Sad powszechny, III AUa 143/13

Sygn. akt: III AUa 143/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2014 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Naze (spr.) Sędziowie:SSA Mirosław Godlewski del. SSO Beata Michalska Protokolant: st. sekr. sądowy Kamila Tomasik po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. w Łodzi sprawy E. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. o emeryturę, na skutek apelacji E. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt: V U 1238/12,

1. zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznaje E. P. prawo do emerytury od 1 października 2012 r.;
2. zasądza na rzecz E. P. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. III AUa 143/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił odwołanie E. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z 5 maja 2012r. odmawiającej mu prawa do emerytury na podstawie art.32 ust.1 i 2 w zw. z art.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na brak 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: E. P. , urodzony (...) , był zatrudniony w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w O. od 13 stycznia 1975r. do 31 marca 1994r. Uzyskał świadectwo wykonywania w tym Przedsiębiorstwie prac w szczególnych warunkach przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym w okresach: 01.11.1984r. – 24.
3. 1985r. 28.09.1985r. – 23.04.1986r. 23.07.1986r. – 18.05.1987r. 01.11.1987r. – 11.09.1988r. 17.03.1989r. – 31.08.1990r. 17.09.1988r. – 16.03.1989r. na stanowisku spawacza, wymienionym w wykazie A, dziale XIV, stanowiącym załącznik do Zarządzenia nr 9 Min. Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładzie pracy nadzorowanym przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę. Organ rentowy nie uwzględnił tych okresów, ponieważ w świadectwie pracy nie określono stanowiska pracy zgodnie z działem, pozycją, punktem powyższego Zarządzenia, a zatem nie spełnia ono wymogów formalno – prawnych. Ponadto wnioskodawca złożył świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Zakładach (...) ( stale i w pełnym wymiarze czasu pracy ): - 26.06.1985r. – 13.09.1985r. – przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości – na stanowisku montera urządzeń i konstrukcji metalowych na wysokości - wykaz A, dział V, poz.5 powyższego Zarządzenia, - 25.04.1986r. – 18.07.1986r. – roboty wodno – kanalizacyjne oraz prace przy budowie rurociągów w głębokich wykopach – jako monter instalacji sanitarnych i grzewczych – wykaz A, dział V, poz.1 wykazu jak wyżej, - 20.
4. 1987r. – 27.10.1987r. – prace przy spawaniu konstrukcji stalowych i urządzeń technologicznych – na stanowisku spawacza elektrycznego i gazowego – wykaz A, dział XIV, poz.12, pkt 1 wykazu. Organ rentowy uznał te okresy pracy w szczególnych warunkach, jak również okresy: 01.04.1996r. – 30.09.1996r. 01.10.1996r. – 31.05.1997r. 01.06.1997r. – 30.09.1997r. 01.10.1997r. – 31.05.1998r. 01.06.1998r. – 30.09.1998r. 01.10.1998r. - 31.12.1998r. W sumie organ rentowy uznał 3 lata 7 miesięcy i 21 dni pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy dał wiarę dokumentom znajdującym się w aktach osobowych odwołującego oraz częściowo zeznaniom świadków: M. Ś. , H. S. , A. F. , że wśród prac wykonywanych przez odwołującego były również od listopada 1984 r. prace przy spawaniu. Sąd dał wiarę również świadectwom pracy w warunkach szczególnych przedstawionym przez odwołującego w organie rentowym. Sąd nie dał wiary pozostałej części zeznań wskazanych wyżej świadków, tj. w części w jakiej świadkowie przedstawiali okoliczności o wyłącznym wykonywaniu przez odwołującego prac spawalniczych do października 1984 r. Przeczą takim zeznaniom zapisy w dekretach płacowych z okresu od początku zatrudnienia do 1984 r. Niewiarygodna była również podawana przez świadków teza o występowaniu w zakładzie praktyki odstępstw między faktycznymi warunkami pracy, a ewidencją pracy w dokumentacji osobowej każdego pracownika. Akta osobowe odwołującego przeczą takim twierdzeniom świadków, albowiem znajdują się tam zarówno angaże, w których wskazywane jest stanowisko instalatora jak i stanowisko spawacza. Oznacza to, że tam gdzie pracodawca powierzał odwołującemu inny rodzaj pracy niż dotychczas wykonywany, to jednocześnie wydawał odpowiedni dekret płacowy. W ocenie Sądu Okręgowego materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, iż odwołujący nie legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący wykonywał od początku zatrudnienia aż do października 1984 r. szerokie spektrum prac przy zakładaniu instalacji ciepłowniczych, tj. centralnego ogrzewania, wodno-kanalizacyjne, przesyłowe: ciepłownicze i wodne. W pracach tych mieściły się również prace przy spawaniu. Jednakże obok tych prac odwołujący wykonywał przede wszystkim prace instalacyjne polegające na układaniu rur przesyłowych, przycinaniu ich na odpowiednią długość, montażu łączników i kolanek, montażu grzejników. Prace te wykonywane były zasadniczo w wymiarze dniówki roboczej, a spawanie było tylko uzupełnieniem tych prac. Nie było zatem tak, aby do października 1984 r. odwołujący w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę przy spawaniu. Mimo, że prace spawalnicze wymienione są w wykazie A dział XIV punkt 12 załącznika do cytowanego wyżej rozporządzenia, to jednak brak wykonywania tych prac w pełnym wymiarze czasu pracy do października 1984 r. stanowić musiał o braku przesłanek do uznania odwołującemu okresu od początku zatrudnienia do października 1984 r. jako pracy w warunkach szczególnych. Ewentualne uznanie okresu pracy w warunkach szczególnych od listopada 1984 r. do listopada 1992 r., a nawet do końca zatrudnienia w przedsiębiorstwie, nie spowoduje spełnienia warunku co najmniej 15-letniego okresu takiej pracy, albowiem okres ten wynosi niespełna 10 lat. W apelacji od tego wyroku E. P. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na odmowie wiary zeznaniom świadków, którzy potwierdzili fakt wykonywania przez niego pracy spawacza w okresie od grudnia 1976r. do końca zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) , nie uwzględnienie okresu w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) Sp. z o.o. od kwietnia 1994r. do marca 1996r. oraz w (...) SA od kwietnia 1996r. Wskazując na powyższe, apelujący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W postępowaniu apelacyjnym E. P. złożył dodatkowe dokumenty w postaci umów o pracę i świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) Spółka z o.o. w okresie od 01.10.1994r. do 31.03.1996r. jako spawacz gazowy – instruktor praktycznej nauki zawodu – wykaz A dział XIV poz.12 pkt 1 załącznika nr 1 do Zarządzenia nr 9 ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1 sierpnia 1983r. w sprawie wykazu stanowisk pracy…. Organ rentowy ostatecznie nie zanegował powyższego okresu 1 roku i 6 miesięcy pracy w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelację należy uznać za uzasadnioną. Zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz.U.2013.1440 j.t. ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
5. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W przypadku wnioskodawcy sporny jest okres pracy w szczególnych warunkach, który powinien wynosić 15 lat, na co wskazuje treść art.32 powołanej ustawy oraz § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze ( Dz.U. 1983.8.43 ze zm.) Zgodnie z § 2 ust.1 Rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca bezspornie posiada okres pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 3 lat 7 miesięcy i 14 dni plus 1 rok i 6 miesięcy – w sumie 5 lat 1 miesiąc i 14 dni. Wnioskodawca legitymuje się świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach na przestrzeni lat 1984 – 1989 według wykazu branżowego, w którym wprawdzie nie podano pozycji i punktu wykazu, tym niemniej jednoznacznie określono rodzaj pracy jako pracę przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym i gazowym, co jest ujęte w stanowiącym załącznik do powołanego Rozporządzenia Wykazie A Dziale XIV poz.
6. Jest to okres 4 lat 10 miesięcy i 13 dni, zatem w sumie z powyższym – 9 lat,11 miesięcy i 27 dni. W tym miejscu należy wskazać na to, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego chociaż wykazy resortowe nie stanowią samodzielnej podstawy zaliczenia danego rodzaju zatrudnienia do prac w szczególnych warunkach, to mogą być one pomocne przy wykładni przepisów powołanego rozporządzenia, mają one charakter informacyjny, techniczno - porządkujący, uściślający oraz mogą mieć znaczenie w sferze dowodowej, stanowiąc podstawę domniemania faktycznego. W rozpoznawanej sprawie ma to pełne zastosowanie. Okres pracy od 1 kwietnia 1996r. w (...) S.A. został wnioskodawcy uznany na podstawie świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, złożonego do akt rentowych. Do oceny pozostał zatem najbardziej istotny, podnoszony w apelacji okres pracy w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) od grudnia 1976r. W odwołaniu podano daty 16 grudnia 1976r do 30 listopada 1992r. Chodzić tu może oczywiście o okresy poza dotychczas uznanymi w tym przedziale czasowym. Sąd Okręgowy, nie uznając jako okresu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach okresu do 30 października 1984r. dokonał oceny zeznań świadków i w tym kontekście – wystawianych wnioskodawcy angaży. W ocenie Sądu Apelacyjnego dokonana ocena materiału dowodowego wykracza jednak poza ramy zakreślone treścią art.233§1 kpc., co stwarza podstawę do zajęcia przez sąd drugiej instancji w tej mierze odmiennego stanowiska. Przemawiają za tym niżej wskazane argumenty. Świadek M. Ś. , który zaczął pracę w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) ( na przestrzeni lat nosiło ono różne nazwy ) w 1973r. i pracował do 1991r., był w spornym okresie zastępcą kierownika i kierownikiem robót sanitarnych. Zeznał on bez żadnych wahań, że wnioskodawca od 1976r. był spawaczem, spawał węzły cieplne, kotłownie, kanały ciepłownicze i „nie odchodził od palnika”. W tym okresie był nagminny brak spawaczy. Świadek prowadził nadzór nad tymi pracami, na budowach bywał z reguły codziennie, w okresie spiętrzonych prac spędzał tam nawet cały dzień, zawsze widział wnioskodawcę przy spawaniu. Nie wykonywał on czynności instalatora, miał materiały, instalacje do spawania już przygotowane. Inne zaszeregowanie jego pracy wynika z niedokładności „w kadrach”. W tym zakresie przekonująco brzmią zeznania świadka A. F. , instalatora, który słyszał o tym, że były przypadki wpisywania różnych stanowisk, gdyż, jak to ujął, „firma się trochę smykała z wypłatą za szkodliwe”. Świadek pracował w Przedsiębiorstwie w latach 1972 – 94 i również jednoznacznie zeznał, że wnioskodawca był spawaczem, bardzo dobrym spawaczem, był też brygadzistą, co sprowadzało się do tego, że miał jeszcze więcej spawania. Także zeznania świadka H. S. , między innymi majstra i kierownika, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, ze wnioskodawca przez cały czas pracował jako spawacz. Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu Apelacyjnego w pełni uzasadnione jest stanowisko, że wnioskodawca w okresie od 16 grudnia 1976r., kiedy uzyskał uprawnienia spawacza, do 30 października 1984r. również wykonywał pracę spawacza przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym i gazowym, zaszeregowaną, jak podano powyżej, odnośnie okresu późniejszego, podanego w świadectwie pracy. Analizowanie dalszego okresu pracy wnioskodawcy – po 16 marca 1989r., jest zbędne, skoro legitymuje się on już wraz z wyżej omówionym okresem 7 lat i ponad 8 miesięcy, ponad 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach i tym samym spełnia wszystkie przesłanki niezbędne dla nabycia emerytury na podstawie art. 184 ust.1 i 2 w zw. z art. 32 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz w zw. z wskazanymi przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. 1983.8.43 ze zm.). Emeryturę przyznano wnioskodawcy od 1 października 2012r., wobec tego, że stosunek pracy ustał 30 września 2012r., a wniosek o emeryturę był złożony przed zmianą ust.2 art.184 ustawy emerytalnej. Wychodząc zatem z wszystkich wyżej podanych założeń Sąd Apelacyjny na podstawie wskazanych przepisów oraz art. 386 § 1 i 98 kpc orzekła jak w sentencji.