Sad powszechny, VIII Pz 164/18

Sygn. akt VIII Pz 164/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 marca 2019 r. Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Łanowy-Klimek Sędziowie: SSO Grzegorz Tyrka SSR(del) Magdalena Kimel po rozpoznaniu sprawy w dniu 6 marca 2019 w G. na posiedzeniu niejawnym w sprawie G. Z. przeciwko Bankowi Spółdzielczemu w G. o odszkodowanie na skutek zażalenia pozwanego Banku Spółdzielczego w G. od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 12 września 2018 sygn. akt VI P 78/18 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Jolanta Łanowy-Klimek (-) SSR(del) Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia UZASADNIENIE Powódka G. Z. żądała zasądzenia od pozwanego Banku Spółdzielczego w G. kwoty 6000 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 grudnia 2007 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 6000 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 20 lat pracy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 16 grudnia 2007 r. do dnia zapłaty. Wyrokiem z 12 września 2018 r. Sąd Rejonowy w G. w pkt 1 oddalił powództwo, a w pkt 2 odstąpił od obciążania powódki kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu orzeczenia o kosztach sądowych, Sąd I instancji podał, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły szczególne okoliczności, o których mowa w art. 102 k.p.c. , uzasadniające odstąpienie od obciążania powódki kosztami procesu, a to z uwagi na subiektywne i usprawiedliwione przekonanie powódki o słuszności dochodzonych roszczeń spowodowanych niewiedzą w zakresie zagadnień prawnych. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że powódka nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Pozwany Bank Spółdzielczy w G. wniósł zażalenie, w którym zaskarżył postanowienie zawarte 2 pkt wyroku. Pozwany zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych w postaci przyjęcia, że powódka pozostawała (mogła pozostawać) w usprawiedliwionym przekonaniu co do słuszności dochodzonych roszczeń z racji braku udziału fachowego pełnomocnika, a w konsekwencji szczególnie uzasadnionego wypadku w rozumieniu art. 102 k.p.c. , podczas gdy pełna analiza okoliczności faktycznych (w tym rozbudowana korespondencja na etapie przesądowym) winna prowadzić do wniosku, że Sąd I instancji winien oprzeć się na regule ogólnej wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Pozwany domagał się zmiany postanowienia w zaskarżonym zakresie poprzez zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów postępowania w wysokości 2717 zł, w tym 2700 zł zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a nadto zasądzenia od powódki na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu podnosił, że nie sposób przyjąć – jak w jego ocenie argumentuje zaskarżone postanowienie Sąd Rejonowy – iż fakt braku pomocy fachowego pełnomocnika mógł powodować, że powódka pozostawała w subiektywnym i usprawiedliwionym przeganianiu co do słuszności dochodzonych roszczeń. Podkreślił, że Sądowi Rejonowemu umknęło, iż na etapie przesądowym powódka korzystała ze wsparcia prawnego ( Kancelaria (...) , mgr M. P. z siedzibą w K. ), a fakt braku formalnego reprezentowania powódki w postępowaniu wynikał z braku formalnych uprawnień pełnomocnika, co nie zmienia faktu, że powódka nie działała samodzielnie i nie znajdowała się w sytuacji usprawiedliwionego przekonania co do słuszności swoich roszczeń. Sąd Okręgowy w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zważył, co następuje: Zażalenie pozwanego nie zasługuje na uwzględnienie . W ocenie Sądu Okręgowego zaskarżone postanowienie jest trafne albowiem odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Rejonowego w zakresie odstąpienia od obciążania powódki kosztami procesu na zasadzie art. 102 k.p.c. Sąd Okręgowy zgadza się z twierdzeniem pozwanego, że regułą w postępowaniu cywilnym jest zasada odpowiedzialności za wynik procesu określona w art. 98 k.p.c. , zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie natomiast z treścią art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Powyższy przepis stanowi wyjątek od reguły ponoszenia kosztów procesu przez stronę przegrywającą. Sąd nie jest zobligowany do zastosowania art. 102 k.p.c. , ale posiada taką możliwość, po rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. Sądy posiadają bowiem swobodę kształtowania orzeczeń o kosztach procesu, a więc i kosztach zastępstwa procesowego, samodzielnie decydują czy na gruncie konkretnej sprawy zachodzą owe "szczególne okoliczności" o jakich mowa w powoływanym wyżej przepisie, pozwalające na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania. W postanowieniu z dnia 24 października 2013r. sygn. IV CZ 61/13 (LEX nr 1389013) Sąd Najwyższy wskazał, iż hipoteza przepisu art. 102 k.p.c. , odwołująca się do występowania "wypadków szczególnie uzasadnionych", pozostawia sądowi orzekającemu swobodę oceny, czy fakty związane z przebiegiem procesu, jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę do nieobciążania jej kosztami procesu. W ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwie Sąd Najwyższy wskazał również, że „zastosowanie przez sąd art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego” (vide postanowienie z 14 stycznia 1974r., II CZ 223/73, LEX nr 7379, postanowienie Sądu Najwyższego z 13 października 1976r. sygn. IV Pz 61/76, LEX nr 7856, postanowienie Sądu Najwyższego z 16 lutego 1981r. sygn. IV Pz 11/81, LEX nr 8307, postanowienie Sądu Najwyższego 17 kwietnia 2013r. V CZ 132/12, LEX nr 1341732. Ocena czy zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji z art. 102 k.p.c. należy do sądu rozpoznającego sprawę i orzeczenie to podlega zmianie w wyniku weryfikacji instancyjnej jedynie w wyjątkowych wypadkach. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 października 2015r., sygn. akt: ACa 496/15 „Kwestia zastosowania art. 102 k.p.c. pozostawiona jest orzekającemu sądowi z odwołaniem się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia i poczucia sprawiedliwości. Ocena w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważona przez sąd wyższej instancji w zasadzie jedynie wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa” (Legalis nr 1435257). W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie zaistniały szczególnie uzasadnione przypadki uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążania powódki kosztami procesu. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji co do okoliczności przedmiotowej sprawy oraz subiektywnego przekonania powódki o zasadności swoich roszczeń. Sąd I instancji poczynił w tym zakresie prawidłowe ustalenia i trafnie ocenił zasadność zastosowania art. 102 k.p.c. Należy wskazać, że powódka ani na etapie przesądowym, ani w postępowaniu sądowym nie korzystała z pomocy profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego, bądź adwokata, zatem nie można stwierdzić – jak czyni to pozwany w zażaleniu – że powódka występowała samodzielnie i nie mogła pozostawać w subiektywnym przekonaniu co do słuszności swoich roszczeń. Zdaniem Sadu Okręgowego konsultacja sprawy z prawnikiem niebędącym profesjonalnym pełnomocnikiem nie może prowadzić do wniosku, że powódka zdawała sobie sprawę ze swojej sytuacji prawnej i procesowej w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, że jedynie pomoc profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, bądź adwokata daje rękojmię udzielenia fachowej pomocy prawnej i może stanowić podstawę do stwierdzenia, że osoba korzystająca z takiej pomocy może obiektywnie ocenić zasadność roszczeń z którymi występuje. Wobec tego, powódka – nie będąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – była subiektywnie przekonana o słuszności swoich żądań, stąd wytyczone powództwo. Sąd miał także na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, a to fakt, że z powódką rozwiązano stosunek pracy po wieloletnim zatrudnieniu u pozwanego pracodawcy, czego – pomimo przyjętej ostatecznie formy rozwiązania stosunku pracy jako porozumienie stron – powódka się nie spodziewała i działała spontanicznie wytyczając powództwo. Ponadto nie bez znaczenia pozostaje, iż sytuacja finansowa powódki uległa pogorszeniu po ustaniu stosunku pracy, a jednocześnie w tych okolicznościach nie miała możliwości poczynić oszczędności przed wytyczeniem powództwa. W tej sytuacji Sąd I instancji, powołując się na zasady współżycia społecznego, prawidłowo – w oparciu o art. 102 k.p.c. – odstąpił od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy w G. uznał zażalenie pozwanego za bezzasadne i w oparciu o art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. orzekł o jego oddaleniu. (-) SSO Grzegorz Tyrka (-) SSO Jolanta Łanowy-Klimek (-) SSR(del) Magdalena Kimel Sędzia Przewodniczący Sędzia