Sad powszechny, IV Ka 93/19

IV Ka 93/19 UZASADNIENIE Apelacja obrońcy oskarżonego T. P. okazała się zasadna i odniosła swój skutek – aczkolwiek ograniczony. Sąd pierwszej instancji wymierzył bowiem ww. karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, skarżący wnioskował o jej złagodzenie poprzez wymierzenie kary grzywny lub ograniczenia wolności , zaś sąd odwoławczy uznał za sprawiedliwą odpłatę za popełniony czyn - z punktu widzenia całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy - karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, jako realizującą zadanie wymiaru sprawiedliwości wobec sprawcy przestępstwa, bo temu właśnie służy stosowanie sankcji za złamanie normy sankcjonowanej. Rażąca niewspółmierność reakcji karnej zachodzi w tych przypadkach, gdy na podstawie ujawnionych w sprawie okoliczności, które powinny mieć wpływ na wymiar kary czy środków karnych, można przyjąć iż zachodzi tak wyraźna różnica (dysproporcja ) pomiędzy karą orzeczoną przez sąd pierwszej instancji, a karą jaką należałoby sprawcy wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru kary przewidzianych w art. 53 kodeksu karnego , że nie można jej zaakceptować. Należy z całą mocą podkreślić, iż w realach przedmiotowej sprawy mamy do czynienia z takowym przypadkiem. Apelant w swych wywodach skoncentrował się na wyeksponowaniu okoliczności, które winny na etapie wymiaru kary przemawiać na korzyść oskarżonego, a uwzględnione zostały w sposób niewystarczający. Zarzut rażącej niewspółmierności kary co do zasady należy podzielić aczkolwiek nie można do końca zgodzić się z argumentacją przedstawioną na jego poparcie. Sąd merytoryczny w procesie ferowania wyroku miał na uwadze przede wszystkim nasilenie złej woli w postępowaniu oskarżonego, z uwagi na długi okres ukrywania dokumentu prawa jazdy, którym nie miał prawa wyłącznie rozporządzać, w związku z prawomocnym skazaniem jego osoby wyrokiem Sądu Rejonowego w Pabianicach z dnia 20 marca 2017 roku w sprawie II K 466/16 za przestępstwo kwalifikowane przepisem art. 178 & 1 kk , a w konsekwencji orzeczeniem trzyletniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w strefie ruchu lądowego. Istotnie bowiem w dniu 17 maja 2018 roku upłynął termin zwrotu rozważanego dokumentu do Starostwa (...) , do którego oskarżony został wezwany pismem tego organu z dnia 24 kwietna 2017 roku, a do dnia rozprawy głównej z obowiązku tego się nie wywiązał. Prawidłowo sąd rejonowy nie potraktował werbalnego przyznania się T. P. do popełnienia zarzucanego czynu jako okoliczności łagodzącej, gdyż de facto treść jego wyjaśnień z postępowania przygotowawczego ( nie jak twierdzi obrońca z rozprawy, na którą się nie stawił ) poza potwierdzeniem oczywistej i bezspornej kwestii niezastosowania się do wezwania organu administracyjnego i obowiązku nałożonego wspomnianym powyżej wyrokiem Sądu Rejonowego w Pabianicach, zawiera jedynie gołosłowne twierdzenie o zagubieniu prawa jazdy, nie potwierdzone a więc nieuprawdopodobnione w jakikolwiek sposób, a przede wszystkim zgłoszeniem tego faktu właściwemu organowi. Dlatego argumenty skargi apelacyjnej związane z tym zagadnieniem należy uznać za wyłącznie polemiczne. Niekorzystnie na rodzaj represji karnej niewątpliwie wpływa uprzednia karalność oskarżonego i bez większego znaczenia jest podnoszony przez obronę fakt, że nie dotyczyła ona przestępstw tego samego rodzaju co to objęte osądem w przedmiotowej sprawie. Okoliczność ta dowodzi nieprzypadkowego charakteru zachowania oskarżonego lecz zwielokrotnionego naruszania przezeń porządku prawnego. Zgodzić się natomiast trzeba, że popełnienie przestępstwa w okresie próby związanym z warunkowym przedterminowym zwolnieniem z odbycia reszty kary w innej sprawie nie może stanowić uzasadnienia dla jej zaostrzenia w przedmiotowym procesie, a winno rodzić skutki prawne w sprawie, w której tą instytucję probacyjną zastosowano. Rację ma skarżący w kwestii zbytniej surowości orzeczonej kary pozbawienia wolności, ale nie z powodu rodzaju kary i jej bezwzględnego charakteru. Sąd rejonowy nie przypisał odpowiedniego znaczenia alternatywnej sankcji karnej przewidzianej przepisem art. 276 kk , obejmującej swym zakresem zagrożenie karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Okoliczność ta istotnie powinna zdecydowanie wpłynąć na ocenę stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu i przełożyć się na niższy wymiar kary pozbawienia wolności. Stosownie do treści art. 53 &1 kk sąd, wymierzając karę, powinien brać pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć wobec skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, bacząc, aby dolegliwość kary nie przekraczała stopnia winy. Zakaz przekraczania przez karę stopnia winy powinien zabezpieczyć przed orzekaniem kar nie zasłużonych, w konsekwencji niesprawiedliwych według społecznego odczucia. Nie wprowadza się katalogu okoliczności obciążających i łagodzących, niemniej wymienia najważniejsze okoliczności o ambiwalentnym charakterze, które sąd powinien uwzględnić ( art. 53 § 2 ). Kodeks karny nie przesądza o hierarchii dyrektyw wymiaru kary, wskazuje jedynie, że dolegliwość kary ma być limitowana stopniem winy, a o ostatecznym wymiarze kary mają decydować także cele indywidualne i ogólnoprewencyjne. Nie wskazuje dyrektywy wiodącej przy wymiarze kary, która w największym stopniu powinna wpływać na ostateczny kształt orzeczonej sankcji karnej. Oczywistym jest, że powinien zachodzić ścisły związek pomiędzy rodzajem i intensywnością kary, a wagą przestępstwa wyznaczoną przez przedmiotową i podmiotową stronę czynu. Podstawę do orzeczenia kary stanowi przestępstwo, a miarę kary jego społeczna szkodliwość. To właśnie stopień społecznej szkodliwości czynu powinien kształtować orzeczenie o karze. Stosownie zaś do art. 115 & 2 kk przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu bierze się pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiar wyrządzonej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Oceniając okoliczności czynu należy przyznać rację skarżącemu, że orzeczona kara 8 miesięcy pozbawienia wolności jest nadmiernie surowa. Alternatywne zagrożenie również karami łagodniejszego rodzaju w sposób istotny umniejsza, i tak wysoki, stopień szkodliwości społecznej czynu, a tym samym przemawia za zmniejszeniem wymiaru kary pozbawienia wolności do 3 miesięcy. W pozostałym zakresie wywody apelacji nie mogą przesłaniać wielości i charakteru tych okoliczności, które działają na niekorzyść oskarżonego, a które zostały w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia wyszczególnione. Dlatego sugerowana w skardze apelacyjnej propozycja kary grzywny lub ograniczenia wolności nie może być zaakceptowana, zarówno z powodu prewencji indywidualnej, jak i generalnej. Wymierzona kara ma bowiem uzmysłowić oskarżonemu naganność jego postępowania ( uświadomić mu wagę naruszonych norm prawnych oraz godny potępienia sposób działania ) i wdrożyć go do przestrzegania porządku prawnego w przyszłości, a jednocześnie oddziaływać na społeczeństwo, do którego informacja o niej dotrze, a jej wysokość i rodzaj mają kształtować w świadomości społecznej przekonanie, że popełnienie przestępstwa skutkuje odpowiedzialnością karną. Ukaranie ma być dla społeczeństwa konkretnym dowodem praworządności państwa i stać się czynnikiem powstrzymującym od popełnienia przestępstwa, co się wiąże z oceną, że sprawność państwa w ściganiu i osądzeniu sprawców przestępstw jest tak wysoka, że nie opłaca się ich popełniać . Uprzednie skazanie T. P. na karę pozbawienia wolności jeszcze przed popełnieniem inkryminowanego w przedmiotowym postępowaniu czynu czyni niemożliwym stosowanie w tymże instytucji probacyjnej określonej przepisem art. 69 & 1 kk , zaś wymierzanie kary łagodniejszego rodzaju przewidzianej w sankcji art. 276 kk czyni niecelowym i nieracjonalnym, jak słusznie podniósł sąd rejonowy, skoro orzeczone wcześniej kary: pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania ( za kradzież ) i grzywny ( za prowadzenie samochodu pod wpływem środków odurzających ) nie spełniły swoich zamierzonych celów szczególnych względem osoby oskarżonego, który nie doceniwszy łagodnego wymiaru kary za czyn z art. 178 &1 kk zignorował normy porządku prawnego wiążącego się z konsekwencjami popełnionego uprzednio przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W tym stanie rzeczy kara pozbawienia wolności w wymiarze 3 miesięcy pozbawienia wolności o charakterze bezwzględnym, nie może być uznana - w świetle wskazanych okoliczności - za nadmiernie dolegliwą i surową. Z przytoczonych względów orzeczono jak w wyroku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o wydatkach poniesionych w postępowaniu odwoławczym i opłacie za obie instancje stanowiły przepisy powołane w części dyspozytywnej wyroku.