Sygn. akt III Ca 296/18 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r., w sprawie I Ns 571/13 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosek A. D. o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H. H. S. wydanego w dniu 15 września 2010 r. sygn. akt I Ns 427/06. Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawca A. D. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, a ewentualnie o zmianę tego postanowienia i orzeczenie w przedmiocie dziedziczenia po H. H. S. zgodnie z wnioskiem. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny : Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. w sprawie I Ns 427/06 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi między innymi stwierdził, że spadek po H. H. S. ( syn Z. Z. i H. ) zmarłym w dniu 9 maja 1946 r. , ostatnio stale zamieszkałym w Ł. na podstawie ustawy nabyło rodzeństwo : A. A. S. , S. K. z domu S. i E. S. po 1/5 części każde z nich oraz dzieci rodzeństwa : Frajda vel F. B. z domu T. vel T. i M. B.
(1)z domu T. po 1/10 części każda z nich oraz J. J.
(1)J. S. , B. vel B. B. z domu S. , J. S. i R. Z. S. – S. z domu S. po 1/20 części każdy z nich. W postępowaniu przedmiotowym ( I Ns 571/13) poza wnioskodawcą A. D. udział wzięli w charakterze uczestników : S. S.
(3), P. C. , S. B. , C. B. , G. B. , S. Z. , L. F. , L. A. , D. E. , R. K. , M. B.
(2). Postępowanie to wszczęte zostało wnioskiem A. D. , który wpłynął do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w dniu 24 maja 2013 r. C. B. jest spadkobiercą ( jako syn) Broni vel B. B. z domu S. , zmarłej dnia 19 listopada 1988 r. w R. i tam ostatnio zamieszkałej, która z kolei jako bratanica odziedziczyła udział w spadku po H. H. S. , co z kolei potwierdził Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi we wcześniej wskazanym postanowieniu w sprawie I Ns 427/
- Jak okazało się w toku postępowania apelacyjnego, C. B. , syn A. i B. zmarł w dniu 1 czerwca 2010 r. w A. , S. Jork (USA) i w zakresie praw rzeczowych do nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spadek po nim nabyła żona V. B. z domu R. – co potwierdził Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z dnia 8 czerwca 2018 r., w sprawie I Ns 1378/
- V. B. zgłosiła swój udział w sprawie niniejszej w piśmie, które wpłynęło do Sądu Okręgowego w dniu 22 stycznia 2019 r. S. B. jest spadkobiercą (jako syn) Frajdy vel F. B. z domu T. vel T. , zmarłej dnia 8 lipca 1982 r. we F. i tam ostatnio stale zamieszkałej , która z kolei jako siostrzenica odziedziczyła udział w spadku po H. H. S. , co z kolei potwierdził Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi we wcześniej wskazanym postanowieniu w sprawie I Ns 427/
- S. B. , syn M. i Frajdy vel F. R. zmarł w dniu 31 lipca 2009 r. we F. i tam ostatnio stale zamieszkiwał. Spadek po nim na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I Ns 427/06 w zakresie praw rzeczowych do nieruchomości położonych w Polsce nabyli synowie : P. C. i M. B.
(2). P. C. i M. B.
(2)brali udział w niniejszym postępowaniu w charakterze jego uczestników. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Jak stanowi przepis art. 669 k.p.c. Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Zgodnie z przepisem art. 379 pkt 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej. C. B. zmarł jeszcze przed wszczęciem postępowania przed Sądem I instancji; nie posiadał zdolności sądowej w rozumieniu przepisu art. 64 § 1 k.p.c. Stosownie do przepisu art. 378 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 stycznia 1978 r. w sprawie III CRN 336/77 według art. 669 k.p.c. na rozprawę poprzedzającą wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Sąd ma obowiązek wezwać osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Zaniechanie tego obowiązku w stosunku do tych spadkobierców ustawowych powoduje nieważność postępowania także wtedy, gdy w ostatecznym wyniku stwierdzenie nabycia spadku następuje na rzecz spadkobierców testamentowych, przy czym na nieważność z tej przyczyny może się powołać każdą z osób wymienionych w powołanym przepisie. W chwili wszczęcia postępowania C. B. – spadkobierca ustawowy Broni vel B. B. z domu S. będącej spadkobierczynią H. H. `ego S. nie żył, nie posiadał zdolności sądowej, a stosownie do przepisu art. 669 k.p.c. na rozprawę winien zostać wezwany jego spadkobierca. Zachodzi w tej sytuacji nieważność postępowania i nie konwaliduje jej wstąpienie do sprawy V. B. na etapie postępowania apelacyjnego. Nie zachodzi natomiast nieważność postępowania na skutek braku zdolności sądowej S. B. . Uznanie przez Sąd Rejonowy S. B. za uczestnika postępowania i prowadzenie rozprawy „z jego udziałem” można uznać jedynie za usterkę, albowiem spadkobiercy S. P. F. - C. i M. B.
(2)brali udział w niniejszym postępowaniu ( od jego wszczęcia) w charakterze jego uczestników. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 2 w zw. z art. 374 i art. 13 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie, zniósł postępowanie w całości i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.