresach to nie rodzice (ojciec ubezpieczonego) byli rolnikami, ale był nim sam ubezpieczony, przy czym ubezpieczony faktycznie uprawiał przedmiotowe gospodarstwo rolne, co potwierdziło również rodzeństwo ubezpieczonego w toku rozprawy o stwierdzenie nabycia spadku po rodzicach (vide: protokół rozprawy w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku w dniu 12 stycznia 1988r. przed SR w Garwolinie k.38-41 akt sprawy). W rozpatrywanym okresie, poczynając od 1 stycznia 1978r. do 31 grudnia 1982r., obowiązywała ustawa z 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. z 1977r., Nr 32, poz.140), która w art.40 przewidywała, że rolnik, który rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego przed ukończeniem 35 lat życia, zwolniony jest od obowiązku opłacania składki przez okres pierwszych 5 lat gospodarowania. Ubezpieczony nabył po ojcu gospodarstwo rolne i rozpoczął prowadzenie gospodarstwa rolnego z chwilą śmierci ojca ,tj. od 27 stycznia 1979r., a to oznacza, że jako młody rolnik (miał wówczas niespełna 26 lat) przez okres pierwszych 5 lat gospodarowania mógł korzystać ze zwolnienia od opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Od 1 stycznia 1983r. weszła w życie nowa ustawa z 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (t.j. Dz.U. z 1989r., Nr24, poz.133 ze zm.), w której nie znalazło się analogiczne uregulowanie o zwolnieniu z opłacania składek młodych rolników, ale nie ulega wątpliwości, że w zakwestionowanych przez organ rentowy okresach - od 1 lipca 1979r. do 8 lipca 1979r. i od 1 października 1980r. do 31 grudnia 1982r. ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i korzystał z ustawowego zwolnienia od opłacania składki. Okresy te w wymiarze 8 dni oraz 2 lat i 3 miesięcy podlegają zatem zaliczeniu do okresu wymaganego do nabycia emerytury rolniczej i razem z okresem uwzględnionym przez organ rentowy (22 lata i 25 dni) stanowią 24 lata, 4 miesiące i 3 dni. Wskazać dalej należy, że ubezpieczony argumentował, iż po 1982r. opłacał zarówno podatek od nieruchomości, jak i składki na ubezpieczenie emerytalne wymierzane przez Urząd Miasta w Ł. , przy czym składki te formalnie wymierzane były nadal z gospodarstwa jego ojca K. K. , po którym postępowanie spadkowe przeprowadzono dopiero w 1988r. Ubezpieczony podnosił, że opłacał te składki, przy czym czynił to w imieniu własnym i na własne ubezpieczenie, jednakże z uwagi na zniszczenie przez Urząd Miasta w Ł. dokumentacji podatkowej oraz dotyczącej wymiaru i poboru składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie jest w stanie przedłożyć dokumentu urzędowego potwierdzającego opłacanie składek poczynając od 1 stycznia 1983r. Analizując okoliczności sprawy Sąd stwierdził, że argumentacja ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano od 1 stycznia 1982r. obowiązywała ustawa z 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin , która w art.1 ust.1 stanowiła, że ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych obejmuje rolników prowadzących gospodarstwa rolne, a w art.3 ust.1 ustawy wskazywała, że ubezpieczenie jest obowiązkowe. W świetle powyższego nie sposób uznać, aby Urząd Miasta w Ł. nie wymierzał i nie pobierał od ubezpieczonego składek na ubezpieczenie emerytalne rolników. Zauważyć należy, że w/w Urząd z pewnością odnotował śmierć K. K. jako dotychczasowego właściciela gospodarstwa, gdyż Urząd Stanu Cywilnego w Ł. sporządził akt zgonu K. K. , co Sąd miał możliwość stwierdzić w ramach analizy akt Sądu Rejonowego w Garwolinie o stwierdzenie nabycia spadku po J. K. i K. K. . Kolejną kwestią jest kwestia opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres, który nastąpił od 1 stycznia 1983r. Z uwagi na likwidację dokumentacji przez Urząd Miasta Ł. , który w spornym okresie prowadził ewidencję gospodarstw rolnych oraz zajmował się wymiarem i poborem podatków oraz składek na ubezpieczenie społeczne rolników, ubezpieczony nie był w stanie przedstawić urzędowego potwierdzenia faktu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (vide: pismo Burmistrza Ł. k.19 akt sprawy). Z faktu tego nie można jednak wyprowadzać automatycznego wniosku, że ubezpieczony nie opłacał składek na to ubezpieczenie. Sąd dał wiarę spójnym i logicznym zeznaniom ubezpieczonego, że w spornym okresie ubezpieczony opłacał składki na ubezpieczenie społeczne rolników, które jak wskazano wyżej było obowiązkowe, a z faktu likwidacji stosownej dokumentacji urzędowej nie można wyprowadzać niekorzystnych dla ubezpieczonego wniosków w sferze uprawnień emerytalnych. Dlatego Sąd przyjął, że do okresu wymaganego do nabycia emerytury zaliczyć należy okres podlegania przez M. K. ubezpieczeniu społecznemu rolników poczynając od 1 stycznia 1983r. przynajmniej w wymiarze niezbędnym do uzupełnienia okresu ubezpieczenia do 25 lat, a zatem w wymiarze 7 miesięcy i 27 dni. Należy przy tym zaznaczyć, że do 1 stycznia 1985r. ubezpieczony zajmował się wyłącznie prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a od 2 stycznia 1985r. rozpoczął dodatkowo prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (vide: ustalenia faktyczne). Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art.477 14 §2 kpc Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że M. K. przysługuje prawo do emerytury rolniczej (...) . ,tj. od chwili ukończenia przez ubezpieczonego
4. roku życia.