Sad powszechny, I C 360/18

Sygn. akt I C 360/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2018 r. Sąd Okręgowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie następującym : Przewodniczący: SSR (del.) Rafał Socha Protokolant: Elżbieta Kaim po rozpoznaniu w dniu 22 października 2018 roku w Radomiu sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. w S. przeciwko G. M. o zapłatę

1. oddala powództwo;
2. zasądza od (...) sp. z o.o. w S. na rzecz G. M. (...) (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I C 360/18 UZASADNIENIE (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. pozwem w elektronicznym postępowaniu upominawczym wniosła o zasądzenie od G. M. kwoty 75 368,11 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 8 czerwca 2017 r., oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podniósł, że jest nabywcą wierzytelności wynikającej z umowy ugody o nr 3/29295/2012/U zawartej przez (...) w W. . W dniu 30 marca 2012 r. zbywca wierzytelności (...) zawarł ze S. M. oraz T. M. umowę ugody , której przedmiotem było ustalenie warunków spłaty należności powoda względem pożyczkobiorcy, wynikającej z umowy pożyczki nr (...) , tym samy ustalone zostały nowe, korzystniejsze dla strony pozwanej warunki spłaty. W okresie obowiązywania umowy jak i po jej wymagalności pożyczkodawca zgodnie umową uprawniony był do naliczania odsetek karnych w wysokości określonej Uchwałą Zarządu (...) . Na dzień zawarcia umowy wysokość odsetek wynosiła od dnia 9 czerwca 2011 rok 24%, , a od 10 maja 2012 roku wysokość odsetek karnych wynosiła 25%. Pozwany nie spłacił wynikającego z umowy zobowiązania mimo wezwania go do zapłaty(k.3-6, k. 11-12). Postanowieniem z dnia 14 września 2017 roku Sąd Rejonowy w Lublinie VI Wydział Cywilny przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu (k.6 odwrót). Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę dochodzoną pozwem (k.76). G. M. wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty , w którym o oddalenie powództwa podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia. Podniósł także, że nie zgadza się z wysokością kwoty orzeczonej nakazem zapłaty oraz to, ze powód nie wykazał ciągłości cesji wierzytelności, co uniemożliwia weryfikację. Pożyczka został udzielona T. M. i toczyło się w tej sprawie postępowanie I C 570/15 przed Sądem Rejonowym w Radomiu. Powód nie wykazał, aby prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko T. M. . Ugoda przedsądowa została podpisana w dniu 30 marca 2012 roku. Okres przedawnienia roszczeń z działalności gospodarczej wynosi 3 lata, zatem roszczenie powoda przedawniło się 30 marca 2015 roku. Zakładając, że T. M. nie spłacał rat wynikających z ugody, już przy braku spłaty pierwszej raty cała wierzytelność stała się wymagalna i ugoda przestawała obowiązywać. Nawet gdyby zakładać, tak jak chce tego powód, to każda rata ma swój własny okres przedawnienia (k.83-84). W odpowiedzi na to pismo powód w swym piśmie z dnia 29 marca 2018 roku podtrzymał żądania zawarte w pozwie i podniósł przy tym, ze na podstawie ugody z dnia 30 marca 2012 roku pozwany G. M. zaciągnął zobowiązanie nie jako poręczyciela ale jako dłużnik. Strony na nowo ułożyły istniejący pomiędzy nimi stosunek zobowiązaniowy, o czym świadczy zmiana zobowiązania pozwanego. W ugodzie nastąpiła zmiana przedmiotowo istotnych części umowy, decydujących o jej rodzaju , co skutkowało odnowieniem zobowiązania. Zawarcie ugody spowodowane było brakiem realizacji spłat umowy kredytu z 9 sierpnia 2011 i 31 sierpnia 2011 roku i miało na celu powstanie nowego zobowiązania możliwego do spełnienia. Skutkiem nowacji było umorzenie dotychczasowego zobowiązania i przyjęcie przez G. M. nowego zobowiązania już nie jako poręczyciel, lecz dłużnik główny. Poprzednie stosunku prawne wynikające z umowy kredytu/pożyczki (...) i (...) przestały istnieć. Pismem z dnia 2 sierpnia 2012 roku umowa ugody z 30 marca 2012 roku została wypowiedziana jednemu z dłużników, tj. T. M. , natomiast wypowiedzenie nie zostało dokonane wobec drugiego dłużnika. Termin wymagalności 10 września 2012 roku liczony wobec dłużnika T. M. nie był terminem wymagalności dla zobowiązania należnego od G. M. . T. M. i G. M. byli dłużnikami solidarnymi, a wierzyciel był uprawniony do samodzielnego dysponowania zobowiązaniem łączącym go z dłużnikami. Złożenie oświadczenia o wypowiedzeniu T. M. skutkowało powstaniem natychmiastowej wymagalności zobowiązania tylko wobec niego. Wierzyciel nie może wykonać uprawnienia do wypowiedzenia umowy wobec jednego dłużnika ze skutkiem wobec innych. Ponadto, zapis w §3 ust 7 umowy jest postanowieniem umownym zastrzeżonym na korzyść wierzyciela i wierzyciel mógł, ale nie musiał skorzystać z jego dobrodziejstwa. Zapisy zawarte w innych paragrafach umowy ( § 2pkt 7b, pkt 8, pkt 14, pkt 22, oraz §3 pkt 3) wskazują, że to od decyzji wierzyciela zależało, czy skorzysta z przysługujących mu uprawnień. W dalszej części pisma powód przedstawił argumenty na wykazanie skuteczności dokonanych umowy cesji (k.99-102). W piśmie z dnia 4 maja 2012 roku pozwany podniósł, że nie zgadza się z twierdzeniem powoda, że na podstawie ugody z 30 marca 2012 roku, pozwany przestał być poręczycielem zobowiązania T. M. . Podniósł także, że odmienne twierdzenia powoda są próbą stworzenia nowej rzeczywistości (k.165-166). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 3 sierpnia 2011 r. T. M. podpisał deklarację członkowską w (...) – nr członkowski (...) (k. 39 akt I C 570/15). W dniu 9 sierpnia 2011 r. T. M. zawarł z Polską Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową z siedzibą w W. , umowę pożyczki konsumenckiej na cele mieszkaniowe nr (...) na kwotę 39.000,00 zł. Umowa została zawarta na okres od 9 sierpnia 2011 r. do 9 sierpnia 2016 r. Prowizję z tytułu udzielenia pożyczki ustalono na 4,95 % kwoty pożyczki, natomiast oprocentowanie wynosiło 20,50 % w stosunku rocznym. W punkcie 8 umowy ustalono, że całkowity koszt pożyczki wynosi 25.634,88 zł, a rzeczywista roczna stopa procentowa 25,56 %. Zawierając przedmiotową umowę, T. M. wyraził zgodę na dokonanie przez (...) przelewu wierzytelności w przypadku przeterminowania całości lub części należności z tytułu udzielonej przez, na rzecz (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. , zabezpieczeniem spłaty pożyczki był weksel in blanco, poręczenie wekslowe, poręczenie wg prawa cywilnego, ubezpieczenie (...) , cesja. Do umowy zostało dołączone oświadczenie poręczyciela , tj. G. M. , w którym G. M. oświadczył, że w związku z zawarciem niniejszej umowy, na mocy której dłużnik zobowiązany jest do zapłaty kwoty 39 000 złotych, poręcza za zobowiązania wynikające z tej umowy. Zobowiązał się do zapłaty powyższej kwoty lub jej części powiększonej o należne odsetki, opłaty, prowizje i inne koszty przysługujące (...) w związku z wykonaniem umowy na wypadek, gdyby Pożyczkobiorca nie wykonał swojego zobowiązania. Poręczenia udzielił bezterminowo. ( umowa pożyczki nr (...) - k. 46-47 akt I C 570/15). Integralną częścią powyższej umowy był aktualny plan spłaty pożyczki nr 1 (k. 50 akt I C 570/15). W dniu 31 sierpnia 2011 r. T. M. zawarł z Polską Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową z siedzibą w W. umowę o preferencyjną linię pożyczkową – L. nr (...) , na okres jednego roku, która przyznawała prawo do wielokrotnego zadłużania się do kwoty 3.000 zł. umowa ta nie była zabezpieczona poręczeniem(k. 51-52 akt I C 570/15). Pismem z dnia 10 lutego 2012 roku G. M. został zawiadomiony o wypowiedzeniu umowy pożyczki (...) zawartej w dniu 9 sierpnia 2011 roku, której był poręczycielem (k. 95). W dniu 30 marca 2012 r. zawarta została pomiędzy (...) w W. , zwanym wierzycielem i T. M. zwanym w umowie dłużnikiem oraz G. M. zwanym w umowie dłużnikiem umowa ugody przedsądowej. W umowie strony oświadczyły, że przedmiotem ugody jest uregulowanie sposobu spłaty zadłużenia. Wskazano, że na dzień zawarcia ugody, zadłużenie wynosi ono 44.789,76 zł i wynika z umów nr (...) , zawartych w dniach 9 sierpnia 2011 r. i 31 sierpnia 2011 r. strony zgodnie oświadczyły, że dług zostanie spłacony przez dłużnika na warunkach określonych w ugodzie. Całkowitą wysokość zadłużenia określono na 94.646,28 zł (łącznie z odsetkami), całkowity koszt umowy na 53 784,74 zł, natomiast roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego na czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP, na dzień zawarcia umowy w wysokości 24%. (k. 55-56 akt sprawy). Częścią ugody był harmonogram spłat z zaakceptowanym przez dłużnika planem spłat. W § 3 pkt 7 zawarto zapis, że w przypadku opóźnienia przez Dłużnika w spłacie którejkolwiek raty, dług staje się natychmiastowo wymagalny, postanowienia ugody przestają wiązać strony, a Wierzyciel może skierować sprawę do postępowania sądowego. (k.57). Spłata miała zostać dokonana w ratach po 700 złotych, ostatnia rata miała być płatna 30 marca 2017 roku ( harmonogram k. 49 akt sprawy. Pismem z dnia 16 lipca 2012 roku (...) zawiadomił G. M. jako poręczyciela , że T. M. zalega ze spłatą zadłużenia wynikającego z umowy (...) z 30 marca 2012 roku. W piśmie tym zastrzeżono także, że w przypadku nieregulowania zadłużenia w terminie, Kasa Polska zastrzegła sobie prawo wypowiedzenie tej umowy oraz postawienia całego zadłużenia w stan w stan natychmiastowej wykonalności (pismo k. 50 akt sprawy). W związku z niewywiązaniem się przez T. M. z obowiązku spłaty, pismem z dnia 2 sierpnia 2012 r. kierowanym do niego, (...) wypowiedział umowę pożyczki numer (...) z 30 marca 2012 roku (k. 29-30 akt I C 570/15). Pismem z tej samej daty o wypowiedzeniu mowy jako poręczyciel został zawiadomiony G. M. . W piśmie zawarto pouczenie, że cała wierzytelność zostanie postawiona w stan wymagalności po upływie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia ( pismo z 02.08.2012 r. k. 94 akt sprawy). Ze złożonych przed notariuszem oświadczeń wynika, że pomiędzy (...) S.a. r.l. w Luksemburgu i następnie pomiędzy (...) S.a. r.l. w Luksemburgu i (...) sp. z o.o. w S. , w dniu 28 września 2012 r., zawarto umowy sprzedaży pakietu wierzytelności, wśród których była m.in. wierzytelność przysługująca pierwotnie (...) wobec T. M. , wynikająca z umowy nr (...) z dnia 30 marca 2012 r. w wysokości 49.200,66 zł (k. 23-24 akt I C 570/15). Sąd zważył, co następuje: Stosownie do art. 509 § 1 k.c. przelew wierzytelności dochodzi do skutku w drodze umowy między dotychczasowym wierzycielem a nabywcą wierzytelności bez potrzeby uzyskania zgody dłużnika, a nawet bez potrzeby zawiadomienia dłużnika o przelewie. Skutek przelewu polega na tym, że zmieniają się jedynie osoby stosunku zobowiązaniowego, a poza tym pozostaje on taki sam, jaki istniał przed dokonaniem przelewu. Wskutek cesji wierzytelność przechodzi na nabywcę i to on (cesjonariusz) staje się wierzycielem, a zbywca (cedent) być nim przestaje. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki ( art. 509 § 2 kodeksu cywilnego ). W świetle postanowień ugody z dnia 30 marca 2012 r. należało przyjąć, że T. M. był dłużnikiem (...) z tytułu umów nr (...) , zawartych w dniach 9 sierpnia 2011 r. i 31 sierpnia 2011 r. na łączną kwotę 94.646,28 zł., a pozwany G. M. był poręczycielem. Bezspornym jest, że T. M. nie uregulował należności w związku z czym wierzytelność została zbyta na rzecz powoda. Wprawdzie mocą ugody płatność zobowiązania została rozłożona na okres do 30 marca 2017 r. jednak umowa została wypowiedziana, zaś zgodnie z § 3 pkt 7 umowy w przypadku opóźnienia przez dłużnika w spłacie którejkolwiek raty, dług staje się natychmiastowo wymagalny, a postanowienia ugody przestają wiązać strony. W świetle zatem § 3 pkt 7 umowy oraz pisma zawierającego oświadczenie o jej wypowiedzeniu ugoda wygasła co skutkowało postawieniem całego zadłużenia w stan wymagalności. Trzeba jednak podkreślić, iż zgodnie z treścią oświadczeń złożonych przed notariuszem, przedmiotem cesji nie była wierzytelność z umów (...) , zawartych w dniach 9 sierpnia 2011 r. i 31 sierpnia 2011 r., tylko z umowy nr (...) z dnia 30 marca 2012 r. w wysokości 49.200,66 zł. (załącznik numer 5 do umowy zawierający listę dłużników k. 116 akt sprawy). Z powyższego wynika, że na podstawie umowy powód nabył jedynie określoną kwotowo wierzytelność, o której mowa w ugodzie. W konsekwencji powód nie wstąpił w prawa obowiązki wynikające z umów pożyczki z 9 sierpnia 2011 roku i 31 sierpnia 2011 roku, a tym samym nie nabył uprawnienia do dochodzenia kwoty przewyższającą wartość nabytej wierzytelności. Powództwo nie zasługiwało jednak na uwzględnienie wobec skutecznie podniesionego zarzutu przedawnienia. Zgodnie z art. 118 kc , jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Powód odpowiadając na podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia podjął próbę wykazania, że zobowiązanie pozwanego stało się wymagalne z inną datą, aniżeli zobowiązania w stosunku do brata pozwanego - pożyczkobiorcy T. M. . Taki skutek miał być następstwem tego, że wobec G. M. nie zostało skierowane oświadczenie o wypowiedzeniu umowy ugody z 30 marca 2012 roku. W ocenie Sądu stanowisko to nie jest zasadne. Nie budzi wątpliwości to, że mimo określenia pozwanego w ugodzie z 30 marca 2012 roku jako dłużnika, nadal był on przez powoda faktycznie uważany za poręczyciela. Z tego też względu, nie zostało do niego skierowane oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z 30 marca 2012 roku, natomiast został jako poręczyciel najpierw pismem z dnia 16 lipca 2012 roku poinformowany o tym, że dłużnik zalega z zapłatą zobowiązań (k. 50 i k.167), a następnie także jako poręczyciel został zawiadomiony pismem z dnia 2 sierpnia 2012 roku o wypowiedzeniu umowy z 30 marca 2012 roku (k.94). Rację ma więc pozwany twierdząc, że w oparciu o niesporny fakt, że pozwanemu nie została wypowiedziana umowa z 30 marca 2012 roku, powód usiłuje wykreować dla pozwanego nową sytuację prawną, twierdząc że jego zobowiązanie stało się wymagalne w innej dacie. Tymczasem działanie powoda stanowiło realizację normy z art. 880 kc , zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela. W żadnym razie nie można wywieść wniosku, że działanie powoda miało na celu utrzymanie wobec pozwanego stosunku umownego z 30 marca 2012 roku. Przeczy temu także treść pisma powoda z 6 lipca 2017 roku ( k.169), w którym powód wskazuje na to, że sytuacja prawna pozwanego wynika z jego statusu Poręczyciela. Na podkreślenie zasługuje przy tym, że G. M. był poręczycielem tylko jednej z umów pożyczki zawartych przez T. M. , mianowicie z 9 sierpnia 2011 roku. A z ugody z dnia 30 marca 2012 roku miałoby wynikać, gdyby przyjąć za uzasadnione twierdzenia powoda, że pozwany był dłużnikiem z dwóch umów pożyczki, tj. z 9 i 31 sierpnia 2011 roku. Zgodnie z art. 876 § 1 kc , przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Nie było zatem żadnych podstaw aby przyjąć, że ugoda z dnia 30 marca 2012 roku był odnowieniem stosunku zobowiązaniowego wobec pozwanego w zakresie, w jaki dotyczyła pożyczki, której nie był poręczycielem. O odmienności sytuacji prawnej T. M. i pozwanego G. M. świadczy także treść pism kierowanych w tych samych datach do pożyczkobiorcy i poręczyciela ( k. 50 akt sprawy oraz k. 41 akt sprawy I C 570/15 – pisma z 16.07.2011 oraz k. 94 akt sprawy i k 29 akt I C 570/15 - pisma z 2.08.2012 r. ) W ustalonych okolicznościach, uznając za uzasadnioną ocenę co do początku wymagalności roszczenia od dnia 10 września 2012 roku, trzyletni termin przedawnienia upłynął w dniu 10 września 2015 roku. Pozew został zarejestrowany w dniu 8 czerwca 2017 roku, a więc po upływie trzyletniego terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 117 § 2 , po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Pozwany zatem skutecznie uchylił się od spełnienia świadczenia co skutkowało oddalenia powództwa, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98§ 1 kpc . Zasądzona kwota obejmuje koszty wynagrodzenia pełnomocnika określone zgodnie z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.).