Sad powszechny, I ACa 713/13

Sygn. akt I ACa 713/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2014 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Bogdan Radomski Sędzia: Sędzia: SA Jolanta Terlecka SA Ewa Lauber-Drzazga (spr.) Protokolant sekr. sądowy Maciej Mazuryk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa J. W. przeciwko M. K. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt I C 785/12 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda J. W. na rzecz pozwanej M. K. kwotę 7200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję. (...) UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 21 maja 2013r. Sąd Okręgowy w Radomiu oddalił powództwo J. W. , który w pozwie wniesionym przeciwko M. K. domagał się uznania za bezskuteczną w stosunku do niego umowy z dnia 3 października 2002r. zawartej pomiędzy R. i E. małżonkami K. , a M. K. , przenoszącą w zamian za dożywocie na rzecz pozwanej M. K. własność dwóch zabudowanych działek gruntu rolnego oraz udział wynoszący 1/3 części w dwóch niezabudowanych działkach w celu zaspokojenia wierzytelności wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w R. w sprawie (...) na łączna kwotę 205.514,13zł wraz z ustawowymi odsetkami. Wyrok Sądu Okręgowego został oparty na następujących ustaleniach: Powód prowadzący działalność gospodarczą polegającą na hodowli i sprzedaży drobiu współpracował z E. i R. małżonkami K. , którzy prowadzili wylęgarnię drobiu pod firmą (...) (...) Powód kupował od nich pisklęta, a następnie odsprzedawał gotowy surowiec do ubojni. Powód współpracował również ze Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (...) gdzie R. K. był członkiem zarządu, a E. K. prokurentem. W dniu 3 października 2002r. E. i R. małżonkowie K. zawarli z córką M. K. umowę na podstawie której przenieśli na nią własność zabudowanych działek gruntu rolnego numer (...) o łącznej powierzchni 0,2726 ha oraz udział wynoszący 1/3 część w niezabudowanych działkach numer (...) o powierzchni 0,0405 ha. Pozwana w zamian za nabycie powyższych nieruchomości zobowiązała się do zapewnienia zbywcom dożywotniego utrzymania zgodnie z art. 980 kc. W 2002r. upadłość ogłosiła Spółka (...) i wierzytelności jakie względem niej miał powód nie zostały zaspokojone. Prawomocnym wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2009r. w sprawie (...) Sąd Rejonowy w K. uznał E. K. za winną tego, że w okresie od 16 września 2001r, do 14 stycznia 2002r. działając czynem ciągłym jako prokurent Spółki (...) w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem J. W. za pomocą wprowadzenia go w błąd co do zamiaru zapłaty należności za zakupiony od niego towar w postaci drobiu o łącznej wartości 191.931,13zł, gwarantując mu, że w ramach rozliczeń z nią otrzyma z jej wylęgarni „ W. (...) pisklęta o tej wartości. Prawomocnym wyrokiem z 27 kwietnia 2011r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy w R. zasądził od E. K. na rzecz J. W. kwotę 191.931,13zł z ustawowymi odsetkami oraz kwotę 13.214zł kosztów procesu. Powyższemu wyrokowi Sąd Okręgowy w Radomiu postanowieniem z dnia 18 września 2012r. nadał klauzulę wykonalności również przeciwko małżonkowi dłużnika E. K. –. R. K. . Powód na podstawie tego tytułu wykonawczego prowadził egzekucję przeciwko małżonkom K. . W toku egzekucji uzyskał kwotę około 9.000zł. Egzekucja pozostałej kwoty jest na obecnym etapie postępowania bezskuteczna. Zdaniem Sądu Okręgowego powództwo nie może być uwzględnione. Powód złożył pozew w dniu 29 maja 2012r., a zatem w dacie kiedy jego uprawnienie do żądania uznania czynności prawnej dokonanej 3 października 2002r. za bezskuteczną już nie istniało albowiem na skutek upływu pięciu lat od dokonania tej czynności, wygasło ( art. 534 kc ). Od tego wyroku powód złożył apelację zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 125 kc w związku z art. 120 kc polegające na uznaniu, że cytowane przepisy kodeksu cywilnego z części ogólnej nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż termin zawity z art. 534 kc uniemożliwia dochodzenie roszczenia z instytucji skargi paulińskiej po upływie pięciu lat od dokonania czynności niezależnie od tego kiedy wierzyciel dowiedział się o tej czynności. Wskazując na powyższe powód wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Sąd Apelacyjny w całości podziela stanowisko Sądu Okręgowego i przyjmuje je za swoje. Stosownie do art. 534 kc uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności. Termin ten jest terminem zawitym (prekluzyjnym), o czym świadczy użyty w przepisie zwrot „nie można żądać" i jego upływ oznacza wygaśnięcie uprawnienia do dochodzenia bezskuteczności. Brak jest podstaw aby stosować do niego, w drodze analogii, przepisy o przedawnieniu w tym art. 120 kc określający początek biegu przedawnienia, czy art. 125 kc odnoszący się do przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu. Bez znaczenia jest również okoliczność kiedy wierzyciel dowiedział się o dokonaniu krzywdzącej go czynności. Ubocznie należy wskazać, iż wbrew twierdzeniom powoda, z wystąpieniem do sądu przeciwko E. K. o zasądzenie należności nie musiał czekać aż do uprawomocnienia się wyroku karnego. Wierzytelność powoda istniała już w latach 2001- 2002 i powód mógł jej dochodzić w procesie cywilnym. Oddalenie powództwa w niniejszej sprawie nie oznacza, iż powód w ogóle nie może dochodzić roszczenia stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu z 27 kwietnia 2011r., a jedynie w drodze powództwa o uznanie objętej niniejszym sporem czynności prawnej za bezskuteczną. Z tych względów i na podstawie art. 385 kpc i art. 108 § 1 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.