Sygn. akt III AUa 1050/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Teresa Czekaj Sędziowie: SA Elżbieta Gawda SA Małgorzata Rokicka-Radoniewicz (spr.) Protokolant: st. prot. sądowy Krzysztof Wiater po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. w Lublinie sprawy M. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o prawo do emerytury pomostowej na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt VII U 1719/12 zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie. III AUa 1050/12 UZASADNIENIE Organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 9 stycznia 2012 r. odmówił M. G. prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach wynoszącego co najmniej 15 lat oraz nie uznał okresu pracy w szczególnych warunkach od 1 września 2011 r. do 15 grudnia 2011 r. na stanowisku spawacz na podstawie świadectwa pracy z 16 grudnia 2011 r. wystawionego przez (...) ponieważ pracodawca nie podał, że pracując na stanowisku spawacz wnioskodawca wykonywał prace podane w załączniku nr 1 lub 2 ustawy pomostowej. Od tej decyzji odwołanie do Sądu Okręgowego w Lublinie wniósł wnioskodawca M. G. , podnosząc, że w okresie od 27 sierpnia 1969 r. do 23 listopada 1972 r. i od 9 listopada 1974 r. do 16 czerwca 1979 r. pracował w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. na stanowisku ślusarza- spawacza (montera konstrukcji stalowych na wysokościach). Wyrokiem z dnia 4 października 2012 roku Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał M. G. prawo do emerytury pomostowej od dnia 2012 roku. Sąd Okręgowy ustalił, że M. G. , urodzony (...) , legitymuje się 25 letnim okresem składkowym i nieskładkowym. W okresie zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. od 27 sierpnia 1969 roku do 16 czerwca 1979 roku ( z przerwą spowodowaną odbywaniem służby wojskowej od 24 listopada 1972 roku do 9 listopada 1974 roku) wnioskodawca w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace montera konstrukcji stalowych na wysokości; przede wszystkim wnioskodawca uczestniczył w budowie hal, stawianiu balustrad, podestów metalowych, bram, okien na poszczególnych budowach. Praca wnioskodawcy polegała na spawaniu a nieraz skręcaniu elementów stalowych. Była to praca na wysokości. W świadectwie pracy z dnia 11 maja 2004 r. L. Przemysłówka wskazała, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach od 27 sierpnia 1969 r. do 23 listopada 1972 r. i od 9 listopada 1974 r. do 16 czerwca 1979 r. stale i w pełnym wymiarze prace przy montażu konstrukcji stalowych na wysokości na stanowisku ślusarza na wysokości(wykaz A dział V poz.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.). W okresie od 4 maja 1992 r. do 30 czerwca 2003 r. wnioskodawca zatrudniony był w Lasach Państwowych Nadleśnictwie R. . W okresie zatrudnienia od 4 maja 1992 r. do 9 października 1995 r. wykonywał pracę pomocnika kierowcy, a z dniem 10 października 1995 r. został przeniesiony na stanowisko palacza c.o. Pracę tę wnioskodawca świadczył stale w pełnym wymiarze czasu pracy do dnia 30 czerwca 2003 r. Fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach został potwierdzony w wydanym wnioskodawcy świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach. W okresie od 1 września do 15 grudnia 2011 r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku spawacza i zajmował się spawaniem elementów służących do produkcji łyżek i chwytaków do koparek i dźwigarek. Elementy te były spawane na hali, a jeżeli były dużych rozmiarów, to na powietrzu. Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów z okresu zatrudnienia, zeznań świadków S. G. i T. G. oraz dowodu z przesłuchania wnioskodawcy. Sąd Okręgowy orzekł, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; 6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. W ocenie Sądu Okręgowego w sprawie jedyną sporną okolicznością było jedynie to, czy wnioskodawca spełnia przesłankę posiadania okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w wymiarze co najmniej 15 lat. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawca w okresie od 27 sierpnia 1969 r. do 23 listopada 1972 r. i od 9 listopada 1974 r. do 16 czerwca 1979 r. stale i w pełnym wymiarze prace przy montażu konstrukcji stalowych. Jest to praca wymieniona w wykazie A dział V poz. 5 stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Zarzut organu rentowego, że świadectwo pracy z dnia 11 maja 2004 r. nie wskazuje aktu resortowego oraz nie określa charakteru pracy nie może być uznany za zasadny, bowiem dla przyjęcia, że wnioskodawca świadczył prace w warunkach szczególnych decydujące jest to, czy praca świadczona przez wnioskodawcę wymieniona jest w wykazie A stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia. Nie budzi też wątpliwości, że praca wnioskodawcy jako palacza c.o. w pełnym wymiarze czasu pracy jest pracą wymienioną w wykazie A dział XIV poz.
- Omyłkowe wskazanie pkt 4 zamiast 14 w dziale XIV wykazu B stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 16 ministra Rolnictwa i Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. nie może dyskwalifikować świadectwa pracy. Akta osobowe wskazują, że wnioskodawca wykonywał prace palacza c.o. w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Okręgowy nie uznał pracy spawacza w okresie od 1 września 2011 r. do 15 grudnia 2011 r. jako pracy w szczególnych warunkach powołując się na przepis art. 3 ust.1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych definiujący prace w szczególnych warunkach jako prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, a ich wykaz określa załącznik nr 1 do ustawy. W odniesieniu do pracy spawacza załącznik nr 1 w pkt 28 jako pracę w warunkach szczególnych uważa pracę bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiornik, rury itp.), a takich prac wnioskodawca nie wykonywał. Z uwagi na to, że wnioskodawca wykonywał prace w warunkach szczególnych w L. Przemysłówce i Lasach Państwowych - Nadleśnictwie R. przez łączny okres 15 lat 6 miesięcy i 26 dni nabył prawo do emerytury pomostowej. Od tego wyroku apelację wniósł organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi zarzucał naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.3 ust.1 i 3 ustawy oraz art.4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej osobie niewykonującej po dniu 31 grudnia 2008 roku pracy w warunkach szczególnych, o których mowa w załączniku nr 1 do ww. ustawy. Wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna, a jej uwzględnienie skutkuje zmianą zaskarżonego wyroku i oddaleniem odwołania. Z prawidłowych ustaleń Sądu Okręgowego wynika, że wnioskodawca M. G. , który urodził się po 31 grudnia 1948 roku, ukończył 60 rok życia, udowodnił wymagany okres ubezpieczenia 25 lat oraz 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozwiązał stosunek pracy, nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art.3 ust.1 lub ust.3 ustawy o emeryturach pomostowych . Sąd Okręgowy w tym stanie faktycznym przyjął, że wnioskodawca spełnił przesłanki do uzyskania prawa do emerytury pomostowej na podstawie art.4 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przez Sąd Okręgowy przepisem prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnił łącznie następujące warunki:
- urodził się po 31 grudnia 1948 r.;
- ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
- osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
- ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
- przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ;
- po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych ;
- nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy. Ustawa o emeryturach pomostowych dopuściła odstępstwa od przesłanki wymienionej w jej art. 4 pkt 6 , wskazując w art. 49 że prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 , spełniła warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12, a w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2 , okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 . Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i 49 ustawy, jest więc legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po 1 stycznia 2009 r. W przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany (por.wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r. II UK 164/11 LEX nr 1171289) Praca wnioskodawcy kwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisu art.32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – praca palacza c.o. wymieniona w wykazie A dział XIV poz.
- załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r oraz prace przy montażu konstrukcji stalowych na wysokości na stanowisku ślusarza na wysokości (wykaz A dział V poz.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.) obecnie jest są traktowane jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu art.3 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych . Jak prawidłowo uznał Sąd Okręgowy – również pracy spawacza wykonywanej przez wnioskodawcę w okresie od 1 września do 15 grudnia 2011 roku w (...) spółce z o.o. nie można zakwalifikować jako pracy spawacza wymienionej w załączniku 1 w pkt.28 jako pracy bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, rury, zbiorniki ). Okoliczność ta znajduje potwierdzenie z świadectwie pracy wystawionym przez pracodawcę, który jako czynniki ryzyka wymienia pyły i gazy spawalnicze, promieniowanie widzialne, hałas, wymuszona pozycja ciała, natomiast nie wskazuje na warunki określone w punkcie 28 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych (świadectwo pracy k.23-24 akt rentowych).. W tej sytuacji podnoszony przez wnioskodawcę w odpowiedzi na apelację fakt zgłoszenia przez pracodawcę do ubezpieczenia społecznego jako osoby wykonującej pracę w szczególnych warunkach jest nieistotny. Warunkiem zakwalifikowania konkretnej pracy jako pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze jest uwzględnienie tej pracy w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy, natomiast obowiązek opłacenia składki przez płatnika składek wynikający z art.35 tej ustawy dotyczy opłacenia składki wyłącznie za pracowników wykonujących prace w rozumieniu art.3 ust.1 i 3 ustawy. Przy tych uwagach, dokonując interpretacji art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych , należy przyjąć, że nie spełnia przesłanki określonej w art. 49 pkt 3 ustawy ubezpieczony, którego dotychczasowy okres pracy nie jest okresem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych . W niekwestionowanych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, prace wykonywane przez wnioskodawcę we wskazanych okresach, nie były ani pracami w szczególnych warunkach ani w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art.386 § 1 KPC .