Sad powszechny, III AUa 270/18

Sygn. akt III AUa 270/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2019 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek (spr.) Sędziowie: SSA Barbara Gonera SSA Ewa Preneta-Ambicka Protokolant st. sekr. sądowy Anna Kuźniar po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na rozprawie sprawy z wniosku J. S. przeciwko Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w R. o rentę w związku ze służbą wojskową na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt IV U 1162/15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego . Sygn. akt III AUa 270/18 UZASADNIENIE wyroku z dnia 23 maja 2019 r. Decyzją z dnia 29 listopada 2012 r. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w R. odmówił J. S. prawa do wojskowej renty inwalidzkiej ,powołując się na orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji lekarskiej w P. z dnia 22 listopada 2012 r. która uznała wnioskodawcę za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, nie zaliczając go jednocześnie do żadnej z grup inwalidów w związku ze służbą wojskową. W podstawie prawnej decyzji powołany został art. 19 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 8, poz.66 ze zm.) . Wniesione od powyższej decyzji Dyrektora WBE w R. przez J. S. odwołanie , skutkowało wydaniem przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie w dniu 8 października 2014 r. (sygn. akt IV U. 112/13) wyroku oddalającego żądanie wnioskodawcy przyznania prawa do wojskowej renty inwalidzkiej , przy poczynionym przez ten sąd -w oparciu o opinie biegłych sądowych lekarzy - ustaleniu o braku niezdolności do pracy wnioskodawcy z powodu schorzeń , które - w świetle orzeczenia (...) w P. pozostają w związku ze służbą wojskową J. S. . W podstawie prawnej wyroku powołany został art. 19 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 866 ze zm.), a także art. 477 14 § 1 k.p.c. Na skutek apelacji wnioskodawcy J. S. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 8 października 2014 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r. (sygn. akt III AUa 961/14) uchylił zaskarżony wyrok , jak też poprzedzającą go decyzję Dyrektora WBE w R. z dnia 29 listopada 2012 r. przekazując sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi rentowemu w trybie art. 477 ( 14 a) k.p.c. Przyjęcie powyższego rozstrzygnięcia uzasadnione zostało stanowiskiem sądu drugiej instancji o braku podstaw do wydania przez Dyrektora WBE w R. zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy toczyło się jeszcze odwoławcze postępowanie orzecznicze , które ostatecznie zakończone zostało dopiero w dniu 5 lutego 2013 r. orzeczeniem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. ,utrzymującym w mocy orzeczenie (...) w P. z dnia 22 listopada 2012 r. W tej sytuacji – po zwrocie akt rentowych odwołującego się- Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w R. decyzją z dnia 15 czerwca 2015 r. raz jeszcze stwierdził że wnioskodawca J. S. nie posiada prawa do wojskowej renty inwalidzkiej , z tych samych względów które uprzednio naprowadzone zostały w decyzji z dnia 29 listopada 2012 r. przy dodatkowym wskazaniu na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia 5 lutego 2013 r. Wnioskodawca J. S. odwołał się od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego w Rzeszowie, domagając się jej zmiany poprzez potwierdzenie uprawnienia do dochodzonego świadczenia rentowego , przy zarzucie, że wbrew stanowisku pozwanego organu rentowego spełnia ku temu wszelkie wymagane warunki ponieważ zasadnicze schorzenie na które cierpi tj. uszkodzenie krążka międzykręgowego kręgosłupa i zmiany zwyrodnieniowe tego narządu ,pozostaje w związku z przebiegiem jego służby , a jednocześnie jest to choroba wymieniona pod poz. 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz.U. Nr 62, poz. 567 ze zm.) W odpowiedzi na odwołanie Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w R. wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy z tych samych względów , które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 16 lutego 2018 r. (sygn. akt IV U 1162/15) oddalił odwołanie wnioskodawcy J. S. , przy zasądzeniu od niego na rzecz Dyrektora WBE w R. kwoty 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ,raz jeszcze przyjmując , że nie spełnił on wszystkich koniecznych warunków nabycia prawa do wojskowej renty inwalidzkiej przewidzianych w art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz.U. 2017 r., poz. 2225), z uwagi na brak niezdolności do pracy pozostającej nadto w związku ze służbą wojskową, potwierdzony zgodnymi opiniami biegłych lekarzy sądowych: psychiatry, ortopedów, oraz specjalisty z zakresu medycyny pracy. W podstawie prawnej wyroku powołany został art. 477 14 § 1 k.p.c. , zaś w zakresie przyjętego rozstrzygnięcia o kosztach procesu art. 98 § 1 k.p.c. Wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2018 r. zaskarżony został przez wnioskodawcę J. S. , który w apelacji z dnia 23 marca 2018 r. zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy przez błędne i niepełne dokonanie ustaleń faktycznych, na których oparte zostało końcowe rozstrzygnięcie , nadto przy przeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie innym niż naprowadzonym w odwołaniu schorzeń, wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania odwołania przy uwzględnieniu poniesionych kosztów postępowania apelacyjnego . W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności podnosił , że sąd pierwszej instancji w drodze dowodu z opinii biegłych dokonał oceny stanu jego zdrowia w niewłaściwym zakresie przyjmując ,że wyłącznie schorzenia wskazane w orzeczeniu Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia 22 listopada 2012 r.. pozostają w związku z pełnioną przez niego służbą wojskową . Równocześnie w wnioskodawca podkreślał ,że nawet brak niezdolności do pracy nie wyklucza jeszcze przyznania mu prawa do dochodzonego świadczenia o ile stwierdzone zostanie, że jest on niezdolny do służby wojskowej , a w tym zakresie nie było prowadzone jakiekolwiek postępowanie dowodowe. Dyrektor WBE w R. wniósł o oddalenie apelacji wnioskodawcy jako bezzasadnej , przy zasądzeniu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym wg norm przepisanych (oświadczenie pełnomocnika pozwanego organu rentowego złożone na rozprawie apelacyjnej ). Sąd Apelacyjny w Rzeszowie , rozpoznając apelację wnioskodawcy J. S. , zważył co następuje ; Wniesiony przez odwołującego się środek zaskarżenia skutkować musi wydaniem przez tutejszy sąd orzeczenia kasatoryjnego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Tak jak bowiem słusznie zarzuca skarżący, popełnione przez sąd pierwszej instancji uchybienia w zakresie przyjętego trybu procedowania w przedmiotowej sprawie, pomimo szeroko zakrojonego postępowania dowodowego, doprowadziły do nierozpoznania jej istoty w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. (bliżej na ten temat w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1988 r., II CKN 897/97, OSNC 1999/1/22 istniała 14 maja 2002 r., V CKN 357/00, lex nr 55513 ). Dokonując bowiem oceny stanu zdrowia wnioskodawcy w drodze właściwego w tym względzie dowodu z opinii biegłych, Sąd Okręgowy w Rzeszowie w zleceniach dla opiniujących w niewłaściwy sposób -bo z pominięciem przesłanek przewidzianych w art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 289)- nakazał dokonanie tej oceny jedynie w aspekcie niezdolności do pracy odwołującego się nadto , w zakresie inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową , jedynie w odniesieniu do schorzeń uznanych w tym względzie przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w P. w orzeczeniu z dnia 22 listopada 2012 r. Tymczasem analiza treści wyżej powołanych przepisów ,określających przesłanki nabycia prawom do wojskowej renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową (co jedynie w świetle brzmienia art. 15 ust. 4 powołanej ustawy dawałby wnioskodawcy uprawnienie do zwiększania o 15 % podstawy wymiaru pobieranego świadczenia emerytalnego) jasno wskazuje , że przesłanką determinującą przyznanie tego uprawnienia jest ustalenie inwalidztwa, które oznacza całkowitą niezdolność do służby wojskowej. Dopiero więc przy ustaleniu tak rozumianego inwalidztwa , zachodzi potrzeba określenia grupy inwalidzkiej, uzależnionej od stopnia niezdolności do pracy na ogólnym rynku pracy , oraz związku inwalidztwa ze służbą wojskową , przy czym w tym ostatnim zakresie sąd orzekający nie jest w żadnym razie związany treścią orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2017 r. III AUa 2146/16, lex nr. 2348601). W świetle więc powyższego -jak słusznie zauważa w apelacji skarżący - może się zdarzyć , że przy przesądzeniu istnienia jego inwalidztwa jako całkowitej niezdolności do służby wojskowej i związku naprowadzonego w odwołaniu schorzenia z warunkami tej służby - jako przewlekłej choroby układu ruchu związanej z wymuszoną pozycją ciała, nadmiernym przeciążeniem i mikro urazami tj. choroby wymienionej pod poz. 8 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. .. (Dz.U. Nr 62, poz. 567 ze zm.) nawet w przypadku uznania go za zdolnego do pracy ( III grupa inwalidztwa ) istnieje możliwość nabycia przez niego prawa do dochodzonego świadczenia rentowego. Oczywiste jest przy tym ,że w świetle brzmienia art. 19 wyżej powołanej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, powyższe uwarunkowane jest także ustaleniem powstania inwalidztwa wnioskodawcy ( tj. wystąpienia jego całkowitej niezdolności do służby ) w określonym czasie tj. albo w czasie pełnienia służby albo w ciągu 3 lat po zwolnieniu ze służby, skoro odwołujący się stara się wykazać ,że jest ono następstwem choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby. Tymczasem sąd pierwszej instancji w całym dotychczasowym postępowaniu skupił się wyłącznie na ustaleniu czy wnioskodawca jest niezdolny do pracy na ogólnym rynku pracy, a także czy ujęte w orzeczeniu Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. z dnia 22 listopada 2012 r. schorzenia pozostające w związku ze służbą wojskową sięgają granic tak rozumianego inwalidztwa , co jest oczywiście dalece niewystarczający dla rozstrzygnięcia o istocie sporu , w świetle wyżej naprowadzonych przesłanek warunkujących uprawnienie odwołującego się do dochodzonego świadczenia rentowego. To zaś powoduje konieczność ponownego rozpoznania sprawy w pełnym jej zakresie przez sąd pierwszej instancji, który winien mieć na względzie wszystkie podniesione wyżej uwagi tut. Sądu. Tym samym raz jeszcze powtórzyć należy, że w pierwszym rzędzie – w drodze dowodu z opinii właściwych biegłych lekarzy - Sąd Okręgowy w Rzeszowie winien jest ustalić czy wnioskodawca J. S. jest inwalidą wojskowym tj. czy jest całkowicie niezdolny do służby. Następnie zaś – w przypadku pozytywnego przesądzenia tej determinującej prawo przesłanki- zajdzie dopiero konieczność czynienia dalszych ustaleń dotyczących : czasu czy okresu w jakim powstało to inwalidztwo , zaliczenia wnioskodawcy do jednej z trzech grup inwalidzkich (a więc ustalenia czy jest on całkowicie niezdolny do pracy – I grupa, częściowo niezdolny do pracy – II grupa , względnie nawet zdolny do pracy- III grupa ), oraz czy inwalidztwo to pozostaje w związku ze służbą, przy czym w tym zakresie sąd pierwszej instancji winien też ocenić wskazywane przez wnioskodawcę schorzenie narządu ruchu jako ewentualnie choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami czy warunkami służby. Dopiero zaś tak przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwolić może na przesądzenie o wyniku sporu , a sądowi drugiej instancji na ewentualną pełną kontrolę instancyjną przyjętego w tym względzie przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzony względów i na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. Z kolei rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego znajduje swoje uzasadnienie w treści art.108 § 2 k.p.c. ZARZĄDZENIE 1/ (...) – (...) , (...) 3/ (...) – (...) – (...) (...)