Sygnatura akt I C 351/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSR Zenon Węcławik Protokolant: Magdalena Mastej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. w Kamiennej Górze sprawy z powództwa R. D. , D. W. i I. D. przeciwko K. D. o zachowek I zasądza od pozwanej K. D. na rzecz powódki R. D. kwotę 8.723,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.07.2014 r., II zasądza od pozwanej K. D. na rzecz powódki D. W. kwotę 8.723,60 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.07.2014 r. i z kwoty tej nakazuje przymusowe ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze) kwoty 800,00 zł tytułem nieuiszczonej przez powódkę opłaty sądowej, III zasądza od pozwanej K. D. na rzecz powoda I. D. kwotę 6.542,70 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17.07.2014 r., IV umarza postępowanie w pozostałym zakresie, V znosi wzajemnie pomiędzy stronami koszty procesu, VI nakazuje wypłacenie od Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze) na rzecz powodów R. D. i I. D. kwot po 45,00 zł, tytułem zwrotu nadpłaconych zaliczek na wydatki. sygn. akt I C 351/15 UZASADNIENIE Powódki R. D. i D. W. wniosły o zasądzenie od pozwanej K. D. kwoty po 16 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 04.07.2014r. tytułem zachowku, a powód I. D. wniósł o zasądzenie od pozwanej K. D. kwoty 12 000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 04.07.2014r. tytułem zachowku. Wnieśli oni także o zasądzenie od pozwanej na rzecz każdego z nich kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2 417,00 zł. Uzasadniając swoje stanowisko podali, iż spadkodawczyni C. P. zmarła dnia 12.04.2014 r., nie pozostawiając testamentu. Uprawnionymi do dziedziczenia po niej są córki: R. D. , D. W. , M. P. , syn I. D. oraz wnuczka I. J. , wnuczka zmarłej A. K. . Na mocy darowizny z dnia 07.11.2008 r. pozwana otrzymała od matki stron postępowania C. P. lokal mieszkalny położony w K. przy ul. (...) , o pow. 60,88 m 2 oraz pomieszczenia przynależnego piwnicy o powierzchni 5,10 m 2 , dla którego Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Powodowie szacują wartość nieruchomości na kwotę 120 000,00 zł, zatem wartość udziału należącego do R. D. i D. W. wynosi po 16 000,00 zł. tj. 2/3 z 1/5 masy spadkowej, z uwagi na ich trwałą niezdolność do pracy, a wartość udziału należąca do I. D. wynosi 12 000,00 zł tj. 1/2 z 1/5 masy spadkowej. W odpowiedzi na pozew K. D. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie solidarnie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zaprzeczyła wszystkim twierdzeniom zawartym w pozwie, o ile wyraźnie ich nie przyznała. Zaprzeczyła, aby w skład spadku wchodziło mieszkania położone w K. przy ul. (...) . Przyznała natomiast, iż w drodze darowizny otrzymała od swojej babci C. P. przedmiotowe mieszkanie, jednakże na nabytym lokalu ustanowiła służebność osobistą dla C. P. . W związku z powyższym wskazała, iż otrzymała ona nieruchomość, ale z ograniczonym prawem rzeczowym w postaci służebności, która polegała na prawie do dożywotniego i bezpłatnego zamieszkiwania w całym lokalu mieszkalnym. Wskazała, iż nie zakończyło się postępowanie spadkowe, nie został sporządzony spis inwentarza wiec trudno na tym etapie ustalić co wchodzi w skład spadku. Jest jednak oczywistym, iż mieszkanie w jego skład nie wchodzi skoro było przedmiotem darowizny. Ponadto pozwana zakwestionowała wartość darowizny nieruchomości na kwotę 120 000,00 zł i podniosła, iż takiej wartości nie przedstawia w/w lokal, nawet przy założeniu, że nie są na nim ustanowione ograniczone prawa rzeczowe . W jej ocenie wartość nieruchomości należy pomniejszyć o wartość obciążających ją praw rzeczowych , w tym przypadku służebności osobistej polegającej na prawie korzystania z całego mieszkania dożywotnio i bezpłatnie. Dlatego mieszkanie z takim obciążeniem nie przedstawia praktycznie żadnej wartości. Zakwestionowała ona także trwałą niezdolność do pracy R. D. i D. W. , gdyż nie została ona w żaden sposób udowodniona. Świadczy o tym fakt, iż obie pracują na tzw. ,,czarno”. Niezależnie od powyższego wskazała, i roszczenie zawarte w pozwie jest sprzeczne z art. 5 k.c. C. P. w 2008-2010 r. pozostawała na jej utrzymaniu, zaś w latach następnych częściowo była przez nią utrzymywana. Podniosła, iż S. D. mąż R. D. był upoważniony do odbioru świadczenia emerytalnego spadkodawczyni. Początkowo zachowywał całe świadczenie, a od grudnia 2010 r, część tego świadczenia. Z tych pieniędzy w 2012 roku sfinansował remont mieszkania i później pochówek. K. D. utrzymywał więc spadkodawczynię, a później dokładała do jej utrzymania, zwłaszcza, że jej stan zdrowia w 2009 r. zaczął się pogarszać. C. P. zajmowała się pozwana wraz ze swoją matką, R. D. przyjeżdżała jedynie dwa razy do roku pomagać w opiece nad matką, natomiast D. W. opiekowała się nią sporadycznie i odpłatnie. I. D. od 2008 r. nie utrzymywał żadnego kontaktu z matką, nie odwiedzał, nie pomagał w jej opiece. Pismem z dnia 21.11.2014 r. powodowie wskazali, iż pozwana sprawiała poważne problemy wychowawcza, zaniedbywała obowiązki szkolne, domowe oraz opiekę nad babcią. K. D. pomimo uzyskania pełnoletności nie podejmowała pracy i żyła wyłącznie na koszt C. P. . Jej nieodpowiedzialne zachowanie doprowadziło do tego, że spadkodawczyni znacznie podupadła na zdrowiu. Do konta upoważniła zięcia ponieważ miała ograniczone zaufanie do swojej wnuczki. Po dokonaniu darowizny wszelkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania nadal ponosiła spadkodawczyni z pieniędzy z jej emerytury, a którymi gospodarował S. D. . Ponadto utrzymywała obdarowaną. S. D. na swój koszt wykonał remont mieszkania polegający na wymianie okien. W tym czasie pozwana urządzała liczne i głośne libacje alkoholowe, uciążliwe nie tylko dla spadkodawczyni, ale także dla sąsiadów. Ponadto dzieci opiekowały się matką i odwiedzały ją. K. D. pozostawiała chorą C. P. w domu bez opieki przez kilka dni. Podczas jednej z takich sytuacji spadkodawczyni spadła i złamała kość udową oraz poważnie uszkodziła głowę. Pomoc otrzymała dopiero po kilku godzinach gdzie została zabrana do (...) w K. , a następnie do (...) w K. . K. D. odwiedziła ją tylko dwa razy, a ponadto wynajęła mieszkanie i spadkodawczyni nie miała jak do niego wrócić. W związku z powyższym do dnia śmierci mieszkała ona w (...) w K. gdzie opłatę ponosił S. D. . W związku z powyższym brak jest podstaw do pomniejszenia wartości mieszkania o wartość obciążającego ją prawa rzeczowego . SĄD USTALIŁ NASTĘPUJĄCY STAN FAKTYCZNY Na mocy umowy darowizny z dnia 07.11.2008 r. rep. (...) r. zawartej przed notariuszem I. B. w kancelarii notarialnej w K. K. D. otrzymała od C. P. lokal mieszkalny położony w K. przy ul. (...) o pow. 60,88 m 2 oraz pomieszczenia przynależnego piwnicy o powierzchni 5,10 m 2 , dla którego Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...) . W dziale IV wpisana była hipoteka umowna kaucyjna do wysokości 123 000,00 zł na rzecz Gminy K. w przypadku odsprzedaży lokalu do dnia 9.07.2018 r. K. D. ustanowiła na rzecz C. P. służebność osobistą polegającą na prawie dożywotniego i bezpłatnego zamieszkiwania w całym lokalu mieszkalnym. Dowód: - umowa darowizny z dnia 07.11.2008 r. (k. 18-19) - odpisy księgi wieczystej nr (...) (k. 20-24) Służebność osobista mieszkania ujawniona na rzecz C. P. w księdze wieczystej nr (...) wygasła z dniem 12.04.2014 r. wskutek śmierci spadkodawczyni. Pomimo też wpisanej w tej samej księdze wieczystej na rzecz Gminy K. hipoteki umownej kaucyjnej do wysokości 123 000,00 zł z tytułu bonifikaty za nieodsprzedanie lokalu przez 10 lat, wierzytelność zabezpieczona hipoteką przestała istnieć z dniem 9.07.2018 r., gdyż z tą chwilą upłynął 10-letni okres od jej ustanowienia. Okoliczność bezsporna C. P. zmarła w dniu 12.04.2014 r. w K. , posiadała 5 dzieci: R. D. , D. W. , I. D. , M. P. i A. K. , która zmarła 15.01.1981 r. K. D. jest córką M. P. , a I. J. jest córką zmarłej A. K. . Obie są wnuczkami spadkodawczyni. Dowód: - odpis skrócony aktu zgonu C. P. (k. 7) - odpis skrócony aktu małżeństwa D. W. (k. 7) - kserokopia odpisu skróconego aktu małżeństwa R. D. (k. 16) - kserokopia odpisu skróconego aktu urodzenia I. D. (k. 17) - akty stanu cywilnego (załączone akta tut. Sądu sygn. akt I Ns 155/15) C. P. nie pozostawiła w spadku żadnego wartościowego majątku. Okoliczność bezsporna Postanowieniem z dnia 17.02.2015 r. sygn. akt I Ns 155/15 spadek po C. P. nabyli: R. D. , D. W. , I. D. , M. P. i I. J. po 1/5 części spadku. Dowód: - postanowienie z dnia 17.02.2015 r. ( załączone akta tut. Sądu sygn. akt I Ns 155/15) R. D. od dnia 01.03.2007 r. ma przyznaną emeryturę. Dowód: - decyzja emerytalna (k. 28-29, 70-71) D. W. od dnia 09.05.2010 r. tj. dnia osiągnięcia wieku emerytalnego ma przyznaną emeryturę. Dowód: - decyzja emerytalna (k. 25-27, 67-69) Powodowie pismem z dnia 26.06.2014 r. wezwali K. D. do zapłaty w terminie 14 dni kwoty po 16 000,00 na rzecz R. D. i D. W. oraz kwoty 12 000,00 zł na rzecz I. D. tytułem zachowku. Dowód: - wezwanie do zapłaty z dnia 26.06.2014 r. (k. 30-31) Wartość lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. (...) o pow. 60,88 m 2 oraz pomieszczenia przynależnego piwnicy o powierzchni 5,10 m 2 , dla którego Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze prowadzi księgę wieczystą nr (...) w stanie na dzień 07.11.2008 r. i w cenach na dzień wyceny, bez obciążenia służebnością osobistą mieszkania wynosi 65 427,00 zł. z Obciążeniem służebnością osobistą mieszkania wynosi 35 603,00 zł. Dowód: - opinia biegłej sądowej z dnia 18.06.2017 r. (k:592-624) - opinia uzupełniająca z dnia 28.06.2018 r. (k. 716-721) K. D. od 2008 r. mieszkała i opiekowała się swoją babcią C. P. , która była osobą schorowaną m.in. na A. . Miały ze sobą dobry kontakt, spadkodawczyni jak i sąsiedzi nie skarżyli się na pozwaną. K. D. dobrze zajmowała się swoją babcią, dbała o jej potrzeby. Utrzymywały się z emerytury spadkodawczyni i wynagrodzenia za pracę pozwanej. Dostęp do emerytury C. P. miał jej zięć S. D. , który przekazywał określone pieniądze K. D. na rachunki i utrzymanie teściowej. W opiece nad spadkodawczynią wspomagały ją mama M. P. i siostra S. P. . R. D. podczas swoich pobytów w Polsce zabierała C. P. do siebie i się nią opiekowała. Przychodziła czasami także D. W. i opiekowała się mamą. W spornym mieszkaniu przeprowadzony został remont przez S. D. częściowo z emerytury spadkodawczyni. Dowód: - dokumentacja pracownicza pozwanej dot. jej zatrudnienia (k. 114-129 i 518-521) - deklaracja dot. opłat za śmieci ( k. 137-138 ) - dowody płatności pozwanej za media (k. 140-141, 147-203 i 366-427) - wyciąg z rachunku bankowego pozwanej (k. 142-146 ) - wyciąg z rachunku bankowego spadkodawczyni (k. 208-212 ) - informacja bankowa o rachunku spadkodawczyni (k. 297) - rachunki za remont komina i okien w 2012 r. oraz kuchni w 2014 r. (k. 360 i 442 ) - przelewy bankowe na rzecz pozwanej (k. 443-477 ) - zeznanie świadka M. P. (k. 305v.-306v) - zeznania świadka S. P. (k. 307v) - zeznania świadka D. T. (k. 307) - zeznania świadka P. S. (k. 307v.-308) - zeznania świadka A. P. (k. 306v.-307) - zeznania świadka A. N. (k. 305) - zeznania świadka T. M. ( k. 304v.) - zeznania świadka P. L. (k. 288) - zeznania świadka S. H. (k. 493-494v) - zeznania świadka W. G. (k. 304v.-305) - zeznania świadka S. D. (k. 303) - zeznania świadka R. B.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.