Sygn. akt IV U 81/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2019roku Sąd Rejonowy w Świdnicy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący: SSR Maja Snopczyńska Protokolant : Agnieszka Ząbkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2019roku w Ś. sprawy z odwołania M. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w sprawie (...) i w sprawie (...) o zwrot zasiłku opiekuńczego zmienia zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. w sprawie (...) z dnia 10.01.2019roku w ten sposób, iż stwierdza, że pobrany zasiłek opiekuńczy opisany w decyzjach nie stanowi nienależnie pobranego świadczenia i ustala brak obowiązku zwrotu pobranych zasiłków opiekuńczych z odsetkami opisanych w tych decyzjach. UZASADNIENIE Powódka M. G. wniosła odwołanie od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 10 stycznia 2019 roku, odmawiających jej prawa do zasiłku opiekuńczego w dniach 23 grudnia 2016 r., 25 sierpnia 2017 roku i 29 września 2017 roku. W uzasadnieniu powódka podniosła, że w dniu 23 grudnia 2016 r. jej współmałżonek przebywał na urlopie okolicznościowym poza domem, a miało to związek z finalizowaniem w P. spraw spadkowych po matce S. G. , natomiast w dniach 25 sierpnia 2017 r. i 29 września 2017 r. mąż pozwanej przebywał na urlopie wypoczynkowym z uwagi na nawrót choroby alkoholowej i nie przebywał w miejscu zamieszkania M. G. i ich córki, lecz w miejscu zamieszkania swojego ojczyma Z. G. . Strona pozwana wniosła o oddalenie odwołania podnosząc, że w okresach obejmujących zaskarżone decyzje opiekę nad córką L. G. mógł sprawować ojciec P. G. , bowiem korzystał wtedy z urlopów okolicznościowego i wypoczynkowego. W toku postępowania Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W okresie od 19 grudnia 2016 roku do 26 grudnia 2016 roku powódka przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Mąż powódki P. G. otrzymał w dniu 23 grudnia 2016 r. jednodniowy urlop okolicznościowy i w godzinach porannych wyjechał wraz z ojczymem Z. G. do P. gdzie finalizował sprawy spadkowe po swojej matce S. G. i dokonywał ustaleń z pozostałymi spadkobiercami, a w dniu 27 grudnia 2016 r. uczestniczył w czynnościach przed Notariuszem w celu sporządzenia aktu dziedziczenia. Decyzją z dnia 10 stycznia 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. zobowiązał M. G. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie brutto 46,70 zł. Dowód: - akta ZUS – w załączeniu. - akt poświadczenia dziedziczenia – k. 7-9 - zeznania powódki – e protokół z dnia 30.04.2019r. k. 22-22 v.; W okresach od 16 sierpnia 2017 roku do 26 sierpnia 2017 roku i od 27 września 2017 roku do 30 września 2017 roku powódka przebywała na zwolnieniach lekarskich z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Mąż powódki P. G. w dniu 25 sierpnia 2017 roku oraz w dniu 29 września 2017 roku otrzymał jednodniowe urlopy wypoczynkowe, które z powodu spożytego alkoholu i związanej z tym choroby alkoholowej, w całości spędził w mieszkaniu swojego ojczyma Z. G. . P. G. w marcu 2017 r. rozpoczął terapię antyalkoholową w (...) w K. . Decyzją z dnia 10 stycznia 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. zobowiązał M. G. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego wraz z odsetkami w łącznej kwocie brutto 450,34 zł. Dowód: - akta ZUS – w załączeniu - zaświadczenie lekarskie – k. 12 - oświadczenie Z. G. – k. 13. - zeznania powódki – e protokół z dnia 30.04.2019r. k. 22-22 v.; W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył, co następuje: W ocenie Sądu odwołanie powódki zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 roku , poz. 121 ze zmianami) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11 . Zgodnie zaś z art. 84 ust 2 powyżej cytowanej ustawy za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważane są: 1) świadczenia, które zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących:
- a)ustanie prawa do świadczeń,
- b)wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia. Przepis ten, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu u.s.u.s, tj. świadomość (złą wiarę) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Zgodnie natomiast z przepisem art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity – Dz. U. z 2014 roku, poz. 159) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121, z późn. zm.), zwanym dalej "ubezpieczonymi". Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat (art. 32 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że powódka w okresach od 19 grudnia 2016 roku do 26 grudnia 2016 roku, od 16 sierpnia 2017 roku do 26 sierpnia 2017 roku i od 27 września 2017 roku do 30 września 2017 roku przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorą córką. N. jest również to, że w dniu 23 grudnia 2016 roku mąż powódki P. G. przebywał na urlopie okolicznościowym, natomiast w dniach 25 sierpnia 2017 roku i 29 września 2017 roku na urlopie wypoczynkowym. Spór pomiędzy stronami dotyczył okoliczności, czy P. G. przebywając na opisanych urlopach mógł sprawować opiekę w domu nad chorym dzieckiem. Analizując zebrany materiał dowodowy Sąd doszedł do przekonania, że mąż powódki takiej możliwości sprawowania opieki nie posiadał. W przypadku urlopu okolicznościowego z dnia 23 grudnia 2016 r. M. G. wykazała, że jej mąż tego dnia nie przebywał w domu, bowiem w celu dopełnienia formalności spadkowych po zmarłej matce, wyjechał w godzinach porannych do P. , gdzie najpierw w trakcie świąt przeprowadzał rozmowy z pozostałymi spadkobiercami, a następnie przed notariuszem dokonał czynności związanych ze sporządzeniem aktu dziedziczenia. Sąd podzielił stanowisko powódki, że ojciec małoletniej był zobligowany do wyjazdu w tym terminie, bowiem formalności spadkowe związane ze sporządzaniem aktu poświadczenia dziedziczenia wymagają obecności wszystkich spadkobierców. Okoliczność ta została potwierdzona załączonym do odwołania odpisem aktu dziedziczenia z dnia 27 grudnia 2016 r. sporządzonym przez notariusza w P. oraz korespondującymi z jego zapisami zeznaniami powódki. Również w przypadku urlopu wypoczynkowego w dniach 25 sierpnia 2017 roku i 29 września 2017 roku powódka wykazała, że jej mąż nie był zdolny w tych dniach do sprawowania opieki nad córką, bowiem z uwagi na chorobę alkoholową przebywał w domu swojego ojczyma Z. G. . Dołączone do odwołania dokumenty w postaci zaświadczenia (...) w K. oraz oświadczenia Z. G. potwierdzają, że P. G. ma problemy z nadużywaniem alkoholu, co stało się przyczyna prowadzenia terapii antyalkoholowej. Przyznać należy rację powódce, że w celu zniwelowania efektów nawrotu choroby alkoholowej męża najbardziej racjonalnym rozwiązaniem było przebywanie przez niego w tym czasie w mieszkaniu ojczyma, bowiem pozostawanie w stanie upojenia alkoholowego w ramach choroby alkoholowej (alkoholizmu) nie tylko absolutnie wyklucza możliwość opieki nad dzieckiem, ale również wyklucza narażanie dziecka na obcowanie z osobą w takim stanie. Tym samym jedyną osobą, która w opisanym czasie mogła sprawować opiekę nad chorym dzieckiem była powódka. Odnosząc się natomiast do wyrażonego w odpowiedzi na odwołanie stanowiska organu rentowego, podkreślić należy, że strona pozwana w żaden sposób nie zdołała zakwestionować powyższych ustaleń i nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby, że P. G. we wskazanych okresach mógł zapewnić opiekę nad chorym dzieckiem Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż mąż powódki P. G. , mimo przebywania w dniach 23 grudnia 2016 roku, 25 sierpnia 2017 roku i 29 września 2017 roku na urlopach okolicznościowym i wypoczynkowym, nie mógł w tych dniach zapewnić opieki nad chorym dzieckiem, a zatem nie istniały podstawy do żądania od pozwanej zwrotu pobranego zasiłku opiekuńczego i tym samym, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję.