Sad powszechny, II C 751/17

Sygnatura akt II C 751/17 UZASADNIENIE Powód – K. P. , w pozwie z dnia 28 marca 2017 roku, skierowanym przeciwko T. M. ( M. ) wniósł o zasądzenie w postępowaniu nakazowym od pozwanego kwoty 115.581,58 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 lutego 2017 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 13.157,91 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w dniu 18 września 2000 roku zaciągnął dla pozwanego kredyt gotówkowy w (...) Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej (...) Oddział w Ł. . Pozwany podrobił wówczas na umowie o pożyczkę gotówkową podpis M. C. (poręczyciela) za co obaj zostali skazani za oszustwo (Wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 18 maja 2005 roku w sprawie XIX K 264/04). Pozwany w 2000 roku chciał rozpocząć działalność gospodarczą, ale nie posiadał zdolności kredytowej i starał się o pomoc w tym zakresie u powoda. Pozwany zaproponował, aby Powód zaciągnął zobowiązanie na swoje imię i nazwisko, a spłatę kredytu wraz z odsetkami kosztami będzie pokrywał Pozwany. Pozwany zgodził się na propozycje z uwagi na dobre stosunki sąsiedzkie z pozwanym. Pozwany nie spłacał jednak pożyczki a wszelkie próby uzyskania należności od Pozwanego okazały się bezskuteczne. Obecnie kwota należności przekracza 6-krotności zaciągniętej pożyczki, Pozwany oprócz deklaracji spłaty nie podejmuje żadnych kroków zmierzających do zmniejszenia długu. Powód dokonał już spłaty części świadczenia, ale jest to kwota symboliczna w stosunku do obecnych zobowiązań. Obecny wierzyciel należności wszczął przeciw powodowi postępowanie egzekucyjne. Dnia 23 lutego 2017 roku Pozwany złożył Powodowi oświadczenie woli o uznaniu długu, zobowiązując się zapłacić łącznie kwotę 130.356,23 złotych wraz z odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności. Wraz z pozwem powód złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. /pozew wraz z wnioskiem - k. 3-7/ Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 roku zwolniono powoda od kosztów sądowych w całości. /postanowienie – k. 25/ Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 6 kwietnia 2017 roku Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie II Nc 128/17 nakazał pozwanemu T. M. , aby zapłacił na rzecz powoda kwotę 128.739,49 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: - od kwoty 115.581,58 zł od dnia 23 lutego 2017 roku do dnia zapłaty , - od kwoty 13.157,91 zł od dnia doręczenia nakazu zapłaty do dnia zapłaty oraz kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu – w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaty albo wniósł w tymże terminie sprzeciw; oraz nakazał pobrać od T. M. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 1.610 zł z tytułu nieuiszczonej opłaty od pozwu. /nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym – k. 27/ Pozwany T. M. w sprzeciwie od ww. nakazu zapłaty wniesionym dnia 27 kwietnia 2017 roku wniósł o uchylenie nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym i oddalenie powództwa w całości, jako całkowicie nieuzasadnionego w stosunku do pozwanego z powodu braku dostatecznych dowodów w zakresie udowodnienia roszczenia w okolicznościach niniejszej sprawy oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych i ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego na okoliczność przedmiotowej sprawy. Zaskarżonemu nakazowi zapłaty zarzucił m.in.: niepoprawne przyjęcie przez Sąd wyrokujący, że pozwany w chwili podpisywania niesporządzonego przez siebie oświadczenia z dnia 23 lutego 2017 roku na rzecz powoda był w pełni władzy umysłowej, w sytuacji istniejącego otępienia wynikającego z jego choroby; przedawnienie roszczenia powoda w stosunku do pozwanego z tytułu zapadłych wyroków sądowych w sprawie o sygnaturze akt XI Ne 243/2001 r Sądu Okręgowego we Wrocławiu XI Wydziału Cywilnego oraz o sygnaturze akt XIX K 264/2004 roku Sądu Rejonowego dla Łodzi -Śródmieścia w Łodzi XIX Wydziału Grodzkiego zapadłych w przedmiotowych sprawach: Nadto pozwany wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. /sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 32/ Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 roku ustanowiono dla pozwanego pełnomocnika z urzędu. /postanowienie – k. 53/ W piśmie z dnia 3 lipca 2017 roku powód poparł dotychczasowe powództwo. / pismo – k. 60/ Na skutek wniosku z dnia 2 października 2017 roku, postanowieniem z dnia 4 października 2017 roku ustanowiono dla powoda adwokata z urzędu. Pismem z dnia 25 października 2017 roku pozwany podniósł ponownie, jako główny zarzut – zarzut przedawnienia roszczenia powoda. /pismo – k. 114-117/ Dnia 19 marca 2018 roku na posiedzeniu jawnym T. M. zakwestionował prawdziwość własnego podpisu pod oświadczeniem o uznaniu długu powoda z dnia 23 lutego 2017 roku. / zeznania pozwanego – k. 160v. – 162v./ Na rozprawie poprzedzającej wyrokowanie, strony podtrzymały swe stanowiska w sprawie. /stanowisko pełn. powoda – k. 290 e-protokół 00:29:41; stanowisko pełn. pozwanego – k. 290 e-protokół 00:39:50/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód prowadził z pozwanym interesy i dobrze go znał. W 2000 roku powód za namową pozwanego zaciągnął kredyt na 20.000 złotych, z którego pieniądze przekazał w całości pozwanemu. Mężczyźni umówili się, że pozwany będzie spłacał kredyt, który zaciągnął powód, ale pozwany nie wywiązał się z obietnicy. Powód spłacił kredyt jedynie w kwocie 1.000 złotych, i toczy się wobec niego postepowanie egzekucyjne. Podczas składania wniosku o kredyt pozwany podrobił podpis żyranta. Skutkiem tego prawomocnym wyrokiem z dnia 18 maja 2005 roku wydanym w sprawie XIX K 264/04 przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi powód został uznany winnym tego, iż „w dniu 18 września 2000 roku w Ł. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadzając w błąd osobę uprawnioną do zawierania umów w imieniu (...) Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej (...) Oddział w Ł. w błąd co do zamiaru wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania finansowego doprowadził w/w podmiot do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20.000 złotych stanowiącej wartość udzielonej mu pożyczki gotówkowej, której nie spłacił” a pozwany został uznany winnym tego, iż „w dniu 18 września 2000 roku w Ł. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w zamiarze, aby K. P. dokonał wyłudzenia mienia swoim zachowaniem poprzez podrobienie na umowie o pożyczkę gotówkową podpisu M. C. (żyranta) ułatwił K. P. dokonanie czynu zabronionego polegającego na wprowadzeniu osoby uprawnionej do zawierania umów w imieniu (...) Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej (...) Oddział w Ł. w błąd co do zamiaru wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania finansowego przez co doprowadził w/w podmiot do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20.000 złotych stanowiącej wartość udzielonej K. P. pożyczki gotówkowej, której ten nie spłacił”. /wyrok – k. 11-12; pismo i zawiadomienie – k. 13-14; zeznania świadka G. A. – k. 143 – 144 e- protokół (...) :07:42 – 00:26:40; zeznania powoda – k. 160v. w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami powoda – k. 120v. -121 e- protokół (...) :08:05-00:16:14/ Dnia 23 lutego 2017 roku pozwany T. M. podpisał przedstawione mu przez powoda oświadczenie, w którym, z którego treści wynika, że wprowadził w błąd powoda i namówił go do zaciągnięcia kredytu dla siebie ze (...) Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej (...) Oddział w Ł. oraz zobowiązał się płacić za K. P. wszystkie koszty związane ze spłatą tego kredytu. T. M. wskazał, że uznaje należność główną w całości w wysokości 35.873 zł, odsetki wyliczone w kwocie 81.325,32 zł, koszty procesu w kwocie 576,31 zł, koszty zastępstwa w procesie w wysokości 4.732,46 zł, koszty zastępstwa w egzekucji w wysokości 3.079,67 zł, koszty przeprowadzonej egzekucji w wysokości 4.723,89 zł, oraz wydatki gotówkowe w wysokości 45,58 zł, łącznie uznając zobowiązanie względem K. P. w wysokości 130.356,23 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminu płatności. /oświadczenie – k. 119; zeznania powoda – k. 160v. w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami powoda – k. 120v. -121 e- protokół (...) :08:05-00:16:14/ Do spotkania powoda z pozwanym doszło ok. 6 lat temu, do następnego spotkania stron miał dojść ok. 1,5 roku temu - mężczyźni mieli wówczas poruszać tematy zaległych spraw, jednak do spotkania nie doszło. Powód często dzwonił do pozwanego domagając się zwrotu pieniędzy. Pozwany ok. 3-4 lat temu przeszedł udar i nieprawidłowo oceniał później otaczającą go rzeczywistość a nadto miał problemy z motoryką. Pozwany po podpisaniu oświadczenia mówił, iż nie wie skąd wzięła się zapisana w oświadczeniu z dnia 23 lutego 2017 roku kwota. Pozwany ukończył technikum tworzyw sztucznych, a także miał produkcję lodów i zajmował się handlem, ale był przy tym nieodpowiedzialny, snuł nierealistyczne plany, które zapoczątkowały długi. Pozwany miał w czasie powstania oświadczenia a także ma obecnie problemy z pamięcią, nadto brał i bierze wiele leków. /zeznania świadka G. A. – k. 143 – 144 e- protokół (...) :07:42 – 00:26:40; zeznania pozwanego – k. 160v. – 162v.; zeznania powoda – k. 160v. w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami powoda – k. 120v. -121 e- protokół (...) :08:05-00:16:14/ Powód jest zadłużony na kwotę ok. 136 tys. złotych. Komornik Sadowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi A. K. prowadzi wobec powoda K. P. postępowanie egzekucyjne – sygn. AK Km 3747/12. Powód nie posiada innych długów. /zaświadczenie – k. 14-15; zeznania powoda – k. 160v./ Dnia 28 listopada 2017 roku T. M. nadał do powoda oświadczenie, z którego treści wynika że wypowiada złożone dnia 23 lutego 2017 roku oświadczenie o uznaniu długu gdyż, zostało ono złożone pod wpływem groźby i przymusu, w sytuacji gdy pozwany nie miał pełnej świadomości przy jego podpisywaniu a nadto wskazano, że oświadczenie z lutego 2017 roku zostało przygotowane przez powoda i wg. jego pomysłu, w celu wyzysku osoby pozwanego. /oświadczenie – k. 140/ Z analizy dokumentacji medycznej pozwanego wynika, że T. M. w 2006 roku przebył udar mózgu z niedowładem połowiczym prawostronnym i afazją motoryczną. Po 17 dniowej hospitalizacji został wypisany do domu uruchomiony z nieznaczną afazją, ale z zaburzeniami koncentracji i pamięci. W 2012 roku lekarz neurolog odnotował u niego, zaburzenia mowy, pamięci, koncentracji, orientacji spowolnienie psychoruchowe, nasilone od kilku miesięcy. W 2013 roku T. M. był ponownie hospitalizowany w oddziale internistyczno – kardiologicznym, gdzie w rozpoznaniu stwierdzono liczne obciążenia chorobami somatycznymi, w tym po wykonanej diagnostyce obrazowej stwierdzono naczyniopochodne uszkodzenie mózgu, zaniki korowo - podkorowe mózgowia oraz miażdżycę uogólnioną szczególnie tętnic mózgowych. Od sierpnia 2017 roku T. M. był wiele razy hospitalizowany – w trakcie tych hospitalizacji potwierdzono wcześniej diagnozowane schorzenia. Pozwany był konsultowany przez psychologa, który w sierpniu 2017 roku rozpoznał obniżenie funkcjonowania emocjonalnego o obrazie obniżonego nastroju, tendencji do płaczliwości, wzmożonego napięcia, zaburzeń snu oraz obniżenie funkcjonowania poznawczego. Analiza pozwala stwierdzić występowanie u T. M. trwałego uszkodzenia cun z obniżeniem funkcji poznawczych w zakresie pamięci, zapamiętywania, odtwarzania z zaburzeniami nastroju i emocji, okresowo orientacji. Powyższe zaburzenia datują się od 2006 roku mają charakter przewlekły, postępujący, w latach 2012, 2013, w kwietniu 2017 i w lipcu 2017 roku odnotowano wyraźne obniżenie funkcji poznawczych z zaburzeniami nastroju i chwiejnością emocjonalną. Nadal występują u pozwanego objawy otępienia mieszanego tj. obniżenie sprawności intelektualnej z chwiejnością emocjonalną, brakiem wglądu. W dniu 23 lutego 2017 r.- T. M. nie był zdolny do świadomego wyrażenia woli i podejmowania decyzji, gdyż w okresie podpisywania oświadczenia występowały u pozwanego zaburzenia o podobnym nasileniu. Nie ma takiej potrzeby, aby pozwany sią leczył, bo nie ma zaburzeń natury psychiatrycznej. Stan zdrowia pozwanego jest zły i nie jest możliwe, aby nastąpiła jakaś poprawa, gdyż zmiany te nie cofają się i nie ma leczenia, które by je cofnęło. Taki stan zdrowia psychicznego świadczy o tym, że pozwany nie był osobą świadomą do podejmowania decyzji i me mógł on formułować pism. /opinia biegłego psychiatry – k. 257-263; uzupełniająca opinia biegłego psychiatry – k. 289 e- protokół (...) :02:06- 00:16:36/ K. P. jest osobą bezrobotną i nie posiada majątku. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę żony powoda w kwocie 1.485 złotych netto miesięcznie. /oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym – k. 16-20/ Okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów dołączonych do sprawy, w tym w szczególności wyroku karnego a także zeznań świadka, opinii powołanego w sprawie biegłego psychiatry a nadto dowodu z zeznań stron. Przy czym w zakresie dowodu z zeznań pozwanego, Sąd miał na względzie opinię biegłego z zakresu psychiatrii i nie dał wiary pozwanemu w zakresie, jakim twierdził, iż pod oświadczeniem nie widnieje jego podpis, podczas, gdy potwierdzają to dowody z pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie a strona powodowa zaniechała dowodów przeciwnych. Sąd nie uwzględnił przy ustalaniu stanu faktycznego dowodu z opinii biegłego grafologa, z uwagi na jej nierozstrzygającą treść a więc brak przydatności w sprawie. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego neurologa na okoliczność tego czy pozwany miał świadomość swobodnego podjęcia decyzji w dniu złożenia oświadczenia o uznaniu długu, biorąc pod uwagę dokonane przez niego czynności w kwietniu i listopadzie 2017 roku, gdyż zmierzał on do oczywistego przedłużenia postępowania w sprawie a okoliczności nim objęte zostały już wyczerpująco wykazane za pomocą innych dopuszczonych dowodów, w tym w szczególności dowodem z opinii biegłego psychiatry. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo podlegało oddaleniu. W niniejszej sprawie powód wskazał, iż dochodzi pozwem zwrotu kwoty 115.581,58 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 23 lutego 2017 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 13.157,91 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty tytułem kosztów zaciągniętego na prośbę pozwanego kredytu w kwocie 20.000 złotych a także zwrotu kosztów wynikających z odsetek od niespłaconej sumy kredytu, kosztów postepowania egzekucyjnego oraz niniejszego postepowania. W niniejszym stanie faktycznym ustalono, że strony w 2000 roku, przed podpisaniem umowy kredytu, zawarły pewnego rodzaju umowę nienazwaną przewidującą, iż powód zaciągnie dla pozwanego kredyt a pozwany zobowiązuje się do spłaty rat tego kredytu. Pozwany jednak zabrał pieniądze od powoda, ale nie wywiązał się z umowy i zaniechał spłat rat kredytu. Powód nie miał środków na spłatę tego zobowiązania i wpłacił na tą rzecz jedynie 1.000 złotych, co spowodowało powiększanie się długu. Jako najpóźniejszą datę początkową, od której należałoby liczyć wymagalność kredytu Sąd przyjął datę wydania w stosunku do T. M. i K. P. wyroku karnego. Sąd w pkt. 4 wyroku z dnia 18 maja 2005 roku na mocy art. 46 § 1 k.k. zobowiązał T. M. oraz K. P. do zapłaty na rzecz pokrzywdzonego kwoty 20.000 złotych. Roszczenie powoda ma niewątpliwie charakter majątkowy, więc ulega przedawnieniu. Najdłuższy przewidziany w art. 118 kc w brzmieniu sprzed maja 2018 r. (wejście w życie zmiany ustawy) maksymalny termin przedawnienia wynosił 10 lat, jeżeli przepis szczególny nie stanowił inaczej. Na mocy art. 5 ust. 1 a contrario przepisów nowej ustawy nie stosuje się do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy i przedawnionych. Roszczenie powoda niewątpliwie zostało objęte instytucją przedawnienia, a biorąc pod uwagę powyższe nastąpiło to najpóźniej dnia 18 maja 2015 roku. Niemiej taki stan rzeczy w niniejszej sprawie nie przesądził jeszcze o oddaleniu powództwa. Jak bowiem wskazał Sądu Najwyższy - Izba Cywilna z dnia 25 kwietnia 1974 r. (III CRN 80/74) uchylenie skutków przedawnienia może nastąpić w drodze zrzeczenia się przez dłużnika korzystania z przedawnienia w sposób wyraźny lub dorozumiany. Ten drugi sposób w szczególności może się zrealizować w sytuacji, w której dłużnik po upływie przedawnienia najpierw broni się zarzutem przedawnienia, a następnie uznaje dług, wyrażając to w postaci oświadczenia woli zmierzającego do przyjęcia na siebie obowiązku wykonania przedawnionego zobowiązania. Z tego względu, w dalszej kolejności ocenie podlegał, podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczeń. Pozwany nie negował istnienia długu i umowy między stronami z 2000 roku. Dnia 23 lutego 2017 roku podpisał przygotowane mu przez powoda - K. P. oświadczenie, w którym przyznaje się do wprowadzenia powoda w błąd przy zaciąganiu zobowiązania i uznaje dług w wysokości żądanej przez powoda, zobowiązując się go spłacić. Czynność ta spowodowała więc uchylenie skutków przedawnienia i zawiera dorozumiane zrzeczenie się zarzutu przedawnienia. Oznaczałoby to, że roszczenie powoda nie jest przedawnione i należałoby orzec w sprawie na jego korzyść. Powództwo jednak podlegało oddaleniu z uwagi, na treść dopuszczonej w sprawie opinii biegłej psychiatry, która wskazała, iż w istocie pozwany od 2006 roku – od chwili udaru, cierpiał na zaburzenia koncentracji i pamięci. Diagnoza została potwierdzona w kolejnych latach – w 2013 roku stwierdzono naczyniopochodne uszkodzenie mózgu, zaniki korowo - podkorowe mózgowia oraz miażdżycę uogólnioną szczególnie tętnic mózgowych. Biegła stwierdziła, że T. M. cierpi na trwałe uszkodzenie centralnego układu nerwowego (cun) z obniżeniem funkcji poznawczych a jego stan zdrowia jest zły i nigdy nie ulegnie poprawie. Na tej podstawie oceniono, iż T. M. w dniu 23 lutego 2017 r., tj. dacie złożenia podpisu pod oświadczeniem o uznaniu długu, nie był zdolny do świadomego wyrażenia woli i podejmowania decyzji, gdyż w okresie podpisywania oświadczenia występowały u pozwanego zaburzenia o podobnym nasileniu. Na mocy przepisów art. 82 kc , nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. W takim stanie rzeczy, stan zdrowia pozwanego od 2006 roku należy uznać za obarczony nieprzemijającym i postępującym zaburzeniem czynności psychicznych. Rację ma więc pełnomocnik pozwanego, iż pozwany nie był w stanie samodzielnie podjąć ww. decyzji polegającej na złożeniu jednostronnego oświadczenia woli o uznaniu długu względem powoda. Oświadczenie złożone przez pozwanego w dniu 23 lutego 2017 roku Sąd uznał więc za nieważne. Brak oświadczenie pozwanego zamyka powodowi drogę do opisanego powyżej uchylenia skutków przedawnienia, toteż powództwo należało oddalić. O kosztach procesu, co do K. P. , Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Powód jest stroną przegrywającą, jednak Sąd, nie obciążając go kosztami poniesionymi przez przeciwnika, kierował się jego sytuacją rodzinną i majątkową. K. P. jest osobą bezrobotną, rodzinę utrzymuje jedynie jego żona, pracując za wynagrodzeniem w kwocie 1.485 złotych netto. Powód jest zadłużony na kwotę ok. 136 tys. złotych i jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne. Biorąc to pod uwagę Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do zastosowania odstępstwa od zasady obciążenia kosztami procesu stosownie do jego wyniku. O wynagrodzeniu pełnomocników ustanowionych dla stron z urzędu, Sąd orzekł na podstawie § 8 pkt. 6 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714).