Sad powszechny, I ACa 229/18

Sygn. akt I ACa 229/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2019 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący:SSA Marzanna Góral Sędziowie:SA Beata Kozłowska (spr.) SO del. Dagmara Olczak-Dąbrowska Protokolant:sekr. sądowy Sławomir Mzyk po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa M. M. przeciwko (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. , (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. , (...) spółce akcyjnej (...) z siedzibą w W. , (...) spółce akcyjnej z siedzibą w S. i (...) (...) spółce akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I C 618/14 I. zmienia zaskarżony wyrok: - w punkcie pierwszym częściowo w ten sposób, że oddala powództwo o zapłatę kwoty 12 000 (dwanaście tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 10 czerwca 2014 r., - w punkcie czwartym w ten tylko sposób, że ustala, iż powódka ponosi koszty procesu w 62%, a pozwany (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. w 38%, II. oddala apelację w pozostałym zakresie, III. znosi wzajemnie między (...) spółką akcyjną z siedzibą w W. a M. M. koszty postępowania apelacyjnego, IV. zasądza od (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Dagmara Olczak-Dąbrowska Marzanna Góral Beata Kozłowska Sygn. akt I ACa 229/18 Uzasadnienie postanowienia z dnia 8 maja 2019 r. w przedmiocie odrzucenia apelacji Powódka M. M. wystąpiła przeciwko (...) S.A. w W. , jako ubezpieczycielowi odpowiedzialności cywilnej (...) W. , z roszczeniami o zadośćuczynienie i odszkodowanie w związku z urazami, jakich powódka doznała w dniu 11 stycznia 2013r. Pozwany (...) S.A. w W. nie kwestionował swojej odpowiedzialności za skutki zdarzenia z dnia 11 stycznia 2013 r., ale roszczenia powódki uznawał za niezasadne. Pozwany w odpowiedzi na pozew oraz w piśmie z 20 października 2014 r. wniósł o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanych na podstawie art. 194 § 1 k.p.c. (...) S.A. , (...) S.A. , (...) S.A. i (...) S.A. (...) . Wobec wniosku pozwanego postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. Sąd wezwał na podstawie art. 194 § 1 k.p.c. do udziału w sprawie charakterze pozwanych (...) S.A. , (...) S.A. , (...) S.A. (...) S.A. (...) . Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie:

1. zasądził od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz M. M. kwotę 61 380,13 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 10 czerwca 2014 roku do dnia zapłaty;
2. oddalił powództwo w stosunku do (...) Spółki Akcyjnej w W. w pozostałym zakresie;
3. oddalił powództwo w stosunku do pozostałych pozwanych;
4. dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów pomiędzy powódką M. M. , a pozwanym (...) Spółką Akcyjną w W. w ten sposób, że powódka ponosi koszty w wysokości 52,97 %, a pozwany ponosi koszty w wysokości 47,03 %, pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów referendarzowi sądowemu;
5. zasądził od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. , (...) Spółki Akcyjnej (...) w W. , (...) Spółki Akcyjnej w S. i (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty po 3 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku wskazał, że niewątpliwie (...) S.A. , (...) S.A. , (...) S.A. (...) S.A. (...) na podstawie zawartego porozumienia o koasekuracji w zakresie ubezpieczeń zawartych w ramach przetargu nr (...) przyjęły na siebie część ryzyka związanego z umową odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego (...) W. . Natomiast z analizy treści stosunku ubezpieczeniowego wynika, iż nie można przyjąć, aby podmioty będące koasekurantami mogły być stroną pozwaną w niniejszym procesie. Na podstawie umowy ubezpieczenia oraz OWU to pozwane (...) S.A. zobowiązane jest zarówno do przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego oraz ewentualnej wypłaty odszkodowania, a zatem (...) S.A. jest biernie legitymowane do występowania w charakterze strony pozwanej. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia bezpośredniej odpowiedzialności pozwanych (...) S.A. , (...) S.A. , (...) S.A. (...) S.A. (...) wobec powódki M. M. . Sąd Okręgowy wskazał, że (...) po wypłacie stosownego odszkodowania na rzecz poszkodowanego ma roszczenia regresowe w stosunku do pozostałych koasekurantów w zakresie ich procentowej odpowiedzialności określonej w porozumieniu o koasekuracji. W związku z tym Sąd przyjął, że (...) S.A. , (...) S.A. , (...) S.A. (...) S.A. (...) nie mają legitymacji biernej i oddalił w stosunku do nich powództwo w punkcie 3 wyroku. Z tych też względów, wniosek (...) S.A. o wezwanie (...) S.A. , (...) S.A. , (...) S.A. (...) S.A. (...) do udziału w sprawie w charakterze pozwanych na podstawie art. 194 § 1 k.p.c. okazał się bezzasadny. W punkcie 5 wyroku Sąd Okręgowy w oparciu o art. 194 § 1 zdanie ostatnie k.p.c. , wobec bezzasadności wniosku (...) S.A. o wezwanie do udziału w sprawie, zasądził od (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. , (...) Spółki Akcyjnej (...) w W. , (...) Spółki Akcyjnej w S. i (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty po 3 617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które to kwoty składają się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 3 600 zł oraz koszt opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Apelację od wyroku wniósł pozwany (...) S.A. , zaskarżając wyrok w części tj. w pkt 1 jedynie w zakresie kwoty 27.000 zł, w pkt 3, w zakresie pkt 4 oraz pkt 5 i wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w zaskarżonej części coraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwany zarzucił m.in. naruszenie art. 194 § 1 k.p.c. w/z z art. 234 k.p.c. w z/w art. 366 k.c. poprzez uwolnienie pozostałych pozwanych jako dłużników solidarnych z pozwanym ad1 od odpowiedzialności w przedmiotowej sprawie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego w takim zakresie, w jakim odnosi się do oddalenia powództwa w stosunku do pozostałych pozwanych, jest niedopuszczalna, gdyż pozwany nie ma interesu w zaskarżeniu tego rozstrzygnięcia. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, odpowiedzialność solidarna dłużników istnieje w interesie wierzyciela, zatem wierzyciel nie może być zmuszony do prowadzenia procesu przeciwko wszystkim dłużnikom. To bowiem do wierzyciela należy wybór, od których z dłużników będzie dochodził roszczeń ( art. 366 k.c. ), a w konsekwencji przeciwko którym z dłużników będzie prowadził i kontynuował proces. Pozwany, będący jednym z dłużników solidarnych, nie może, jako współuczestnik materialny, zaskarżyć wyroku w części oddalającej powództwo w stosunku do pozostałych dłużników - występujących po tej samej stronie procesowej - chociażby rozstrzygnięcie sądu oddziaływało na jego odpowiedzialność. Zaskarżenie wyroku w części oddalającej powództwo względem innych pozwanych może nastąpić tylko przez powoda (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 11 maja 1966, II CR 387/66, OSNC 1967/7-8/133; z 4 września 1967 r., OSNC 1968/4/70, I PR 245/67; z 11 listopada 1977 roku, IV CR 306/77; z 22 kwietnia 1991 r., III CZP 34/91, OSNC 1992/2/24; z 24 czerwca 1998 r., I PKN 169/98, OSNP 1999/13/423; z 19 czerwca 2002 r. II CZ 54/02; z 2 marca 2011 r., II PK 202/10). Z kolei w postanowienie z dnia 7 marca 2017 r. II CZ 158/16 Sąd Najwyższy wskazał, że z art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c. wynika, że prawomocność materialna nie występuje w relacjach między współuczestnikami sporu występującymi po tej samej stronie procesowej. W razie więc wytoczenia powództwa przeciwko dłużnikom solidarnym, w procesie regresowym między dłużnikami, strony takiego procesu mogą powoływać wszystkie twierdzenia i zarzuty, w tym także te, które nie zostały podniesione względem wierzyciela w prawomocnie rozstrzygniętym procesie. W myśl art. 366 k.p.c. zapadły w sprawie wyrok nie ma powagi rzeczy osądzonej pomiędzy kilkoma osobami występującymi w procesie po jednej stronie. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko między tymi samymi stronami, przez co należy rozumieć przeciwstawne strony procesowe, a więc powoda czy powodów z jednej, a pozwanego czy pozwanych z drugiej strony. Środek zaskarżenia powinien być wniesiony przez legitymowany do zaskarżenia danego orzeczenia podmiot prawny. Skoro pozwanego nie można uznać za stronę pokrzywdzoną rozstrzygnięciem ujętym w punkcie trzecim wyroku, to apelacja pozwanego w tym zakresie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Pokrzywdzenie orzeczeniem (gravamen) zachodzi bowiem wtedy, gdy zaskarżone orzeczenie jest obiektywnie w sensie prawnym niekorzystne dla skarżącego, tj. gdy z punktu widzenia jego skutków związanych z prawomocnością materialną, skarżący nie uzyskał takiej ochrony prawnej, którą zamierzał osiągnąć przez procesowo odpowiednie zachowanie w postępowaniu poprzedzającym wydanie orzeczenia, a w razie jego braku zaskarżone orzeczenie per se wywołuje takie skutki. Pokrzywdzenie orzeczeniem jest przesłanką dopuszczalności środka zaskarżenia (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., III CZP 88/13, OSNC 2014, Nr 11, poz. 108). Taka natomiast sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Dlatego też w oparciu o art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. Dagmara Olczak – Dąbrowska Marzanna Góral Beata Kozłowska