Sad powszechny, II Ca 466/19

Sygn. akt II Ca 466/19 POSTANOWIENIE Dnia 10 września 2019r. Sąd Okręgowy w Świdnicy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Aleksandra Żurawska Sędziowie: Maciej Ejsmont (spr.) Jerzy Dydo Protokolant: Elżbieta Janus po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019r. w Świdnicy na rozprawie sprawy z wniosku (...) SA w K. przy udziale Gminie C. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt VIII Ns 231/17 postanawia: I. oddalić apelację; II. zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania 1.800 zł kosztów postępowania apelacyjnego. (...) Sygn. akt II Ca 466/19 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 26 marca 2019 r. Sąd Rejonowy w W. ustanowił na nieruchomości położonej w C. , stanowiącej działki nr (...) obręb G. , gmina C. , powiat W. o łącznej powierzchni (...) ha, dla której prowadzone są księgi wieczyste nr (...) , służebność przesyłu na rzecz wnioskodawcy (...) Spółki Akcyjnej w K. , polegającą na korzystaniu zgodnie z przeznaczeniem z urządzeń energetycznych przebiegających przez wyżej wskazane działki zgodnie z projektem służebności, sporządzonym przez biegłego P. K. , stanowiącym załącznik nr 1 do opinii tego biegłego z dnia 21 listopada 2018 roku, oraz prawie korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów i modernizacji opisanych wyżej urządzeń wraz z prawem wejścia i wjazdu na te działki odpowiednim sprzętem (pkt I), zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kwotę 25 300 zł (pkt II), a nadto orzekł, że wnioskodawca i uczestnik postępowania ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie w częściach równych, pozostawiając szczegółowe ich wyliczenie referendarzowi sądowemu (pkt III). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Gmina C. jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) obręb G. , gmina C. , powiat W. o powierzchni (...) ha, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr (...) . Strony prowadziły negocjacje w przedmiocie ustanowienia służebności przesyłu, nie doszło jednak do podpisania protokołu z akceptacji warunków zaproponowanych przez Gminę C. z uwagi na rozbieżności co do wysokości wynagrodzenia. Przez działkę gruntu nr (...) przebiegają trzy napowietrzne przesyłowe linie energetyczne, w tym dwie linie wysokiego napięcia: (...) - linia dwutorowa i (...) - linia jednotorowa oraz jedna linia średniego napięcia. Na działce posadowiony jest jeden słup podporowy linii średniego napięcia. Przez działkę gruntu nr (...) przebiegają dwie napowietrzne przesyłowe linie elektroenergetyczne wysokiego napięcia: (...) - linia dwutorowa i (...) - linia jednotorowa. Ponadt, na działce posadowiony jest jeden słup podporowy linii wysokiego napięcia (...) . Biegły sądowy z zakresu szacowania nieruchomości T. G. w opinii z dnia 13 marca 2018 r. wskazał, iż istnieje możliwość obciążenia nieruchomości na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego prawem służebności przesyłu. Bezterminowa służebność przesyłu na rzecz (...) S.A. z siedzibą w K. , polegać ma na prawie wjazdu sprzętu specjalistycznego i wejścia na teren działki gruntu nr (...) (w obrębie wybudowanych napowietrznych linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia (...) KV każda linia dwutorowa (...) i linia jednotorowa (...) oraz linii elektroenergetycznej średniego napięcia (...) Kv- z jednym słupem podporowym) w celu przeprowadzenia prac niezbędnych w zakresie usuwania awarii oraz eksploatacji, napraw, konserwacji i modernizacji sieci elektroenergetycznej (...) S.A. przez osoby uprawnione do dokonywania tych prac. Możliwość ustanowienia służebności przesyłu o powyższej treści dot. także działki gruntu nr (...) (w obrębie wybudowanych linii energetycznych napowietrznych wysokiego napięcia (...) kV każda: linia dwutorowa (...) z jednym słupem podporowym i linia jednotorowa (...) ). Biegły sądowy ustalił jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu w pasie technologicznym istniejących urządzeń elektroenergetycznych przebiegających przez części nieruchomości objętych KW nr (...) ( działka gruntu nr (...) ) określając je na kwotę 300 zł, z kolei dla części nieruchomości objętej KW nr (...) ( działka gruntu nr (...) ) na kwotę 25 000 zł. Biegły sądowy z zakresu geodezji i kartografii P. K. sporządził projekt służebności. W opinii z dnia 22 listopada 2018 r. przedstawił poszczególne powierzchnie dla działki nr (...) . Powierzchnię linii (...) określił na (...) ha, pasa technologicznego - (...) , strefy ochronnej- (...) ha. Powierzchnie linii (...) określił na (...) ha, pasa technologicznego- (...) ha. Biegły sądowy wskazał, że w przypadku działki nr (...) pas służebności powinien odpowiadać pasowi technologicznemu wyliczonemu według zasad określonych w stadium. Szerokość tego pasa wynosi (...) m dla linii (...) oraz (...) dla linii (...) . Na szerokość tego pasa składają się: fizyczna szerokość pomiędzy skrajnymi przewodami poszerzona o pasy (...) m od skrajnych przewodów. Na działce nr (...) znajduje się słup (...) o wymiarach przyziemia (bez fundamentów) (...) . Powierzchnia zajęcia gruntu przez słup powiększona o opaskę ochronną 1m. Opaska zabezpieczająca przed zniszczeniem urządzenia stosowana w takich przypadkach wynosi (...) ( ) . Biegły sądowy wskazał dalej, że zgodnie z zapisami w studium działka nr (...) przeznaczona jest na tereny cmentarzy. Powierzchnia linii (...) wynosi (...) ha, pasa technologicznego- (...) ha. Powierzchnia linii (...) wynosi 0, (...) ha, pasa technologicznego- 0, (...) . Powierzchnia linii (...) wynosi (...) ha. Powierzchnia strefy ochronnej wynosi (...) ha. Biegły wskazał, że w przypadku działki nr (...) pas służebności powinien odpowiadać pasowi fizycznemu zajmowanego przez poszczególne linie, wyliczonego jako rzut zewnętrznych przewodów na płaszczyznę gruntu. Na szerokość takiego pasa składa się fizyczna szerokość pomiędzy skrajnymi przewodami linii i wynosi dla (...) linii (...) i linii (...) . Linie energetyczne położone na działce (...) nie mają wpływu na zagospodarowanie przedmiotowej działki. Na działce nr (...) znajduje się słup (...) (...) o wymiarach przyziemia (...) Powierzchnia zajęcia gruntu przez słup powiększona o opaskę ochronną 1m wynosi (...) . W oparciu o ustalony w powyższy sposób stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, że wniosek o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem należało uwzględnić w zakresie określonym w sentencji postanowienia. Uczestnik postępowania nie kwestionował co do zasady wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na będących jego własnością działkach nr (...) , natomiast różne były stanowiska wnioskodawcy i uczestnika w przedmiocie zakresu służebności, a także wysokości wynagrodzenia. Zgodnie z treścią art. 305 1 k.c. , nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. (m.in. urządzenia służące do doprowadzania i odprowadzania energii elektrycznej), prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Rodzaj urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na działce (...) nie był sporny. Artykuł 305 2 § 1 k.c. stanowi, że jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 , przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Natomiast zgodnie z treścią art. 305 3 § 1 k.c. służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 . Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych ( art. 305 4 k.c. ). Zasadnym, w ocenie Sądu Rejonowego, było ustalenie wartości wynagrodzeń za ustanowienie służebności przesyłu w pasie technologicznym istniejących wszystkich urządzeń elektroenergetycznych na dwóch nieruchomościach. Sąd w celu rozstrzygnięcia okoliczności spornych dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości P. G. . Biegły sądowy ustalił jednorazowe wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu w pasie technologicznym istniejących urządzeń elektroenergetycznych przebiegających przez części nieruchomości objętych KW nr (...) ( działka gruntu nr (...) ) określając je na kwotę 300 zł, z kolei dla części nieruchomości objętej KW nr (...) ( działka gruntu nr (...) ) określił je na kwotę 25 000 zł. Wnioskodawca złożył zastrzeżenia do niniejszej opinii, do których biegły sądowy odniósł się w swoich opiniach uzupełniających. Z opinii biegłego sądowego wynika, iż przeznaczenie przedmiotowych nieruchomości ustalono zgodnie z przepisem art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że w przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie stadium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Szerokość pasów technologicznych została określona przy uwzględnieniu zapisów stadium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy C. ( pkt 15.5 ). Biegły wskazał, że określenie wartości współczynników „k” i ‘”s” zostało poprzedzone szczegółową analizą szeregu czynników wpływających na ich wartość. Odnosząc się do kolejnych zarzutów, biegły sądowy wskazał, że istnienie infrastruktury przesyłowej na nieruchomości jest zdarzeniem nieodwracalnym w pełnym przedziale czasu, chociaż okres takiej ingerencji nie jest określony. Biegły sądowy odnosząc się do zarzutów w zakresie ustalenia przeznaczenia planistycznego nieruchomości podniósł, że przeznaczenie zostało ustalone w oparciu o art. 154 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Przepis ten jest jedyną normą wskazująca sposób postępowania rzeczoznawcy sądowego, gdy brak planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego, która to norma nakazuje stosować studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego. Biegły sądowy odnosząc się do zarzutu objęcia treścią opinii wszystkich linii energetycznych wskazał, że dla określenia wynagrodzenia służebności przesyłu koniecznym było określenie pasa technologicznego. Wysokość wynagrodzenia musi być określona kompleksowo przy uwzględnieniu wszystkich linii, gdyż pasy technologiczne biegną równolegle i nakładają się wzajemnie. Dotyczy to linii wysokiego napięcia, nie zaś linii średniego napięcia, która zachodzi na miejscowy cmentarz. Biegły podkreślił, że obliczone przez niego wynagrodzenie jest mniejsze niż gdyby je obliczał dla poszczególnych linii. Biegły wskazał, że gdyby pasy technologiczne były osobno trzeba by było je podwójnie uwzględniać. Mając powyższe na uwadze, Sąd ustalił obszar oraz dokładny przebieg służebności przesyłu w zakresie koniecznym do obsługi urządzeń elektroenergetycznych posadowionych na działce nr (...) , obejmujący całą ww. działkę, w oparciu o opinię biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii P. K. , a w szczególności na podstawie mapy stanowiącej załącznik graficzny nr (...) do tej opinii, którą to mapę Sąd uczynił integralną częścią postanowienia. Apelację od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca. Zaskarżył je w części, to jest w pkt II i III. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w jego pkt II, w zakresie w jakim dotyczy ono wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu oraz obciążenia uczestnika kosztami postępowania za obie instancje. Zarzucił: 1. dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez: - pominięcie faktu, że napowietrzna linia energetyczna (...) została wybudowana na terenach „poniemieckich” w roku (...) ; - pominięcie faktu, że istniejąca linia napowietrzna została jedynie wyremontowana z powodu jej zużycia; - pominięcie istotnej okoliczności przy ustalaniu należnego wynagrodzenia, to jest średniej wartości wynegocjowanych wynagrodzeń za ustanowienie służebności przesyłu ze 107 właścicielami nieruchomości. 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a to: - przepisu art. 321 §1 k.p.c. poprzez orzeczenie przez Sąd I instancji co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem - przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i oparcie orzeczenia na opiniach biegłych rzeczoznawcy majątkowego i z zakresu geodezji i kartografii, którzy nie dysponują specjalistyczną wiedzą w zakresie wyliczenia powierzchni pasa technologicznego i strefy ochronnej dla napowietrznej linii energetycznej - przepisu art. 286 k.p.c. poprzez zaniechanie zażądania dodatkowej opinii biegłego z zakresu energetyki, podczas istniała konieczność powołania takiego właśnie biegłego z uwagi na posiadanie jedynie przez niego wiadomości specjalnych do wyliczenia szerokości i długości pasa służebności przesyły oraz powierzchni strefy ochronnej 3. naruszenie prawa materialnego to jest przepisu art. 305